Hai năm sau khi tốt nghiệp, tôi liều nộp hồ sơ vào vị trí phân tích dữ liệu của một công ty bán lẻ. Bản tuyển dụng yêu cầu ba năm kinh nghiệm. Tôi có ba năm bị khách hàng cúp máy.
Không hiểu người phụ trách tuyển dụng ngủ không đủ hay công ty đang thiếu người đến tuyệt vọng, họ vẫn nhận tôi.
Tháng đầu tiên, tôi phát hiện hệ thống đang tính sai tiền thưởng cho hơn bốn trăm nhân viên. Tháng thứ ba, tôi viết lại quy trình báo cáo tồn kho. Tháng thứ sáu, trưởng phòng nghỉ việc, tôi tạm thời tiếp quản gần hết công việc của ông ấy nhưng vẫn giữ nguyên chức danh “nhân viên hỗ trợ” vì công ty cho rằng danh xưng không quan trọng.
Danh xưng không quan trọng thật. Tiền mới quan trọng. Tôi gửi hồ sơ sang nơi khác, được tăng gần gấp đôi thu nhập rồi nghỉ trong sự ngỡ ngàng của ban lãnh đạo. Sếp cũ bảo tôi vô tình. Tôi cảm động lắm, vì lần đầu có người dùng từ đẹp như vậy để mô tả việc tôi không chịu làm miễn phí.
Tôi không kể những chuyện ấy với Thư. Cô ấy đang bận làm mẹ, cãi nhau với chồng và vật lộn để quay lại thị trường lao động. Tôi sợ thành công của mình khiến cô ấy áp lực.
Đó là một trong những thói quen ngu xuẩn nhất của tôi: giấu hết điều tốt đẹp rồi hy vọng người khác vẫn tự hiểu mình đang sống tốt.
Thư đi làm lại khi con được gần ba tuổi. Cô ấy rất giỏi giao tiếp, chịu khó và có khả năng nhớ toàn bộ lỗi lầm của đồng nghiệp theo thứ tự thời gian. Chẳng bao lâu, cô ấy được giao phụ trách nhiều khách hàng lớn.
Cùng lúc đó, hôn nhân của cô ấy bắt đầu rạn.
Tuấn không theo kịp thế giới của vợ. Thư nói về chỉ số, hợp đồng và kế hoạch quý; anh hỏi tối nay ăn gì. Cô ấy cần một người phân tích vấn đề cùng mình; anh khuyên “đừng suy nghĩ nhiều”. Câu ấy vốn không có ác ý, nhưng đối với người đang suy nghĩ nhiều, nó hữu ích tương đương việc bảo người mất ngủ hãy ngủ đi.
Thư bắt đầu nhắn cho tôi mỗi tối.
Ban đầu tôi rất nhiệt tình. Tôi phân tích góc nhìn của cả hai, giúp cô ấy viết lại những điều muốn nói với chồng, nhắc cô nhớ Tuấn từng vượt qua sự phản đối của gia đình thế nào. Tôi không cho rằng quá khứ tốt đẹp có thể xóa bỏ hiện tại tồi tệ. Nhưng nếu chỉ nhắc lại cái xấu, người ta rất dễ tin cả cuộc hôn nhân của mình là một vụ lừa đảo kéo dài.
Thư không thích cách tiếp cận ấy.
“Tại sao tao phải nói nhẹ nhàng? Anh ta sai mà.”
“Vì mục tiêu của bà là giải quyết vấn đề, không phải thắng phiên tòa.”
“Tao không cần thắng.”
“Vậy bà cần gì?”
“Tao chỉ muốn ổng hiểu.”
“Muốn người ta hiểu thì bà phải nói bằng thứ tiếng người ta nghe được.”
Thư im lặng hai phút rồi tiếp tục kể Tuấn đã vô dụng thế nào. Tôi hiểu cuộc tư vấn hôm ấy kết thúc.
Từ đó, tôi ít đưa giải pháp hơn. Nhiệm vụ của tôi được chuyển thành tiếp nhận cảm xúc. Tình bạn của chúng tôi dần vận hành như tổng đài chăm sóc một khách hàng duy nhất: cô ấy có thể gọi bất cứ lúc nào; tôi phải lắng nghe, xác nhận nỗi bức xúc là có thật và tuyệt đối không được đề nghị khách hàng đọc hướng dẫn sử dụng.
Công bằng mà nói, Thư không hoàn toàn bỏ mặc tôi. Khi tôi than phiền, cô ấy vẫn xem tin nhắn. Thỉnh thoảng còn gửi hình một con gấu vỗ vai.
Tôi luôn cảm ơn cô ấy đã nghe.
Nghĩ lại thấy mình lịch sự kinh khủng. Người ta gửi cho tôi một con gấu, tôi trả lại cả biên bản tri ân.
Sau đó, Thư kể về một đồng nghiệp tên Duy. Duy đã có gia đình, nhưng rất hiểu cô ấy. Anh ta nhớ cô uống cà phê không đường, nhận ra khi cô đổi màu son và luôn xuất hiện đúng lúc cô cãi nhau với chồng.
Thư nói họ chỉ nhắn tin.
Tôi biết chuyện này không đúng, nhưng cũng không dám giảng đạo đức. Tuấn quả thật đã bỏ mặc vợ trong quá nhiều thời điểm. Tôi chỉ cảnh báo: “Bà có thể thích cảm giác được hiểu. Nhưng đừng nhầm cảm giác đó với một con người tốt.”
Thư bảo tôi đa nghi.
Ba tháng sau, vợ Duy đọc được tin nhắn. Duy lập tức nói Thư chủ động.
Thư khóc với tôi suốt hai đêm. Tôi ngồi ngoài ban công lúc hai giờ sáng, vừa vỗ con ngủ vừa nghe cô ấy mắng đàn ông. Chồng tôi tỉnh dậy, mang cho tôi ly nước rồi hỏi: “Lại bạn em à?”
Tôi gật đầu.
Anh nhìn đồng hồ. “Bạn em có biết em đang sốt không?”
“Cô ấy đang khổ.”
“Em cũng đang khổ.”
Tôi thấy câu ấy hơi phiền nên bảo anh đi ngủ trước. Đúng vậy, tôi từng bảo người duy nhất nhận ra mình đang kiệt sức hãy đi ngủ để mình tiếp tục chăm sóc một người khác.
Tôi không hề cao thượng. Tôi chỉ nghiện cảm giác mình hữu ích.
Sau Duy là một người đàn ông khác. Sau người đàn ông khác là công việc mới. Sau công việc mới là đứa con thứ hai chậm nói. Vấn đề của Thư nối đuôi nhau như phim truyền hình dài tập nhưng biên kịch không chịu cho nhân vật nghỉ giữa mùa.
Tôi vẫn nghe.
Một phần vì thương cô ấy. Một phần vì đôi giày. Phần còn lại vì nếu thừa nhận mối quan hệ này đã lệch, tôi sẽ phải đối diện với câu hỏi khó chịu hơn: tại sao một người hiểu chuyện như tôi lại tình nguyện đứng lệch suốt nhiều năm?