Chương 89: Vãn tụ thị triều

Giờ Mão ngày mười sáu tháng Tư, chuông Thái Miếu vang lên chín tiếng. Ninh Viễn đang đứng trong sân Hộ bộ, tay cầm cuốn sổ lễ vật. Y ngừng tay, đếm. Chín tiếng, chậm, trầm, như tiếng chuông canh năm ngày mười sáu tháng Ba. Khi ấy là chuông đóng cửa. Hôm nay, cùng một quả chuông, cùng chín tiếng, là chuông mở. Nửa canh giờ sau, bá quan đã đứng kín trước cổng Thái Miếu. Không ai báo trước. Không ai sai đi gọi. Chỉ có tiếng chuông, và cả kinh thành tự hiểu. Các vị thượng thư đứng hàng đầu, áo mũ chỉnh tề, mặt người nào cũng như vừa thức dậy từ một giấc ngủ dài. Phan Trung đứng đầu hàng võ, mặt không đổi. Ninh Viễn đứng cuối hàng Hộ bộ, sau lưng mấy vị chủ sự, cuốn sổ kẹp dưới nách. Cánh cổng gỗ mở ra. Vua bước ra một mình. Áo bào vàng, không mũ miện, tóc búi gọn. Người gầy hơn tháng Ba, gầy tới mức cổ áo rộng ra, để lộ một vệt tím nhạt chạy ngang cổ. Vua đi chậm, nhưng không vịn ai. Bá quan quỳ rạp xuống. Tiếng tung hô dội vào tường Thái Miếu, vang ngược trở lại. Ninh Viễn quỳ, trán gần chạm đất. Mắt y vẫn ngước lên được một chút, vừa đủ thấy những gì đi ngang qua trước mặt mình. Y không nhìn mặt vua. Y nhìn tay. Từ tháng Hai tới nay, y quen nhìn tay người. Mặt người ta giấu được, tay thì khó. Sáng mùng một, ở bến Đông, y thấy một bàn tay nhỏ, trắng, lòng bàn tay chai vết dây cương. Sáng lễ trăm ngày, trong điện, y thấy một bàn tay đen sạm, kẽ ngón cái có vệt chai hình cán mái chèo. Hôm nay, bàn tay buông bên vạt áo vàng đi qua cách mặt y chừng năm bước. Trắng. Gầy. Mười đầu ngón cứng, co lại một chút, như ngón tay người vừa khỏi cước. Giữa lòng bàn tay trái, có một chấm sẹo nhỏ còn hồng, như vết mũi nhọn chích vào rồi đã kéo da non. Không phải bàn tay người chèo thuyền. Cũng không phải bàn tay của công chúa. Là bàn tay tháng Hai, bàn tay tối nào cũng ôm bó nhang đi qua trước án thư của y, đầu ngón nứt vì lạt nhang cứa. Chỉ thêm mấy thứ tháng Hai chưa có. Ninh Viễn cúi thấp đầu hơn. Chuyện ấy, y đã biết từ sáng mùng chín, khi đọc tờ giấy lạnh trước lúc bỏ vào ống tre. Chủ không ở kinh, ở Tây Nam. Biết bằng chữ, là một chuyện. Thấy bằng mắt, là chuyện khác. Suốt một tháng, sau cánh cổng Thái Miếu đóng kín, không có vua. Vua đã ở một nơi có roi, có cái lạnh làm cước cả mười đầu ngón tay, có một mũi nhọn chích vào lòng bàn tay. Vua đi ngang qua hàng Hộ bộ. Không dừng lại. Không nhìn xuống. Tối ấy, trong nhà trọ, Ninh Viễn thắp đèn, mài mực, cắt một mảnh giấy nhỏ. Y viết một dòng. Chữ nào cũng thật, không thiếu một chữ, không thừa một chữ. Mười sáu tháng Tư. Bệ hạ ra khỏi Thái Miếu. Mai thiết triều. Y cuộn mảnh giấy lại, bỏ vào ống tre, bịt sáp. Thuyền muối chuyến sau, tới rạng ngày mười tám mới rời bến. Trên mái nhà kho bên kia ngõ, có một người nằm sấp, tóc ướt sương. Ninh Viễn không biết. * * * Giờ Thìn ngày mười bảy, điện Cần Chính mở hết cửa. Hoàng Tích quỳ giữa điện, áo tù vải thô, lưng vẫn còn cứng, không cúi được thấp. Hai bên, bá quan đứng thành hàng. Trên một chiếc án gỗ đặt ngay dưới bậc thềm, Trạng Quỳnh đã bày sẵn từng thứ. Cuốn sổ cái của lão buôn thuốc, giữa những dòng giá sa nhân, giá hạt tiêu, kẹp những dòng chữ nhỏ ghi tiền hương từng bản. Mười mấy cuốn sổ tiền hương lấy từ dinh quan châu và trong hành lý Hoàng Tích. Chiếc bát hương sứ trắng, bọc trong tấm vải. Mấy hạt gỗ trầm nâu sẫm, đựng trong một chiếc đĩa nhỏ. Và tờ giấy nợ của triều đình, có chữ ký của vua, có dấu ấn châu Tây Lĩnh. Trạng Quỳnh đọc. Giọng y đều, không lên không xuống, như đọc một bản kê hàng. Năm nào, thu bao nhiêu. Bản nào, nộp bao nhiêu. Năm nào, lễ vật dâng lên miếu là một con trâu, năm nào là một người. Tới đoạn ấy, y không đổi giọng. Có mấy vị quan đứng gần án, nghe tới chữ người, bất giác lùi lại nửa bước. Đọc xong, Trạng Quỳnh đọc thêm một dòng. Tổng số tiền hương đã trả lại cho toàn châu Tây Lĩnh, trả cả tiền phạt, hôm mùng mười tháng Tư. Trong điện im phăng phắc. Người đứng đầu Hình bộ bước ra khỏi hàng. Đó là một lão quan tóc bạc, làm án ba mươi năm, xưa nay nổi tiếng không tin ai. Từ ngày thị lang Phùng Khải dưới quyền lão bị lôi ra khỏi điện vì mua tin, lão tin người còn ít hơn nữa. – Bẩm bệ hạ. – Lão nói. – Chứng cứ đủ cả. Nhưng xin bệ hạ cho hạ thần hỏi một câu. Những sổ sách này, ai đã lên tận Tây Lĩnh mà lấy về? Khâm sai nào? Mang chiếu nào? Án phải có người đứng chứng. Không có người, bên dưới sẽ nói triều đình dựng án. Câu ấy hỏi đúng. Lạc Thiên đã biết sẽ có người hỏi câu ấy. Hắn có thể nói, là khâm sai. Trạng Quỳnh có thể đứng ra nhận. Cả điện sẽ gật đầu, không ai hỏi thêm. Tới đời sau, sử quan sẽ chép rằng, tháng Ba năm Thiên Hưng thứ nhất, bệ hạ trai giới trong Thái Miếu cho tới lễ trăm ngày, có khâm sai lên Tây Lĩnh tra án. Nhưng một lời nói dối, muốn đứng được, lại phải có lời nói dối thứ hai kê chân. Ở phía Tây, người Tam Bộ đang hỏi ai đã mượn tên họ. Hắn không muốn có ngày, ở chính điện này, có người đứng lên hỏi ai đã mượn tên vua. Hắn đứng dậy, bước xuống một bậc thềm. Hắn đưa tay trái lên, vén ống tay áo bào vàng lên quá khuỷu tay. Trên cẳng tay gầy, một vệt sẹo dài chạy chéo, da non còn hồng, mép sẹo lồi lên như một sợi dây. – Roi này, – hắn nói, – lính châu Tây Lĩnh quất. Giữa chợ, hôm hai mươi tháng Ba. Quất xuống một người đàn bà áo chàm, vì người ấy dám nói ông miếu ăn người. Người đỡ roi, là ta. Cả điện lặng đi. – Người đứng chứng, là ta. – Hắn nói tiếp. – Giữa tháng Ba, ta ra khỏi kinh bằng cửa Tây. Trai giới là giả. Suốt một tháng, trong Thái Miếu không có ta. Lễ trăm ngày, người lạy trong điện, không phải ta. Văn tế, công chúa đọc thay. Có tiếng xôn xao, như gió lùa qua một rừng tre. Tiếng ấy tắt ngay. – Tội dối triều, ta nhận. – Lạc Thiên nói. – Tội thu tiền hương, nộp người thay ông miếu, là của người này. Hắn buông ống tay áo xuống. Giữa điện, Hoàng Tích vẫn quỳ, mắt nhìn chiếc bát hương sứ trắng trên án, không nhìn cánh tay. Cánh tay ấy, y đã thấy một lần, sáng mùng sáu, giữa sân miếu Bản Khê, trước mặt cả bản. Lần ấy y còn đứng, sau lưng hơn bảy chục ngọn giáo. Lần này y quỳ, và cả triều đình đứng quanh y. Hắn nhìn một lượt các hàng quan. Có người cúi đầu thấp hơn, như muốn giấu mặt. Có người ngẩng lên, nhìn hắn như nhìn một người lạ. Ở hàng thứ hai bên văn, mấy vị quan già từ đời tiên đế đứng im, mặt lạnh đi từng chút một. Một ông vua đóng cửa lừa cả triều, bỏ kinh thành đi suốt một tháng với một ông đồ, một người khổng lồ, mấy người lính. Chuyện ấy, họ sẽ không nói ra hôm nay. Họ sẽ nhớ. Phan Trung không nhúc nhích. Lão đã biết từ canh năm ngày mười sáu tháng Ba. Từ đầu buổi chầu tới giờ, nét mặt lão chưa đổi lấy một lần. Người đứng đầu Hình bộ im một lúc, rồi cúi đầu, lui về hàng. Lạc Thiên quay sang Hoàng Tích. – Ở Pá Hốc, – hắn nói, – ta bảo ngươi, có gì thì về kinh nói trước triều. Giờ, ngươi đang ở trước triều. Hoàng Tích cúi đầu. – Tội thần không nhớ. Tiếng xì xào lại nổi lên. Trong điện, không ai biết y đã quên cái gì. Lạc Thiên biết. Mới hôm mùng mười, ở Pá Hốc, chính người này đã xin đem một cái tên trên kinh ra đổi lấy một cái mạng. Hôm nay, y không nhớ. Lạc Thiên nhìn y. Ba đêm trong ngục, nằm sát vách một người khác. Có người đã nói trước. Chỉ là người nói trước, không nói với triều đình. Hắn không tra. Không ép. Một cái tên khiến người giữ nó sợ tới mức quên, thì đem ra nói giữa điện này, người nói chưa chắc sống tới lúc có ai đi bắt. Để y giữ. Còn giữ, là còn sống. – Giam. – Hắn nói. – Nhớ ra lúc nào, gọi. Trên án, cuốn sổ tiền hương năm ngoái vẫn gấp, kẹp giữa hai trang có hai chữ Gửi xuôi. Trạng Quỳnh đã đọc hết mọi dòng trong sổ, trừ dòng ấy. Lạc Thiên không bảo y đọc. Cuối hàng Hộ bộ, Ninh Viễn đang cầm bút chép từng lời trong điện. Hai chữ ấy mà đọc lên giữa điện, thì những kẻ đứng ở đầu kia con đường, từ người cầm đầu đoàn muối nói giọng hạ lưu sông Cái trở đi, sẽ biết triều đình đã biết. Con đường ấy, hắn còn muốn để nó chạy thêm một thời gian. Án tuyên trước giờ Ngọ. Hoàng Tích cách chức, tịch biên toàn bộ phần của riêng còn lại. Tội chết, hoãn xét tới khi khai đủ. Ấn châu Tây Lĩnh, thư lại Bế Văn Điềm giữ tới khi triều đình cử quan mới. Tờ giấy nợ vua đã ký ở Tây Lĩnh, Hộ bộ nhận về, trả đủ cho các bản ở xa trước mùa gặt. Ở cuối hàng Hộ bộ, ngòi bút của Ninh Viễn dừng lại một nhịp ở hai chữ Hộ bộ, rồi mới chép tiếp. * * * Án xong, bá quan chưa lui. Lạc Thiên đứng trên bậc thềm, nhìn xuống. – Còn một việc. – Hắn nói. Cả điện lại im. – Tháng Hai, ta cấm dựng đền cho anh linh trong kinh. – Hắn nói. – Lệnh ấy là của ta. Ta có lý do của ta. Hôm nay, lý do ấy không còn. Hắn ngừng lại một nhịp. – Lệnh cấm dựng đền trong kinh, từ nay bỏ. Triều đình không dựng. Triều đình không ép. Ai muốn thắp, tự thắp. Một vị thị lang Lễ bộ đã bạc râu bước ra, cúi rạp. – Bẩm bệ hạ. Đã bỏ lệnh cấm, xin cho Lễ bộ soạn chiếu thờ, định lễ, định chỗ, lập đền công cho các vị anh linh, để trong nước biết đường mà thờ. Lại xin mở một lễ tạ ơn, các phường góp hương đăng… – Không. – Lạc Thiên nói. Lão quan ngẩng lên, sững sờ. – Không chiếu thờ. – Hắn nói. – Không đền công. Không lễ tạ ơn nào bắt dân góp. Người ta muốn thắp cho ai, người ta tự biết. Triều đình mà định thay, thì hương ấy là hương của triều đình, không phải hương của người ta. Trạng Quỳnh đứng bên án, khẽ cúi đầu, giấu một nụ cười. Tạm giữ Lễ bộ hơn hai tháng, người trong bộ vẫn xin đúng điều y đã đoán từ đêm rằm. Tháng Hai, ở trong phòng nghị sự, y là người đầu tiên xin dựng đền. Hai tháng sau, người đứng trên thềm kia không dựng một ngôi nào, mà bỏ đi một lệnh cấm. Bá quan lui ra, qua ba lớp cửa. Ra tới cổng thành nội, trời đã quá trưa. Người đưa tin chạy khắp các phường, rao lệnh mới. Trước cổng Thái Miếu, ba chiếc chum nhang vẫn đứng đó như mọi ngày. Có một bà lão chống gậy tới, nghe người đưa tin rao xong, đứng lặng một lúc. Bà rút ba nén nhang vừa cắm trong chum ra, cầm lại trong tay, rồi chống gậy đi về phía cửa Đông. Tới chiều, ở bến sông dưới chân tường Đông, đã có người đứng nhìn chỗ mấy viên gạch vỡ tháng Hai. * * * Rạng sáng mười tám, sương còn phủ trắng mặt sông, Yết Kiêu nằm dưới gầm cầu bến Đông. Nước ngập tới cằm, lạnh buốt. Y không thấy lạnh. Canh năm, gã thư lại ra khỏi nhà trọ. Y rời mái nhà kho, theo bóng áo xanh của gã xuống tới bến, lặn qua một quãng sông, trồi lên dưới gầm cầu gỗ, nằm im giữa mấy cây cọc rêu. Tai y nghe được tiếng mái chèo từ nửa dặm. Chiếc thuyền muối đậu sẵn ở đầu cầu. Lão lái gù lưng ngồi xổm dưới gốc gạo trên bờ, hút thuốc lào, như mọi lần. Khói điếu thuốc bay là là trên mặt sương. Ninh Viễn đi xuống bậc bến. Tay áo trái của gã hơi trĩu. Yết Kiêu biết trong đó có gì. Hai đêm trước, qua ô cửa sổ nhà trọ không cài, y đã thấy gã bịt sáp một ống tre. Gã thư lại bước lên đầu cầu gỗ, cách gốc gạo mười bước, thì dừng lại. Gã đứng đó. Lão lái gù không ngẩng lên, vẫn rít thuốc. Có tiếng gà gáy ở mấy nhà dân sau bến, rồi tiếng người mở cửa. Gã thư lại vẫn đứng, mắt nhìn xuống nước, nhìn như người đang đếm từng gợn sóng dưới chân cầu. Yết Kiêu nằm im dưới gầm cầu, cách chân gã không tới hai sải tay. Qua kẽ ván, y thấy bàn tay gã siết chặt trong ống tay áo. Trời sáng dần. Lão lái gù gõ điếu, đứng dậy, cởi dây thuyền. Thuyền muối tách bến, xuôi dòng, khuất vào trong sương. Ninh Viễn quay lưng, đi ngược lên bậc bến. Tay áo trái của gã vẫn trĩu như lúc xuống. Yết Kiêu đợi gã đi khuất, mới lặn xuống, bơi một hơi về chân thành Bắc, trồi lên, vắt tóc. Y nhớ lời bệ hạ dặn: thấy gì, báo Cao Lỗ, không cần hiểu. Y không hiểu. Nhưng y biết một điều, và điều ấy y sẽ báo trước tiên. Lần đầu tiên, ống tre của Ninh Viễn không xuống thuyền.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ