Qua sông, đường không còn là đường nữa.
Chỉ là một lối mòn, chỗ rộng thì hai người đi song song, chỗ hẹp thì một người phải nghiêng vai mới lọt, men theo sườn núi, lúc leo lên, lúc tụt xuống, lúc lội qua suối. Ngựa không đi được. Mười bao tải gai chia ra mười người lính gánh. Mười cây nỏ lớn cùng ba trăm mũi tên, Dã Tượng một mình ôm hết, vẫn cuộn trong mấy lớp chiếu cói, bó lại bằng dây thừng, vác trên lưng như vác một bó củi.
Lò Thị Hiên đi đầu.
Suốt năm ngày trên lưng ngựa, người đàn bà ấy co ro như một con chim ướt. Qua sông, chân vừa chạm tới đất núi, thị như biến thành một người khác. Thị tháo đôi dép cỏ ra, buộc lên vai, đi chân đất. Bàn chân nứt nẻ ấy bám lên đá, lên rễ cây, lên những bậc đất trơn nhẫy, chắc như bàn chân con dê núi. Thị đi nhanh tới mức, mười người lính trẻ khỏe phía sau phải thở hồng hộc mới theo kịp.
Trạng Quỳnh chống một cây gậy tre, đi sau cùng, vừa đi vừa rên.
– Cả đời tại hạ chỉ ngắm núi trong tranh. – Y lẩm bẩm. – Trong tranh, núi đẹp lắm. Không ai vẽ cái dốc này.
Lạc Thiên đi giữa đoàn. Cẳng tay quấn vải của hắn đã bớt rát. Mỗi bước chân, hắn lại ngẩng lên nhìn những dãy núi đá vôi trùng điệp phía trước, cao dần, xanh thẫm dần.
* * *
Chiều hai mươi mốt, nghỉ chân bên một khe suối, Lạc Thiên mới nói ra một chuyện đã giữ trong lòng suốt bảy ngày.
Trạng Quỳnh ngồi bên bờ suối, lấy tay vốc nước rửa mặt. Lạc Thiên nhìn y, nhớ tới đêm mùng hai tháng Giêng, khi thành còn bị vây. Đêm ấy, dưới địa thất, lần đầu tiên hắn đọc được mấy dòng chữ về một thứ gọi là Hồn Ấn. Leo lên đọc lại cho Trạng Quỳnh nghe, chính Trạng Quỳnh đã buột miệng kể: chằn tinh ăn thịt người, đại bàng bắt công chúa. Đêm mười bốn, nghe lại hai chữ chằn tinh, hắn đã nhớ ra. Nhưng hắn chưa nói.
Nơi nào xảy ra tai ương tương tự với sự tích sinh thời của một anh linh, Hồn Ấn của anh linh ấy sẽ kết tụ tại đó.
Một ngôi miếu trong núi. Một cái hang sau miếu. Một con quái vật mạo danh thần, mỗi năm bắt dân nộp một người.
Hắn ngẩng lên. Trạng Quỳnh đã rửa mặt xong, đang nhìn hắn, như đã đợi câu hỏi ấy từ lâu.
– Tiên sinh nghĩ tới từ lúc nào?
– Đêm mười bốn. – Trạng Quỳnh đáp. – Lúc thị họ Lò kể tới cái hang sau miếu.
– Sao tiên sinh cũng không nói?
– Tại hạ sợ bệ hạ hy vọng. – Trạng Quỳnh lấy vạt áo lau mặt. – Hệ thống chỉ nói Hồn Ấn kết tụ. Không nói kết tụ ở đâu, tìm bằng cách nào, bao lâu mới tìm ra. Chưa kể, tìm được rồi…
Y không nói hết câu. Lạc Thiên nói hết thay y.
– Trống ở kinh.
Chỉ khi chạm vào Trống mới có thể triệu hoán. Đó cũng là một dòng chữ hắn đọc đêm hai mươi lăm tháng Chạp, dưới địa thất. Từ Bản Khê về kinh, nhanh nhất tám ngày. Từ đây tới đêm mùng năm tháng Tư, còn mười bốn ngày.
Tìm ra ba mảnh Hồn Ấn, mang về kinh, gọi ra một người, rồi quay lại. Mười sáu ngày. Không kịp.
– Thì phải tìm ra trước đã. – Trạng Quỳnh đứng dậy, chống gậy. – Tìm ra rồi, không kịp, thì tính tiếp. Chưa tìm ra mà đã tính không kịp, là tự trói tay mình.
Y đi được mấy bước, lại ngoái đầu lại.
– Bệ hạ đừng nói với thị họ Lò. Thị đã đi bộ hai mươi ngày vì một chữ "có lẽ". Đừng cho thị thêm một chữ "có lẽ" nữa.
* * *
Trưa hai mươi hai, đoàn người đi qua một bản nhỏ nằm lưng chừng núi.
Mười mấy nóc nhà sàn, mái cọ đã mục. Chó sủa inh ỏi. Trẻ con chạy ra, thấy người khổng lồ thì chạy biến vào trong. Mấy người đàn ông cầm dao, cầm nỏ đứng dưới gầm sàn, nhìn ra.
Lò Thị Hiên đi lên trước, nói mấy câu bằng tiếng bản. Một ông già từ trong gầm nhà bước ra, nhìn thị, rồi ngẩn người.
– Hiên? Mẹ con Ẻn?
Thị gật đầu.
Ông già nhìn thị một hồi, rồi nhìn qua vai thị, nhìn đoàn buôn thuốc lạ hoắc, nhìn người khổng lồ đứng như một cái cây giữa đường. Ông không hỏi gì. Ông chỉ quay vào, bảo người trong nhà đun nước.
Bản ấy tên là Pá Hốc. Cách Bản Khê hai ngày đường.
Trong lúc chờ nước sôi, Lạc Thiên ngồi dưới gầm sàn, nhìn ông già ngồi xổm bên một cái rổ tre, đếm tiền. Những đồng tiền đồng xỉn màu, mòn vẹt, có đồng đã sứt mẻ, xâu thành từng xâu bằng dây lạt. Ông đếm rất chậm, đếm đi đếm lại, môi mấp máy.
– Tiền hương? – Trạng Quỳnh hỏi, bằng thứ tiếng Kinh chậm rãi, để ông già nghe được.
Ông già ngẩng lên, gật đầu.
– Cả bản, mười bốn nhà. Mỗi nhà ba tiền. – Ông nói, giọng lơ lớ. – Mùa ngô năm ngoái mất trắng, không đủ. Bán con trâu đực, mới đủ.
– Bản chỉ có một con trâu?
– Có hai. Con kia già rồi, không bán được.
Ông già buộc xâu tiền cuối cùng lại, đặt vào rổ, lấy lá chuối đậy lên.
– Đầu tháng, lính châu lên, nói phải nộp trước rằm, không nộp thì trưởng bản đi tù. Rằm qua rồi. Ba hôm trước, lính lại lên giục. Mai tiểu nhân phải mang xuống châu. – Ông thở dài. – Mang xuống muộn, phải nộp thêm tiền phạt.
Trong nhà sàn, có tiếng trẻ con ho. Ho khan, ho sặc sụa, ho như không dứt được.
Trạng Quỳnh ngẩng lên.
– Đứa nhỏ ốm?
– Cháu gái tiểu nhân. – Ông già nói. – Ho từ đầu tháng. Thầy mo cúng hai lần, không khỏi.
Trạng Quỳnh không nói gì. Y đứng dậy, đi tới bên một người lính đang gánh bao tải gai, mở một bao ra, bốc mấy nắm cam thảo, trần bì, gói vào lá chuối, đưa cho ông già, dặn cách sắc, cách uống. Y đọc sách thuốc từ năm mười hai tuổi, từng cãi nhau với cả thầy lang trong làng. Mấy vị thuốc ho thông thường, y nhớ không sót.
Ông già nhận gói thuốc, hai tay run run. Ông mở miệng định hỏi giá. Trạng Quỳnh xua tay.
– Buôn thuốc, lỗ một gói, không chết.
Ông già nhìn y, rồi nhìn Lò Thị Hiên đang ngồi bên bếp lửa, im lặng. Một lúc sau, ông mới hạ giọng, như không muốn người trong nhà nghe thấy.
– Năm nay, Bản Khê bốc thăm trúng con nhà Hiên. Cả mười chín bản đều biết. – Ông nói. – Người ta nói, Hiên chạy xuống xuôi, nói ông miếu ăn người. Người ta nói, Hiên bị quỷ nhập, điên rồi.
Ông lắc đầu.
– Tiểu nhân không tin Hiên điên. Nhưng tiểu nhân cũng không dám nói Hiên không điên.
Ông liếc nhìn người đàn bà áo chàm bên bếp lửa.
– Hiên về, Bản Khê không vui đâu. Năm nào có người trốn, năm ấy lở đất. Người ta sợ.
* * *
Chiều hai mươi ba, đường đi xuống một thung lũng hẹp, dọc theo một con suối nhỏ nước trong vắt.
Đi tới một khúc quanh, Đàm Thạch đi dò đường trước mấy chục bước, bỗng dừng lại, giơ tay ra hiệu.
Bên bờ suối, trên một bãi cỏ, có một con trâu nằm.
Là một con trâu đực, to, sừng cong vút. Nó nằm nghiêng, bốn chân duỗi thẳng. Nhưng nó không phải đang ngủ. Da nó khô quắt lại, dán chặt vào xương, như một tấm da thuộc phơi nắng lâu ngày. Hai hốc mắt lõm sâu, trống rỗng. Cả thân trâu teo tóp, nhẹ bẫng, như ai đó đã rút hết máu, hết thịt, hết nước bên trong, chỉ để lại một cái vỏ.
Trên người nó, không có lấy một vết thương.
Mười người lính đứng im, không ai dám tới gần. Trạng Quỳnh đứng sau lưng họ, mặt tái đi, tay nắm chặt chiếc quạt.
Dã Tượng đặt bó nỏ xuống, bước tới. Người khổng lồ ngồi xổm xuống bên xác con trâu, cúi xuống, ngửi.
– Không có mùi. – Y nói.
– Không có mùi? – Lạc Thiên hỏi.
– Trâu chết, phải thối. – Dã Tượng đáp. – Con này chết lâu rồi. Không thối. Ruồi cũng không đậu.
Y đứng dậy, nhìn quanh. Nhìn lên những tán cây rừng rậm rạp hai bên thung lũng. Rồi y đứng im, nghiêng đầu, như đang nghe.
Lạc Thiên cũng nghe.
Không có gì. Không có tiếng chim. Không có tiếng gà rừng. Không có tiếng khỉ hú, tiếng sóc chuyền cành. Cả cánh rừng hai bên thung lũng im phăng phắc, chỉ còn tiếng suối róc rách, nghe càng lúc càng to, càng lúc càng lạnh.
– Chim không ở đây. – Dã Tượng nói.
Lò Thị Hiên đứng bên kia xác trâu, không nhìn nó. Thị nhìn về phía cuối thung lũng, nơi con suối uốn quanh một ngọn núi đá vôi dựng đứng.
– Gần rồi. – Thị nói.
Đêm ấy, cả đoàn không ai ngủ được.
Lạc Thiên nằm trên một tảng đá phẳng, nhìn lên bầu trời đầy sao qua kẽ lá. Sợi dây trong lồng ngực hắn vẫn căng mảnh như mấy đêm trước, rung rất khẽ, rất xa, về phía kinh thành.
Nhưng đêm nay, còn có một thứ khác.
Hắn không biết gọi nó là gì. Như có một sợi dây nữa, không phải của hắn, chạy ngang qua lồng ngực hắn, lạnh buốt. Nó không rung. Nó kéo. Kéo rất chậm, rất đều, như một dòng nước ngầm chảy trong lòng đất, về phía ngọn núi đá vôi dựng đứng ở cuối thung lũng.
Hắn nằm im, cảm nhận sợi dây lạnh buốt ấy cho tới gần sáng. Hắn không nói với ai. Hắn chỉ nhớ tới câu Trạng Quỳnh nói đêm mười bốn: họ thắp hương vì sợ, không phải vì thương.
* * *
Chiều hai mươi tư, đoàn người leo lên tới đỉnh một con dốc cuối cùng.
Lò Thị Hiên dừng lại trước tiên. Thị đứng trên đỉnh dốc, nhìn xuống, hồi lâu không động đậy.
Bên dưới là một thung lũng nhỏ, hình lòng chảo. Một con suối lớn từ khe núi chảy ra, uốn lượn giữa thung lũng. Dọc hai bên bờ suối, chừng sáu chục nóc nhà sàn mái cọ nằm san sát, khói bếp chiều bốc lên từng sợi mảnh, thẳng tắp, không gió. Xung quanh bản, nương lúa xếp từng mảng lên sườn núi, đất mới đốt còn đen, hạt lúa mới tra lấm tấm mầm xanh.
Phía sau bản, trên sườn núi đá vôi dựng đứng, có một ngôi miếu nhỏ, mái ngói rêu phong. Trước cửa miếu, một gốc cây to cháy đen, trơ trụi, như một ngón tay xương xẩu chỉ lên trời. Sau miếu, trên vách đá, có một vệt đen sẫm. Từ xa nhìn lại, như một cái miệng đang há ra.
Lạc Thiên đứng cạnh thị, nhìn xuống.
Sợi dây lạnh buốt trong lồng ngực hắn, từ đêm qua đến giờ vẫn kéo, lúc ấy chợt căng lên, như bị ai giật mạnh một cái. Nó chỉ thẳng về phía vệt đen trên vách đá.
– Bản Khê. – Lò Thị Hiên nói.
Giọng thị rất khẽ. Thị không khóc.
Dã Tượng đặt bó nỏ xuống, đứng thẳng lưng, nhìn về phía ngôi miếu trên vách đá. Người khổng lồ nhìn mãi, không chớp mắt.
Trạng Quỳnh không mở quạt, cũng không than dốc như mọi lần.
Lạc Thiên nhận ra một điều. Thung lũng bên dưới rất đẹp. Nhưng thung lũng ấy không có một tiếng động nào. Không tiếng trẻ con gọi nhau. Không tiếng chó sủa. Không tiếng người gọi trâu về chuồng. Chỉ có khói bếp, thẳng tắp, lặng lẽ, như khói nhang.
* * *
Họ xuống tới cổng bản lúc mặt trời vừa khuất sau núi.
Cổng bản làm bằng tre, hai bên là hàng rào cây gai dày đặc. Khi đoàn người còn cách cổng chừng năm chục bước, từ sau hàng rào đã vang lên tiếng mõ gỗ, gõ dồn dập. Rồi tiếng chân chạy. Rồi tiếng người gọi nhau, bằng tiếng bản, gấp gáp.
Chưa tới cổng, đã có hơn chục người đàn ông đứng chắn ngang lối vào. Người cầm giáo tre, người cầm dao quắm, người cầm nỏ đã lên dây, mũi tên chĩa thẳng ra.
Đứng giữa họ là một ông già tóc bạc, dáng gầy, lưng hơi còng, trên cổ đeo một chiếc vòng bạc to bản. Ông không cầm vũ khí. Nhưng ông là người duy nhất không run.
Lò Thị Hiên bước lên trước đoàn người.
Ông già nhìn thấy thị. Gương mặt nhăn nheo, sạm đen ấy lúc đầu ngẩn ra, rồi tái đi, rồi đỏ lên, như máu dồn hết lên mặt.
– Hiên. – Ông nói, bằng tiếng Kinh, để đoàn người lạ cũng nghe thấy. – Mụ về làm gì?
Thị không đáp. Thị quỳ xuống giữa đường.
– Trưởng bản…
– Mụ chạy xuống xuôi, nói ông miếu ăn người. – Ông già nói, giọng run lên, không biết vì giận hay vì sợ. – Quan châu cho lính lên tận bản, bắt cả bản quỳ ngoài sân ba canh giờ. Giờ mụ lại dắt người lạ về. Mụ muốn cả bản chết theo mẹ con mụ?
Sau lưng ông, hơn chục người đàn ông siết chặt vũ khí. Mũi nỏ chĩa về phía người khổng lồ. Mũi giáo chĩa về phía Lạc Thiên.
Dã Tượng bước lên.
Lần này, Lạc Thiên không đặt tay lên cánh tay y. Hắn bước lên cùng lúc, đứng ngang hàng với người khổng lồ, ngay trước mũi giáo tre gần nhất, cách chưa tới một sải tay.
Hắn chưa kịp mở miệng.
Từ trong bản, từ một căn nhà sàn lớn nhất, nằm ngay sau cổng, vọng ra một tiếng kêu.
Tiếng một đứa bé gái. Khàn đặc, lạc giọng, như đã khóc rất lâu, như đã gọi rất nhiều đêm mà không ai trả lời.
– Mẹ!