Chương 60: Lão ẩu túy ngôn

Sáng hai mươi lăm, dưới gầm sàn nhà mế Nhuôn mở một cái chợ nhỏ. Trạng Quỳnh trải một tấm chiếu cói xuống nền đất, đặt lên đó chiếc cân đòn, quyển sổ cái, bàn tính gỗ, một túi tiền đồng và một túi bạc vụn. Mười người lính ngồi quanh, người thì mở bao tải phơi thuốc cho khỏi mốc, người thì ngồi vót tre đan giỏ, trông chẳng khác gì mười người phu khuân vác chờ chủ trả công. Lúc đầu, không ai tới. Người trong bản đi ngang qua, liếc vào, rồi đi thẳng. Đàn bà gánh nước dưới suối lên, thấy người đàn bà áo chàm ngồi trên sàn nhà mế Nhuôn, vội vàng cúi mặt, rảo bước. Có người nhổ nước bọt xuống đất, lầm rầm một câu bằng tiếng bản. Lò Thị Hiên nghe thấy, cúi đầu thấp hơn nữa, lui vào trong. Gần trưa, người đầu tiên tới là một ông già chống gậy, vai đeo một cái gùi mây. Trong gùi là mấy nắm sa nhân khô năm ngoái, bọc trong lá chuối. Ông đặt gùi xuống trước chiếu, không nói gì, chỉ nhìn Trạng Quỳnh. Trạng Quỳnh cân. Cân xong, y lần bàn tính lách cách, đếm ra một xâu tiền đồng, đặt vào tay ông già. Nhiều hơn giá ở chợ châu lỵ một phần năm. Ông già cầm xâu tiền, nhìn đi nhìn lại, rồi ngẩng lên nhìn Trạng Quỳnh, như không tin. – Ông chủ tính nhầm. – Không nhầm. – Trạng Quỳnh cười hề hề. – Sa nhân trên núi Bản Khê hạt chắc, thơm hơn dưới châu. Hàng tốt, giá tốt. Ông già đứng im một lúc, mới cất xâu tiền vào trong áo, cúi đầu vái một vái, quay đi. Buổi chiều, người tới đông hơn. Người mang mật ong rừng đựng trong ống nứa. Người mang da hoẵng, da sóc bay. Người mang thảo quả khô, mang cả nấm hương, mộc nhĩ, măng khô. Trạng Quỳnh mua hết. Mua gì cũng trả hơn giá châu lỵ một chút. Không nhiều, chỉ một chút. Đủ để người bán về nhà rồi còn nhớ. Mỗi lần trả tiền, y hỏi thêm một câu. Hỏi đường lên núi. Hỏi mùa này rừng nào nhiều ong. Hỏi nhà ai có con trai đi săn giỏi. Hỏi bản mình năm nay nộp bao nhiêu tiền hương. Tới câu ấy, người ta thường im lặng. Nhưng có người trả lời. Mỗi nhà ba tiền. Phó bản Xôm đi thu. Nộp đủ rồi, còn phải nộp thêm tiền phạt vì nộp muộn. Tiền phạt, cũng phó bản Xôm đi thu. Nhà nào không có tiền, phó bản Xôm cho vay trước, đợi mùa ngô trả, trả thêm ba phần lãi. Trạng Quỳnh ghi hết vào sổ cái, ngay dưới dòng ghi ba thỏi bạc tối qua đã trao tận tay trưởng bản, đủ nộp tiền phạt cho cả bản. Chữ y nhỏ như con kiến, kẹp giữa những dòng ghi giá sa nhân, giá mật ong. Ai liếc vào, cũng chỉ thấy một lão buôn đang ghi sổ. * * * Tòng Văn Xôm tới lúc xế chiều. Gã mặc áo chàm mới, đi đôi dép da, tay cầm một cái quạt giấy, thứ quạt người trên núi hiếm ai có. Gã đứng trước tấm chiếu, nhìn đống hàng Trạng Quỳnh vừa mua, gật gù. – Ông chủ mua giá cao quá. – Gã nói, bằng thứ tiếng Kinh trơn tru. – Dân trong bản thật thà, không biết giá. Ông chủ mua thế này, mai kia người buôn muối lên, họ lại đòi giá như ông chủ trả. – Buôn bán mà, có lần lời, có lần lỗ. – Trạng Quỳnh phe phẩy cái quạt của mình, cười hề hề. – Tiểu nhân lên tận đây, chỉ sợ về tay không. Xôm ngồi xuống mép chiếu, không đợi mời. Gã hỏi về kinh thành. Hỏi giặc rút hẳn chưa. Hỏi vua mới là người thế nào. Trạng Quỳnh trả lời như một lão buôn nghe người ta đồn lại: vua mới còn trẻ, nhưng giữ thành xong thì tóc bạc mất nửa đầu, đói cũng ăn cháo như dân, nghe nói còn tự tay cày ruộng. – Cày ruộng? – Xôm nhướng mày. – Vua mà cày ruộng? – Người ta đồn thế. Xôm cười. Nụ cười rất lịch sự, như nụ cười của người nghe một chuyện hoang đường mà không muốn làm mất lòng người kể. Rồi gã nhìn qua vai Trạng Quỳnh, nhìn vào trong sàn, nơi Lò Thị Hiên đang ngồi co ro bên bếp lửa. Nhìn lâu một chút, mới quay lại. – Ông chủ định ở đây bao lâu? – Mua đủ hàng, thì về. – Nên về trước mùng năm. – Xôm nói, giọng nhẹ nhàng như lời khuyên. – Mùng năm tháng Tư, bản làm lễ lớn. Quan châu cũng lên. Ông miếu không thích người lạ. Gã đứng dậy, phủi áo, chắp tay vái, rồi đi. Đi được mấy bước, gã dừng lại, quay đầu nhìn ra phía hàng rào cây gai, nơi có một tấm lều vải dựng ngay chân con đường mòn lát đá dẫn lên miếu. Trước lều, người khổng lồ đang ngồi xếp bằng, lưng thẳng, cây côn sắt đặt ngang đùi, bất động như một gốc cổ thụ. Xôm nhìn người khổng lồ một lúc, rồi mới đi tiếp. Lạc Thiên ngồi trên đầu cầu thang, vót một thanh tre, không ngẩng lên. Hắn nghe hết. Hắn nhìn đôi dép da, cái quạt giấy, chiếc vòng bạc trên cổ tay gã. Hắn nhớ tới Ninh Viễn, ngồi sau án thư trước cổng Thái Miếu, cũng đi đôi giày da mới, cũng ăn nói trơn tru, cũng hỏi han rất lịch sự. * * * Tối ấy, mế Nhuôn ra lán rượu bên suối, Lò Thị Hiên cầm đuốc đi theo, mười người lính ngồi canh dưới gầm sàn. Lạc Thiên kể cho Trạng Quỳnh nghe về sợi dây. Hắn kể từ đêm hai mươi ba, trong thung lũng có xác trâu. Kể tới chiều hai mươi bốn, trên đỉnh dốc. Kể tới đêm qua, lúc chó bắt đầu tru, sợi dây ấy khẽ giật ngược lại. Trạng Quỳnh nghe hết, không ngắt lời. Nghe xong, y ngồi im hồi lâu, chiếc quạt khép hờ trên đầu gối. – Mỗi ngôi đền, là một sợi dây. – Cuối cùng y chậm rãi nói. – Tất cả chụm về một chỗ. Hôm mười sáu tháng Hai, trong thư phòng, chính bệ hạ nói câu ấy. – Ta nhớ. – Hôm ấy, bệ hạ sợ kẻ phương Bắc lần theo dây, tìm tới trống. – Trạng Quỳnh nói. – Tại hạ không nghĩ, có ngày bệ hạ lại lần theo dây của kẻ khác. Y gõ gõ cán quạt lên đầu gối. – Dây của bệ hạ, ấm, rung. Dây này, lạnh, kéo. – Vì hương của họ, thắp vì sợ. – Lạc Thiên nói. Trạng Quỳnh gật đầu. – Bệ hạ lần theo nó, là lần theo mạch hương. – Y nói. – Nhưng mạch hương chạy hai chiều. Đêm qua, bệ hạ lần theo nó, nó cũng cảm thấy có một thứ gì đó đang lần theo nó. Nó không biết là ai. Nhưng nó biết có. Rồi chó tru. Rồi gió lạnh. Rồi cả bản nói, yêu phụ về, ông miếu giận. Lạc Thiên im lặng. Hắn biết đêm qua đầu kia đã quay lại nhìn. Nhưng hắn không nghĩ, chó tru, gió lạnh, cả bản đổ lên đầu Hiên, đều là vì hắn. Đêm qua, hắn chỉ muốn biết sợi dây ấy dẫn tới đâu. – Vậy thì không dùng nữa. – Hắn nói. – Không. – Trạng Quỳnh lắc đầu. – Dùng. Nhưng dùng ít. Dùng lúc cần. Đừng lần theo lâu. Y hạ giọng thật khẽ, dù trong sàn không còn ai ngoài hai người. – Đêm qua, bệ hạ lần theo nó tới đâu? – Tới miếu. – Tới miếu, hay tới hang? Lạc Thiên ngẩng lên. Hắn nhắm mắt lại, nhớ lại. Sợi dây lạnh buốt ấy, chiều hôm qua trên đỉnh dốc, không chỉ về ngôi miếu mái ngói rêu phong. Nó chỉ thẳng về phía vệt đen sẫm trên vách đá phía sau miếu. Đêm qua, lúc hắn nằm lần theo nó, nó cũng không dừng ở miếu. Nó đi qua miếu, như nước chảy qua một cái máng, rồi chui thẳng vào vách đá. – Tới hang. – Hắn nói. Trạng Quỳnh gật đầu, như đã đoán trước. – Vậy thì ngôi miếu kia chỉ là cái máng. – Y nói. – Dân đem hương tới miếu, hương chảy qua miếu, chảy vào hang. Chỗ nó ở, không phải trong miếu. Là trong hang. Y dừng lại một chút. – Con trâu dưới thung lũng, không ai dắt tới cho nó. Vậy mà người, nó không tự lấy, lại bắt cả bản dắt lên tận cửa. – Y gõ cán quạt xuống sàn. – Tự lấy một đứa trẻ, là ăn thịt. Cả bản tự tay dâng một đứa trẻ, là ăn hương. * * * Mế Nhuôn từ lán rượu về, trên lưng đeo một cái gùi nặng trĩu vò sành. Bà không để ai đỡ. Bà trèo lên cầu thang, thả cái gùi xuống sàn đánh thịch một tiếng, rồi ngồi phịch xuống bên bếp lửa, thở hồng hộc. – Uống! – Bà quát, dúi vào tay Trạng Quỳnh một bát rượu ngô đục ngầu. Trạng Quỳnh uống. Lần này y không sặc nữa. Mế Nhuôn cũng uống. Bà uống một bát, rồi một bát nữa, rồi bát thứ ba. Uống xong bát thứ ba, đôi má nhăn nheo của bà đỏ ửng, đôi mắt kèm nhèm sáng lên, và bà bắt đầu nói. Bà nói to, như mọi khi. Nói về mùa ngô năm ngoái mất trắng. Nói về đứa cháu gái lấy chồng xuống châu, ba năm không về. Nói về cái hồi bà còn con gái, trai trong bản nhiều người tới gầm sàn nhà bà thổi khèn, thổi suốt đêm. Rồi, không biết từ lúc nào, bà nói về ông thần núi. – Ông thần thật không ở miếu này. – Bà nói, giọng vẫn to như quát, nhưng không còn cười. – Hồi ta còn con gái, ta biết. Trạng Quỳnh đặt bát rượu xuống. – Miếu này, là ông bà ta dựng. – Mế Nhuôn nói. – Bản Khê ngày xưa không ở đây. Bản cũ ở bên kia núi, bên kia con đèo phía Tây. Năm ông nội ta còn trẻ, có một trận lũ quét, cuốn mất nửa bản. Người còn sống kéo nhau sang bên này dựng bản mới. Bà giơ bàn tay run run, chỉ về phía Tây. – Miếu ông thần ở bản cũ. Trong miếu có một hòn đá. Hòn đá to bằng cái bếp này, tròn, nhẵn, sờ vào thì ấm, mùa đông cũng ấm. Người già nói, ông thần ở trong hòn đá. Lúc dời bản, người ta muốn rước hòn đá sang. Mười người khiêng, không nhấc lên được. Hai mươi người khiêng, cũng không nhấc lên được. Bà cười khanh khách, như kể một chuyện rất buồn cười. – Ông không chịu đi. Ông ở lại với cái bản cũ, với mấy cái mả của người chết lũ. Người ta đành dựng cái miếu này bên này núi, thờ cái bài vị. Mỗi năm một lần, sau vụ gặt, cả bản lại đi nửa ngày đường sang bên kia, dâng hương cho hòn đá. – Mế từng đi? – Trạng Quỳnh hỏi. – Đi chứ. Hồi con gái, năm nào ta cũng đi. Ta quét miếu. – Bà gật gù. – Sau này người già chết hết, đường xa, người trẻ lười. Lâu dần chỉ còn mình ta đi, mỗi năm một lần, mang theo một nắm hương. Mười hai năm trước, chân ta không đi nổi nữa. Bà cúi xuống, rót thêm một bát rượu, uống cạn. – Người ta quên hòn đá rồi. Người ta chỉ nhớ cái miếu bên này. – Bà nói, giọng chợt nhỏ hẳn đi. Nhỏ như đêm chó tru. – Cũng năm ấy, đêm sét đánh, ta nằm trong nhà, nghe thấy hai tiếng sét. Một tiếng bên này núi. Một tiếng bên kia núi. Không ai nói gì. Ngọn lửa trong bếp nổ lép bép. – Tiếng bên này, đánh vào cây đa trước miếu. Cả bản thấy. – Mế Nhuôn nói. – Tiếng bên kia, không ai thấy. Không ai sang xem. Bà nhìn vào ngọn lửa. – Ông thần thật, mười hai năm nay, không ai thắp cho ông một nén hương. * * * Khuya, Lạc Thiên một mình đi ra hàng rào cây gai. Dã Tượng vẫn ngồi trước lều, như lúc chiều. Nghe tiếng chân, y không quay lại, chỉ khẽ nghiêng đầu. – Bệ hạ. Lạc Thiên ngồi xuống bên cạnh y, trên một tảng đá. Hắn kể cho y nghe câu Ẻn nói với mẹ nó qua khe vách nhà trưởng bản. Mẹ về kịp rồi. Người khổng lồ không nói gì. Bàn tay to bè đặt trên thân côn sắt khẽ siết lại. Kịp. Y đã hứa như thế. Trước mặt họ, con đường mòn lát đá chạy ngoằn ngoèo lên sườn núi đá vôi, mờ mờ dưới ánh sao. Trên đỉnh con đường, ngôi miếu nhỏ im lìm. Sau miếu, vệt đen trên vách đá, đen hơn cả bóng đêm. – Đêm qua, – Dã Tượng nói, rất khẽ, – trên kia, có cái gì thở. – Ngươi nghe thấy? – Không nghe bằng tai. – Người khổng lồ đáp. – Nghe bằng chân. Y áp bàn tay to bè xuống mặt đất. – Voi đi xa, đất rung. Người đi gần, đất rung. Cái này, không đi. Chỉ thở. Thở ra, đất rung một cái. Rất lâu mới thở một lần. Lạc Thiên áp tay xuống mặt đất bên cạnh bàn tay y. Hắn không cảm thấy gì. Chỉ có đất lạnh, ẩm sương. Hắn không lần theo sợi dây nữa. Nhưng hắn không cần lần theo cũng biết nó vẫn ở đó. Vẫn kéo, lạnh buốt, rất đều, về phía vệt đen trên vách đá. Hắn nhắm mắt, lần theo nó một thoáng, chỉ một thoáng, như lời Trạng Quỳnh dặn. Dưới đáy sợi dây ấy, lần đầu tiên, hắn cảm thấy một điều khác. Nó không chỉ chui vào vách đá. Nó chui vào, rồi chạy tiếp. Sâu xuống. Về phía Tây. Về phía bên kia núi. Hắn lập tức buông ra, mở mắt, quay sang nhìn Dã Tượng. – Mai, – hắn nói, – ta cần ngươi đi với ta một chuyến. – Đi đâu? – Sang bên kia núi. – Lạc Thiên đáp. – Thăm một ông thần, mười hai năm nay không ai thắp hương.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ