Chương 54: Tây Lĩnh cáo thị

Quan lộ Tây Nam, đời tiên đế từng là con đường ngựa trạm tấp nập nhất Lạc Việt. Muối từ biển ngược lên, thảo quả, sa nhân, da thú, gỗ lim từ núi xuôi về. Mười dặm một trạm nhỏ, ba mươi dặm một trạm lớn. Giờ thì con đường ấy vắng tanh. Suốt buổi sáng mười bảy, đoàn buôn thuốc chỉ gặp đúng hai người đi ngược chiều. Một ông lão gánh hai sọt than. Một thiếu phụ bế con, đi chân đất, thấy đoàn người ngựa từ xa thì vội vàng lánh xuống ruộng, cúi đầu, đợi họ đi qua hết mới dám lên đường. Trạm lớn thứ hai họ đi qua đã cháy rụi. Chỉ còn mấy cột gạch đen xạm đứng trơ giữa bãi cỏ dại. Không phải giặc đốt. Giặc chưa từng tới đây. Là lính trạm bỏ đi, rồi có người tới dỡ hết gỗ, hết ngói, cuối cùng có kẻ nào đó châm lửa đốt nốt chỗ còn lại để lấy đinh sắt. Lạc Thiên cưỡi ngựa đi qua đống tro ấy, không nói gì. Hắn lớn lên trong cung. Mười tám năm, xa nhất hắn từng đi, là tới hành cung Vân Sơn. Cái nước Lạc Việt mà hắn biết, là cái nước trên bản đồ treo trong thư phòng phụ hoàng. Một con đường vẽ bằng mực son, đi qua mười hai chấm đen, mỗi chấm là một trạm dịch. Trên bản đồ, không có mấy cột gạch đen xạm ấy. * * * Giữa trưa, đoàn người dừng chân ở một quán nước ven đường. Quán lợp lá gồi, bốn cây cột tre, một chiếc chõng tre ọp ẹp, một ấm nước chè xanh đặt trên bếp than. Bà chủ quán già tới mức lưng còng gập, nhìn thấy mười mấy con ngựa thì mừng rỡ ra mặt, vội vàng lau lại chiếc chõng bằng vạt áo. Trong quán đã có ba người đàn ông ngồi sẵn. Nhìn áo quần, chắc là người làng quanh đây, đi chợ phiên về. Thấy đoàn buôn tới, họ dịch vào trong, nhường chỗ. Trạng Quỳnh xuống ngựa, loạng choạng mấy bước, suýt ngã. Y bám lấy cột quán, xuýt xoa, rồi cười hề hề với bà chủ quán: – Bà cụ cho xin mấy bát nước. Ngồi ngựa cả sáng, cổ họng khô như ống tre. Bà cụ rót nước. Trạng Quỳnh ngồi xuống chõng, móc trong túi ra mấy đồng tiền đặt lên, rồi bắt chuyện với ba người đàn ông, như một lão buôn quen đi đường. Hỏi đường lên núi. Hỏi giá thảo quả năm nay. Hỏi mùa màng. Ba người đàn ông lúc đầu dè dặt. Được vài câu, thấy ông chủ hiệu thuốc này ăn nói xuề xòa, tính tiền nước cho cả họ, họ mới dần cởi mở. – Mùa màng thì được. – Người lớn tuổi nhất nói. – Trên này không có giặc. Ruộng không ai đốt. Chỉ có điều, thuế nặng. – Nghe nói dưới kinh vừa có chiếu miễn thuế ba năm? – Trạng Quỳnh hỏi, như tiện miệng. – Miễn cho kinh kỳ. – Người kia cười khan. – Trên này đã là đất châu Tây Lĩnh. Chiếu vua có về tới đây, qua tay quan châu, còn lại được chữ nào, chỉ trời biết. – Thế còn thu những gì? – Thuế ruộng, thuế đinh, như mọi năm. – Người ấy đếm trên đầu ngón tay. – Rồi tiền hương. Trạng Quỳnh nhướng mày. – Tiền hương? Ba người đàn ông nhìn nhau. Một người khẽ liếc ra ngoài đường, như sợ có ai nghe thấy. – Tiền hương ông miếu. – Người lớn tuổi hạ giọng. – Ông miếu trên núi Bản Khê, thiêng lắm. Mấy năm nay, cả châu không có một vụ lở đất, là nhờ ông. Nên quan châu cho thu tiền hương, mỗi nhà ba tiền một năm, để mùng năm tháng Tư làm lễ dâng ông. Nhà nào không nộp, lính châu xuống tận nhà. – Cả châu? – Trạng Quỳnh hỏi. – Không chỉ Bản Khê? – Cả châu. Mười chín bản, ba chục làng. Trạng Quỳnh gõ gõ ngón tay lên mép bát nước. Lạc Thiên ngồi ở đầu chõng, cúi đầu uống nước, không nói gì. Hắn đang tính. Mười chín bản, ba chục làng. Mỗi nhà ba tiền. Một năm. Lễ dâng ông miếu, cần bao nhiêu? Một con trâu đen. Mấy nén nhang. Và một đứa bé. Đứa bé ấy, không tốn một đồng. – Tiền hương ấy, – người đàn ông trẻ nhất ngồi ở góc quán, nãy giờ im lặng, bỗng buột miệng nói, – ông miếu có ăn được đâu. Ông miếu ăn người. Quan châu ăn tiền. Cả quán im phăng phắc. Người lớn tuổi quay phắt sang, trừng mắt nhìn gã. Gã trẻ tuổi mặt tái đi, vội cúi đầu, không dám nói thêm. Bà cụ chủ quán đứng bên bếp, tay cầm ấm nước, run lên. Một lúc lâu sau, người lớn tuổi mới đứng dậy, móc tiền đặt lên chõng, dù Trạng Quỳnh đã trả rồi. – Ông chủ đi đường bình an. – Lão nói, giọng khô khốc. – Lên núi, có nghe ai nói gì về ông miếu, thì cứ nghe thôi, đừng nói lại. Ba người đi rồi, bà cụ chủ quán mới dám thở ra. – Anh Thóc nhà ấy, – bà lẩm bẩm, không rõ nói với ai, – có đứa em gái ở Bản Khê. Năm ngoái… Bà không nói hết câu. Bà quay vào bếp, cời than. Lạc Thiên nhìn theo bóng ba người đàn ông khuất dần trên con đường vắng. Hắn nhớ lại chiếu miễn thuế ba năm. Chiếu ấy, Trạng Quỳnh viết, hắn đóng ấn. Chiếu ấy có bốn chữ: kinh kỳ miễn thuế. Hôm đóng ấn, hắn chưa từng nghĩ, ngoài kinh kỳ còn những ai. Ở đây, chiếu ấy không còn lại được chữ nào. – Chú. – Hắn khẽ gọi. – Chú biết. – Trạng Quỳnh đáp rất khẽ, không quay đầu lại. Bà cụ vẫn cúi đầu cời than bên bếp. – Giữ được một tòa kinh thành, chưa chắc đã giữ được cả nước. Cháu ngoan của chú mới đi được một ngày rưỡi. * * * Chiều mười tám, con đường bắt đầu lên dốc. Ruộng lúa nước ít dần, thay bằng những nương sắn, nương ngô trên sườn đồi. Xa xa, về phía Tây Nam, những dãy núi đá vôi bắt đầu nhô lên sau lớp sương mù, xanh thẫm, trùng trùng điệp điệp. Lò Thị Hiên ngồi trên lưng ngựa, nhìn về phía những dãy núi ấy, suốt buổi chiều không rời mắt. Dã Tượng đi bộ bên cạnh ngựa của thị. Người khổng lồ không cưỡi ngựa được. Con ngựa nào y ngồi lên, đi chưa được mười bước đã khuỵu chân. Nên y đi bộ, bước dài, không nhanh không chậm, ngựa đi nước kiệu cũng không bỏ lại được y. Không biết từ lúc nào, người đàn bà áo chàm không còn sợ người khổng lồ nữa. – Ông khổng lồ có con không? – Thị hỏi. Dã Tượng nghĩ một lúc. – Không. – Y đáp. – Có một con voi. Lò Thị Hiên nhìn y, rồi bất giác mỉm cười. Lần đầu tiên từ khi rời kinh thành, thị cười. – Ẻn nhà dân phụ, – thị nói, – cũng thích voi. Có năm, người buôn muối dắt một con voi qua bản. Ẻn chạy theo tới tận đầu suối, về nhà bị cha nó đánh cho hai roi. Nó không khóc. Nó nói, cha đánh con cũng được, nhưng con được sờ vòi voi rồi. Dã Tượng không nói gì. Nhưng bước chân y chậm lại một chút, cho vừa bước ngựa của thị. – Ẻn biết dệt vải. – Lò Thị Hiên kể tiếp, như thể không kể thì không chịu nổi. – Mười tuổi đã dệt được tấm khăn piêu đầu tiên. Nó dệt cho dân phụ, hoa văn hình con chim. Nó nói, con chim ấy bay được tới kinh thành. Thị im lặng một lúc lâu. Tiếng vó ngựa lộp cộp trên con đường đá. – Đêm dân phụ đi, – thị nói, giọng khàn hẳn đi, – dân phụ ra đứng sau vách nhà trưởng bản, chỗ người ta nhốt nó. Không dám gọi. Nó biết dân phụ đứng đó. Nó nói qua khe vách. Mẹ đi đi. Mẹ không về kịp, con không trách mẹ. Dã Tượng dừng lại. Người khổng lồ đứng giữa đường, cây côn sắt vác trên vai, nhìn về phía những dãy núi đá vôi xanh thẫm ở chân trời. Rồi y quay lại, nhìn người đàn bà áo chàm trên lưng ngựa. – Kịp. – Y nói. Chỉ một chữ. Người khổng lồ ấy chưa từng hứa điều gì y không biết. Lần này, y hứa. Rồi y lại đi. * * * Đêm mười chín, trời đổ mưa. Đoàn người trú dưới một mỏm đá nhô ra bên sườn núi. Mưa rừng xối xả, gió lùa vào tận trong, lửa nhóm ba lần mới cháy. Mười người lính ngồi quây quanh đống lửa nhỏ, lau từng cây nỏ bằng giẻ khô, bôi mỡ lên dây, không để giọt nước nào đọng lại. Đàm Thạch ngồi gần Lạc Thiên nhất. Gã lau nỏ rất chậm, rất kỹ, lau đi lau lại một chỗ, như người ta lau một vật quý. – Nỏ này, là nỏ của Cao lão tướng quân? – Lạc Thiên hỏi. – Bẩm, không. – Đàm Thạch đáp, không ngẩng lên. – Là nỏ của anh tiểu nhân. Lạc Thiên nhìn gã. – Anh tiểu nhân tên Đàm Sơn. – Đàm Thạch nói, giọng đều đều. – Đầu tháng Giêng, hôm giặc bắc thang mây lên mặt thành phía Bắc, trúng tên vào cổ. Tên anh ấy khắc ở tấm bia thứ hai, hàng thứ mười một. Tiểu nhân đi xem rồi. Gã lau xong cây nỏ, đặt xuống đùi, hai bàn tay úp lên thân nỏ. – Tiểu nhân bắn nỏ, – gã nói, – là để bia bên sông khỏi phải khắc thêm tên. Lạc Thiên không nói gì. Hắn không có gì để nói. Hắn chỉ gật đầu, rồi nhìn vào đống lửa. Đêm ấy, hắn nằm mãi không ngủ được. Sợi dây trong lồng ngực vẫn còn đó. Từ lúc rời kinh thành, nó không đứt, nhưng mỗi ngày một căng hơn, một mảnh hơn, như sợi chỉ bị kéo dài mãi. Đêm nay, dưới tiếng mưa rừng, hắn nhắm mắt lại, cảm thấy nó rung lên rất khẽ, rất xa, như tiếng đàn bầu ai đó gảy ở bên kia núi. Cách hắn bốn ngày ngựa chạy, dưới lòng đất Thái Miếu, chiếc trống đồng vẫn đang nằm đó. Hắn đếm. Mười bảy vạch. Mười tám vạch. Mười chín vạch. Tối nay, Cao Lỗ đã khắc vạch thứ hai mươi. Còn mười ngày nữa, Sẹo tan. * * * Chiều hai mươi, đoàn người tới châu lỵ Tây Lĩnh. Châu lỵ nằm trong một thung lũng hẹp giữa hai dãy núi, bên bờ một con sông nhỏ nước xanh ngắt. Một vòng tường đất thấp, hai cổng gỗ. Bên trong, chừng hai trăm nóc nhà, một cái chợ, một ngôi chùa nhỏ, và một dinh thự lợp ngói đỏ tươi, tường quét vôi trắng, lớn hơn cả ngôi chùa lẫn cái chợ gộp lại. Là dinh quan châu. Qua cổng châu lỵ, Lò Thị Hiên kéo vành nón xuống thấp, cúi đầu, người co rúm lại trên lưng ngựa. Thị đã từng tới đây một lần. Lần ấy, thị ra khỏi cổng này với hai mươi vết roi trên lưng. Trạng Quỳnh từng hỏi có lối nào vòng qua châu lỵ không. Thị lắc đầu. Đường lên Bản Khê chỉ có một ngả, qua bến đò sau chợ. Chợ chiều đang đông. Đoàn buôn thuốc len qua đám đông, người buôn muối, người bán vải chàm, người bán măng khô, gà vịt kêu quang quác. Không ai để ý tới một đoàn buôn từ dưới xuôi lên. Dưới xuôi lên đây buôn thảo quả, sa nhân, năm nào chẳng có. Người ta chỉ để ý tới Dã Tượng. Người khổng lồ đi tới đâu, đám đông dạt ra tới đó. Trẻ con nấp sau váy mẹ. Mấy người đàn ông buông hàng đứng dậy nhìn, há hốc miệng. Trạng Quỳnh đã tính trước chuyện này. Y cao giọng giải thích với ai hỏi, đây là người khuân vác của hiệu thuốc, trời sinh to lớn, sức bằng ba con trâu, thuê rẻ lắm, chỉ tốn cơm. Người ta nghe xong, cười ồ, lại quay về với hàng hóa của mình. Giữa chợ, trước cổng một ngôi đình cũ, có một tấm vách gỗ dán mấy tờ cáo thị. Trạng Quỳnh dừng ngựa, như tò mò. Y nheo mắt đọc tờ thứ nhất, môi mấp máy, đọc khẽ cho Lạc Thiên dừng ngựa bên cạnh nghe. Châu Tây Lĩnh cáo thị. Mùng năm tháng Tư năm nay, đại lễ dâng hương ông miếu núi Bản Khê. Quan châu Hoàng Tích đích thân lên núi chủ lễ. Các bản, các làng trong châu nộp đủ tiền hương về châu trước ngày rằm tháng Ba. Bản nào, làng nào nộp thiếu, trưởng bản, lý trưởng chịu tội. Trước ngày rằm tháng Ba. Rằm tháng Ba đã qua năm ngày. Trạng Quỳnh không nói gì, chuyển mắt sang tờ thứ hai. Tờ này nhỏ hơn, giấy còn mới, mực còn đen, dán đè lên một góc tờ thứ nhất. Bên dưới dòng chữ, có vẽ một khuôn mặt đàn bà, nét vẽ vụng về, nhưng đủ nhận ra búi tóc củ hành, đôi mắt sâu, gò má cao. Y đọc tới dòng đầu tiên, giọng chợt ngừng lại. Truy nã yêu phụ họ Lò, người Bản Khê. Bịa đặt yêu ngôn, phỉ báng ông miếu, làm loạn lòng dân, bỏ trốn khỏi bản. Ai bắt được, giải về châu, thưởng năm quan tiền. Lạc Thiên quay đầu lại. Lò Thị Hiên ngồi trên lưng ngựa, sau lưng hắn hai bước. Thị không biết chữ. Nhưng thị nhìn thấy khuôn mặt vẽ trên tờ giấy ấy. Thị nhìn thấy búi tóc củ hành, đôi mắt sâu, gò má cao. Hai bàn tay đang cầm cương của thị run lên bần bật. Đúng lúc ấy, từ phía đầu chợ, một toán lính châu đi tới. Năm người, áo nẹp đỏ, tay cầm roi mây, đi thu thuế chợ chiều. Kẻ đi đầu là một gã mắt tam giác, vai u thịt bắp, tay cầm một cây roi song dài, vừa đi vừa quất roi vun vút vào không khí cho người ta dạt ra. Lò Thị Hiên nhìn thấy gã, cả người cứng đờ. Là gã. Gã mắt tam giác ấy. Tháng Giêng, trong sân dinh quan châu, gã đã quất hai mươi roi lên lưng thị, quất xong còn nhổ một bãi nước bọt xuống cạnh mặt thị. Gã mắt tam giác đi ngang qua đoàn buôn thuốc. Mắt gã lướt qua Dã Tượng, dừng lại một chút, rồi lướt qua mười người phu, lướt qua ông chủ hiệu thuốc vấn khăn nâu, lướt qua người cháu đội nón lá. Rồi dừng lại trên người đàn bà áo chàm ngồi co rúm trên lưng ngựa. Gã nheo mắt. Gã nhìn thị. Rồi gã quay đầu, nhìn tờ cáo thị dán trên vách gỗ. Rồi gã lại nhìn thị. Cây roi song trong tay gã từ từ chỉ thẳng lên. – Mụ áo chàm kia! – Gã quát. – Xuống ngựa!
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ