Giờ Mão ngày hai mươi hai, điện Cần Chính mở cửa lần thứ hai trong sáu ngày.
Buổi chầu ngắn. Lạc Thiên không để ai tâu trước.
– Tháng Chạp, giặc vây kinh. – Hắn nói. – Triều đình tung tin voi Tam Bộ xuống cứu, cho giặc sợ đánh sau lưng. Tin ấy giả. Tên Tam Bộ, là triều đình mượn.
Bá quan đứng im. Chuyện ấy, nhiều người trong điện đã biết, hoặc đã đoán. Chưa ai nghe nó nói ra thành lời, giữa điện.
– Người Tam Bộ đã biết. – Hắn nói tiếp. – Hôm mười bảy, họ giữ chín người lính tuần tra ở chợ biên. Nhắn về: ai mượn tên Tam Bộ, người ấy tự lên chợ biên. Hạn mười ngày. Ta lên.
Lần này, cả điện xôn xao.
Lão thần Hàn lâm bước ra khỏi hàng, quỳ sụp xuống. Tháng Hai, lão cũng quỳ đúng chỗ ấy, trán đập xuống nền gạch, vì vua thắp hương thay dân. Hôm nay lão không đập trán. Lão chỉ quỳ, lưng còng hẳn xuống.
– Bệ hạ. – Lão nói, giọng run. – Bệ hạ vừa ra khỏi Thái Miếu được sáu ngày. Thiên tử là thiên tử. Từ cổ chí kim, chưa có thiên tử nào lên núi, xin lỗi người núi. Có việc, sai một viên quan Lễ bộ, mang thư, mang lễ…
Mấy vị quan già đời tiên đế đứng sau lão gật đầu, khe khẽ, như sợ người khác thấy mình gật.
– Tên là ta mượn. – Lạc Thiên nói. – Người mượn không tự trả, thì ai trả.
Lão thần Hàn lâm ngẩng lên. Lão mở miệng, rồi ngậm lại. Như sáng hai mươi sáu tháng Hai, lão lặng lẽ lui về hàng.
Phan Trung đứng im, không nói một chữ. Từ tối qua, lão đã nói hết những gì muốn nói.
Ngoài cửa điện, dưới thềm, Lạc Thiên thấy Trịnh Khê đứng lẫn trong đám thư lại chờ sai, cúi đầu. Từ hôm bị cách hết chức tước, vị Thượng thư Lễ bộ cũ không còn chỗ trong hàng quan, chỉ còn chỗ đứng ngoài cửa. Nhưng mắt lão không cúi. Qua khung cửa mở, mắt lão lướt qua từng vị quan vừa gật đầu với lão thần Hàn lâm, dừng trên mỗi người một nhịp, như người ta đếm hàng trong kho.
Buổi chầu tan trước giờ Thìn.
Giữa buổi sáng, đoàn người ra cửa Tây.
Không ai đi trong bóng tối. Cổng thành mở sẵn từ sáng, người đi chợ đứng dạt hai bên đường. Trạng Quỳnh cưỡi ngựa bên trái vua, Dã Tượng đi bộ bên phải, cao hơn cả đầu ngựa. Tám người lính Thiên Trường đi sau, nỏ đeo lưng. Người lính trẻ của đội tuần tra cưỡi ngựa đi đầu, hai bàn chân quấn vải mới, ngồi thẳng lưng như để cả kinh thành thấy gã không phải người trốn về.
Dân đứng xem, không ai quỳ kịp. Có người gọi to: ông khổng lồ vác côn. Có đứa trẻ chạy theo một quãng, rồi bị mẹ kéo lại.
Thanh Vân không ra cổng tiễn. Ra khỏi cổng một quãng, Lạc Thiên ngoái lại. Nàng đứng trên mặt thành cửa Tây, hai người lính đứng sau lưng, không vẫy tay. Tới lúc rặng tre đầu quan lộ sắp che khuất, nàng vẫn đứng đó.
Lần trước hắn ra cổng này, là canh năm, mặc áo vải nâu, đi cùng một đoàn buôn thuốc. Lần này, hắn mặc áo bào, đi giữa ban ngày. Chuyện hắn đi đâu, đi làm gì, cả kinh thành đều biết.
Đêm ấy, đoàn người nghỉ ở một trạm dịch nhỏ trên nhánh đường rẽ khỏi quan lộ Tây Nam, đi về phía Tây, mái còn, vách còn, lão coi trạm còn sống. Tám người lính nhóm lửa ngoài sân. Dã Tượng ngồi dựa cột cổng, quay mặt về phía Tây, nơi dãy Vạn Sơn chỉ còn là một vệt đen dưới trời sao.
Lạc Thiên gọi người lính trẻ lại gần đống lửa.
– Mấy ngày bị giữ, – hắn hỏi, – các ngươi ăn gì?
Người lính ngẩn ra, như không ngờ vua hỏi câu ấy.
– Bẩm… cơm nếp. Người Tam Bộ ăn gì, bọn tiểu nhân ăn nấy. Mỗi người mỗi ngày hai nắm, sáng một, tối một. – Gã ngập ngừng. – Mấy ông già quản tượng còn dạy bọn tiểu nhân tắm voi dưới suối. Ai sợ, ông ấy cười, rồi tự cầm bàn chải tre kỳ lưng voi cho xem.
– Con voi trắng?
– Không ai được tắm con ấy, bệ hạ. Chỉ có thiếu nữ kia. – Người lính nói. – Người Tam Bộ không gọi nó là voi. Họ gọi nó là ông. Như gọi một ông già trong bản.
Lạc Thiên nhìn đống lửa.
Bảy con voi xuống bắt mười người lính. Không ai bị đánh. Chín người bị giữ, mỗi ngày hai nắm cơm nếp, được dạy tắm voi. Một người được tháo dây, mang lời nhắn về. Người Tam Bộ không muốn đánh. Họ muốn một câu trả lời. Và họ muốn câu trả lời ấy, phải do chính người mượn mang lên.
Trạng Quỳnh ngồi bên kia đống lửa, quạt không phe phẩy.
– Tháng Chạp, cái thư giả ấy, tại hạ vẽ một mạch là xong. – Y nói. – Mai, phải ngồi kể lại cho người ta nghe vì sao lại vẽ, có khi mất cả buổi.
– Tiên sinh định kể thế nào?
– Kể thật. – Y nói. – Bịa thì tại hạ giỏi. Nhưng bịa thêm một lần nữa, thì món nợ này không bao giờ trả xong.
* * *
Đêm hai mươi ba, ở Hoành Châu, Tống Quát đọc một lá thư ba câu.
Câu đầu đếm miệng ăn nhà người gác cửa Tây. Câu thứ hai nói cả nhà ấy đã vào thành từ sáng rằm. Câu thứ ba, nét bút ấn mạnh hơn hai câu trên.
Lão đọc một lần. Đặt tờ giấy xuống án. Lần một hạt trên chuỗi hạt gỗ trầm.
Chữ của gã quản sự mặt tròn, nét vẫn non. Nhưng câu cuối, không phải câu lão sai gã hỏi. Lão sai gã hỏi nhà ấy có mấy miệng ăn. Gã trả lời đủ. Sau đó, gã tự viết thêm một câu.
Lão gõ ngón tay lên câu ấy.
Sáng rằm. Người cưỡi ngựa lão sai bám quan lộ Tây Nam đã về tới hầu phủ hôm mười bốn, báo: đêm mười một, ở một trạm bỏ hoang, có một đoàn người, một người khổng lồ, tám cây nỏ, một cái cũi, đi về kinh, không giấu ai. Lão tính đường. Đoàn ấy về tới kinh, sớm nhất là đêm mười bốn.
Vậy thì chỉ vài canh giờ sau khi về tới cổng, tiểu tử ấy đã đón nhà người gác cửa Tây vào thành.
Không phải trùng hợp. Có người đã đọc được câu lão hỏi, trước khi lão kịp hỏi.
Lão lần thêm một hạt.
Gã quản sự mặt tròn, từ tháng Ba mới được lão giao việc thư từ. Gã đọc viết được, cúi chào thấp, không biết nghĩ trước khi bị hỏi. Lão chọn gã, chính vì thế. Năm ngày ngồi thuyền, ba ngày ở kinh, gã đã biết nghĩ. Một người biết nghĩ, thì dùng được lâu hơn. Cũng phải canh chừng lâu hơn.
Lá thư lạnh tới tay lão hôm mười hai, trong ống tre Ninh Viễn gửi từ sáng mùng chín. Từ ấy tới nay, không thêm ống tre nào. Mười bốn ngày, không một chữ. Có hai lẽ. Một là gã thư lại đã đọc dòng thứ ba trong thư lạnh, vẫn gửi, rồi từ đó thôi hẳn. Hai là gã đã tự chọn một con đường khác.
Lẽ nào, thì gã cũng không còn là ô cửa của lão nữa.
Lão không giết. Giết, thì bản chép trong tay gã sẽ tự tìm đường ra. Lão gọi người quản sự cũ của kho muối, sai mai theo thuyền ngược lên kinh. Một việc thôi. Xem gã thư lại Hộ bộ tên Ninh Viễn, còn ngồi chỗ cũ không.
Người quản sự lui ra. Tống Quát rút trong ngăn án ra một mảnh giấy khác, gấp làm tư, đến chiều nay mới tới.
Một trong ba nhà phía Đông đã trả lời. Không tên người gửi. Chỉ một dòng.
Mùa hạ nóng, nhà ta mở cửa sau.
Lão đọc dòng ấy, khóe miệng nhếch lên. Không phải cười. Là tính.
Còn một việc nữa, lão vẫn để riêng, chưa nói với ai. Đoàn muối ngược lên Tây Nam hỏi chuyện đền mới, từ hôm mười ba. Tới giờ, chưa có tin về. Lão không vội. Ngôi đền ấy ở đâu, khi lão biết, lão sẽ là người biết trước. Khách áo đen sai lão đi tìm. Chưa ai nói, tìm được rồi thì phải báo cho khách trước tiên.
Lão cất mảnh giấy, thổi tắt đèn.
* * *
Chiều hai mươi ba, Lạc Thiên tới chợ biên.
Chợ nằm trên một bãi đất bằng bên con suối, ngay dưới chân Vạn Sơn. Mấy chục túp lều lợp cỏ tranh, phần nhiều bỏ trống. Ba bốn người buôn muối dưới xuôi ngồi bên đống bao, thấy người khổng lồ đi tới, đứng bật dậy. Có một người mặt rám nắng, nói giọng dưới xuôi, cứ nhìn tám cây nỏ trên lưng lính. Bên kia suối, rừng bắt đầu, dốc đứng lên tới tận mây. Không thấy một người Tam Bộ nào.
Người lính trẻ chỉ tay về phía bìa rừng.
– Hôm ấy, họ xuống từ chỗ kia.
Lạc Thiên xuống ngựa. Hắn không để dựng lều. Hắn bảo tám người lính tháo nỏ khỏi lưng, đặt cả xuống đất, xếp thành một hàng ngay giữa bãi chợ, cách xa người đứng. Người buôn muối mặt rám nắng nhìn hàng nỏ dưới đất thêm một hồi, rồi mới quay đi.
– Bệ hạ… – Một người lính khẽ nói.
– Ta lên đây để nói. – Hắn nói. – Không phải để bắn.
Họ đợi.
Ngồi đợi trên bãi chợ vắng, nhìn bìa rừng bên kia suối, Lạc Thiên nhớ tới nhị ca.
Lạc Tuấn chết ở biên giới phía Tây ba năm trước, năm hai mươi tuổi, người ta gọi là thiên tài trăm năm khó gặp của Lạc Việt. Xác đưa về kinh trong một cỗ quan tài phủ cờ. Mũi tên rút ra từ ngực nhị ca được bày trên án, trước linh cữu. Đuôi tên gắn lông chim nhuộm đỏ, kiểu tên người Tam Bộ. Cả kinh thành đi qua nhìn mũi tên ấy, rồi cả nước tin.
Hắn biết mũi tên ấy không phải của Tam Bộ. Đêm hai mươi lăm tháng Chạp, bên sập phụ hoàng, hắn đã hỏi đại ca một câu: nhị ca chết thế nào. Đại ca cười, rồi rút kiếm. Câu trả lời ấy, đủ cho hắn biết. Không đủ cho ai khác tin. Biết, mà trong tay không có một thứ gì để chứng.
Mặt trời ngả dần về sau núi. Bóng núi đổ xuống, phủ kín bãi chợ, phủ tới bờ suối. Người buôn muối ngồi xuống lại, không ai dám dọn hàng.
Gần tắt nắng, trên núi có tiếng tù và.
Một tiếng dài, trầm, vọng xuống từ trên cao, dội vào vách núi, dội lại. Lát sau, một tiếng nữa, gần hơn.
Dã Tượng ngẩng đầu. Y không nhìn lên núi. Y nhìn xuống chân mình.
– Voi. – Y nói. – Một con lớn. Già.
Từ bìa rừng bên kia suối, một con voi trắng bước ra.
Không trắng như vôi. Trắng ngà, như màu xương phơi lâu ngày, loang vài vệt xám trên lưng. Nó to hơn con Mộc nhiều, cặp ngà dài cong vút, đầu ngà đã mòn. Chân trước bên phải có một vết sẹo cũ, dài, lồi lên như rễ cây. Nó bước xuống suối chậm rãi, nước suối rẽ ra quanh chân nó như quanh bốn cây cột.
Trên cổ voi là một thiếu nữ.
Chừng mười sáu, mười bảy tuổi. Áo chàm ngắn tay, quấn khăn đỏ trên đầu, cổ đeo một chuỗi hạt bằng răng thú. Tay phải cầm một cây móc quản tượng bằng đồng, tay trái không cầm gì. Nàng ngồi trên cổ voi như người khác ngồi trên ghế nhà mình.
Sau con voi trắng, chín người lính Lạc Việt đi thành hàng một, tay buộc dây mây, đầu tóc rối bù nhưng mặt mũi không thâm tím. Hai bên họ, mấy ông lão Tam Bộ đi bộ, tay cầm gậy tre, không cầm giáo.
Con voi trắng lội qua suối, dừng lại ở mép bãi chợ. Thiếu nữ không xuống voi. Nàng nhìn xuống hàng nỏ đặt dưới đất, nhìn tám người lính tay không, nhìn người khổng lồ. Ánh mắt nàng dừng trên người khổng lồ lâu hơn một chút.
Con voi trắng nhấc vòi lên, đánh hơi về phía Dã Tượng, khịt một tiếng dài. Dã Tượng đứng im, không bước tới, hai tay buông xuôi. Trong hàng người sau voi, một lính Lạc Việt há miệng định gọi. Ông lão Tam Bộ đi cạnh chỉ lắc đầu. Người lính ngậm miệng lại.
Đoạn nàng nhìn những người còn lại.
– Ai mượn tên Tam Bộ? – Nàng hỏi.
Tiếng Lạc Việt của nàng rõ ràng, chỉ hơi nặng ở cuối câu, như tiếng người miền núi đi chợ dưới xuôi từ nhỏ.
Trạng Quỳnh bước ra một bước, cung tay.
– Tại hạ.
Thiếu nữ nhìn y. Nhìn cái quạt giắt bên hông, cái áo giao lĩnh, chòm râu nhỏ.
– Mượn cho ai?
Lạc Thiên bước ra, đứng ngang hàng với Trạng Quỳnh.
– Cho ta.
Thiếu nữ quay sang nhìn hắn.
Nàng nhìn hắn từ đầu tới chân. Một người trẻ, gầy, áo bào vàng bạc màu vì bụi đường, cổ áo để lộ một vệt tím nhạt chưa tan. Không mũ miện. Không giáp. Không một người lính nào đứng trước mặt hắn. Không một con voi.
– Ngươi là vua Lạc Việt.
– Ta là vua Lạc Việt.
– Vua Lạc Việt lên tới chợ biên, mang theo tám cây nỏ, đặt xuống đất. – Nàng nói. Không phải hỏi. Như người ta nhắc lại một điều mình vừa thấy, cho chắc là mình không nhìn nhầm.
– Phải, thủ lĩnh.
Thiếu nữ im một lúc. Đám ông lão Tam Bộ đứng sau voi không ai nói gì.
– Mai, giờ Thìn. – Nàng nói. – Dưới gốc cây giữa chợ. Ta nghe ngươi nói.
Nàng giật nhẹ cây móc đồng. Con voi trắng chậm rãi quay mình. Chín người lính Lạc Việt bị dắt quay lại theo, có người ngoái đầu nhìn vua, mắt đỏ hoe.
Con voi lội xuống suối được mấy bước, thiếu nữ chợt ngoái lại.
– Còn một câu, vua Lạc Việt nghĩ sẵn đi. – Nàng nói, giọng không to, nhưng cả bãi chợ đều nghe. – Ba năm trước, các ngươi nói người Tam Bộ giết hoàng tử các ngươi.
Con voi dừng giữa dòng suối.
– Câu ấy, cũng là mượn à?