Chạng vạng hai mươi sáu, cửa Tây kinh thành mở sẵn từ lúc mặt trời còn gác trên ngọn tre.
Mười tám người lính đi sau ngựa vua vào thành. Tám người là lính Thiên Trường, nỏ đeo sau lưng. Chín người vừa được thả, dép rơm mòn vẹt, cổ tay còn hằn vết dây mây. Người lính trẻ dẫn đường đi đầu, hai bàn chân quấn vải đã ngả màu đất.
Dưới vòm cổng có mấy người đàn bà đứng đợi. Không ai báo tin trước. Chỉ là từ hôm mười chín, ngày đáng lẽ đội tuần tra về tới, chiều nào họ cũng ra đây đứng. Một người địu con sau lưng. Một người ôm cái thúng không. Một bà già chống gậy, không nhìn vua, không nhìn ngựa, chỉ nhìn đám lính đi sau, nhìn từng khuôn mặt một.
Người lính hôm ở chợ biên khóc không ra tiếng đi tới trước mặt bà già, quỳ xuống. Bà không đỡ. Bà đưa bàn tay nhăn nheo sờ lên mặt gã, sờ từ trán xuống cằm, như người mù sờ một món đồ để biết nó còn nguyên.
Phan Trung đứng đợi bên trong cổng, áo giáp da cũ, tay chống chuôi kiếm. Lão cúi đầu, đi bộ bên ngựa vua, vừa đi vừa báo.
Kinh thành yên. Gã quản sự mặt tròn của hầu phủ Hoành Châu đã xuống thuyền muối xuôi từ sáng hai mươi lăm, Yết Kiêu nằm trên mái nhà kho nhìn theo tới khi thuyền khuất khúc sông. Gã thư lại Hộ bộ tên Ninh Viễn vẫn đi về giữa Hộ bộ và quán trọ như cũ, không lệch một buổi. Ống tre trong tay áo gã vẫn chưa xuống thuyền.
– Mái lá ở bến Đông, – lão nói thêm, – chiều nào cũng có khói.
– Chín người kia, cho về trại Vũ Thành. – Lạc Thiên nói. – Nghỉ năm ngày. Lương tháng này, trả đủ.
– Bẩm.
Trong Anh Linh Điện, đèn đã thắp.
Thanh Vân đứng dưới chân cột đá, hai người lính đứng ngoài hiên. Vua bước vào trước, nhưng nàng không nhìn vua trước.
Dã Tượng phải khom gần gập người mới qua được khung cửa điện. Lúc qua, y giơ tay trái lên đỡ lấy xà cửa cho khỏi va đầu. Giơ cao, thẳng, không run.
Thanh Vân nhìn cánh tay ấy. Mấy hôm trước khi đi, nó còn buông thõng bên sườn y, ăn cơm cũng chỉ dùng một tay. Nàng nhìn thêm một nhịp, rồi mới quay sang anh mình.
– Tam ca.
– Muội.
Nàng không hỏi chợ biên ra sao. Mắt nàng lướt qua những người theo vào sau lưng hắn, từng người một, như đếm cho đủ.
Trạng Quỳnh mở hộp gỗ trên án. Lạc Thiên lấy trong ngực áo ra tờ giấy thứ hai, trải phẳng. Tờ giấy đi hai ngày đường trong áo, nhàu một góc. Hắn đóng ấn vua xuống bên dưới chữ ký của chính mình. Ấn vuông, màu son, ấn mạnh tay.
– Gọi người lính trẻ dẫn đường vào.
Gã vào, quỳ ở bậc cửa, hai bàn chân quấn vải giấu ra sau.
– Sáng mai, ngươi mang tờ này lên chợ biên. – Lạc Thiên nói. – Đưa tận tay thủ lĩnh Tam Bộ. Đi cùng hai người của Vũ Thành.
Gã ngẩng phắt lên.
– Chân ngươi?
– Bẩm, lành rồi. – Gã nói nhanh. – Đường ấy, tiểu nhân đi bốn lượt rồi.
Gã cầm tờ giấy bằng cả hai tay, như cầm một bát nước đầy. Lúc lui ra, gã không cúi người đi giật lùi như mấy viên quan, mà đi thẳng, bước dài, như sợ ai đổi ý.
* * *
Canh một, Lạc Thiên xuống địa thất.
Hắn đặt tay lên mặt trống. Trống ấm. Không nóng, không lạnh, ấm như cái lưng người ngồi lâu bên bếp.
【Hương Hỏa: 160/100 — đủ một lượt triệu hoán thường.】
Hắn chưa ấn tay xuống.
Một trăm sáu mươi. Năm ngày trên đường, ngày nào nhang cũng đổ về, mười mấy điểm một ngày. Từ chân bát hương ở Bản Khê, từ ống tre đầy cát ở Pá Hốc, từ mái lá bến Đông, từ gian thờ chợ Đông. Từ những người hắn không biết tên, không biết mặt.
Gọi đêm nay, còn sáu mươi. Từ giờ tới mùng năm, chín ngày. Tới ngày ấy, Trống gom lại được chừng hai trăm. Trên bãi cát chỗ con suối đổ ra sông, nếu có anh linh nào phải chữa, một vết nặng có khi tốn cả trăm. Gọi thêm một lượt nữa trước ngày ấy, thì tới ngày ấy không còn đủ một trăm.
Ở chợ biên, Trống không gọi được ai. Người Tam Bộ cũng không muốn thấy thêm người nào. Nhưng kinh thành thì khác. Cuối tháng Ba, năm mươi chín người lính cũ tan hết. Từ đó, các cổng thành chỉ trông vào lính Vũ Thành. Lính Vũ Thành ít, lại phải chia lên mặt thành, chia ra bến, chia ra chợ biên. Cửa Tây là cái cổng một người gác đã mở cho hắn ra trong bóng tối, rồi mở cho hắn về trong bóng tối. Cái cổng ấy, ban ngày chỉ có bốn người đứng.
Hắn ấn cả bàn tay xuống.
– Triệu hoán.
Ong ——
【Tiêu hao 100 Hương Hỏa. Triệu hoán thường.】
【Đinh! Cấp bậc: Phàm. Dân binh ×10.】
Ánh sáng trắng tỏa ra quanh bệ trống, không chói, tắt nhanh như ngọn đèn bị gió thổi.
Mười người đứng đó. Áo vải nâu, quần xắn tới gối, chân đất. Mỗi người cầm một cây giáo tre, mũi vót nhọn, hơ lửa cho cứng. Không giáp, không nón sắt. Người đứng đầu là một hán tử ngoài ba mươi, vai u, tay chai như tay người quen cầm cuốc. Người đứng cuối còn trẻ, chừng mười bảy mười tám, mắt mở to, nhìn vách đá, nhìn ngọn đèn mỡ, nhìn cái trống đồng, không biết nên nhìn chỗ nào trước.
Họ thấy người đang đặt tay trên mặt trống. Không ai bảo, cả mười người cùng quỳ xuống.
【Binh sĩ triệu hoán: 10. Trống Đồng tự duy trì.】
【Hương Hỏa: 60.】
Không phải Hào Kiệt. Không có tên. Mười người dân cầm giáo tre.
Lạc Thiên không thấy tiếc. Cửa Tây không cần một vị tướng. Cửa Tây cần hai mươi con mắt, đứng giữa ban ngày, nhìn người ra vào.
– Đứng lên. – Hắn nói. – Từ mai, các ngươi giữ cửa Tây, ca ngày, cùng lính của Vũ Thành.
Mười người đứng dậy. Người đứng đầu ôm cây giáo trước ngực, cúi đầu.
– Bẩm.
Cao Lỗ chống gậy ở chân cầu thang đá. Lão nhìn mười người ấy một lượt, từ người đầu tới người cuối, rồi mới lên tiếng.
– Bẩm chủ công. Lương của mười người này, lấy trong cung, hay qua sổ Hộ bộ?
Câu hỏi nhỏ. Lạc Thiên biết vì sao lão hỏi.
Lấy trong cung, thì sổ Hộ bộ không có dòng nào. Mười người lính đứng ở cửa Tây, mà trên giấy không có ai. Qua Hộ bộ, thì sổ lương sẽ thêm một dòng. Người chép sổ lương ở Hộ bộ, cả tháng nay vẫn là một người.
Giấu, thì tháng Ba hắn đã giấu một tháng liền, sau cánh cổng Thái Miếu đóng kín. Giấu được. Nhưng thứ gì giấu đi cũng phải có thứ khác che cho nó, và tới hôm mười bảy tháng Tư, chính hắn phải đứng giữa điện mà nói ra. Còn cố ý đặt dòng ấy vào tay gã thư lại để xem gã gửi hay không, như đặt một cái bẫy, thì cũng là một cách giấu khác. Lương lính, xưa nay vẫn đi qua Hộ bộ.
– Qua Hộ bộ. – Hắn nói.
Cao Lỗ gõ đầu gậy xuống bậc đá một cái. Lão hiểu.
Thạch Sanh đứng trước hốc đá sau bệ trống. Y không đụng vào cây cung, chỉ đặt bàn tay cách nó một gang, giữ yên ở đó.
– Hôm nay nó nhẹ hơn một chút. – Y nói. – Chưa giương được.
– Còn bao lâu?
Thạch Sanh lắc đầu. Y không biết. Điều mình không biết, người tiều phu không nói.
* * *
Đêm ấy, Dã Tượng ra khu chuồng voi sau cửa Bắc.
Trăng hai mươi sáu khuyết gần hết, lên muộn. Đống lửa giữa bãi đất trống chỉ còn than. Con Mộc đứng dưới mái lá, nhai rơm, chậm rãi. Bất Tán nằm cạnh chân mẹ nuôi, vòi vắt lên chân trước con voi cái, ngủ. Vết sẹo tròn trên chân sau nó, dưới ánh than, chỉ còn là một chấm sẫm.
Vi Chấn ngồi trên một khúc gỗ, móc quản tượng gác trên đùi. Lữ Thất ngồi xổm cạnh lão, đang chuốt một cái bàn chải tre.
Dã Tượng ngồi xuống đống rơm, lưng tựa vào cột chuồng. Y kể. Y không quen kể dài, nên y kể như người ta đặt từng bước chân. Chợ biên. Con suối. Bãi cát chỗ suối đổ ra sông. Mùng năm tháng Năm, ngày ba bộ cùng xuống chợ. Voi đẩy voi, người không đánh người. Voi bên nào lùi, bên ấy thua. Bệ hạ thêm một điều: không con voi nào phải chết.
– Voi bên kia, con nào? – Vi Chấn hỏi.
– Con voi trắng. Voi đực. Bốn mươi mấy mùa. Cao hơn con Mộc một cái đầu. Ngà dài.
Lữ Thất ngừng tay.
Vi Chấn đứng bật dậy. Cái móc quản tượng rơi xuống đất, lão không nhặt.
– Voi cái! Không ngà! Ba tháng lê vòng xích trong rừng, ăn no lại được hai tháng! – Lão nói, giọng the thé như người bị giẫm vào chân. – Đem nó đi đẩy một con voi đực có ngà! Ngày trước ở Ải, ai bàn một việc như thế, tiểu nhân đã đuổi ra khỏi chuồng!
Dã Tượng không cãi. Y ngồi im, để lão nói.
Vi Chấn nói thêm, nói về những con voi chiến lão từng thấy ngã trong trận, ngà gãy, bụng toác, người cưỡi văng xuống bị giẫm nát. Lão nói tới khi hết hơi, đứng thở.
Lão đứng như thế một lúc. Sau đó lão đi tới chỗ con Mộc.
Con voi cái già cúi đầu, vòi đưa ra chạm vào vai lão, như mọi tối. Vi Chấn ngồi xổm xuống, đặt bàn tay lên chân trước bên phải nó, chỗ vết vòng sắt cũ. Vết ấy đã lên da, nhưng vẫn hằn thành một vòng, sờ vào còn thấy gồ.
Lão xoa vết ấy, chậm, hết vòng này tới vòng khác.
– Con Mộc kéo gỗ cho Ải hai mươi năm. – Lão nói, giọng đã khác hẳn. – Đẩy, thì nó không biết. Đứng, thì nó biết.
Dã Tượng nghe câu ấy, cất vào trong bụng.
Bất Tán đã thức từ lúc Vi Chấn quát. Nó ngóc đầu dậy, thấy mẹ nuôi bị người ta sờ chân, liền lồm cồm đứng lên, chen vào giữa, dụi trán vào hông con Mộc.
– Nó không rời con Mộc được. – Lữ Thất nói khẽ.
– Thì nó theo. – Dã Tượng nói. – Ngươi cưỡi nó.
Lữ Thất há miệng, đoạn gật đầu. Từ hôm ngồi cứng đờ trên cổ nó vào kinh giữa tháng Ba, gã chưa cưỡi Bất Tán đi xa quá bãi đất trống này.
Ba người bàn đường. Từ kinh lên chợ biên, ngựa đi hơn một ngày, người đi bộ hai ngày. Voi già đi chậm, phải ba bốn ngày, mỗi ngày dừng hai lần cho nó uống nước, bẻ lá. Cho con Mộc nghỉ hai ngày, ăn thật no. Rạng hai mươi chín lên đường. Đi chậm bốn ngày, chiều mùng hai tới chợ biên. Còn hai ngày nữa cho nó quen đất, quen nước, quen mùi voi lạ.
Lữ Thất đi ôm thêm rơm. Vi Chấn vẫn ngồi bên chân con Mộc, không đứng dậy.
Dã Tượng nhìn con voi cái già. Y nghĩ tới một cái chân khác, bên bờ suối chợ biên. Chân trước bên phải. Vết thòng lọng cũ. Một con voi già đứng dồn sức sang chân trái, không nhiều, chỉ người coi voi lâu năm mới thấy.
Chuyện ấy, y chưa nói với Vi Chấn. Vi Chấn là người coi voi lâu năm. Nói ra, lão sẽ biết ngay phải đẩy vào đâu.
Y nhặt cái móc quản tượng dưới đất lên, đặt lại trên khúc gỗ cạnh lão, đi về.
* * *
Giờ Thìn hai mươi bảy, điện Cần Chính.
Lạc Thiên kể gọn. Hắn lên chợ biên, đứng trước người Tam Bộ. Trạng Quỳnh kể lại chuyện tháng Chạp, không giấu khúc nào. Hắn chắp tay cúi đầu, nhận lỗi thay triều đình, không quỳ. Chín người lính tuần tra đã về. Một năm, kể từ hôm hai mươi bốn, người Tam Bộ xuống chợ biên đổi muối không phải nộp thuế. Mùng năm tháng Năm, voi Lạc Việt đẩy voi Tam Bộ trên bãi cát ven suối.
Hắn không bỏ qua chữ nào. Kể cả chữ cúi đầu.
Cả điện lặng đi một lúc.
Từ hàng văn, một vị Thị lang Hộ bộ bước ra. Lão quan già đời tiên đế, râu tóc bạc cả, sổ thuế các chợ biên lão thuộc như thuộc tên con cháu. Mấy vị quan già khác bước theo, đứng sau lưng lão.
– Bẩm bệ hạ. – Lão nói, giọng không run. – Thần có ba điều.
Lạc Thiên gật đầu.
– Điều thứ nhất. Thiên tử chắp tay cúi đầu trước người núi. Không quỳ, cũng là cúi. Sử quan sẽ chép. Đời sau đọc tới, không biết sẽ nghĩ triều ta ra sao.
– Điều thứ hai. Thuế muối chợ biên Tây, mỗi năm không nhiều. Nhưng là lệ từ đời tiên đế. Bỏ một năm, năm sau người ta xin bỏ hai năm. Chợ biên Tây không nộp, thì chợ nào trên mạn ngược cũng sẽ xin.
– Điều thứ ba. – Lão ngừng một nhịp. – Đem quốc thể đặt lên lưng voi, như trò chọi gà giữa chợ. Voi Lạc Việt mà lùi, thì từ nay triều đình mất một lá bài dọa giặc. Tháng Chạp, chính lá bài ấy giữ được kinh thành.
Mấy vị quan già sau lưng lão gật đầu. Lần này, họ không giấu.
Lạc Thiên nhìn lão quan già.
Lão nói không sai một chữ. Thiên tử đã cúi đầu. Thuế muối là lệ cũ. Tháng Chạp, cái tên Tam Bộ đã giữ được kinh thành thật.
– Lá bài ấy, – hắn nói, – vốn không phải của ta.
Hắn không nói thêm.
Vị Thị lang đứng đó, chờ. Lão chờ một câu giải thích, một câu biện bạch, một câu trách lại. Không có câu nào. Lão đứng thêm một lúc, rồi lui về hàng. Mấy vị quan sau lưng lão lui theo.
Trạng Quỳnh đứng trong hàng, quạt giắt sau lưng, không nói một chữ. Chuyện tháng Chạp, y đã kể đủ ở chợ biên. Ở đây, y không kể lại lần thứ hai.
Lão thần Hàn lâm đứng yên ở chỗ cũ. Hôm hai mươi hai, lão quỳ. Hôm nay lão không quỳ, cũng không bước ra. Lão chỉ nhìn vua, nhìn đôi tay vua đang buông bên vạt áo, như muốn đoán xem đôi tay ấy đã chắp lại thế nào giữa chợ biên.
Buổi chầu tan.
Ra tới thềm điện, một vị quan già đứng chờ sẵn, hai tay dâng một tờ sớ. Lão quan ở hàng văn, hôm hai mươi hai cũng là một trong mấy người gật đầu theo lão thần Hàn lâm. Sớ cáo bệnh. Tuổi già, mắt mờ, xin về quê dưỡng bệnh. Quê lão ở phía Đông, cách kinh ba ngày thuyền.
Lạc Thiên đọc tờ sớ, không hỏi bệnh gì.
– Chuẩn.
Lão quan cúi đầu tạ ơn, lui xuống bậc. Lưng lão không còng như người bệnh.
Dưới thềm, lẫn trong đám thư lại chờ sai, Trịnh Khê đứng cúi đầu. Lúc Trạng Quỳnh đi ngang qua, vị Thượng thư Lễ bộ cũ không ngẩng lên, chỉ đưa ra một mảnh giấy gấp nhỏ, nhét vào tay áo Trạng Quỳnh, nhanh như người ta trả một đồng tiền thừa.
Chiều hôm ấy, trong thư phòng, Trạng Quỳnh đặt mảnh giấy lên án.
Bảy cái tên. Chữ của Trịnh Khê, nét đậm, gọn. Bảy vị quan già đời tiên đế, đã gật đầu theo lão thần Hàn lâm sáng hai mươi hai. Tên người vừa dâng sớ cáo bệnh, đứng thứ ba.
Lạc Thiên nhìn bảy cái tên, không nói gì. Hắn gấp mảnh giấy lại, đưa trả Trạng Quỳnh.
– Tiên sinh giữ.
Cao Lỗ ngồi ở góc thư phòng từ sau giờ Ngọ. Lão sang báo một việc: trưa nay, phiếu lĩnh lương của Hộ bộ đã gửi tới trại cửa Tây, chép đúng dòng mới trong sổ lương. Khẩu phần binh sĩ triệu hoán, mười người: cấp từ hai mươi bảy tháng Tư. Chữ nhỏ, đều. Chữ của Ninh Viễn. Báo xong, lão ngồi lại, bàn với vua chuyện nỏ cho cửa Tây.
Giờ Dậu, Đoàn Kim chạy tới cửa thư phòng. Gã thợ rèn không dám bước vào, đứng ngoài bậc, mồ hôi ướt lưng áo, ghé tai Cao Lỗ nói mấy câu.
Cao Lỗ nghe xong, chống gậy đứng dậy, quay sang vua.
– Bẩm chủ công. Gã thư lại đứng ngoài cửa xưởng nỏ từ giờ Thân. Chưa gõ cửa.