Rạng sáng mùng hai tháng Năm, ngày thứ tư trên đường, đoàn voi tới chân con dốc cuối cùng trước chợ biên.
Đường mòn đi ngược một con suối nhỏ, hai bên lau sậy cao quá đầu người. Sương chưa tan, đọng thành giọt trên lá lau, rơi lộp độp xuống lưng voi. Dã Tượng đi trước đầu voi, chân trần, côn vác trên vai. Sau lưng y, con Mộc bước chậm, Vi Chấn ngồi trên cổ nó, cái móc sắt cán gỗ gác ngang đùi. Bất Tán đi sau cùng. Lữ Thất ngồi trên cổ con voi non, hai đầu gối kẹp chặt, lưng thẳng đơ, bốn ngày rồi vẫn chưa dám thả lỏng.
Từ lúc ra khỏi cửa Tây, mỗi ngày bước chân của Dã Tượng lại nặng thêm một chút. Y đã biết trước. Y không nói với ai.
Con dốc đứng, đất đỏ, đá lở lổn nhổn. Con Mộc dừng ở chân dốc. Vòi nó rờ rẫm mặt đất, dò từng hòn đá một, rồi mới đặt chân lên.
Dã Tượng không cần quay lại nhìn. Qua lòng bàn chân trần áp xuống đất, y nghe được nhịp chân của con voi cái già. Trái. Phải. Trái. Phải. Mỗi lần chân trước bên phải đặt xuống, nhịp ấy nhẹ đi một chút, ngắn đi một chút, rồi chân trái phải gánh thay phần còn lại. Trên đất bằng, y nghe không rõ. Mấy con dốc thấp hôm trước, y đã nghe thấy lờ mờ. Con dốc này đứng, thì rõ như tiếng người nói.
Chỗ vết vòng sắt cũ.
Vi Chấn trên cổ voi không thấy được cái chân. Lão chỉ thấy nó chậm. Lão gõ móc vào sau gối nó, nhẹ hơn mọi ngày. Được mấy bước, lão thôi không gõ nữa, chỉ cúi xuống, vỗ vỗ lên cái đầu lốm đốm của con voi, lẩm bẩm mấy câu gì đó như người ta dỗ một bà già lên chùa.
Phía sau, Bất Tán lên dốc, vòi quấn lấy đuôi mẹ nuôi, để con Mộc kéo đi. Lữ Thất ngồi trên cổ nó, mặt tái xanh, không dám kêu.
Lưng chừng dốc, Dã Tượng dừng lại cho voi thở.
Y nhìn lên đỉnh dốc, nhớ lại chiều hôm kia.
Chiều ba mươi, giữa đường, đoàn voi gặp người lính trẻ dẫn đường đi xuống, cùng hai người lính của Vũ Thành. Gã đứng sững giữa đường mòn, nhìn ba người, hai con voi, như không tin vào mắt mình.
– Bẩm tướng quân. – Gã nói, hơi thở còn gấp. – Tờ giấy, tiểu nhân đưa tận tay thủ lĩnh rồi. Thủ lĩnh không mở ra đọc. Chỉ lật ra xem dấu ấn, gấp lại, cất đi.
– Thủ lĩnh có nói gì không?
– Một câu. Mùng năm.
Gã ngập ngừng, rồi nói thêm. Lúc gã đi, thủ lĩnh Tam Bộ đưa tay chỉ sang bãi cỏ phía Nam con suối. Voi của Lạc Việt, tới thì đứng ở đó.
Không nói thêm một chữ nào.
Dã Tượng nghĩ tới câu ấy. Nàng không hỏi voi Lạc Việt có tới không. Nàng chỉ trỏ chỗ cho voi đứng.
Y vác côn lên vai, đi tiếp.
Đêm qua, đoàn voi nghỉ bên một con suối lớn. Vi Chấn đun một nồi nước, hòa vào đó một nắm muối, lấy giẻ nhúng nước muối ấm chườm lên chân trước bên phải con Mộc, chỗ vết vòng sắt. Đêm nào lão cũng làm thế, từ hôm vào kinh giữa tháng Ba. Ở Ải, muối quý hơn gạo, lão chỉ dám rửa cho nó bằng nước suối. Chườm xong, lão xoa, xoa tới khi nước nguội. Con voi cái già đứng im, mắt lim dim.
Lão làm vì thói quen. Lão không biết cái chân ấy, lên dốc, nặng nhẹ ra sao.
Dã Tượng ngồi bên đống lửa, nhìn lão xoa. Y có thể nói. Y không nói. Nói cái chân của con Mộc, thì phải nói luôn cái chân của con voi trắng. Mà chuyện ấy, chưa tới lúc.
* * *
Chiều mùng hai, đoàn voi xuống tới chợ biên.
Chợ đông hơn hôm hai mươi tư nhiều. Nhưng lặng.
Bên kia suối, cả sườn đồi kín lều. Lều lợp lá cọ, lều lợp cỏ tranh, lều căng vải chàm, lớp này chồng lên lớp kia, khói bếp bốc lên từ khắp sườn đồi. Ba bộ đã xuống. Đàn ông ngồi trước cửa lều chuốt tre, đàn bà giã gạo, trẻ con chạy giữa những hàng lều. Khi người khổng lồ dắt hai con voi đi ra khỏi rặng lau, tiếng chày ngừng lại. Tiếng trẻ con cũng ngừng.
Không ai hò hét. Không ai chạy ra xem. Cả sườn đồi chỉ quay đầu lại nhìn.
Dưới suối, sáu con voi Tam Bộ đang tắm. Mấy gã trai cởi trần đứng dưới nước, cầm bàn chải tre kỳ lưng voi. Voi lớn, voi nhỏ, con đực ngà vàng ố, con cái không ngà. Con voi trắng không xuống nước. Nó đứng một mình trên bờ đá bên kia, xa đàn, vòi buông thõng, đầu hơi cúi. Chân trái nó đứng vững hơn chân phải. Từ chỗ này, cách cả một con suối, Dã Tượng vẫn thấy.
Y dắt con Mộc tới bãi cỏ phía Nam con suối, chỗ thủ lĩnh Tam Bộ đã chỉ. Cỏ ở đây xanh, mọc dày tới đầu gối, có một gốc sung lớn cho voi đứng dưới bóng. Vi Chấn trượt xuống khỏi cổ voi, chân vừa chạm đất đã khuỵu một cái. Bốn ngày ngồi trên cổ voi, lão đã sáu mươi hai tuổi, cái lưng còng cứng lại như cánh cung khô.
Chưa kịp tháo dây mây khỏi lưng con Mộc, đã có người lội suối sang.
Năm gã trai Tam Bộ. Mỗi người vác trên vai một bó lớn. Một bó chuối rừng còn nguyên buồng. Một bó mía. Ba bó cỏ voi tươi, rễ còn dính đất. Họ lên bờ, đặt mấy bó ấy xuống ở mép bãi cỏ, cách con Mộc chừng mười bước. Đặt xong, họ quay lưng, lội về.
Không ai nói một câu.
Bên kia suối, ông lão râu bạc đứng chống gậy tre trên một tảng đá. Ông nhìn mấy bó chuối, bó mía nằm trên cỏ, nhìn con voi cái già gầy guộc, rồi quay lưng đi lên sườn đồi.
Lữ Thất định ra nhặt. Dã Tượng giơ tay chặn lại.
Y bước tới trước, ngồi xổm xuống bên bó mía, nhìn một hồi. Mía non, ngọt, vừa chặt sáng nay, đầu cây còn ứa nước. Không có gì lạ. Y bẻ một khúc, đưa lên mũi ngửi, rồi mới đưa cho Vi Chấn.
Bất Tán thấy đàn voi lạ dưới suối, ngẩng đầu lên, rống một tiếng. Tiếng rống của voi non, the thé, lạc giọng. Dưới suối, mấy con voi Tam Bộ ngẩng đầu lên nhìn. Một con voi cái rống lại, trầm, ngắn.
Bất Tán sợ, lùi lại, rồi lại muốn chạy xuống suối.
Con Mộc vươn vòi ra, quấn lấy vòi nó, kéo về. Không mạnh. Chỉ kéo một cái, như người mẹ nắm tay đứa con giữa chợ. Bất Tán đứng im, nép vào hông mẹ nuôi.
Vi Chấn không để ý tới Bất Tán. Từ lúc trượt xuống khỏi cổ voi, mắt lão đã nhìn sang bên kia suối.
Lão nhìn con voi trắng.
Lão không nói gì. Dã Tượng đứng cạnh, chờ lão nói. Lão vẫn không nói. Lão nhìn cặp ngà dài cong, nhìn cái đầu cao vượt hẳn đầu con Mộc, nhìn vết sẹo dài trên chân trước bên phải. Lão nhìn tới khi bóng núi phía Tây đổ dài xuống bãi chợ.
Sau đó, lão ngồi xuống cạnh bó mía, rút con dao nhỏ bên hông, chặt từng khúc ngắn, bẻ đôi, đưa vào vòi con Mộc. Một khúc. Lại một khúc. Con voi cái già cuốn từng khúc mía bỏ vào miệng, nhai chậm rãi, nước mía chảy xuống cằm.
Vi Chấn chặt mía tới khi trời tối, không nói một câu.
Trên bãi cát chỗ con suối đổ ra sông, mấy người Tam Bộ đang cắm cọc tre. Từng cây, từng cây, quây thành một vòng lớn.
Cả buổi chiều, Dã Tượng không thấy chiếc khăn đỏ ở đâu.
Chạng vạng, ông lão râu bạc lội suối sang một mình.
Ông không mang gì theo. Ông đi tới cách con Mộc năm bước thì dừng, chống gậy. Ông nhìn từ cái lưng gầy xuống cái đầu lốm đốm, qua hai hõm thái dương lõm sâu của con voi già, tới chân trước bên phải thì dừng lại, chỗ vết vòng sắt cũ.
Ông nhìn chỗ ấy lâu hơn mọi chỗ khác.
Vi Chấn đứng dậy, chắn trước đầu voi, cái móc sắt nắm trong tay. Ông lão râu bạc không để ý tới lão. Ông gật đầu một cái, không rõ với ai, rồi quay lưng lội về.
Dã Tượng đứng ở bìa bãi cỏ, nhìn theo cái lưng già ấy cho tới khi khuất vào khói bếp bên kia suối.
Bên kia đã thấy cái chân của con Mộc. Bên này đã thấy cái chân của con voi trắng. Hôm hai mươi bốn, thiếu nữ trên mỏm đá cũng đã thấy y nhìn. Hai bên đều biết. Chưa bên nào nói ra.
* * *
Rạng sáng mùng hai, ở kinh, Lạc Thiên xuống địa thất.
Hắn đặt tay lên mặt trống.
【Hương Hỏa: 145/100 — đủ một lượt triệu hoán thường.】
Hắn để tay ở đó thêm một nhịp, rồi nhấc lên.
Gọi bây giờ, thì tới sáng mùng năm, trong Trống chưa gom lại nổi một trăm. Mà trên bãi cát chỗ con suối đổ ra sông, nếu Dã Tượng có gãy một cái xương, thì Trống phải có đủ một trăm.
Thạch Sanh đứng cạnh hốc đá, nhìn hắn rút tay về. Người tiều phu không hỏi vì sao.
Lên tới Anh Linh Điện, Thanh Vân đã đứng ở cửa. Trên khung cửa điện, nàng vừa treo một bó lá ngải, còn xanh, còn thơm.
– Mùng năm là Đoan Ngọ. – Nàng nói. – Ngày ấy, nhà nào cũng treo ngải trước cửa. Tam ca lên chợ biên, muội treo ở đây.
Lạc Thiên nhìn bó lá ngải.
– Lúc về, ta xin muội một bó. – Hắn nói.
Nàng gật đầu. Nàng không tiễn ra tới cổng. Nàng đứng ở cửa điện, hai người lính sau lưng, như đã hẹn từ tháng Tư.
Cửa Tây mở sẵn từ sớm. Mười người dân binh áo vải nâu đứng hai bên cổng, cùng bốn người lính của Vũ Thành. Thấy ngựa vua đi ra, mười người cùng quỳ một gối, giáo tre dựng thẳng bên vai. Người đứng cuối hàng, gã trai mười bảy mười tám tuổi đêm hai mươi sáu còn ngơ ngác nhìn vách đá, hôm nay cầm giáo thẳng hơn, mắt nhìn ra quan lộ, như đã biết mình đứng đây để làm gì.
Trạng Quỳnh cưỡi ngựa bên trái vua. Tám người lính Thiên Trường đi sau, nỏ đeo lưng. Lần này, không ai phải hỏi đi đâu.
Đêm ấy, đoàn người nghỉ ở trạm dịch trên nhánh đường rẽ về phía Tây. Lão coi trạm nhận ra vua, lật đật đi nấu nồi cháo, chỉ kể một chuyện: voi đã qua đây chiều mùng một, đi chậm lắm, con voi non cứ đòi bẻ bụi chuối sau trạm.
Ngồi bên nồi cháo, Trạng Quỳnh hỏi một câu, giọng như hỏi chuyện thời tiết.
– Mùng năm, voi Lạc Việt mà lùi, về kinh bệ hạ định nói gì với vị Thị lang Hộ bộ?
– Nói voi Lạc Việt lùi.
Trạng Quỳnh bật cười, cười tới mức phải đặt bát cháo xuống.
– Tại hạ hỏi thật.
– Ta cũng đáp thật. – Lạc Thiên nói. – Tháng Chạp, tiên sinh tung tin ba trăm con voi, giặc tin. Bây giờ chỉ có một con voi cái già, đứng trước mặt ba bộ. Nó lùi, thì ta nói nó lùi. Nói khác đi, là lại bắt đầu từ tháng Chạp.
Trạng Quỳnh không cười nữa. Y cầm bát cháo lên, ăn hết, không nói thêm.
Chiều mùng ba, Lạc Thiên tới chợ biên.
Hắn đứng trên đỉnh dốc, nhìn xuống.
Bãi chợ đông người, mà nghe được tiếng suối chảy. Sườn đồi bên kia suối kín lều, khói bếp như sương. Trên bãi cát chỗ con suối đổ ra sông, một vòng cọc tre đã cắm xong, vây lấy một khoảnh cát phẳng, rộng chừng hai sân đình. Cát được cào bằng, không một vết chân.
Bãi cỏ phía Nam con suối, con Mộc đứng dưới gốc sung, nhai cỏ voi. Bất Tán nằm cạnh chân nó. Vi Chấn ngồi bên một đống vỏ mía, lưng tựa gốc cây, ngủ gật.
Lạc Thiên không qua suối. Hắn bảo dựng lều ngay cạnh bãi cỏ, cách con Mộc mấy chục bước. Tám cây nỏ, tháo khỏi lưng lính, cất vào trong lều.
Trạng Quỳnh đứng ở cửa lều, nhìn sang bên kia suối.
– Bệ hạ. – Y nói khẽ.
Trên một mỏm đá bên bờ suối bên kia, có một chiếc khăn đỏ. Thiếu nữ ngồi đó, bên cạnh con voi trắng. Nàng nhìn sang bên này một lúc, nhìn cái lều mới dựng, nhìn tám người lính tay không. Đoạn nàng đứng dậy, dắt con voi trắng đi lên sườn đồi.
Nàng không sang.
* * *
Đêm mùng ba, trong lều, Lạc Thiên ngồi bên ngọn đèn dầu.
Trạng Quỳnh đã ngủ ở góc lều, quạt gập đặt trên ngực. Bên ngoài, tiếng suối chảy, tiếng voi thở, tiếng lá sung xào xạc. Bên kia suối, trên sườn đồi, đã tắt gần hết lửa.
Hắn chưa ngủ được. Từ chạng vạng, hắn đã thấy Dã Tượng ngồi một mình ở bìa bãi cỏ, lưng quay về phía lều, mặt nhìn sang bên kia suối. Ngồi như thế qua bữa tối, qua lúc lửa bếp bên kia tắt dần. Vi Chấn gọi y ăn, y ăn. Ăn xong, y lại ra chỗ cũ ngồi.
Hắn biết người khổng lồ này. Y không nghĩ lâu về những việc dễ.
Tấm mành lều được vén lên.
Dã Tượng phải khom gần sát đất mới vào được trong lều. Y không đứng dậy. Y quỳ một gối ngay cạnh cửa, đầu cúi, cái lưng to lớn chắn kín cả khung mành.
Lạc Thiên chờ.
Y chưa từng vào lều vua giữa đêm mà không có việc.
– Bẩm bệ hạ. – Dã Tượng nói, giọng trầm, khẽ, như sợ đánh thức người ngủ góc lều. – Con voi trắng, chân trước bên phải. Từ hôm hai mươi bốn, tiểu nhân chưa nói với ai.