Tối Chủ nhật, cậu nhờ ông quản lý nhận giúp ca của thứ Ba.
Ông quản lý là một người đàn ông ngoài năm mươi, mệt mỏi mà tử tế, từ lâu đã thôi hỏi nhân viên bán thời gian về lý do. Ông nhìn bảng ca dán ở mặt trong cánh cửa phòng sau, nhìn bốn tiếng từ một giờ đến năm giờ sáng thứ Ba, và nói: "Được rồi," còn Itsuki nói: "Chuyện học," điều này đúng theo cái kiểu mà hầu hết những gì cậu nói với người khác đều đúng. Nó chính xác. Nó chỉ bỏ sót mọi thứ có thể khiến nó thú vị.
Bốn tiếng với 1.300 yên một giờ là 5.200 yên. Cậu trừ số đó khỏi con số tổng cộng vẫn nhẩm trong đầu, cái con số chi phối tiền điện thoại, tiền ăn, và tiền xe buýt về nhà dịp Năm Mới, rồi quay lại việc xếp hàng vào tủ đồ uống. Tổng số ấy nhỏ hơn hồi tháng Tư. Cậu không nghĩ đến chuyện đó.
___
Cậu làm phần việc thật sự vào chiều thứ Hai, giữa buổi giảng cuối cùng và một giấc ngủ sớm.
Thư viện luật nằm bên kia sân trong so với thư viện chính, một tòa nhà đá hẹp có phòng đọc sực mùi mùn bút chì và bụi lò sưởi cũ, và dường như được xây trên giả định rằng sẽ chẳng bao giờ có ai phải vội. Itsuki đã đi ngang qua nó suốt một năm rưỡi mà chưa một lần bước vào. Khoa Luật sở hữu nó, và cậu là sinh viên Khoa Luật, và người bảo vệ ở cửa kiểm tra thẻ của cậu với chút ngạc nhiên mờ nhạt của một người đã thấy tấm ảnh nhiều lần mà chưa bao giờ thấy gương mặt.
Quầy tra cứu do một sinh viên cao học đeo khẩu trang y tế trực, trông như người có luận văn sắp đến hạn và vừa được báo rằng sẽ có những người mang câu hỏi tới. Cô ấy nghe cậu nói khoảng bốn mươi giây.
"Công thức cấp kinh phí," cô ấy nói. "Năm gốc."
"Liệu việc chọn năm gốc đã từng bị phản bác trước tòa chưa. Các công thức phân bổ cho trợ cấp địa phương, hoặc cho kinh phí trường học. Lập luận sẽ là đó là một lựa chọn hành chính, nên không bị xem xét lại."
"Đó là câu hỏi hay hơn hầu hết những gì tôi hay nhận được." Cô ấy xoay màn hình về phía cậu. "Đừng tìm trong toàn văn. Bạn sẽ ra bốn trăm kết quả và cái nào cũng nhắc đến một khoản ngân sách. Hãy tìm trong phần tóm lược. Những bản tóm tắt mà có người được trả tiền để viết."
Cậu mất bốn tiếng mười phút. "Năm gốc" và "phân bổ" cho ra bốn trăm mười hai kết quả, đúng như dự đoán. Cậu thêm "đối xử bình đẳng" và còn ba mươi tám. Cậu thêm "cơ sở hợp lý" và còn mười một. Mười một thì cậu đọc được. Cậu đọc chúng ở một chiếc bàn dưới ngọn đèn đồng, theo thứ tự cơ sở dữ liệu xếp hạng, và chín cái dở y như vẻ ngoài của chúng. Cái thứ mười thì gần đúng.
Cái thứ mười một là một phán quyết của tòa án khu vực, đã mười năm tuổi, trong một vụ tranh chấp về cách một tỉnh chia trợ cấp trường học giữa các thị trấn của mình. Năm đô thị nhỏ lập luận rằng năm gốc được chọn cho công thức nằm trước một làn sóng giảm dân số, nên công thức coi sự thu hẹp của họ là một sự thật vĩnh viễn thay vì một tổn thất mà khoản trợ cấp vốn sinh ra để làm dịu bớt. Tòa không tuyên hủy công thức. Trong một đoạn mà cậu đọc ba lần, tòa phán rằng việc chọn mốc cơ sở thuộc quyền tự quyết của tỉnh chỉ chừng nào nó còn có thể được biện minh bằng mục đích đã nêu của khoản trợ cấp.
Một mốc cơ sở phải tự giải thích được. Đó, sau khi mài tròn các góc cạnh, chính là cuộc tranh luận cậu và Reina đã có bên một bản báo cáo của bộ hồi một tháng trước, nhưng đến từ một góc nhìn mà cả hai chưa từng biết là có tồn tại.
Cậu photo hai bản với giá mười yên một trang, tô sáng chúng bằng ba màu, rồi về nhà. Chín giờ tối hôm ấy, cậu nằm xuống mà không đặt báo thức, cho một ca làm không còn tồn tại nữa, và thức dậy lúc chín giờ mười sáng hôm sau, giấc ngủ dài nhất của cậu trong một tháng.
___
Cô đã ngồi sẵn ở bàn khi cậu đến lúc năm giờ, với nắng chiều muộn trên mặt gỗ và một ly trà xanh, thứ cô chỉ mang theo khi định ở lại lâu. Cậu đặt một chiếc hộp sơn mài đã rửa sạch và một hộp đũa đen trước mặt cô, cạnh nhau.
Cô mở hộp đũa. Cô kiểm tra xem đũa có vết xước không dưới ánh sáng từ cửa sổ. Việc đó mất trọn năm giây.
"Chấp nhận được," cô nói, rồi cho cả hai vào túi.
"Tôi đâu biết có tiêu chuẩn."
"Lúc nào cũng có tiêu chuẩn." Lúc ấy cô mới ngẩng lên đàng hoàng, và cậu nhìn cô nhận ra cậu theo cái cách cô nhận ra lỗi trong phần trích dẫn, nhanh và không thương tiếc. "Cậu không làm cú đẩy hai ngón."
"Cái gì."
"Cậu có hai kiểu. Đốt ngón tay là khi cậu không đồng ý. Cú đẩy hai ngón là khi cậu mệt đến mức không tập trung nổi. Tôi đã ghi lại cả hai." Cô nói điều này với cái bìa hồ sơ trước mặt. "Từ lúc ngồi xuống đến giờ cậu chưa làm cái nào. Cậu đã ngủ."
"Chín tiếng."
"Chín tiếng vào một ngày trong tuần, và cậu đến đúng giờ. Đó là một biến số đáng kể." Cô chìa tay ra, lòng bàn tay ngửa lên, chẳng buồn nhìn. "Mục 3. Tôi nói nó còn sơ sài, rồi cậu đi đâu đó."
Cậu đẩy bìa hồ sơ sang. Nó mỏng hơn của cô, như mọi khi, và bên trong, thay vì bản phác thảo cô mong đợi, là một bản tóm tắt vụ án duy nhất được in ra, tô sáng bằng ba màu chẳng có nghĩa gì với ai ngoài cậu.
Cô đọc nó. Rồi cô đọc lại, chậm hơn, cây bút không nhúc nhích, đầu bút dừng trên trang giấy, phía trên đoạn văn mà chính cậu cũng đã đọc ba lần.
"Cậu tìm thấy cái này ở đâu."
"Thư viện luật. Một sinh viên cao học ở quầy tra cứu bảo tôi tìm trong phần tóm lược thay vì toàn văn. Năm gốc và đối xử bình đẳng, mười một kết quả, một cái đáng giá. Mất bốn tiếng."
"Cậu đã đến thư viện luật."
"Đó là khoa của chúng ta."
"Cậu đã theo học khoa ấy một năm rưỡi mà chưa một lần bước vào tòa nhà. Tôi cứ tưởng cậu dị ứng với nó."
"Tôi không thích nghiên cứu những thứ mình không cần. Lần này thì tôi cần."
Cô im lặng vài giây, cầm trang giấy như thể nó có thể tự sắp xếp lại nếu cô nhìn đi chỗ khác. "Vụ kiện về cấp kinh phí này liên quan một cách bất ngờ," cuối cùng cô nói, bằng giọng của người đang nhường một điểm mà cô tuyệt nhiên không định gọi là nhượng bộ. "Tiêu chuẩn của tòa là một mốc cơ sở phải biện minh được bằng mục đích đã nêu của việc phân bổ. Cơ cấu hỗ trợ của cậu có một mốc cơ sở. Các khung thu nhập để xét đủ điều kiện được ấn định, nếu báo cáo thường niên chính xác, vào năm 2008, và từ đó chưa ai sửa đổi."
"Họ sẽ phải tự giải thích."
"Họ sẽ phải giải thích vì sao thu nhập của một gia đình năm 2008 lại là ngưỡng đúng cho một hộ gia đình trong thập niên này." Cô viết vào lề, bằng mực đỏ. "Đó là một mục."
"Vậy có nghĩa là nó cũng khá ổn không?"
"Nghĩa là nó làm được việc. Tôi không nói là xuất sắc."
"Tôi nghe được điều cậu đã nói."
Cô không đẩy chuyện đó đi xa hơn, điều mà từ cô là một lời khen. Cô xoay trang giấy về phía ánh sáng và đọc lần thứ ba, không phải vì cô cần, cậu ngờ vậy, mà vì nó cho đôi tay và đôi mắt cô có việc để làm trong lúc bất cứ điều gì cô thật sự cảm thấy về nó tự sắp xếp ở một nơi cậu không thấy được.
___
Họ làm việc xuyên suốt mục ấy trong gần trọn hai tiếng. Cô cấu trúc lại đoạn thứ hai của cậu mà không hỏi, và, thật bực mình, cô làm thế là đúng. Cậu bắt được một lỗi trong định dạng trích dẫn của cô và không hả hê, vì hả hê tốn năng lượng, còn cậu đã quyết định tiêu số năng lượng mình có vào việc khác. Cuốn từ điển nằm mở giữa hai người ở một từ mà không ai trong họ hoàn toàn tin. Đâu đó sau các giá sách, lò sưởi cất tiếng lọc cọc ngập ngừng đầu tiên của mùa, một tiếng ho khan, rồi lại im.
Đến một lúc nào đó, cô thôi viết ghi chú vào lề bản nháp của cậu và bắt đầu viết chúng vào lề bản của mình. Hai tài liệu dần trông như một dự án duy nhất thay vì bài tập về nhà của hai người bị ghim lại với nhau. Không ai trong hai người nhắc đến chuyện đó xảy ra từ khi nào.
Điện thoại của cô nằm úp mặt xuống cạnh cây thước kẻ. Nó đã rung hai lần trong giờ đầu, một nhịp rung ngắn dai dẳng trên mặt gỗ, và cô không lật nó lên. Cô vẫn tiếp tục viết bằng nét chữ đều đặn như cũ, nhưng quai hàm cô khẽ động một chút, thoáng qua, trước khi cô làm nó giãn ra, và sự im lặng theo sau là một thứ khác với sự im lặng khi cô suy nghĩ. Cậu không hỏi. Hỏi sẽ tốn nhiều hơn mức mà cả hai còn lại vào giờ ấy.
"Nhóm đọc muốn có một buổi kiểm tra tiến độ sau ba tuần nữa," cô nói, vào khoảng bảy giờ. "Sinh viên năm ba sẽ dự thính những buổi đó. Nghe nói đó là truyền thống."
"Kiểm tra tiến độ gồm những gì."
"Mười lăm phút. Không chính thức. Trước mặt những người đã ở Koyo lâu hơn chúng ta và chẳng thích gì hơn là xem sinh viên năm hai lúng túng với công việc dang dở." Cô gõ các trang giấy cho ngay ngắn. "Không chấm điểm. Chỉ là cảm giác như có chấm điểm, mà thế còn tệ hơn."
"Cậu sẽ ổn thôi."
"Tôi biết là tôi sẽ ổn." Cô đứng dậy và quàng túi lên một bên vai. "Tôi đang nghĩ đến cậu. Cậu nên được nghỉ ngơi đầy đủ cho việc đó."
Cô dừng lại ở đầu bàn. Cậu đã tưởng cô sẽ đi, nhưng cô không đi. Thay vào đó cô lấy một thứ từ trong túi, đặt cạnh khuỷu tay cậu, và không nhìn vào mắt cậu. Một bọc vải xanh thẫm, buộc thành hai vòng thắt đều nhau.
"Công thức này làm ra sáu cái," cô nói, trước khi cậu kịp lên tiếng.
"Cậu đưa tôi cái dư rồi mà."
"Đó là mẻ khác. Tôi đã bắt đầu một mẻ mới."
Cô lấy cái bọc ra trước, rồi mới lấy điện thoại, và cậu để ý đến thứ tự ấy. Màn hình sáng lên dưới cằm cô, và trong một giây, trước khi cô nghiêng nó đi, cậu đọc được một từ duy nhất ở dòng người gửi. Mẹ.
Gương mặt cô không đổi. Ngón cái cô động một lần, và màn hình tối đi.
"Thứ Năm," cô nói, với chiếc bàn, rồi rời đi.
Cậu vẫn ngồi nguyên chỗ. Cái bọc dưới tay cậu vẫn còn ấm.