Rạng mười hai, sương còn phủ kín sân trạm bỏ hoang, Trạng Quỳnh đã đứng ở cổng.
Y nhìn khúc quanh ở bìa rừng phía trước, chỗ đêm qua người cưỡi ngựa dừng lại. Trên nền đất ẩm còn in mấy vết móng ngựa, dẫn vào ngả nhỏ bên phải quan lộ.
– Bẩm bệ hạ. – Y nói, không quay lại. – Ngựa đi chậm, lại đi đêm. Dã tướng quân chạy bộ, đuổi thì có khi còn kịp.
Lạc Thiên đứng sau lưng y, tay trái vẫn ôm lấy sườn.
– Đuổi, – hắn nói, – là cho nó thấy thêm tám cây nỏ.
Trạng Quỳnh gập quạt, không nói nữa.
Dã Tượng đứng cạnh cột gạch ở cổng trạm, côn dựng bên chân. Đêm qua y không đuổi. Sáng nay y cũng không xin đuổi. Y chỉ nhìn mấy vết móng ngựa trên đất, như người đi rừng nhìn dấu chân thú, nhớ lấy hình dạng của nó.
Người kia chỉ thấy một đống lửa, mấy bóng người nằm, và một cái bóng cao hơn mọi cái bóng. Bắt được nó, là bắt được một kẻ đưa tin. Nhưng người chủ của kẻ đưa tin sẽ biết, bên cạnh cái bóng cao ấy, có những người đủ nhanh để bắt nó.
Hắn nhìn ngả rẽ về phía Đông. Ngả ấy không về kinh. Bên kia những dãy đồi thấp, chỉ có hạ lưu sông Cái.
Lá thư lạnh lấy từ ngăn kéo dinh Tây Lĩnh vẫn nằm trong ngực áo hắn. Người đưa thư là một người buôn muối dưới xuôi, đưa xong quay ngựa xuống ngay. Nét chữ mảnh, đều, như kẻ bằng thước. Giấy lạnh.
Đầu tháng Ba, trong ngục kinh thành, Tần Mục đã kể về một người khách không có bóng, tới hầu phủ bằng lối không ai thấy, trả vàng để mua tin về Trống.
Hầu phủ ấy ở hạ lưu sông Cái.
Hắn không nói tên đất ấy ra. Trong tay hắn chưa có gì ngoài một lá thư không ký tên và mấy vết móng ngựa trên đất ẩm. Nói ra bây giờ, chỉ là một câu đoán.
– Không đổi đường. – Hắn nói. – Không giấu ai. Đi như một đoàn người về kinh.
– Nó sẽ đếm. – Trạng Quỳnh nói.
– Thì để nó đếm. Nó đếm được tám cây nỏ, một người khổng lồ, một ông đồ, một tiểu tử gầy. – Lạc Thiên quay vào trong sân, nơi tám người lính đang thắng ngựa vào xe cũi. – Thứ nó muốn biết, không đi trên quan lộ.
* * *
Sáng mười hai, ở Hoành Châu, Tống Quát đếm kho.
Mười hai dãy kho sau hầu phủ, lão vẫn đi một vòng như mọi sáng, chắp tay sau lưng, ngón tay cái lần từng hạt trên chuỗi hạt gỗ trầm. Mỗi gian kho một hạt.
Chỉ khác, một tháng nay, có những gian lão đi qua mà ngón tay không động.
Mười một gian trống. Đầu tháng Ba, một vạn thạch thóc chở lên kinh, kèm một lá thư chính tay lão ký, tự nhận tuổi già sức yếu, trị hạt không nghiêm. Một vạn nữa, còn nợ tới sau vụ gặt. Cửa những gian ấy vẫn khóa. Lão vẫn đi qua trước mặt chúng. Mỗi sáng, lão đếm xem mình còn bao nhiêu, và cũng đếm xem mình đã mất bao nhiêu.
Giờ Thìn, trong thư phòng, người quản sự mới dâng lên một ống tre nhỏ, hai đầu bịt sáp.
Gã còn trẻ, mặt tròn, lần nào đứng trước lão cũng cúi thấp hơn mức cần. Từ khi Tần Mục nằm trong ngục kinh thành, thư từ trong phủ qua tay gã. Gã đọc chữ được, viết chữ được. Nhưng gã không biết nghĩ trước khi lão hỏi.
– Bẩm hầu gia. Thuyền muối đêm qua cập bến. Ống tre của Ninh Viễn.
Tống Quát nhận lấy. Lão xoay ống tre dưới ánh sáng cửa sổ, xem xét hai đầu sáp rất kỹ. Dấu triện nguyên vẹn, không sứt một nét. Từ tháng Hai tới giờ, lần nào lão cũng xem như thế. Chưa lần nào sáp có vết.
Lão bẻ sáp.
Trong ống tre không có cuộn giấy nào của Ninh Viễn. Chỉ có một phong thư, gấp làm ba, không niêm.
Lão cầm lên, và lão biết ngay.
Lạnh.
Tháng Hai, bàn tay người khách áo đen chạm vào tay lão khi lấy đi đoạn thư về Thái Miếu. Lạnh như đá. Tờ giấy này cũng lạnh như thế, lạnh từ trong thớ giấy ra, như thể mấy ngày nằm trong khoang thuyền muối không làm nó ấm lên được chút nào.
Lão mở ra. Nét chữ mảnh, đều, từng nét như kẻ thước. Ba dòng.
Trống thức. Chủ không ở kinh, ở Tây Nam, đã có đền. Tìm ngôi đền ấy.
Công chúa ở kinh. Ngủ cạnh Trống.
Người giữ sổ lễ vật đã thấy, nói không thấy. Đừng dùng nữa.
Tống Quát đọc hết một lượt. Đặt tờ giấy xuống án. Lần một hạt trên chuỗi hạt.
Lão đọc lại dòng thứ nhất.
Trống thức.
Chiều mười hai tháng Ba, đúng một tháng trước, cũng trong thư phòng này, người khách ấy ngồi ở ghế khách, nói với lão bằng cái giọng không có chút hơi người. Chẳng bao lâu nữa, lính của tên vua ấy sẽ tan. Lửa dưới trống tắt từ cuối tháng Hai. Những kẻ có tên, cũng chẳng trụ thêm được bao lâu.
Lính không tên, có lẽ đã tan thật. Nhưng những kẻ có tên thì vẫn còn. Và giờ, Trống thức.
Lão lần thêm một hạt.
Lần đầu tiên, chủ nhân của người khách ấy đếm sai.
Chủ không ở kinh, ở Tây Nam, đã có đền. Tìm ngôi đền ấy.
Bốn chữ cuối, không có chữ xin, không có chữ nhờ. Người khách sai lão như sai một gia nhân. Sai bằng ống tre của lão, dấu triện của lão, chuyến thuyền muối của lão. Như thể cả đường dây lão dựng từ tháng Hai, từ lâu đã là của y. Tống Quát đọc bốn chữ ấy, khóe miệng khẽ nhếch lên. Không phải cười. Là tính.
Đền ở đâu, người khách không biết. Chủ nhân người khách cũng không biết, nên mới sai đi tìm. Vậy thì ai tìm ra, người ấy cầm một thứ cả hai bên đều muốn. Tiểu tử trên ngai muốn giữ nó kín. Kẻ không bóng muốn biết nó ở đâu. Thứ gì hai bên cùng muốn, thứ ấy có giá.
Lão chuyển sang dòng thứ ba.
Người giữ sổ lễ vật đã thấy, nói không thấy. Đừng dùng nữa.
Người giữ sổ lễ vật là Ninh Viễn. Đầu tháng Hai, lão sai gã lên kinh, dặn gã nói giọng ven kinh. Triều đình mở khoa thi không hỏi xuất thân, gã đỗ, vào Hộ bộ, đúng như lão tính. Hai tháng nay, ống tre của gã chưa sai một chữ.
Giờ gã thấy một điều, mà không viết.
Tống Quát nhìn tờ giấy lạnh trên án. Không niêm. Gấp làm ba. Nằm trong chính ống tre của Ninh Viễn, dưới chính dấu triện của Ninh Viễn.
Người khách đưa thư cho Ninh Viễn gửi. Ninh Viễn không cần bóc. Thư không niêm, chỉ cần mở ra là đọc được. Gã đã đọc. Đọc tới dòng cuối, thấy chính mình trong đó. Vậy mà gã vẫn gửi. Không thêm một chữ. Không bớt một chữ.
– Hắn đọc tới dòng cuối rồi. – Tống Quát nói, như nói với ngọn đèn trên án. – Hắn vẫn gửi.
Người quản sự đứng bên án, không hiểu, chỉ cúi đầu.
– Một kẻ đọc được án tử của mình, mà vẫn gửi đi, không thêm chữ nào xin tha. – Lão nói tiếp. – Là kẻ ấy đã có chỗ khác để giữ mạng. Hắn chép lại rồi.
– Bẩm… hầu gia muốn… trừ khử?
Tống Quát nhìn gã quản sự. Tần Mục mà còn, sẽ không hỏi câu ấy.
– Giết hắn, bản chép sẽ tự tìm đường ra. – Lão nói. – Rút hắn về, là báo cho người ta biết, ta biết. Để hắn ngồi đó.
Lão gấp tờ giấy lạnh lại theo nếp cũ, cất vào tay áo.
Bản chép ấy, nếu có, sẽ tới tay ai, lão đoán được. Nhưng trong ba dòng chữ này không có tên lão, không có tên Hoành Châu, không có dấu triện nào ngoài dấu triện trên ống tre, mà ống tre thì đã về tới đây. Bản chép chỉ chứng được một điều: có một kẻ viết chữ mảnh và đều, biết nhiều chuyện trong kinh thành. Điều ấy, tiểu tử trên ngai đã biết từ tháng Ba.
* * *
Cả buổi chiều, Tống Quát không ra khỏi thư phòng.
Người quản sự đứng hầu ngoài cửa, nghe tiếng chuỗi hạt gõ lên mặt án, lúc nhanh, lúc chậm, có lúc im hẳn. Gần tối, lão mới gọi gã vào.
Việc đầu tiên, lão không làm gì cả.
– Người ta nói, tiểu tử ấy đang ở Tây Nam. – Lão nói. – Có người sẽ khuyên ta, sai người ra quan lộ đợi. Ngươi nghĩ sao?
Người quản sự lúng túng.
– Bẩm… nếu hầu gia muốn…
– Ta là thần tử. – Tống Quát nói. – Sao dám chặn vua?
Câu ấy, cuối tháng Hai lão cũng nói, trong thư phòng này, với Tần Mục, rồi hai người cùng cười. Lần này, lão không cười. Lão nhớ sợi xích sắt ông nội đúc, căng ngang Hạc Khẩu, rồi bị dỡ xuống. Nhớ lá thư triều đình trả lời, câu nào cũng lịch sự: Tần Mục là tội phạm triều đình, triều đình tự xét. Đọc xong, lão ngồi im tới tối. Tiểu tử ấy không đánh lão. Tiểu tử ấy đếm lão.
Lão không muốn bị đếm thêm lần nữa.
Việc thứ hai, lão sai gọi người cầm đầu đoàn buôn muối.
– Mai, đoàn ngươi ngược quan lộ Tây Nam. – Lão nói. – Đi chậm. Bán muối như thường. Tới châu nào, hỏi châu ấy mấy tháng nay có ai dựng đền mới không. Thờ ai. Ai thắp.
Người buôn muối cúi đầu.
– Bẩm, hỏi được, thì báo về chỗ nào?
Tống Quát im một lúc.
Người khách áo đen có đường tin riêng của y, theo chính đoàn muối này mà đi. Lá thư lạnh lên Tây Lĩnh hồi đầu tháng, cũng do một người trong đoàn mang.
– Báo về đây. – Lão nói. – Báo về hầu phủ trước. Không báo ai khác.
Người buôn muối ngẩng lên nhìn lão một thoáng, rồi lại cúi đầu, lui ra.
Người khách muốn biết ngôi đền ở đâu. Lão cũng muốn biết. Nhưng lão muốn biết trước. Người cầm một thứ cả hai bên đều muốn, phải cầm nó trong tay mình, không đưa ngay cho ai.
Việc thứ ba, lão tự tay mài mực.
Ba tờ giấy. Ba phong thư. Mỗi tờ chỉ viết một dòng, không đề tên người gửi, không đề tên người nhận. Tên người nhận, lão dặn miệng người đưa thư.
Mùa hạ, có khách gõ cửa. Nhà nào muốn mở, cho người tới Hoành Châu.
Một tháng trước, người khách còn nói với lão: mùa hạ năm nay, sẽ có người tới gõ cửa hầu phủ. Người có cùng dòng máu với tên vua ấy. Lão không biết người ấy tới bằng lối nào, dẫn theo bao nhiêu người. Lão chỉ biết, người gõ cửa một nhà, thì dễ bị đuổi. Gõ cửa bốn nhà cùng lúc, thì là chuyện khác.
Ba phong thư đi về ba ngả phía Đông, ngay trong đêm.
* * *
Canh một, trong thư phòng chỉ còn một ngọn đèn, Tống Quát lại rút tờ giấy lạnh ra.
Lão đọc dòng thứ hai.
Công chúa ở kinh. Ngủ cạnh Trống.
Công chúa về dự giỗ trăm ngày, đi đường cái, có nghi trượng Lễ bộ. Tin ấy cả nước biết từ đầu tháng Ba. Người đi đường cái có nghi trượng, thì ai cũng thấy, không cần một kẻ không bóng viết thư báo rằng nàng đang ở kinh.
Vậy mà người khách viết: công chúa ở kinh. Như viết một điều người ta không biết.
Và nàng ngủ cạnh Trống. Không phải trong cung. Trong Thái Miếu, nơi tiểu tử kia đóng cửa trai giới từ giữa tháng Ba.
Người về bằng đường cái, không ngủ ở đó. Người về không ai hay, mới cần một chỗ không ai được bước vào.
Tống Quát trải một tờ giấy trắng lên án. Lão không viết chữ. Lão vẽ một hình vuông, rồi chấm lên bốn cạnh bốn chấm mực.
Cửa Nam. Cửa của đường cái quan, của nghi trượng Lễ bộ, của cái kiệu cả kinh thành chờ xem. Người vào cửa Nam, không ai phải giấu. Lão gạch đi.
Cửa Đông. Cửa ra bến sông. Ống tre của Ninh Viễn xuống thuyền muối ở bến ấy. Lão cầm bút định gạch, rồi dừng lại. Một kẻ đã thấy mà không viết một lần, thì cũng có thể đã thấy mà không viết lần khác. Lão để chấm ấy lại.
Cửa Bắc. Cửa ra Ải Bắc, đông lính áp tải, đông quán rượu. Chỗ đông người, không ai về lén được. Lão gạch đi.
Còn hai chấm.
Muốn hỏi cửa Đông, phải hỏi Ninh Viễn. Mà Ninh Viễn, lão vừa quyết để yên.
Cửa Tây.
Cửa Tây thông ra quan lộ Tây Nam. Người khách viết: chủ không ở kinh, ở Tây Nam.
Tống Quát nhìn chấm mực ấy một lúc.
Chủ đi Tây Nam, phải ra bằng một cửa. Công chúa về không ai hay, phải vào bằng một cửa. Nếu là hai cửa khác nhau, thì phải có hai người gác cùng câm. Nếu là một cửa, thì chỉ cần một người.
Một cửa. Một người gác. Và một người gác, thì có nhà, có vợ con, có miệng ăn.
Lão còn nghĩ thêm một điều nữa, nhưng không vẽ lên giấy.
Người cùng dòng máu với tiểu tử ấy, người khách nói sẽ tới gõ cửa hầu phủ mùa hạ này. Từ tháng Ba, lão đếm đi đếm lại, trên đời còn sống chỉ có hai. Một người đang ngủ cạnh Trống. Người kia, đêm hai mươi lăm tháng Chạp mở cổng thành cho giặc, rồi biến mất.
Người khách muốn biết công chúa ở đâu, từ tháng Hai đã hỏi. Giờ y biết rồi. Lão không hỏi y biết để làm gì. Có những câu, hỏi ra, là tự trói mình vào.
Lão lần hạt cuối cùng trên chuỗi hạt, đặt chuỗi hạt xuống án, gọi người quản sự vào.
– Sáng mai, có chuyến thuyền muối ngược lên kinh. Ngươi đi theo.
Người quản sự quỳ xuống.
– Bẩm, hầu gia sai tiểu nhân việc gì?
– Một việc thôi. – Tống Quát nói. Lão gõ ngón tay lên chấm mực ở cạnh phía Tây. – Người gác cửa Tây, nhà có mấy miệng ăn?