Tiếng gõ dứt khoát của chiếc bút máy Parker vỏ thép xuống mặt bàn gỗ vang lên, cắt đứt hoàn toàn những tiếng thì thầm to nhỏ trong phòng họp. Bước vào vị trí chủ tọa, Phó Tổng Biên tập Chính Liêm ngả lưng vào tựa ghế da, ánh mắt quắc thước lướt qua một lượt những gương mặt đang lo âu, một vài ánh mắt toan tính, một số sáng quắc, chung quanh. Ở tuổi 61, chỉ còn chưa đầy nửa năm nữa là chính thức nhận quyết định nghỉ hưu, người đàn ông ấy vẫn mang phong thái của một cây cổ thụ không dễ gục ngã. Mái tóc hoa râm cắt ngắn, gương mặt chằng chịt những nếp nhăn của một đời làm phóng sự điều tra, xông pha qua không biết bao nhiêu đại án. Ông là đại diện cho một thế hệ nhà báo kinh qua lửa đạn - nóng nảy, trực tính, nhưng công tâm đến mức khắc nghiệt.
"Bắt đầu đi." Giọng Phó Tổng Chính Liêm trầm đục, âm vang sự uy nghiêm tích tụ qua hàng chục năm gầy dựng uy tín cho tòa soạn. "Báo cáo Quý III nằm trên tay các đồng chí rồi. Đừng nhìn lướt qua để tìm mỹ từ bôi trát nữa. Chúng ta nói thẳng vào những vết mực đỏ này đi."
Bình Phan mở nắp chiếc bút cao cấp, ngón tay lướt nhẹ qua những biểu đồ sụt giảm doanh thu. Anh là người cất tiếng đầu tiên với tư cách Trưởng phòng Kinh doanh:
"Báo cáo Phó Tổng Biên tập và toàn thể phòng họp, con số không biết nói dối. Doanh thu quảng cáo báo in Quý III giảm 38% so với cùng kỳ năm ngoái, nguồn thu từ các hợp đồng truyền thông dài hạn cũng thâm hụt nghiêm trọng. Nguyên nhân không chỉ đến từ sự suy ngoái chung của thị trường, mà do guồng máy của chúng ta quá ì ạch trước làn sóng truyền thông số."
Bình Phan ngừng lại một nhịp, ánh mắt từ tốn chuyển sang Trang Đào đang ngồi thẳng lưng đối diện.
"Phòng Kinh doanh đã nỗ lực hết sức để mang về các hợp đồng, nhưng các nhà tài trợ hiện nay yêu cầu sự linh hoạt và tính thương mại hóa cao hơn. Họ không muốn bỏ ra hàng trăm triệu để đổi lấy những trang báo dày đặc chữ chuyên môn khô khan, hoặc những tuyến bài điều tra đụng chạm quá nhiều đến lợi ích của các tập đoàn lớn. Nếu Phòng Nội dung không chấp nhận chuyển dịch - bớt khắt khe trong việc kiểm duyệt bài PR và giảm bớt ngân sách cho các tuyến bài điều tra tốn kém mà ít lượt xem - thì Quý IV tới, chúng ta sẽ không đủ quỹ lương để trả cho nhân nhân viên."
Lời của Bình Phan như một mồi lửa châm vào bầu không khí vốn đã căng thẳng. Trong phòng họp, những cái gật đầu tán đồng bắt đầu xuất hiện từ phía đại diện Phòng Hành chính - Nhân sự và các biên tập viên lão thành thuộc phe bảo thủ. Đối với họ, tư duy "sống bằng uy tín chuyên môn" đã trở nên quá xa xỉ khi cơm áo gạo tiền đang đè nặng lên từng chi phí vận hành. Guồng máy tòa soạn đã quen vận hành theo lối cũ, thụ động và sợ rủi ro, giờ đây chỉ muốn chọn con đường an toàn, dễ dãi nhất để giữ nguồn thu.
Trang Đào cảm nhận rõ những ánh mắt dò xét, sức ép từ muôn phía đang dồn về phía mình. Cô biết, trong một tòa soạn còn mang nặng tư duy bao cấp và bảo thủ này, một người phụ nữ 37 tuổi nắm giữ vị trí Trưởng phòng Nội dung như cô luôn là cái gai trong mắt nhiều kẻ. Họ coi sự chỉn chu, khắt khe của cô là sự cứng nhắc, coi khát vọng đổi mới chất lượng của cô là sự đe dọa đến vùng an toàn của họ.
Lúc này, Chanh Trần, một nhân viên phòng nội dung nhích người lên, liếc sang Trang Đào rồi cất giọng xì xầm nói với Diệu Linh: chi phí tác nghiệp ngoại tỉnh, tiền thuê cố vấn chuyên môn và nhuận bút các tuyến bài điều tra của chị Trang Đào chiếm tới 40% ngân sách phòng. Nhưng lượt đọc lại không cao bằng các tin tức đời sống nhẹ nhàng...
Diệu Linh nghe nhắc vở, liền chớp thời cơ ngay lập tức, nở nụ cười khéo léo, tao nhã:
- Thưa Phó Tổng, khối Hành chính - Nhân sự dạo này nhận rất nhiều phàn nàn từ các đối tác lớn. Mức chi tiếp khách và nâng cấp hạ tầng công nghệ của chúng ta quá lỗi thời. Anh Bình Phan bên Kinh doanh dù rất tài năng nhưng cũng 'lực bất tòng tâm' nếu không có ngân sách đối ngoại đủ mạnh. Chị Đào làm báo chuyên môn giỏi thật, nhưng thời buổi này… đâu thể ăn lý tưởng thay cơm được ạ?
BÌNH PHAN ngồi thong thả lắng nghe. Anh biết Diệu Linh và Chanh Trần đang mượn tay anh để dồn Trang Đào vào thế yếu. Anh thong thả mở tệp tài liệu của mình, cất giọng điềm tĩnh nhưng từng từ đều nặng ký:
- Thưa Phó Tổng, tôi không quan tâm đến lý tưởng hay cảm xúc, tôi chỉ làm việc trên con số. Báo cáo Quý III cho thấy: Mỗi bài viết điều tra chuyên sâu của chị Đào tốn trung bình 45 ngày sản xuất và ngân sách gấp 5 lần bài bình thường, nhưng chỉ mang lại 2% doanh thu chuyển đổi từ tài trợ. Xét trên bài toán kinh doanh, đây là dòng đầu tư lỗ nặng. Nếu khối Nội dung không chịu thay đổi quy trình, cắt giảm những mảng 'đốt tiền' không hiệu quả, khối Kinh doanh chúng tôi có cố gắng mấy cũng chỉ như muối bỏ bể.
Trang Đào hít một hơi sâu. Sự cá tính ngầm và bản lĩnh tuổi 30 nổi loạn trong cô bùng lên. Cô đứng thẳng dậy, không hề nao núng: - Cắt giảm bài điều tra? Chuyển tiền làm truyền thông quảng cáo và ăn uống tiếp khách? Các vị ngồi ở đây đang muốn biến một tòa soạn báo chí uy tín thành một công ty PR hạng hai sao?
Cô nhìn xoáy vào Bình Phan, tiếp tục: Anh nói bài điều tra lỗ? Đúng, nó không tạo ra tiền ngay lập tức! Nhưng chính tuyến bài điều tra chống gian lận thương mại tháng trước của phòng tôi đã giúp tòa soạn này giữ lại 80% độc giả trung thành và cái gật đầu của các tập đoàn dược phẩm lớn khi họ ký hợp đồng truyền thông với anh! Anh lấy doanh thu từ cái bóng uy tín của Nội dung, rồi quay lại bảo Nội dung là 'chi phí thừa thãi'?
Cô quay sang nhìn Chanh Trần và Diệu Linh, ánh mắt sắc như dao: Ngay ở phòng nội dung chúng tôi, một số người vẫn chỉ quen ngồi máy lạnh chép lại báo cáo nên có lẽ không cần thêm chi phí? Diệu Linh, ngân sách hành chính tăng 15% mỗi năm nhưng hệ thống xuất bản điện tử của tòa soạn vẫn sập mỗi khi có tin hot, tiền đó đã đi đâu?
Diệu Linh biến sắc, Chanh Trần cúi gục đầu không dám đáp lời. Bình Phan hơi nheo mắt, trong lòng khẽ rung động trước sự sắc bén và kiêu hãnh đến nghẹt thở của Trang Đào. Đúng lúc không khí căng thẳng lên đến đỉnh điểm, Trang Đào tiếp lời. Cô mở bản đề án đổi mới nội dung đã chuẩn bị sẵn, giọng nói vang lên trong trẻo, điềm tĩnh nhưng chứa đựng sức nặng đanh thép:
"Tôi thừa nhận áp lực con số mà anh Bình Phan đưa ra là có thật. Nhưng dùng con số kinh doanh để định đoạt giá trị nội dung là một tư duy ngụy biện nguy hiểm. Báo chí chúng ta sống được hàng chục năm qua không phải vì chúng ta giật gân hay biến mình thành tờ bướm quảng cáo cho doanh nghiệp, mà vì độc giả tin vào bản lĩnh của từng dòng chữ trên tờ báo này!"
Trang Đào quay sang nhìn thẳng vào mắt Bình Phan, không né tránh:
"Nếu chúng ta cắt giảm ngân sách phóng sự điều tra, bẻ cong ngòi bút để chiều lòng các hợp đồng PR như Phòng Kinh doanh đề xuất, chúng ta có thể có tiền trong một hai quý tới. Nhưng sau đó thì sao? Tòa soạn sẽ mất đi cái cốt lõi duy nhất tạo nên thương hiệu. Khi uy tín bị mài mòn, không nhà đầu tư nghiêm túc nào muốn gắn tên tuổi của họ với một tờ báo lá cải vô giá trị. Con số thương mại sụt giảm không phải vì phóng sự điều tra tốn tiền, mà vì quy trình phân phối nội dung của chúng ta quá lạc hậu!"
"Nói thì dễ lắm!" Một biên tập viên lâu năm lên tiếng mỉa mai. "Nội dung sạch mà không có tiền trả tiền điện, tiền máy in thì lấy gì mà xuất bản? Thực tế một chút đi!"
Những tiếng xì xầm ủng hộ lại rộ lên. Sự cô độc ngấm ngầm vây lấy Trang Đào. Giữa guồng máy ì ạch này, mỗi bước đi của cô để bảo vệ giá trị nghề nghiệp đều phải trả giá bằng vô số năng lượng và sự căng thẳng.
Lúc này, bàn tay ngăm đen, chằng chịt của Phó Tổng Biên tập Chính Liêm gõ nhịp lên mặt bàn. "Cạch! Cạch!" Ông Chính Liêm chậm rãi đứng dậy. Vóc dáng cao lớn, hơi khòm xuống vì thời gian nhưng bờ vai vẫn rộng như một bức tường thành. Ánh mắt ông quắc quắc quét qua những kẻ vừa lên tiếng.
"Tờ báo này chưa phá sản đến mức phải đem phẩm giá của ngòi bút ra bán rẻ như rau ngoài chợ!" Giọng ông chùng xuống, đe dọa và đầy uy lực. "Kinh doanh thâm hụt thì phải tìm cách mở rộng thị trường, tối ưu hóa kênh phân phối, chứ không phải quay sang đổ lỗi cho người làm nội dung! Nếu tờ báo này gật đầu làm tay sai cho thương mại, biến những bài điều tra thành hàng hóa trao đổi, thì tôi sẽ là người đầu tiên vứt toẹt cái thẻ nhà báo của mình!"
Ông Chính Liêm nhìn Trang Đào, ánh mắt nghiêm khắc thường ngày thoáng qua sự tin tưởng và che chở kiên định.
"Tuyến bài điều tra về sai phạm đất đai ở khu đô thị mới Quý IV vẫn sẽ tiến hành đúng tiến độ. Phòng Nội dung do Trang Đào toàn quyền chỉ đạo. Phòng Kinh doanh có nhiệm vụ tìm phương án khai thác thương mại dựa trên uy tín của tuyến bài đó, chứ không phải hạch sách người làm báo. Ai không làm được, đứng sang một bên!"
Quyết định dứt khoát của Phó Tổng Biên tập như một đòn giáng mạnh, đè bẹp mọi sự chống đối trong phòng họp. Bình Phan lặng lẽ siết chặt chiếc bút trong tay, nét mặt không lộ ra biểu cảm nhưng ánh mắt đã trầm xuống vài phần.
Ông Chính Liêm nói với Trang Đào, giọng chùng xuống đầy áp lực: Nhưng Trang Đào! Cô cũng đừng dùng sự kiêu hãnh đó làm cái khiên che đậy sự chậm trễ! Anh Bình Phan nói không sai hoàn toàn đâu. Làm báo hay mà không ai đọc, không ai mua thì là làm báo cho ai xem? Cô bảo vệ khối Nội dung, tốt! Nhưng cô phải chứng minh được Nội dung của cô tự nuôi sống được nó trong thời đại mới!
Trang Đào gật đầu, ánh mắt kiên định: Chú Liêm… báo cáo Phó Tổng, cháu hiểu.
Người lãnh đạo lấy lại sự lạnh lùng, phẩy tay: - Tôi cho rằng Trang Đào và Bình Phan cần ngồi lại với nhau, hoặc trình lên hai đề án riêng biệt, hoặc một đề án hợp tác cải tổ. Đề án nào vừa giữ được linh hồn báo chí, vừa giải được bài toán dòng tiền, tôi sẽ trình Hội đồng Quản trị duyệt làm Phó Tổng phụ trách vận hành trước khi tôi cầm quyết định nghỉ hưu. Cuộc họp kết thúc!
Phó Tổng Chính Liêm đứng dậy bước thẳng ra khỏi phòng. Cánh cửa gỗ khép lại, để lại một khoảng không im lặng đè nặng lên tất cả mọi người.
Trang Đào hít một hơi thật sâu, cảm nhận ngọn lửa ấm áp từ sự hậu thuẫn của người thầy, người lãnh đạo công tâm. Cô biết, trong cuộc đua quyền lực ngầm và giữa vô vàn cạm bẫy ở tòa soạn này, sự bảo vệ của ông Chính Liêm chính là chiếc áo giáp duy nhất giúp cô vững vàng đứng vững. Nhưng nhìn tấm lưng đã hơi còng của ông, một nỗi lo âu vô hình lại dâng lên trong lòng Trang Đào: Nửa năm nữa, khi 'cây bút thép' này chính thức lui về ở ẩn, cô sẽ phải tự mình đối mặt thế nào với guồng máy bảo thủ và những đối thủ đáng sợ như Bình Phan?
Ánh mắt Trang Đào và Bình Phan một lần nữa va chạm trong không gian lặng ngắt của phòng họp. Lần này, cuộc chiến đã không còn là ngầm ẩn — những con số bạc bẽo đã chính thức mở màn cho cuộc đi săn quyền lực.