Đêm mười bảy tháng Chín, mưa trút xuống bến Sa Đầu.
Nước sông Thao dâng cao, tràn qua những bãi đất thấp. Bùn lầy ngập đến mắt cá chân người đi bộ, có chỗ lún sâu gần nửa ống chân ngựa. Từ rặng lau phía đông, ánh đuốc của đoàn vận lương quân Tào chập chờn hiện ra. Ba mươi cỗ xe nối nhau trên con đường đắp men theo bờ sông, bánh xe nghiến qua bùn, để lại hai vệt sâu kéo dài.
Lưu Bị đứng dưới một tán cây thấp, áo tơi thấm nước mưa. Giản Ung vừa trở về, trên vai còn đọng những giọt nước lạnh.
“Đúng là đoàn xe ấy. Người dẫn đường nói có kê khô, muối và một số vật dụng quân nhu. Phía trước có bộ binh hộ tống, phía sau là kỵ binh. Tổng cộng chừng hai trăm quân.”
“Có bao nhiêu xe chở lương?”
“Chưa phân biệt được. Người của Tào Nhân đã bọc kín hàng hóa. Nhưng xe đi nặng, bánh lún sâu.”
Lưu Bị nhìn sang người dẫn đường. Đó là một lão nông ở xóm ven sông, hai bàn tay chai cứng, áo vải đã vá nhiều chỗ.
“Ngươi chắc con đường này sẽ qua bến cạn?”
“Chắc. Mấy ngày trước người của Tào Nhân đã cho lính dọn đường. Họ còn bắt dân trong làng chuyển thóc giống và cỏ khô ra khỏi những kho gần bến.”
“Có con đường nào khác?”
Lão nông lắc đầu.
“Có, nhưng xe nặng không đi được. Muốn tránh bến cạn, phải vòng lên phía bắc, qua hai đoạn đường hẹp. Nếu trời mưa thêm, xe sẽ mắc lại.”
Lưu Bị nhìn bản đồ được trải trên tấm ván đặt dưới mái che. Hắn đã có tin Tào Nhân đưa thêm quân từ Hứa Đô đến Tây Bình. Đối phương cần lương để giữ những trại vừa chiếm, còn dân quanh vùng đang bất mãn vì thóc giống bị thu gom. Đây là cơ hội để hắn đánh vào đường vận chuyển, đồng thời cho những người còn ở Nhữ Nam biết rằng mình vẫn có thể trở lại.
Nhưng hai nghìn kỵ binh U Châu không phải toàn bộ đều sẵn lòng theo hắn. Ba trăm người có thể dùng trong đêm nay đã được chọn từ những toán từng làm nhiệm vụ dò đường và hộ tống. Số còn lại phải giữ ở chân núi Giáp Pha. Lưu Tịch chỉ có thể đưa thêm vài chục người quen địa hình, không đủ để biến họ thành một đội quân lớn.
“Đốt đuốc ở bến cạn.” Lưu Bị chỉ vào một điểm trên bản đồ. “Cho năm mươi người xuất hiện ở đó, bắn vài mũi tên rồi rút. Họ phải khiến quân hộ tống tưởng rằng chúng ta muốn chặn đầu đoàn xe.”
Giản Ung nhìn vị trí hắn chỉ.
“Còn đội chính?”
“Một toán vòng qua rặng lau phía nam, tìm cách cắt dây buộc xe và kéo những con vật kéo xe ra khỏi đường. Toán còn lại theo ta đánh vào đoạn giữa đoàn. Chỉ cần làm rối đội hình, đốt được một số xe và lấy được lương là đủ.”
Lưu Tịch cau mày.
“Nếu Tào Nhân đã đoán trước có người tập kích thì sao?”
“Vậy chúng ta càng không được ham đuổi.”
Lưu Bị nhìn từng người.
“Không ai được đuổi quân địch qua bờ đất cao. Nếu thấy đuốc hiệu đổi màu, lập tức rút về phía tây. Người bị thương phải có người đưa đi. Đừng bỏ ngựa lại giữa đường.”
Một viên kỵ binh U Châu đứng phía sau lên tiếng:
“Lưu công, nếu đối phương giữ chặt đoàn xe, chúng ta rút như vậy chẳng khác nào đi tay không.”
Lưu Bị quay lại. Hắn nhận ra người ấy, cũng là một trong những kỵ binh từng muốn rời đội sau khi được đưa về từ phía nam.
“Ngươi muốn đánh đến cùng?”
Người kia im lặng.
“Ta cũng muốn lấy được lương. Nhưng nếu ba trăm người bị giữ lại ở bến cạn, những người dưới núi sẽ mất cả số quân đang có. Ngươi muốn mang được bao nhiêu người trở về?”
Người kỵ binh nhìn hắn một lúc, rồi kéo chặt dây cương.
“Ta hiểu.”
Lưu Bị không nói thêm. Hắn rút trường kiếm, ra hiệu cho mọi người lên ngựa.
Đội nghi binh xuất hiện trước.
Năm mươi kỵ binh men theo bờ đất thấp, đột ngột giương cung bắn về phía đoàn xe. Một mũi tên lửa cắm vào tấm bạt che hàng, nhanh chóng bén lửa. Tiếng hô hoán nổi lên. Bộ binh hộ tống lập tức dàn thành hàng, dựng khiên che phía trước.
Từ phía sau đoàn xe, một toán kỵ binh quân Tào lao lên. Họ không tiến thẳng vào bãi bùn mà men theo con đường cao hơn, cố chặn đường rút của nhóm nghi binh.
Lưu Bị nhìn ánh đuốc đổi hướng, lập tức biết đối phương đã chuẩn bị người đón đánh.
“Đừng vào sâu!”
Hắn thúc ngựa tiến lên. Toán quân đi theo hắn vòng qua rặng lau, xuất hiện bên sườn đoàn xe. Hai mươi mấy người lập tức lao xuống, chém đứt dây buộc một cỗ xe, kéo con vật kéo xe sang bên. Những người khác bắn tên vào đám lính đang cố giữ đội hình.
Một cỗ xe bốc cháy. Rồi thêm một cỗ nữa.
Nhưng quân Tào không rối loạn như Lưu Bị mong đợi.
Một hồi tù và ngắn vang lên từ bờ đất cao. Đám bộ binh tách thành hai hàng, một hàng giữ xe, hàng còn lại quay giáo về phía rặng lau. Cùng lúc ấy, kỵ binh quân Tào không đuổi theo toán nghi binh nữa, mà vòng xuống đường đất khô, chặn lối thoát phía nam.
“Có phục binh!” Giản Ung hét lên.
Lưu Bị nhìn thấy những bóng người đang dựng cung trên bờ cao. Mưa và lau sậy che khuất phần lớn đội hình, nhưng đủ để hắn hiểu mình đã bị đối phương chờ sẵn.
Tào Nhân cưỡi ngựa phía sau hàng bộ binh, giáp trụ phủ nước mưa. Ông ta đã không cho kỵ binh lao xuống bãi lầy. Những toán quân được bố trí trên đường cao, chờ lúc quân tập kích lộ ra mới đánh chặn.
“Lưu Bị!”
Tiếng quát của Tào Nhân vọng qua màn mưa.
“Ngươi tưởng ta sẽ để mặc đoàn xe đi qua sao?”
Lưu Bị không đáp. Hắn nhìn thấy hai cỗ xe đã đứt dây, người kéo xe bỏ chạy. Phía trước còn một khoảng trống ngắn trước khi quân Tào khép vòng vây. Nếu cố lấy thêm xe, đội kỵ binh sẽ bị ép vào bờ bùn.
“Rút!”
Hắn quay ngựa về phía rặng lau.
Một toán kỵ binh lập tức bám theo. Toán còn lại vẫn ở phía sau, cố kéo những con ngựa bị thương ra khỏi đường. Mũi tên từ bờ cao cắm xuống đất, một con ngựa ngã nhào, hất người cưỡi văng khỏi yên.
Người kỵ binh từng muốn rời đội quay đầu lại. Hắn ghìm ngựa, cúi người kéo đồng đội bị ngã lên lưng mình. Mũi tên thứ hai sượt qua vai áo. Hắn nghiến răng, thúc ngựa chạy theo toán sau cùng.
Khi họ rút khỏi bãi lầy, tám cỗ xe đã bị đốt cháy. Bốn cỗ xe khác bị kéo khỏi đường, có thể đưa về chân núi. Phần lớn đoàn xe vẫn nằm trong tay quân Tào.
Tào Nhân không cho quân đuổi sâu vào rặng lau. Ông nhìn những bóng ngựa khuất dần trong mưa, ra lệnh cho bộ binh kiểm tra thương vong và đưa những cỗ xe còn lại về trại. Một viên quân hầu xin dẫn kỵ binh đuổi theo.
Tào Nhân lắc đầu.
“Đường núi lầy lội. Hắn muốn chúng ta đuổi theo. Giữ xe trước, rồi mới tính.”
Ông nhìn tám cỗ xe cháy đen, nét mặt lạnh xuống.
Lưu Bị đã lấy được một phần lương. Nhưng người của ông cũng đã nhìn rõ cách quân Tào bố trí phòng thủ. Trận này không thể gọi là thắng lớn.
Khi trở về chân núi Giáp Pha, Lưu Bị lập tức cho kiểm tra thương vong.
Mười sáu kỵ binh không trở về. Gần ba mươi người bị thương, trong đó có vài người phải nằm lại trên cáng. Chín con ngựa chết hoặc bị thương nặng. Bốn cỗ xe lấy được chỉ có hai cỗ còn nguyên hàng hóa; hai cỗ còn lại phải bỏ bớt đồ mới kéo nổi qua đường núi.
Lưu Tịch nhìn số lương vừa thu được.
“Chỉ có chừng này.”
“Đủ cho người ở đây dùng một thời gian.” Lưu Bị nói. “Chia cho những nhà đã giúp chúng ta dẫn đường, nhưng phải giữ lại phần cho quân.”
“Còn những người bị thương?”
“Để thầy thuốc chữa trước. Ai không thể đi thì ở lại. Đừng ép người ta theo quân.”
Giản Ung nhìn hắn.
“Chủ công đã lấy được lương, nhưng Tào Nhân vẫn giữ phần lớn đoàn xe. Hắn sẽ tăng phòng bị ở tuyến này.”
“Ta biết.”
“Trận sau sẽ khó hơn.”
Lưu Bị nhìn về phía bến sông. Ánh lửa ở đó đã tắt, chỉ còn một cột khói mỏng lẫn vào màn mưa.
“Vậy phải tìm cách khác. Một con đường bị giữ chặt thì ta tìm đường khác. Nhữ Nam còn những người không muốn giao hết thóc giống cho Tào Nhân.”
Lưu Tịch cúi xuống nhặt một túi kê rơi bên bánh xe.
“Chủ công định ở lại đây bao lâu?”
Lưu Bị nhìn những người lính đang dìu thương binh vào lều.
“Đến khi họ có thể tự quyết định muốn đi đâu.”
Ba ngày sau, tại Hứa Đô.
Trong tiền đường Tư Không phủ, bản báo cáo từ Sa Đầu được đặt trên án thư. Bên cạnh là một chiếc tên gãy và tấm giáp ngực bị mũi tên xuyên thủng.
Tào Tháo ngồi sau án, ngón tay gõ chậm lên mép gỗ. Trương Liêu đứng ở hàng đầu bên hữu. Quan Vũ mặc áo bào xanh, đeo thanh kiếm bên hông, đứng cách đó vài bước. Quách Gia ngồi ở phía đối diện, trước mặt đặt bản đồ Nhữ Nam và những tuyến đường từ Tây Bình đến bến Sa Đầu.
Tào Tháo nhìn bản báo cáo.
“Tám cỗ xe bị thiêu, bốn cỗ bị cướp. Phần còn lại đã về đến trại. Quân hộ tống chết và bị thương hơn bốn mươi người. Phía Lưu Bị cũng tổn thất không nhỏ.”
Ông ngẩng lên.
“Tào Nhân giữ được phần lớn đoàn xe, nhưng vẫn để Lưu Bị lấy được lương ngay trên tuyến vận chuyển. Ai bảo với ta rằng Lưu Huyền Đức đã mất hết chỗ dựa ở Từ Châu?”
Không ai lên tiếng ngay.
Quách Gia ho một tiếng, lấy khăn che miệng. Hắn đặt khăn xuống, trên đó có một vệt đỏ nhạt.
“Minh công, Lưu Bị đánh Sa Đầu không phải để chiếm đất. Hắn cần cho các hào tộc ở Nhữ Nam biết rằng mình vẫn còn quân, vẫn có thể đánh vào người của Tào Nhân. Nhưng hắn cũng chỉ lấy được một phần đoàn xe. Hắn cần xuất hiện đủ để người khác nhớ đến tên mình, chứ chưa có sức giữ một vùng đất.”
Tào Tháo nhìn bản đồ.
“Ngươi cho rằng hắn sẽ tiếp tục đánh?”
“Có. Nhưng lần sau hắn sẽ đổi cách. Tào Nhân đã lộ tuyến phòng thủ, Lưu Bị cũng đã biết quân ta có thể giữ đường cao. Nếu hai bên tiếp tục ở lại quanh Sa Đầu, người chịu thiệt trước sẽ là dân trong vùng.”
Tào Tháo chuyển mắt sang Quan Vũ.
“Vân Trường, ngươi từng cùng Huyền Đức trải qua nhiều trận chiến. Ngươi thấy trận Sa Đầu này thế nào?”
Quan Vũ vuốt chòm râu, im lặng một lát rồi đáp:
“Huynh trưởng của Vũ đã chọn thời điểm và địa thế để ra tay. Nhưng Vũ không có mặt ở Sa Đầu, không biết người dẫn đường là ai, cũng không rõ ông ấy đã bố trí binh mã thế nào. Vũ không thể dựa vào một bản báo cáo mà luận đoán thay huynh trưởng.”
Tào Tháo nhìn ông.
“Ngươi không muốn nói?”
“Điều Vũ biết, đã nói rồi. Còn việc huynh trưởng tính toán thế nào, Vũ không ở bên cạnh nên không dám nói bừa.”
Tào Tháo cầm chén trà, chậm rãi xoay trong tay.
“Nếu ta muốn biết cách đối phó với hắn thì sao?”
Quan Vũ đặt hai tay trước người.
“Vậy Tào công đã hỏi nhầm người.”
Trong sảnh im bặt.
Quan Vũ nhìn thẳng Tào Tháo, giọng vẫn trầm ổn:
“Vũ chịu ơn Tào công. Từ ngày đến Hứa Đô, Tào công đãi ngộ Vũ không bạc. Những điều ấy, Vũ đều ghi nhớ. Nhưng huynh trưởng là người kết nghĩa với Vũ, tình nghĩa ấy không thể đem ra đổi lấy một kế sách. Nếu Tào công muốn hỏi cách đánh bại huynh trưởng, Vũ xin không dám đáp.”
Trương Liêu hơi nghiêng đầu. Quách Gia không ngẩng lên, chỉ khẽ đặt bản đồ xuống.
Tào Tháo nhìn Quan Vũ một hồi lâu.
“Ta hỏi ngươi về một trận đánh, ngươi lại đem tình nghĩa ra nói.”
“Vì người Tào công hỏi chính là huynh trưởng của Vũ.”
“Ngươi ở Hứa Đô, nhận bổng lộc của triều đình, lại vẫn một lòng nghĩ đến người ở Hà Bắc?”
Quan Vũ đáp:
“Vũ ở đây là để giữ lời đã nói với Tào công. Tào công không phụ lời hứa, Vũ cũng không phụ lời mình. Ân nghĩa của Tào công, Vũ không quên. Nghĩa huynh đệ, Vũ cũng không thể quên.”
Tào Tháo đặt chén xuống.
“Được. Ta không hỏi nữa.”
Quan Vũ cúi đầu.
“Đa tạ Tào công.”
Tào Tháo quay sang Quách Gia.
“Phụng Hiếu, nói tiếp.”
Quách Gia kéo bản đồ về phía trước.
“Lưu Bị cần người ở Nhữ Nam nhớ đến hắn. Viên Thiệu cần hắn khiến Tào Nhân phải phân tâm, nhưng chưa chắc Lưu Bị sẽ chịu làm mọi việc theo ý Viên Thiệu. Hắn có thể nhận quân, nhận lương, nhưng một khi có cơ hội dựng lại chỗ đứng, hắn sẽ tự tìm đường của mình.”
Tào Tháo hỏi:
“Ngươi cho rằng Viên Thiệu không khống chế được hắn?”
“Có thể khống chế một thời gian. Nhưng Lưu Bị đã mất đất, mất quân, mất cả gia đình. Người như hắn càng bị dồn ép càng muốn tìm một nơi đặt chân. Viên Thiệu cho hắn hai nghìn kỵ binh, cũng là cho hắn một cơ hội để tự nuôi lại chí hướng.”
“Vậy phải để Tào Nhân làm gì?”
“Giữ đường vận lương, nhưng không được dồn toàn bộ quân vào việc truy bắt Lưu Bị. Nếu hắn bỏ trống những nơi vừa chiếm, người địa phương sẽ nổi lên. Nếu hắn thu gom hết thóc giống, Lưu Bị sẽ có thêm người dẫn đường và nơi trú chân.”
Tào Tháo nhìn về phía Trương Liêu.
“Gửi lệnh cho Tào Nhân. Những đoàn xe tiếp theo phải chia nhỏ, có quân hộ tống đủ sức tự bảo vệ. Việc thu lương trong dân phải xem lại. Quân đội cần lương, nhưng không được khiến cả Nhữ Nam xem chúng ta là kẻ thù.”
Trương Liêu nhận lệnh.
“Tuân lệnh.”
Ông tiếp tục:
“Chủ công, còn một tin khác. Đường biển giữa Giang Đông và Thanh Châu đã có thuyền qua lại. Ba nghìn con ngựa của Viên Thiệu được bàn giao cho thương nhân Giang Đông tại Đông Lai. Bốn vạn thạch thóc đã được đưa đến cảng. Đợt đầu đang chuyển về Lê Dương, phần còn lại chưa nhập kho quân.”
Tào Tháo ngồi thẳng dậy.
“Ba nghìn ngựa?”
“Đúng. Phần lớn là ngựa thồ, ngựa kéo xe và ngựa không đủ sức dùng cho chiến trận. Hai nghìn con tốt hơn vẫn được Viên Thiệu giữ lại.”
“Vậy Giang Đông mua chúng để làm gì?”
Quách Gia đặt tay lên bản đồ, chỉ về phía tây.
“Giang Hạ.”
Tào Tháo nhìn hắn.
“Hoàng Tổ?”
“Giang Đông vẫn muốn giải quyết mối đe dọa ở phía tây. Số ngựa ấy có thể dùng để đưa tin, dò đường, chở quân nhu và giúp các toán quân hoạt động trên bộ cơ động hơn. Nhưng không đủ để họ lập ngay một đội kỵ binh mạnh.”
“Viên Thiệu bán ngựa cho Tôn Quyền, còn nhận thóc về nuôi quân ở Lê Dương.”
“Viên Thiệu được lợi từ việc ấy. Tôn Quyền cũng được lợi. Nhưng giao dịch này chưa biến họ thành đồng minh.”
Trương Liêu nhìn Quách Gia.
“Thuyền Giang Đông đã đưa ngựa về phía nam. Chẳng lẽ việc đó vẫn chưa đủ để nói rằng họ đang đứng chung một phía?”
Quách Gia lắc đầu.
“Ta không phủ nhận hai bên đang có chung lợi ích. Nhưng Tôn Quyền cần ngựa cho việc của hắn. Viên Thiệu cần thóc cho quân của hắn. Nếu ngày mai Hoàng Tổ tấn công Giang Đông, Tôn Quyền sẽ lo cho Giang Hạ trước. Nếu ngày mai ta vượt Hoàng Hà, Viên Thiệu sẽ lo cho Yên Tân và Lê Dương. Mỗi người đều có việc phải giữ.”
Tào Tháo nhìn lại bản đồ.
“Bản Sơ gom thóc, Tôn Quyền gom ngựa, Lưu Bị tìm cách trở lại Nhữ Nam. Ba người đều khiến ta phải phân tâm, nhưng không ai thực sự nghe lệnh ai.”
“Chính vì thế mới khó đoán.” Quách Gia nói. “Nếu họ cùng một mối, ta chỉ cần tìm cách phá mối ấy. Đằng này, họ có thể tự tách ra ngay khi lợi ích đổi chiều.”
Tào Tháo đứng dậy, đi đến trước bản đồ.
“Đường biển thì sao? Có nên chặn thuyền của Giang Đông?”
Trương Liêu nhìn ông, chờ lệnh.
Quách Gia lên tiếng:
“Chưa nên. Nếu ta đánh thuyền buôn ngay lúc này, Tôn Quyền sẽ có lý do để siết chặt giao dịch với Viên Thiệu. Thanh Châu cũng sẽ phải dựa vào quân Hà Bắc để bảo vệ cảng. Chúng ta sẽ đẩy họ lại gần nhau.”
“Vậy để mặc họ mua bán?”
“Cứ để thuyền đi. Nhưng phải biết thương nhân Giang Đông cần gì, người Thanh Châu muốn gì, và Viên Đàm đang giữ phần nào của cuộc làm ăn. Ngựa bán xuống phía nam không phải chiến mã. Chỉ cần việc phân loại và giao nhận kéo dài, chuyến sau sẽ khó định giá hơn chuyến trước.”
Tào Tháo quay đầu.
“Ngươi muốn động vào việc mua bán?”
“Ta muốn xem những người đứng giữa cuộc mua bán ấy có thực sự tin nhau không. Viên Thiệu muốn có thóc đúng hẹn. Tôn Quyền muốn ngựa đúng loại. Viên Đàm muốn giữ quyền ở Đông Lai. Ba điều ấy có thể cùng tồn tại, nhưng mỗi lần hàng hóa chậm một ngày, người ta sẽ nhìn nhau bằng ánh mắt khác.”
Tào Tháo suy nghĩ một lúc rồi nói:
“Cho người dò xét các nhà buôn ở Thanh Châu. Đừng phá thuyền. Cũng đừng để họ biết có người của ta ở đó.”
Trương Liêu nhận lệnh.
Tào Tháo quay sang Quan Vũ.
“Vân Trường, hôm nay đến đây thôi. Ngươi lui về nghỉ.”
Quan Vũ chắp tay.
“Vũ cáo lui.”
Ông xoay người, bước khỏi tiền đường. Không một lần quay đầu nhìn bản đồ đang mở trên án thư.
Cùng thời điểm đó, tại Nhu Tu Khẩu thuộc Giang Đông.
Những con ngựa từ Đông Lai được đưa lên bờ thành từng nhóm. Có con còn giữ được sức sau chuyến đi biển, có con phải nghỉ trong chuồng. Người coi ngựa của Giang Đông đi dọc hàng rào, kiểm tra chân và móng từng con.
Tôn Quyền đứng cạnh Chu Du, nhìn một con ngựa xám đang cúi đầu uống nước.
“Ba nghìn con, nhưng số có thể cưỡi đường dài chẳng được bao nhiêu.”
Chu Du cầm bản kê.
“Đúng. Người của Viên Thiệu đã chia loại từ trước. Ngựa tốt hơn họ giữ lại. Phần bán cho ta chủ yếu là ngựa thồ, ngựa kéo xe và ngựa cái còn khỏe.”
Tôn Quyền cau mày.
“Vậy mua chúng để làm gì? Nếu muốn đánh Hoàng Tổ, ta cần quân có thể tiến nhanh.”
“Quân tiến nhanh không chỉ dựa vào ngựa chiến.” Chu Du đặt bản kê xuống. “Chúng có thể chở lương, đưa thư, đưa người dò đường. Khi quân ta rời thuyền lên bờ, những con ngựa khỏe hơn có thể giúp các toán đi trước giữ liên lạc. Số ngựa kéo xe sẽ giảm gánh nặng cho người vận chuyển.”
Tôn Quyền nhìn về phía những con ngựa đang được dắt qua bến.
“Không đủ để lập một đội kỵ binh lớn.”
“Không đủ. Nhưng ta cũng chưa định đưa kỵ binh vượt sông để đánh Tào Tháo.”
Tôn Quyền quay sang Chu Du.
“Ngươi vẫn muốn đánh Hoàng Tổ?”
“Hoàng Tổ vẫn chắn đường phía tây. Muốn tiến vào Giang Hạ, trước hết phải tính cách đối phó với thủy quân và các thành ven sông của hắn. Ngựa chỉ giúp quân ta cơ động hơn trên bờ. Thuyền và bộ binh mới là lực lượng quyết định.”
Tôn Quyền im lặng nhìn dòng nước.
“Viên Thiệu có lẽ nghĩ ta mua ngựa để giúp hắn kiềm chế Tào Tháo.”
“Cứ để ông ta nghĩ như vậy.”
“Ngươi muốn lợi dụng suy đoán ấy?”
“Ông ta cần thóc, ta cần ngựa. Chúng ta đã trả giá, đã kiểm hàng, đã định ngày giao nhận. Chuyện ấy đủ để tiếp tục buôn bán. Còn khi nào xuất quân, đánh ai, phải do Giang Đông tự quyết.”
Một viên thuộc lại bước đến, cúi chào rồi nói nhỏ:
“Có người đề nghị hạ giá thêm một phần. Họ cho rằng một số ngựa phải nghỉ dưỡng, có thể ghi thêm vào sổ những con không đủ sức đi xa để giữ lại một phần thóc chưa giao.”
Tôn Quyền nhìn người ấy.
“Những con đó đã được kiểm tra ở Đông Lai?”
“Đã có người hai bên cùng xem.”
“Vậy những con đã được ghi rõ là cần nghỉ dưỡng, cứ làm theo thỏa thuận. Con nào có tranh chấp thì kiểm tra lại. Không được tự ý sửa sổ.”
Viên thuộc lại hơi cúi đầu.
“Nhưng nếu giữ lại được một phần thóc, chúng ta sẽ có thêm lợi.”
“Lợi một chuyến hàng?”
Tôn Quyền nhìn ông ta.
“Thương nhân Thanh Châu sẽ còn làm ăn với Giang Đông. Những người đưa thuyền đến Đông Lai cũng phải dựa vào lời hứa của chúng ta. Hôm nay ta giữ lại được vài trăm thạch, ngày mai họ sẽ tính giá cao hơn, hoặc tìm người khác để buôn bán. Chuyện này cứ theo đúng thỏa thuận.”
Chu Du nhìn Tôn Quyền, không nói gì.
Tôn Quyền quay lại phía bến.
“Nhưng chuyến sau phải chọn ngựa tốt hơn. Ta không muốn trả giá của ngựa chiến cho những con chỉ có thể kéo xe.”
“Ta sẽ cho người lập danh sách riêng. Khi có hàng mới, chúng ta sẽ xem từng loại trước khi định giá.”
“Còn thương nhân?”
“Để họ tiếp tục làm ăn. Người giữ được lời hứa mới giữ được đường buôn bán.”
Một chiếc thuyền nhỏ rời bến, chở bản kê cuối cùng về phía doanh trại. Trên bờ, những con ngựa mới được dẫn vào khu chuồng riêng. Chúng chưa thể trở thành sức mạnh của Giang Đông trong một sớm một chiều, nhưng từ nay quân đội của Tôn Quyền có thêm một phương tiện mà trước kia họ thiếu.
Chu Du nhìn theo chiếc thuyền.
“Viên Thiệu muốn giữ đường biển mở. Ta cũng vậy.”
Tôn Quyền hỏi:
“Ngươi nghĩ Tào Tháo sẽ để yên?”
“Ông ta chưa cần phá đường biển. Chỉ cần làm cho người Thanh Châu và thương nhân Giang Đông nghi ngờ nhau, chuyến sau đã có thể chậm lại.”
“Vậy phải làm gì?”
“Giữ lời trong chuyến này. Chuyến sau, chúng ta tự chọn thời điểm và điều kiện.”
Tôn Quyền không trả lời. Ông nhìn những con ngựa vừa xuống bờ, rồi quay về phía doanh trại.
Ngày hai mươi lăm tháng Mười, đại doanh Nghiệp Thành tổ chức duyệt quân.
Hơn ba vạn binh sĩ từ các doanh quanh thành được gọi về quảng trường phía bắc. Giáo dựng thành hàng, cờ hiệu Ký, U, Tinh, Thanh bay trong gió thu. Nhan Lương và Văn Xú dẫn kỵ binh U Châu đứng ở cánh trái. Những viên tướng phụ trách các doanh lần lượt báo quân số, tình trạng giáp trụ và lương thực.
Trên đài cao, Viên Thiệu mặc áo bào sẫm, bên ngoài khoác áo giáp nhẹ. Thư Thụ, Điền Phong và Thẩm Phối đứng sau ông. Quách Đồ có mặt ở hàng quan lại phía dưới, ánh mắt thỉnh thoảng hướng về lối vào quảng trường.
Viên Thượng bước lên đài.
Hắn đã trở về sau chuyến đi Đông Lai. Da mặt sạm đi vì gió biển, hai bàn tay có thêm những vết chai. Trên áo còn bụi đường chưa kịp phủi hết.
Hắn quỳ một gối trước Viên Thiệu, hai tay dâng lên cuộn sổ ghi chép.
“Khởi bẩm phụ thân. Ba nghìn con ngựa đã được đưa vào danh sách giao cho thương nhân Giang Đông. Việc bàn giao tại Đông Lai đã hoàn tất. Một số con cần nghỉ dưỡng được ghi riêng, chưa đưa xuống thuyền.”
Viên Thiệu nhận sổ.
“Còn thóc?”
“Bốn vạn thạch đã được kê nhận tại Đông Lai. Đợt đầu đã chuyển về Lê Dương, Cao Lãm cho người kiểm tra rồi mới nhập kho. Số còn lại đang theo các đoàn xe chuyển đến. Con chưa tính phần ấy vào số lương hiện có của quân.”
Viên Thiệu nhìn hắn.
“Vì sao?”
“Vì thóc chưa đến kho thì vẫn có thể gặp chuyện trên đường. Nếu tính trước, đến khi thiếu sẽ không biết phải lấy gì bù.”
Điền Phong khẽ liếc sang Thư Thụ.
Viên Thiệu tiếp tục hỏi:
“Còn số ngựa bị hạ loại ở Đông Lai?”
“Có gần bốn trăm con được hai bên xem lại. Hơn hai trăm con vẫn dùng được để kéo xe hoặc chở hàng. Số còn lại cần nghỉ dưỡng. Người của Giang Đông muốn hạ giá, nhưng sau khi kiểm tra lại, họ đã nhận theo cách chia loại đã thỏa thuận.”
“Ngươi có giữ lại con nào không?”
“Có. Một số con chân còn sưng, nếu đưa đi ngay sẽ hỏng giữa đường. Con đã báo cho Viên Đàm và thương nhân Giang Đông. Họ chấp nhận giao muộn hơn.”
Viên Thiệu gấp sổ.
“Làm được.”
Viên Thượng cúi đầu.
Viên Thiệu không trả lại sổ cho hắn. Ông đưa mắt nhìn những hàng quân dưới đài, rồi ra hiệu cho thị vệ mang đến một vật được phủ bằng tấm vải sẫm.
Tấm vải được kéo xuống.
Trên giá gỗ là một lá đại kỳ màu huyền, viền đỏ, giữa cờ thêu hai chữ HÀ BẮC. Cán cờ làm bằng gỗ nghiến, cao hơn đầu người, phía dưới có vòng đồng để giữ chắc khi dựng trên chiến xa.
Đó là lá cờ từng theo Viên Thiệu trong những lần ông ra doanh trại xem quân.
Viên Thượng nhìn lá cờ, rồi nhìn phụ thân.
Viên Thiệu tự tay nhấc nó lên.
“Thượng nhi, nhận cờ.”
Quảng trường dần lặng xuống.
Viên Thượng bước tới, hai tay đón lấy cán cờ. Sức nặng khiến vai hắn hơi trĩu xuống.
Viên Thiệu không buông tay ngay.
“Từ hôm nay, ngươi phụ trách việc kiểm tra và giám sát đường vận lương từ Đông Lai đến Lê Dương. Khi hàng đến các kho, ngươi có quyền yêu cầu mở sổ, đối chiếu số lượng và xem xét việc bàn giao. Những toán hộ tống đã được giao cho tuyến đường ấy sẽ chịu sự điều phối của ngươi trong phạm vi nhiệm vụ.”
Ông dừng lại, nhìn sang các tướng lĩnh.
“Trương Hợp vẫn giữ Yên Tân. Cao Lãm vẫn giữ Lê Dương. Các tướng có quyền chỉ huy quân của mình tại nơi được giao. Không ai được tự ý điều quân vượt khỏi phạm vi ấy. Nếu cần thay đổi thế phòng thủ hoặc điều động quân lớn, phải báo về Nghiệp Thành.”
Viên Thượng giữ chặt cán cờ.
Viên Thiệu nhìn hắn.
“Ngươi cầm cờ này, người giữ các trạm và kho dọc đường sẽ biết ngươi đến thay mặt ai. Việc ngươi được phép làm, ta đã nói rõ. Việc vượt quá quyền hạn, phải hỏi ta.”
Viên Thượng ngẩng lên.
“Phụ thân, nếu lương ở Lê Dương thiếu, con có thể yêu cầu Cao Lãm điều quân hộ tống bổ sung không?”
“Ngươi có thể trình lý do. Cao Lãm phải báo số quân có thể rút khỏi thành. Nếu việc ấy ảnh hưởng đến phòng thủ, hắn không được tự ý rút quân.”
“Còn Trương Hợp?”
“Cũng vậy.”
Viên Thượng gật đầu. Hắn đã hiểu rằng lá cờ trong tay có thể khiến người khác phải nghe hắn trong một số việc, nhưng không thể thay thế những quyền hạn mà các tướng lĩnh đang nắm giữ.
Viên Thiệu buông tay.
Dưới quảng trường, Nhan Lương và Văn Xú nhìn nhau. Cao Lãm không có mặt tại Nghiệp Thành, nhưng người đưa tin từ Lê Dương đang đứng ở hàng sau, tay giữ thư xác nhận. Thư Thụ cúi đầu nhận lệnh. Thẩm Phối nhìn lá cờ với vẻ hài lòng kín đáo. Điền Phong vẫn giữ nét mặt nghiêm nghị.
Quách Đồ đứng phía dưới, không tiến lên chúc mừng ngay. Ánh mắt ông ta dừng trên lá cờ trong tay Viên Thượng, rồi chuyển sang những tướng lĩnh từng theo Viên Đàm lập công ở Thanh Châu.
Một người lính cất tiếng hô:
“Tuân lệnh!”
Các hàng quân đồng loạt giơ giáo. Tiếng cán giáo chạm đất vang lên từng đợt, dội qua quảng trường.
Không có tiếng hô vạn tuế. Những người có mặt hiểu rằng lá cờ vừa được trao mang theo một quyền hạn mới, đồng thời cũng báo hiệu rằng Viên Thiệu đang đặt người con trai thứ ba vào một vị trí dễ bị mọi người chú ý hơn trước.
Sau buổi duyệt quân, Viên Thiệu giữ các mưu sĩ ở lại.
Điền Phong là người lên tiếng trước.
“Chủ công đã giao cho công tử quyền giám sát đường vận lương. Việc ấy có thể làm. Nhưng đưa đại kỳ ra trước ba vạn quân, người ngoài sẽ không chỉ nhìn vào việc vận chuyển.”
“Ngươi nghĩ họ sẽ nhìn thấy điều gì?”
“Người muốn kế vị.”
Thẩm Phối lập tức nói:
“Tam công tử đã có công trong chuyến đi Đông Lai. Chủ công trao việc cho hắn cũng là lẽ thường.”
Điền Phong quay sang.
“Ta không nói công tử không có công. Ta nói người khác sẽ hiểu lá cờ theo cách của họ.”
Thư Thụ tiếp lời:
“Điền Phong nói đúng. Thanh Châu có Viên Đàm, U Châu có Viên Hi. Hai người ấy đều có địa bàn và thuộc hạ riêng. Một nghi thức công khai như hôm nay sẽ khiến họ phải cân nhắc lại vị trí của mình.”
Viên Thiệu ngồi xuống ghế.
“Ta đã nói rõ quyền hạn của Viên Thượng.”
“Người trong đại sảnh đã nghe. Người ngoài chưa chắc chỉ nghe đúng lời ấy.”
Quách Đồ khi đó mới bước lên.
“Chủ công, Viên Đàm đang giữ Thanh Châu. Hắn có công ở Đông Lai, lại phải lo việc phòng thủ ven biển. Nếu tin hôm nay đến Thanh Châu, những người bên cạnh hắn sẽ hỏi liệu sau này quyền điều phối quân và kho hàng của họ có bị chuyển về Nghiệp Thành hay không.”
Thẩm Phối không vui.
“Chủ công đã nói rõ Viên Đàm vẫn giữ Thanh Châu.”
“Ta biết.” Quách Đồ đáp. “Nhưng người dưới quyền Viên Đàm có thể không nghĩ như vậy. Họ nhìn lá cờ trước, nghe lời giải thích sau.”
Viên Thiệu nhìn Quách Đồ.
“Ngươi muốn ta làm gì? Thu cờ lại?”
“Không. Ta chỉ mong chủ công gửi thư cho Viên Đàm, nói rõ quyền hạn của Viên Thượng không vượt qua việc vận lương và các trạm được giao.”
Điền Phong nói:
“Gửi thư thì được. Nhưng đừng viết như thể đang xin phép hắn.”
Viên Thiệu bật cười.
“Ta chưa đến mức phải xin phép con trai mình.”
Không ai đáp.
Viên Thiệu nhìn sang Thư Thụ.
“Ngươi viết thư cho Viên Đàm. Nói rõ việc ở Đông Lai vẫn do hắn trông coi. Viên Thượng chỉ kiểm tra hàng hóa và phối hợp việc vận chuyển đến Lê Dương. Nếu cần điều quân qua Thanh Châu, phải bàn với hắn trước.”
Thư Thụ cúi đầu.
“Ta hiểu.”
“Còn Viên Hi?”
“Ta sẽ gửi một thư riêng. Việc đưa muối và vải lên U Châu vẫn theo lệnh trước. Những việc liên quan đến biên giới để hắn tự xử lý trong phạm vi được giao.”
Viên Thiệu gật đầu.
Ông nhìn ra ngoài cửa. Lá cờ đã được dựng cạnh doanh trại, gió thu thổi làm mép cờ đập vào cán gỗ.
“Ta giao cho Viên Thượng một việc. Các ngươi đừng vội biến nó thành chuyện kế vị.”
Điền Phong nhìn ông.
“Chủ công có thể không muốn nói đến, nhưng những người khác sẽ nói.”
“Vậy cứ để họ nói. Việc của ta là xem ai làm được việc, ai chỉ biết nói.”
Buổi tối, một sứ giả từ Thanh Châu đến Nghiệp Thành.
Hắn mang theo thư của Viên Đàm. Lá thư viết không dài, lời lẽ cung kính, trước tiên chúc mừng Viên Thượng nhận trọng trách mới. Nhưng ở phần sau, Viên Đàm nhắc lại việc Đông Lai thuộc địa phận Thanh Châu; việc kiểm soát bến cảng, thu xếp người vận chuyển và giữ an ninh ven biển vẫn do hắn chịu trách nhiệm. Nếu đoàn thuyền Giang Đông cần điều thêm người hộ tống, hắn sẽ xem xét rồi báo về Nghiệp Thành.
Viên Thiệu đọc xong, đưa thư cho Thư Thụ.
“Ngươi thấy thế nào?”
Thư Thụ đọc lại một lượt.
“Viên Đàm đã nhận tin. Hắn không phản đối việc Viên Thượng nhận cờ, nhưng cũng nhắc lại quyền hạn ở Thanh Châu.”
“Có gì bất thường không?”
“Chưa. Hắn đang giữ phần việc của mình.”
Viên Thiệu gấp thư, đặt sang một bên.
“Trả lời rằng mọi việc ở Đông Lai vẫn theo lệnh cũ. Việc điều quân hộ tống tuyến hàng hóa cần có sự phối hợp giữa hắn và người phụ trách vận lương.”
Thư Thụ nhận thư.
“Còn lá cờ?”
Viên Thiệu nhìn ra ngoài cửa.
“Cứ để Viên Thượng giữ.”
Trong căn phòng phía đông, Viên Thượng dựng lá đại kỳ cạnh giá gỗ. Hắn vừa tháo giáp, trên vai vẫn còn vết hằn do cán cờ đè xuống.
Thẩm Phối đến tìm hắn.
“Công tử.”
Viên Thượng đứng dậy.
“Tiên sinh.”
Thẩm Phối nhìn lá cờ.
“Chủ công đã giao trọng trách, công tử phải cẩn thận. Việc ở Lê Dương có liên quan đến nhiều tướng lĩnh. Có người sẽ muốn giữ nguyên quyền cũ, có người sẽ muốn dựa vào công tử để xin thêm lương và quân.”
“Ta biết.”
“Đừng vội hứa điều gì với họ. Việc nào chưa rõ, cứ đưa về Nghiệp Thành.”
Viên Thượng nhìn Thẩm Phối.
“Tiên sinh nghĩ các vị tướng có nghe lệnh ta không?”
Thẩm Phối không đáp ngay.
“Người nào nhận lệnh của chủ công thì sẽ làm việc trong phạm vi chủ công giao. Nhưng họ vẫn có thuộc hạ, có mối quan hệ và có trách nhiệm riêng. Công tử phải biết điều ấy.”
Viên Thượng gật đầu.
Sau khi Thẩm Phối rời đi, hắn ngồi xuống, mở sổ ghi chép về lương thực. Trong sổ, những con số được chia theo nơi nhận, ngày giao và tình trạng kiểm tra. Phần lương đã đến Lê Dương được đánh dấu riêng. Phần còn trên đường vẫn để trống.
Một lá cờ có thể khiến người khác chú ý đến hắn. Nhưng ngày mai, việc đầu tiên hắn phải làm vẫn là kiểm tra số thóc còn thiếu và xem đoàn xe nào có thể đến Lê Dương đúng hạn.
Ngoài cửa, gió thu thổi qua.
Ở phía đông, Viên Đàm vẫn giữ cảng Đông Lai và những người đang làm ăn tại đó. Ở phía bắc, Viên Hi phải tự thu xếp quan hệ với Đạp Đốn và các bộ lạc Ô Hoàn. Ở phía nam, Lưu Bị vừa đánh được một đoàn xe lương, còn Tào Nhân vẫn giữ phần lớn tuyến vận chuyển. Giang Đông đã có ngựa, nhưng mục tiêu của Tôn Quyền vẫn nằm ở Giang Hạ.
Viên Thượng nhìn lá đại kỳ cạnh bàn.
Hắn đã nhận cờ trước ba vạn quân. Từ ngày mai, mỗi quyết định của hắn sẽ có thêm người nhìn vào.
Đêm ấy, Viên Thiệu ngồi một mình trong thư phòng.
Trên bàn là thư của Viên Đàm, thư báo từ U Châu và bản tấu quân tình của Trương Hợp. Ông tháo đai lưng, đặt chiếc ấn dùng để phê chuẩn quân lệnh cạnh án thư.
Ngoài sân, xe ngựa đã được chuẩn bị. Người hầu tưởng chủ công sẽ rời Nghiệp Thành vài ngày, đến căn nhà nhỏ ven sông Chương Thủy nghỉ ngơi như ông từng nói.
Viên Thiệu nhìn ra cửa.
Ông thực sự muốn đi.
Nhưng thư của Viên Đàm vẫn nằm trên bàn. Tin từ Lê Dương chưa kết thúc. Hàng hóa Giang Đông còn một đợt chưa chuyển hết. Tào Tháo đang cho người dò xét các nhà buôn ở Thanh Châu. Lưu Bị vừa khiến Tào Nhân phải thay đổi cách giữ đường vận lương.
Ông cầm bản tấu của Trương Hợp lên đọc lại.
Một lúc sau, Viên Thiệu gọi người hầu.
“Bảo họ giữ xe lại. Chưa đi vội.”
Người hầu cúi đầu lui ra.
Viên Thiệu nhìn chiếc ấn trên bàn, rồi nhìn ngọn đèn đã cháy gần hết.
Lá đại kỳ đã được trao cho Viên Thượng.
Nhưng dấu ấn quân lệnh vẫn ở lại Nghiệp Thành.