Chương 82: Vô chiếu lập từ

Rạng mùng chín, gã mắt tam giác khiêng đầu cáng. Không ai sai gã. Lúc trời còn xám, hai tên lính châu vừa cúi xuống nhấc cáng, gã đã gạt một tên ra, ghé vai vào chỗ ấy. Mười đầu ngón tay gã quấn giẻ, giẻ thấm những đốm nâu. Gã không nói câu nào. Hoàng Tích nằm sấp trên cáng, mặt quay về phía vách đá, cũng không nói câu nào. Đoàn người xuôi theo con suối, ra khỏi thung lũng phía Nam. Hai bên đường, trên những sườn đồi thấp, người ta đã đốt nương. Lớp tro đen phủ kín từng mảng đất dốc, gốc cây cháy dở còn bốc khói. Tháng Tư, đốt nương để tra ngô. Mùa ngô năm ngoái mất trắng, ông già ở Pá Hốc đã nói thế. Năm nay, người ta vẫn đốt, vẫn tra. Lạc Thiên đi giữa đoàn. Hôm qua, con dốc nào hắn cũng phải dừng lại thở. Hôm nay, ba con dốc hắn mới dừng một lần. Sau lưng hắn, Dã Tượng vác bó nỏ, hơi thở vẫn khò khè, đều như tiếng bễ lò rèn bị thủng. Gần trưa, bên bờ suối, có một đàn ruồi. Đàn ruồi bu kín một cái xác trâu nằm nghiêng trên bãi cỏ, bay lên thành đám khi đoàn người đi qua, rồi lại sà xuống. Mùi thối xộc lên, nồng tới mức mấy người lính châu phải lấy tay bịt mũi. Lạc Thiên nhận ra nó. Hôm hai mươi ba tháng Ba, con trâu đực này nằm đúng chỗ này, da khô quắt dán vào xương, không có mùi, không một con ruồi. Dã Tượng đã ngồi xuống ngửi, nói nó chết lâu rồi mà không thối. Giờ, nó thối. Cái lạnh giữ nó suốt mấy tuần đã tan. Nó được chết như một con trâu. Dã Tượng đi ngang qua, liếc nhìn xác trâu, không dừng lại. Người khổng lồ khẽ gật đầu, như chào một người quen. Qua khỏi bãi cỏ một quãng, đoàn người dừng lại bên suối ăn cơm nắm. Hai tên lính châu đặt cáng xuống bóng cây. Lạc Thiên ngồi cách đó mấy chục bước, nghe không rõ, chỉ thấy Hoàng Tích nghiêng đầu về phía gã mắt tam giác, môi mấp máy, lâu. Gã mắt tam giác ngồi xổm cạnh cáng, nhai cơm, không nhìn quan châu, cũng không bỏ đi. Ăn xong, gã lại ghé vai vào đầu cáng. * * * Chiều, đầu bản Pá Hốc, mười bốn nóc nhà sàn đều mở cửa. Người trong bản đứng dọc hai bên con đường đất dẫn vào bản. Đàn ông, đàn bà, người già, trẻ con. Không ai cầm dao, không ai cầm nỏ. Chó cũng không sủa. Tin đã tới trước họ. Tối hôm kia, bốn gã trai Bản Khê chạy ngang qua bản, dừng lại uống nước, nói một câu rồi chạy tiếp. Chiều qua, một tốp lính châu mười người dừng giữa sân, đứng đọc to một tờ giấy, đọc tới ba lần. Ông miếu trên núi Bản Khê đã chết. Tiền hương năm nay, kho châu trả. Mặt vua, người Pá Hốc đã thấy một lần mà không biết. Hôm hai mươi hai tháng Ba, đứa cháu đội nón lá của lão buôn thuốc ngồi dưới gầm sàn nhà ông già, đợi nước sôi. Người khổng lồ vác bó nỏ trên vai, thì cả bản còn nhớ. Hôm ấy, trẻ con Pá Hốc thấy người khổng lồ là chạy biến vào trong nhà. Hôm nay, một đứa bé trai chừng bảy tám tuổi rón rén đi tới, đưa ngón tay chạm vào bó nỏ trên vai Dã Tượng, rồi co chân chạy về. Mấy đứa khác chạy theo, lại chạm, lại chạy. Người khổng lồ đứng im giữa đường như một cái cây, để chúng chạm. Một đứa bé gái từ trong đám người chạy ra. Nó chạy thẳng tới trước mặt Trạng Quỳnh, ngẩng lên nhìn y, đôi mắt đen láy, má đỏ au. Nó không ho. Nó thở một hơi dài, đều, như để cho y nghe. Trạng Quỳnh cúi xuống nhìn nó, đoạn gập quạt lại. – Buôn thuốc, – y nói, – lần này có lãi. Đứa bé không hiểu tiếng Kinh. Nhưng nó cười. Ông già từ trong đám người bước ra. Lưng còng hơn hôm trước, bước chân chậm hơn. Ông đi tới giữa đường, trước mặt Lạc Thiên, rồi quỳ xuống, trán chạm đất. Cả bản im lặng. Người đứng ngay sau lưng ông, một người đàn ông trung niên đeo dao ngang hông, là trưởng bản Pá Hốc, con trai ông. Người ấy cúi gằm mặt xuống. – Bẩm… – Ông nói, giọng lơ lớ, run run. – Bẩm bệ hạ. Tiểu nhân có tội. Lạc Thiên đứng im, để ông nói. – Hôm hai mươi ba, tiểu nhân mang tiền hương xuống châu. Tới muộn. Lính giữ lại ở dinh, không để về. – Ông nói, từng chữ rất khó khăn. – Lính hỏi, mấy hôm nay có ai dẫn người lạ lên núi không. Hỏi đi hỏi lại. Nói không khai thì trưởng bản đi tù, cả bản phải nộp phạt gấp đôi. Ông ngừng lại. Hai bàn tay nhăn nheo bấu xuống đất. – Tiểu nhân sợ. Sợ cho con. Tiểu nhân khai tên Hiên. Lạc Thiên cúi xuống. Hắn nắm lấy hai cánh tay ông già, đỡ ông dậy. Tay ông già gầy, run, nhẹ như một bó củi khô. – Ta biết. – Hắn nói. – Ta biết từ trước khi quan châu lên núi. Ông già ngẩng lên, sững sờ. Đêm hai mươi chín, bên đống lửa trước lều ở Bản Khê, hắn và Trạng Quỳnh đã đoán ra. Một rổ tiền mòn vẹt, một lần nộp muộn, một cái tên gọi đúng. Hắn chưa từng nghĩ tới chuyện trách ông. – Ông nói thật. – Lạc Thiên nói. – Người bắt ông nói, mới có tội. Ông già đưa mắt nhìn qua vai hắn, về phía chiếc cáng, về phía người đàn ông mắt tam giác đứng ở đầu cáng, mười đầu ngón quấn giẻ. Ông nhận ra gã. Hôm ấy, ở dinh, người hỏi đi hỏi lại ông, chính là gã. Gã mắt tam giác cũng nhận ra ông. Gã không tránh ánh mắt ấy. Gã chỉ đứng yên ở đầu cáng, chỗ gã đã ghé vai suốt từ sáng. Trên chiếc cáng tre đặt dưới gốc cây đầu bản, Hoàng Tích nằm im. Lạc Thiên quay sang Trạng Quỳnh. – Tiền hương Pá Hốc năm nay. Cả tiền phạt nộp muộn. Trả ngay, ở đây. Trạng Quỳnh gật đầu. Hai người lính mở chiếc hòm gỗ chằng dây thừng khiêng từ Bản Khê xuống, hòm bạc của quan châu. Trạng Quỳnh ngồi xổm bên hòm, đếm. Mười bốn nhà, mỗi nhà ba tiền. Tiền phạt nộp muộn, sổ Hoàng Tích ghi rõ từng đồng. Y đếm xong, xâu lại bằng dây lạt, mở sổ cái, ghi một dòng. Mùng chín tháng Tư. Pá Hốc. Trả tiền hương, trả tiền phạt. Đủ. Y đưa xâu tiền cho ông già. Ông già đưa hai tay đón lấy. Xâu tiền đồng nằm trong hai lòng bàn tay nhăn nheo, nặng trĩu. Ông nhìn nó, như nhìn một thứ gì từ rất xa trở về. – Tiền về được. – Ông nói khẽ. – Con trâu đực, thì không. Lạc Thiên không đáp ngay. Hắn nhớ cái xác trâu bên bờ suối lúc trưa, đàn ruồi bu kín. Không phải con trâu của Pá Hốc. Con trâu của Pá Hốc, bán xuống xuôi từ đầu tháng Ba cho kịp hạn tiền hương, giờ đang kéo cày ở một thửa ruộng nào đó, của một nhà nào đó. Không ai đòi về được. Hắn có thể hứa một con trâu khác. Một con trâu, triều đình nghèo mấy cũng còn mua nổi. Nhưng không phải con ấy. – Phải. – Hắn nói. – Con trâu, không về được. Ông già gật đầu. Ông không khóc. Ông ôm xâu tiền vào ngực, quay về phía người trong bản, nói mấy câu bằng tiếng bản. Có người thở dài. Có người cúi đầu. Có một bà già đứng cuối đường, vén vạt áo chùi mắt. Dưới gốc cây, trên chiếc cáng, Hoàng Tích nhắm mắt lại. * * * Tối ấy, Trạng Quỳnh ngồi bên bếp lửa nhà ông già. Gian nhà sàn chật ních người. Người trong nhà, người nhà bên, người ở tận cuối bản cũng sang, ngồi kín sàn, kín cả đầu cầu thang. Đứa bé gái ngồi trong lòng mẹ, nhìn chằm chằm vào cái quạt giấy trên tay y. Dưới gầm sàn, có tiếng bổ củi. Đều, chậm, từng nhát một. Trạng Quỳnh biết là ai. Người tiều phu vừa ăn xong đã xuống gầm nhà, thấy đống củi ông già chất dở, cứ thế cầm búa bổ. Y bổ như người ta vẫn bổ củi trong bếp nhà mình, không cần lấy hơi, không ai đứng xem. Người trong nhà hỏi, bằng thứ tiếng Kinh lơ lớ, ai đã chém chết ông miếu. Trạng Quỳnh không trả lời. Y chỉ đưa cán quạt, chỉ xuống khe sàn. Mấy gã trai trẻ bò tới, ghé mắt nhìn qua khe ván. Dưới gầm sàn, người tiều phu áo nâu vẫn đang bổ củi. Có đứa khẽ gọi xuống, hỏi có phải người ấy chém ông miếu không. Tiếng bổ củi dừng một nhịp. – Tiểu nhân đốn củi. – Người dưới gầm sàn nói, không ngẩng lên. Tiếng bổ củi lại tiếp tục. Mấy gã trai nhìn nhau, không hiểu. Trạng Quỳnh gõ nhẹ cán quạt lên đầu gối. Sáng mùng sáu, giữa sân miếu Bản Khê, quan châu hỏi y là ai, y cũng đáp đúng câu ấy. Người khác chém được ông miếu, thì kể tới già. Người này chỉ nhớ mình đốn củi. Có người hỏi y, lão buôn thuốc hôm trước, có phải lão buôn thuốc thật không. – Thuốc, thì thật. – Trạng Quỳnh đáp. – Buôn, thì giả. Người kia không hiểu, nhưng thấy cả gian nhà cười, cũng cười theo. Hôm hai mươi hai, y nói với ông già: buôn thuốc, lỗ một gói, không chết. Câu ấy là câu lão buôn. Câu hôm nay, mới là câu của y. – Người ấy tên là Thạch Sanh. – Y nói. Ông già nhắc lại cái tên, chậm, lơ lớ. Cả gian nhà nhắc theo, người trước người sau, lộn xộn, như lũ trẻ học vỡ lòng. Ông già quay sang Lạc Thiên, người ngồi ở góc bếp từ nãy giờ, lưng tựa vách, chưa nói câu nào. – Bẩm bệ hạ. – Ông hỏi. – Bản này, có được thờ người ấy không? Cả gian nhà lại im. Trạng Quỳnh không nhìn ông già. Y nhìn bệ hạ. Y biết bệ hạ đang tính. Không cần xem sổ, y cũng biết. Năm mươi điểm, là hơi thở của Dã Tượng. Một trăm điểm, là một lượt gọi thường. Bản Khê một ngày chừng mười điểm. Thêm một bản thắp hương, là thêm mấy điểm mỗi ngày. Chỉ cần bệ hạ nói một câu. Dựng đền. Mười bốn nhà này sẽ dựng ngay đêm nay, không ai dám trái. Y cũng biết, bệ hạ sẽ không nói câu ấy. Vua sai dựng, thì là đền của vua. Dân thắp vì có lệnh, cũng như tám năm nay đã thắp vì sợ. Thứ ông miếu ăn suốt ngần ấy năm, không phải hương. Là nỗi sợ trong tay người cầm hương. – Thờ hay không, – Lạc Thiên nói, – là việc của bản. Ta không đặt lệ. Ông già nhìn hắn một lúc. Đoạn ông gật đầu, quay sang nói với người trong bản mấy câu bằng tiếng bản. Không ai hỏi thêm. Nửa đêm, Trạng Quỳnh ra đầu cầu thang ngồi hóng gió, mới thấy. Sau bản, dưới một gốc cây lớn, có ánh đuốc. Mấy gã trai đang dựng cột. Bốn cây tre, một mái lá cọ, dựng vội, lệch một bên. Dưới mái lá, một tấm ván gỗ đặt lên hai hòn đá kê. Không có bát hương. Người ta lấy một cái ống tre cưa ngắn, đổ đầy cát suối vào, đặt lên tấm ván. Ông già đi tới đầu cầu thang, tay cầm một mẩu than. – Bẩm tiên sinh. – Ông nói. – Tiên sinh biết chữ. Viết giúp tên người ấy. Trạng Quỳnh cầm mẩu than, đi theo ông già ra gốc cây. Y cúi xuống tấm ván gỗ, viết hai chữ. Viết to, thẳng, nét nào cũng đậm, để người đứng xa cũng thấy. Thạch Sanh. Viết xong, y lùi ra. Mười bốn nhà, mỗi nhà một người cầm một nén hương, đứng xếp hàng dưới gốc cây. Không ai sai họ xếp hàng. Ông già đứng đầu. Nhưng ông không thắp. Ông quay lại, đẩy đứa cháu gái lên trước. – Nó khỏi ho. – Ông nói với Trạng Quỳnh, như giải thích. – Nó thắp trước. Đứa bé cầm nén hương bằng cả hai tay, châm vào bó đuốc, cắm vào ống tre đầy cát. Nó cắm lệch, rồi tự sửa lại cho thẳng. Sau nó, từng người một. * * * Lạc Thiên đứng dưới gầm sàn nhà ông già, nhìn ra gốc cây sau bản. Hắn không ra đó. Hắn chỉ đứng nhìn ánh đuốc, nhìn khói hương lên từ dưới mái lá cọ, nhìn hàng người lần lượt cúi đầu trước một tấm ván gỗ viết hai chữ bằng than. Đoạn hắn cảm thấy nó. Một sợi dây. Mảnh hơn sợi Bản Khê, mảnh tới mức nếu không đứng yên, hắn đã không nhận ra. Đầu sợi nằm trong cái ống tre đầy cát. Nó chạy xuống núi, chạy một quãng thì chập vào sợi dây từ Bản Khê, rồi cả hai cùng chảy về Đông Bắc. Về kinh. Về Trống. 【Đinh! Mạch mới nối về Trống: Pá Hốc.】 【Hương Hỏa: 31.】 Không có dòng Quốc Vận nào. Hắn cũng không đợi. Ở Bản Khê, hệ thống đã tính công cho ngôi đền đầu tiên, ghi rõ trong dòng điều kiện thăng giai. Từ ngôi thứ hai, chỉ còn hương, không còn công. Ba mươi mốt. Chiều mai, chừng bốn mươi. Tối ngày kia, đủ năm mươi. Hai ngôi đền. Một ngôi có chân bát hương do đàn bà Bản Khê đắp bằng tay. Một ngôi dựng bằng tre, lá cọ và một cái ống tre đầy cát suối. Không ngôi nào do chiếu vua. Hắn đứng như thế một lúc lâu. Sau lưng hắn, có tiếng chân. Gã mắt tam giác đi tới, dừng lại cách hắn ba bước, quỳ xuống. Mười đầu ngón tay quấn giẻ của gã chống xuống đất. – Bẩm bệ hạ. – Gã nói, giọng khàn. – Đêm qua, bên bếp lửa dưới vách đá, quan châu bảo tiểu nhân cắt dây. Tiểu nhân không cắt. Lạc Thiên nhìn gã. Đêm qua, hắn ngủ gục bên một tảng đá. Hắn không nghe thấy gì. – Trưa nay, quan châu lại nói. – Gã nói tiếp. – Lần này, tiểu nhân chỉ chuyển lời. Quan châu nói, y có một cái tên trên kinh. Gã ngẩng lên. – Y muốn đổi lấy một cái mạng.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ