Năm hai mươi chín tuổi, tôi mang thai đứa con đầu lòng. Thai kỳ không thuận lợi, bác sĩ yêu cầu hạn chế đi lại. Chồng tôi giấu chìa khóa xe vì biết tôi có thói quen miệng nói “không sao” trong khi cơ thể chuẩn bị viết đơn khiếu nại.
Một tối, Nhã gọi.
Cô ấy vừa chia tay người yêu lần thứ sáu.
Người đàn ông đó thất nghiệp, thường xuyên mượn tiền Nhã nhưng lại chê cô không biết ăn mặc. Mỗi lần cãi nhau, anh ta chặn liên lạc vài ngày. Nhã sẽ gọi cho tôi, nói lần này nhất định kết thúc. Sau đó, anh ta mở chặn, gửi một câu nhớ em, thế là tình yêu hồi sinh như loài sinh vật không cần não vẫn có thể tự tái tạo.
Hôm ấy Nhã chỉ nói:
“Tôi buồn quá.”
Tôi hỏi cô đang ở đâu. Cô không trả lời, chỉ khóc.
Chồng tôi đi làm ca tối. Tôi gọi xe, ghé một cửa hàng mua một bó hoa hướng dương và chiếc bánh nhỏ rồi đến căn hộ của Nhã.
Cô mở cửa, nhìn bụng tôi và hoảng hốt.
“Bà đi một mình hả?”
“Tôi đâu thể thuê đội nghi thức hộ tống chỉ để mang hoa.”
Tôi ngồi nghe cô kể đến gần nửa đêm. Không khuyên chia tay, không mắng người yêu cô, không phân tích chiến thuật. Tôi đã hiểu tất cả những lời ấy đều vô ích. Tôi chỉ ngồi đó để Nhã không phải khóc một mình.
Khi về, tài xế nhìn bụng tôi rồi hỏi sao giờ này còn đi ngoài đường.
Tôi cười, nói bạn tôi gặp chuyện.
Ông ấy lắc đầu: “Bạn tốt dữ.”
Tôi thấy vui.
Thấy không, cơn nghiện được làm người có ích của tôi vẫn hoạt động rất khỏe.
Sau khi sinh, tôi gặp biến chứng nặng.
Tôi đau liên tục, sốt nhiều ngày và gần như không thể ngồi dậy. Cùng lúc đó, gia đình hai bên tranh thủ lúc tôi yếu nhất để áp đặt đủ thứ. Người thì nói tôi làm mẹ mà yếu đuối. Người trách tôi không biết chăm con. Người khác bảo phụ nữ sinh nở ai cũng trải qua, có gì mà làm quá.
Có những đêm con ngủ rồi, tôi nằm nhìn trần nhà và nghĩ nếu mình biến mất thì mọi người sẽ đỡ phiền hơn.
Tôi kể hết với Nhã.
Tôi không nói bóng gió. Tôi nói thẳng rằng mình kiệt sức, rằng có lúc tôi chỉ muốn chết.
Nhã an ủi tôi qua tin nhắn.
Cô ấy bảo tôi cố lên. Bảo nghĩ đến con. Gửi cho tôi vài đoạn trích về phụ nữ mạnh mẽ. Có hôm cô còn gọi điện ngồi im nghe tôi khóc.
Nhưng cô không đến.
Tôi không trách ngay. Nhã đang thất nghiệp, nhà xa, đi lại bất tiện. Cô ấy cũng có mẹ thường xuyên chì chiết. Cô ấy sợ bệnh viện. Cô ấy không biết phải mua gì. Cô ấy vốn ngại gặp gia đình người khác.
Tôi tìm cho cô ấy rất nhiều lý do.
Trong khi đó, những đồng nghiệp không thân lắm góp tiền mua sữa rồi đến thăm. Một chị từng cãi nhau với tôi vì cái máy in cũng chạy gần hai mươi cây số, đứng ngoài hành lang đợi vì phòng chật. Chị đưa tôi một túi cam, nhìn tôi rồi nói:
“Sao gầy dữ vậy?”
Chỉ bốn chữ đó khiến tôi quay mặt đi khóc.
Hai tháng sau, tôi hồi phục. Tôi xử lý từng người đã tranh thủ bắt nạt mình, thiết lập lại ranh giới với hai bên gia đình rồi quay lại công việc.
Cũng trong thời gian ấy, Nhã nhắn rằng cô muốn tự kinh doanh nhưng không có vốn, không có khách và ngày nào cũng bị mẹ mắng.
Tôi lại thương.
Tôi bảo cô cứ nộp hồ sơ vào những vị trí hơi cao hơn khả năng hiện tại. Doanh nghiệp ghi yêu cầu cho đủ, vào làm rồi có thể học.
Nhã nói cô sợ.
Tôi bảo nếu cần thu nhập ngay, cô có thể làm tạm công việc đóng gói tại khu công nghiệp gần nhà. Lương không thấp, có bảo hiểm, sau này ổn định rồi tính tiếp.
Nhã đáp:
“Học hành xong đi làm công nhân mất mặt lắm.”
Tôi nhìn tin nhắn ấy, cảm thấy khoảng cách giữa chúng tôi rộng hơn bảy cây số năm nào rất nhiều.
Tôi từng làm công nhân thời vụ.
Từng đứng kiểm hàng mười hai tiếng, hai chân sưng đến mức không mang vừa giày. Tôi không xem đó là vết nhơ. Đó là cách tôi sống sót trong lúc chưa có con đường nào khác.
Còn Nhã, người không có thu nhập suốt nhiều năm, lại thà tiếp tục ở trong căn nhà khiến cô đau khổ còn hơn làm công việc không phù hợp với hình ảnh cô muốn giữ.
Tôi nhận ra chúng tôi không còn khác nhau ở hoàn cảnh.
Chúng tôi khác nhau ở cách nhìn trách nhiệm.
Tôi có thể chịu nhục để cầm tiền về.
Nhã có thể chịu khổ rất lâu, miễn không phải làm điều khiến cô thấy mất mặt.
Tôi không khuyên nữa.
Nhã vẫn cứ kể. Bị từ chối. Bị coi thường. Bị người yêu lợi dụng. Bị bạn bè xa lánh. Bị gia đình ngăn cản.
Tôi từng tin cô ấy chỉ thiếu một cơ hội.
Sau đó tôi tin cô ấy thiếu sự tự tin.
Rồi tôi nghĩ cô ấy cần một kế hoạch rõ ràng.
Cuối cùng, tôi hiểu Nhã không thiếu đường đi.
Cô ấy thiếu khả năng chấp nhận rằng bất kỳ con đường nào cũng bắt mình trả giá.