Chương 68: Dĩ thân đại tế

Tối mùng hai, bên bếp lửa trên sàn nhà mế Nhuôn, Trạng Quỳnh chỉ nói hai câu. – Tên lính chạy xuống đêm qua, giờ này hẳn đã gặp quan châu dọc đường. – Y nói, rất khẽ. – Quan châu lên tới nơi, việc đầu tiên, là xem hàng. Không ai hỏi xem hàng thì sao. Ai cũng biết, sau hàng vò rượu dưới gầm sàn, lưng hai tên lính châu đang dựa vào, có một bó chiếu cói cuộn tròn. Trong bó chiếu cói ấy, là mười cây nỏ lớn và ba trăm mũi tên đầu sắt. Đêm mùng hai, trăng non lặn sớm. Canh tư, Trạng Quỳnh ôm một vò rượu ngô xuống cầu thang, lật đật như một lão buôn mất ngủ. Y ngồi xổm cạnh hai tên lính canh, rót cho mỗi tên một bát, than thở chuyện buôn bán ế ẩm, chuyện đứa cháu dại dột suốt ngày đòi đi lấy ong. Hai tên lính đang buồn ngủ, có rượu, cũng ngồi nghe. Đúng lúc ấy, trên đầu cầu thang, mế Nhuôn cất tiếng hát. Không ai nhờ bà. Bà già ngoài chín mươi ấy ngồi xếp bằng ở mép sàn, mắt nhắm nghiền, gõ gõ ngón tay lên đầu gối, hát một bài khắp của người trong bản. Hát to như quát. Giọng khàn, lạc, lúc lên cao thì vỡ ra như tiếng quạ. Hai tên lính châu ngẩng lên nhìn bà, rồi phá ra cười. – Bà già hát ru ông miếu đấy à? Mế Nhuôn không nghe thấy, hoặc vờ như không nghe thấy. Bà hát tiếp, to hơn. Hai tên lính dựa lưng vào hàng vò, mặt quay ra phía cầu thang, vừa uống vừa cười. Sau lưng chúng, sau hàng vò rượu, là phía mỏm đất nhô ra bờ suối. Từ dưới suối, có bốn cái bóng bò lên. Đàm Thạch đi đầu. Ba người lính theo sau, mình trần, bùn đen bôi kín lưng. Họ bò sát mặt đất, lách vào khe giữa hàng vò rượu và cột nhà, cởi dây bó chiếu cói, rút ra từng cây nỏ, từng bó tên bọc lá chuối, chuyền tay nhau xuống mép nước. Không một tiếng động. Tiếng suối chảy róc rách dưới mỏm đất, tiếng mế Nhuôn hát trên đầu cầu thang, tiếng hai tên lính cười, che hết. Rút xong, Đàm Thạch nhét vào bó chiếu cói mấy tấm chiếu thật, mấy tấm da thú, mấy bao thảo quả, cuộn lại, buộc lại như cũ. Cầm lên, vẫn nặng. Bốn cái bóng lội ngược dòng suối trong bóng tối, tới chỗ con suối chui qua hàng rào phía sau bản. Ở đó, người trong bản cắm một hàng rào tre chắn cá. Nhấc hai cây tre lên, là lọt người. Trời chưa sáng, mười cây nỏ lớn và ba trăm mũi tên đã nằm dưới tấm chiếu Dã Tượng ngồi trước cửa lều. Mế Nhuôn hát xong bài khắp, ngáp dài một cái, nằm xuống ngủ. * * * Chiều mùng ba, quan châu Tây Lĩnh lên tới Bản Khê. Hoàng Tích ngồi trên một chiếc cáng tre, bốn người khiêng. Sáu mươi tên lính áo nẹp đỏ đi trước đi sau, cộng với hai mươi tên đã lên từ trước, cả bản có tám mươi chiếc áo nẹp đỏ. Theo sau là ba gánh hương, bó lá chuối cẩn thận, mua bằng tiền hương thu của mười chín bản ba mươi làng. Trưa hôm trước, đoàn cáng đi qua thung lũng xác trâu. Người khiêng cáng đi theo bờ Đông con suối, cắm đầu đi, không ai dám dừng. Không ai nhìn sang bờ bên kia, nơi dưới chân vách đá dựng đứng, có một nấm mả nhỏ xếp bằng đá sỏi. Cả Bản Khê quỳ ngoài cổng Đông Nam, từ trưởng bản tới trẻ con. Hoàng Tích xuống cáng. Y vẫn như đêm hai mươi ở dinh châu, người gầy, da trắng, mười ngón tay thon dài, tay lần một chuỗi tràng hạt gỗ trầm. Y không nhìn đám dân đang quỳ. Y nhìn ngôi miếu trên vách đá phía sau bản, nhìn hồi lâu, rồi mới cúi xuống. – Nguyễn lão bản ở đâu? * * * Giữa sân nhà trưởng bản, Trạng Quỳnh quỳ, lưng còng xuống, hai tay chống đất, run như một lão buôn chưa từng thấy quan. Đứa cháu quỳ sau lưng y. Hoàng Tích ngồi trên chiếc ghế tre trưởng bản mang ra, không vội. Y giơ một ngón tay lên. – Văn tự của lão. – Y nói. – Chữ đẹp. Dấu đẹp. Chỉ có người trong văn tự, là không có trên đời. Ông già bản Pá Hốc gọi người dẫn đường của lão bằng một cái tên khác. Lò Thị Hiên. – Bẩm quan. – Trạng Quỳnh dập đầu. – Người dẫn đường khai tên gì, tiểu nhân ghi tên ấy. Tiểu nhân biết chữ. Không biết người. Ngón tay thứ hai. – Ngày hai mươi lăm, dân chài dưới bến đò dắt vào dinh bản quan hai con ngựa. Cao hơn ngựa núi một cái đầu. Không yên, không cương. Ở Tây Lĩnh, không ai cưỡi ngựa ấy. – Bẩm, ngựa của tiểu nhân còn gửi cả ở quán trọ dưới bến, mười bảy con. – Trạng Quỳnh ngẩng lên, mặt méo xệch. – Con nào cũng gầy, cũng lùn, ăn thì khỏe mà chạy thì lười. Quan cho người ra đếm. Ngón tay thứ ba. – Một gã mặt sẹo lên tới đây. Không qua đò. Ở một đêm. Không xuống núi. Đường lên chỉ có một ngả. – Y dừng một chút. – Người ấy đi đâu? – Bẩm, về nhà. Ngón tay thứ tư, Hoàng Tích không giơ lên. Y chỉ đưa mắt nhìn ra phía sau bản, phía hàng rào cây gai, nơi có một người khổng lồ ngồi trước cửa lều. – Buôn thuốc, thì có thuốc. – Y nói. – Bản quan xem hàng. Lính châu lục tung gầm sàn nhà mế Nhuôn. Mở từng bao tải gai, bốc từng nắm quế chi, trần bì. Mở từng ống mật ong. Cuối cùng, chúng lôi bó chiếu cói ra khỏi sau hàng vò rượu, cởi dây, trải ra giữa đất. Mấy tấm chiếu. Mấy tấm da thú. Mấy bao thảo quả. Hoàng Tích đứng nhìn đống đồ ấy một lúc, đoạn đi vòng ra sau hàng vò rượu, nhìn xuống nền đất. Trên nền đất ẩm, có một vệt lõm dài, chạy từ chỗ bó chiếu cói nằm ra tới mép mỏm đất bên suối. Vệt ấy đã được ai đó xoa cho mờ đi. Nhưng không mờ hết. Y quay lại nhìn hai tên lính canh. Cả hai quỳ sụp xuống, thề không ai động tới hàng vò rượu, suốt ba đêm, không ai. Hoàng Tích không nói gì. Y lần tiếp chuỗi tràng hạt. – Lều của người to kia. Người khổng lồ vẫn ngồi xếp bằng trên tấm chiếu trước cửa lều, côn sắt ngang đùi. Thấy quan châu dẫn lính tới, y không đứng dậy. – Tiểu nhân không vào bản. – Dã Tượng nói. – Người trong bản, cũng không vào lều. Tám mươi tên lính đứng sau lưng Hoàng Tích. Không tên nào bước lên. Hoàng Tích nhìn người khổng lồ một hồi, cuối cùng quay lưng. Y đã tự dặn mình từ đêm hai mươi. Người có việc, lên tới nơi mới lộ việc. Việc của đoàn buôn này, chưa lộ hết. Lật tấm chiếu kia lên bây giờ, là tự mình đánh động trước. Đi ngang qua đứa cháu của lão buôn, y dừng lại. Y nhìn cánh tay tiểu tử ấy, nhìn vệt sẹo non đỏ hồng trên cẳng tay. – Ở Tây Lĩnh, – y nói, – không ai đỡ roi cho ai. Lạc Thiên không đáp. Chạng vạng, trước sân nhà trưởng bản, Hoàng Tích tuyên. Mai, mùng bốn, quan châu lên miếu dâng hương. Dâng hương xong, xử yêu phụ họ Lò trước cả bản, tội bỏ bản trốn đi, bịa chuyện ông miếu, làm loạn lòng dân. Còn Nguyễn lão bản, là người bị lừa. Bản quan không trách. Y không trách lão buôn. Y chỉ tách người đàn bà ra khỏi đoàn buôn. Trong lòng Hoàng Tích, đã có một ý. Văn tự giả. Ngựa của cung. Một gã mặt sẹo đi đường không cần đò. Một người khổng lồ. Đoàn buôn này, là người từ trong kinh lên. Có khi là khâm sai, lên dò tiền hương. Y không nghĩ tới vua. Không ai nghĩ tới vua. * * * Đêm mùng ba, trong lều, Trạng Quỳnh bày ra con đường thứ nhất. Y bày ra rất lạnh, từng câu một, như đọc một trang sổ cái. – Hồn Ấn hai phần ba. Mảnh thứ ba, không biết ở đâu. Có đủ ba mảnh, có khi vẫn phải chạm vào Trống. Tính sổ, thì tính đường xấu. Trống ở kinh, cách tám ngày đường. – Y nói. – Năm nay, nộp lễ. Bệ hạ về kinh. Sang năm, mùng năm tháng Tư, Thạch Sanh ngồi trong miếu. Không ai nói gì. – Mùng chín, tại hạ tan. Cao lão tan. Yết Kiêu, Dã Tượng tan. – Trạng Quỳnh nói tiếp, giọng không đổi. – Bệ hạ còn. Trống còn. Tại hạ tính rồi. Đổi được. Dã Tượng ngồi im. Đàm Thạch cúi đầu nhìn cây nỏ trên đùi. Lạc Thiên mở gói vải trong ngực áo ra. Hắn lấy hòn cuội trắng, đặt vào lòng bàn tay, nhìn nó dưới ánh lửa. – Năm ngoái, – hắn nói, – Xôm nộp Cốm, để câu giờ cho con gã. Hắn khép tay lại. – Năm nay, ta nộp Ẻn, để câu giờ cho ta. Trạng Quỳnh không đáp. – Ta lên thay nó. – Lạc Thiên nói. Trạng Quỳnh nhắm mắt lại. Y cản lần cuối, giọng khàn đi. – Bệ hạ lên, là ngồi một mình trước một con thú mà ba mũi tên độc không giết được. – Không một mình. – Lạc Thiên đáp. – Nó muốn ăn lễ, phải ra khỏi hang. Ra khỏi hang, là ra trước mười cây nỏ của Cao lão. Hắn nói kế ra. Hắn ngồi trong miếu, làm mồi. Dã Tượng nấp sau thân cây đa cháy trước cửa miếu. Đàm Thạch cùng chín người lính, mười cây nỏ lớn, nằm trên gờ vách đá hai bên cửa miếu. Đợi nó ra hẳn khỏi cửa hang, mới bắn. Dã Tượng ngẩng lên. – Tiểu nhân đứng ở cửa miếu. – Tiểu nhân ở trên vách. – Đàm Thạch nói. Trạng Quỳnh ngồi im hồi lâu. Ngọn lửa trước lều nổ lép bép. Cuối cùng, y mở mắt ra. – Bệ hạ quyết rồi. – Y nói. – Tại hạ đi tìm chữ. * * * Sáng mùng bốn, cả Bản Khê lên miếu dâng hương. Hoàng Tích đi đầu, sau lưng là ba gánh hương châu. Theo sau là trưởng bản, phó bản, gần tám mươi lính châu, gần ba trăm người trong bản. Đoàn người đi ngang qua tấm lều trước chân con đường lát đá. Người khổng lồ ngồi trên tấm chiếu, không nhìn ai. Đoàn buôn thuốc cũng bị bắt lên. – Ông miếu không thích người lạ. – Hoàng Tích nói. – Người lạ, càng phải lên vái. Lệnh quan đè lên điều thứ tư của trưởng bản. Trưởng bản không nói gì. Lò Thị Hiên ở lại dưới bản, có hai tên lính giữ. Lạc Thiên bước vào sân miếu lần đầu tiên. Miếu nhỏ, ba gian, mái ngói rêu phong, cột và xà bằng gỗ lim đen bóng. Giữa gian chính là một bệ đá. Không tượng. Không bài vị. Chỉ có một bát hương lớn bằng đá, chân nhang cắm dày như lông nhím. Sau bệ đá, là vách núi. Trên vách có một kẽ nứt dài, chạy từ nóc miếu xuống tận chân bệ, ăn sâu vào lòng núi. Và sát chái Bắc, chỗ mái miếu chạm vào vách, đá há ra một cửa hang, lùi sâu vào trong bóng tối. Đen kịt. Lớn hơn cả gian miếu. Hoàng Tích châm hương. Ba gánh hương châu, cộng với hương của cả bản, cháy cùng một lúc. Khói trắng đục cuộn lên, phủ kín cả sân miếu. Sợi dây lạnh phình ra. Gấp mấy lần sáng mùng một. Nó không còn là một sợi dây nữa, mà là một dòng sông ngầm, lạnh buốt, cuồn cuộn chảy vào cửa hang. Gió từ trong hang thổi ra từng đợt. Trên bậc đá dưới chân Lạc Thiên, giữa tháng Tư, đọng lên một lớp sương trắng. Hắn đứng lặng giữa ba trăm con người. Không cử động, không lần theo. Giữa ba trăm hơi thở ấy, hơi ấm của hắn chỉ như một hạt gạo trong thúng. Nó không nhận ra hắn. Hoàng Tích quỳ trước bệ đá, chắp tay, khấn rất khẽ. Lạc Thiên đứng gần nhất, nghe được mấy chữ. – Ông yên, ta yên. Lễ xong, sợi dây xẹp dần, đoạn chìm xuống, sâu, chậm, nặng, như một con trăn vừa nuốt xong mồi, kéo thân vào tận cùng hang tối. Lạc Thiên hiểu. Nó no rồi. Đêm nay, nó ngủ sâu. Nhưng mai, nó vẫn sẽ ra. Cái nó ăn đêm mùng năm, không phải là cơn đói. Là một lễ vật cả bản tự tay dâng lên. * * * Chiều mùng bốn, giữa sân nhà trưởng bản, Lò Thị Hiên quỳ, hai tên lính châu giữ hai vai. Hoàng Tích ngồi trên ghế tre, đọc tội. Đọc chậm, rõ, từng tội một. Cả bản đứng quanh sân, không ai lên tiếng. Đọc xong, y ngẩng lên, định tuyên. Đứa cháu của lão buôn bước ra. Tiểu tử ấy không nhìn quan châu. Hắn đi thẳng tới trước mặt trưởng bản Cầm Văn Khăm, dừng lại. – Mùng năm, – hắn nói, – vãn bối lên thay Ẻn. Cả sân im phăng phắc. Trạng Quỳnh lật đật chạy ra, quỳ sụp xuống bên cạnh cháu, run lẩy bẩy, như một lão buôn sắp mất đứa cháu độc nhất mà không dám cãi. Y dập đầu mấy cái, đoạn ngẩng lên, giọng run, nhưng từng chữ đều rõ. – Bẩm quan… năm ngoái, lính của quan phán ngay ở sân này một câu. Ăn cơm nhà ai, là người nhà ấy. Y chỉ tay về phía người đàn bà áo chàm. – Hiên ăn cơm của tiểu nhân mười chín ngày. Hiên là người nhà tiểu nhân. Nhà Hiên bốc trúng, thì người nhà tiểu nhân đi. Cháu tiểu nhân đi. Y dừng một chút, rồi nói thêm, rất khẽ, như lỡ lời. – Xử Hiên, là xử người nhà của đoàn buôn. Tòng Văn Xôm đứng sau lưng trưởng bản, mặt tái đi. Gã mở miệng, rồi ngậm lại. Câu ấy, năm ngoái, chính gã đút tiền cho lính châu nói ra. Gã cãi, là tự khai chuyện Cốm. Một ông già trong đám đông lên tiếng: – Nó quá mười sáu rồi. Hoàng Tích lần một hạt tràng hạt, liếc tấm thân gầy nhom của tiểu tử kia. – Gầy như que củi thế kia, ai đếm được tuổi nó? – Y nói. – Năm ngoái, ông miếu nhận một đứa ở đợ, không phải người Bản Khê. Năm nay, nhận đứa cháu lão buôn. Ông không chê. Y tính rất nhanh. Một kẻ lạ tự lên núi nộp mạng, không ai trách được quan. Nếu đoàn buôn này là người từ trong kinh lên, thì kẻ lên núi đêm mai, chẳng khác nào tự mình lấp miệng mình. – Việc xử yêu phụ, – y nói, – hoãn tới sáng mùng sáu. Để ông miếu xét trước. Y phán thêm. Người lạ, ngày lễ, ra ngoài hàng rào. Chỉ lão buôn được ở lại nhà mế Nhuôn, với người nhà. Trưởng bản Khăm im lặng từ đầu tới giờ, lúc ấy mới lên tiếng. – Ẻn ở nhà ta. – Ông nói. – Tới lúc người thay lên tới cửa miếu. Ông nhìn thiếu niên trước mặt. – Ngươi không lên, nó lên. Lạc Thiên gật đầu. Trưởng bản nhìn hắn hồi lâu. Nhìn cái mặt gầy lấm lem, nhìn vệt sẹo non trên cẳng tay, nhìn đôi mắt không cúi xuống. Tám năm nay, ông đã dắt tám đứa trẻ lên con đường lát đá ấy. – Chạng vạng mai, – ông nói, – ta dắt.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ