Sáng mùng hai tháng Ba, trên thuyền Vọng Nguyệt, Tô Nguyệt Hà mở một phong thư.
Người đưa thư là viên quản sự áo chàm của Tô gia, đi thuyền nhẹ, xuôi dòng từ kinh thành, gặp đoàn thuyền lúc trời vừa rạng. Y quỳ trên sàn thuyền, kể rằng đêm qua bị giữ lại ở sợi xích Hạc Khẩu, bị lính thuế lên khám, lục cả người, nhưng thư vẫn còn đây, không mất.
Tô Nguyệt Hà không vội đọc. Nàng xoay ống tre trong tay, đưa lên sát mắt, nhìn nút sáp bịt đầu ống rất kỹ.
Dấu triện nguyên vẹn. Nhưng quanh mép nút sáp, có một vết xước rất mảnh, mảnh như sợi tóc, chạy một vòng tròn khép kín.
Nàng khẽ cười.
– Có người đọc thư này trước ta rồi. – Nàng nói.
Viên quản sự giật mình, định dập đầu thanh minh. Tô Nguyệt Hà xua tay.
– Không phải lỗi của ngươi. Người viết thư cũng biết trước sẽ có người đọc. – Nàng bẻ nút sáp. – Để xem, ngài ấy viết cho ai đọc.
Thuyền cứ đi. Tới Hạc Khẩu, đợi nước lớn hãy đi. Người đón thuyền, đã đợi ở đó từ mấy trăm năm trước.
Tô Nguyệt Hà đọc ba lần. Rồi nàng đặt lá thư lên bàn, cạnh cuốn sổ bìa da cá mập, gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn.
Đợi nước lớn hãy đi. Câu này viết cho nàng. Người đón thuyền đã đợi ở đó từ mấy trăm năm trước. Câu này, nửa viết cho nàng, nửa viết cho kẻ mở thư.
– Lão Kha. – Nàng gọi.
Người lái chính của thuyền Vọng Nguyệt là một ông già gầy đét, da đen như gỗ mun, đi biển bốn mươi năm, ngược sông Cái cũng đã hơn hai mươi chuyến. Lão lê đôi chân vòng kiềng tới, khom lưng đứng trước bàn.
– Nước ở Hạc Khẩu thế nào?
– Mỗi ngày hai con nước, cô nương. – Lão Kha đáp ngay. – Hạc Khẩu hẹp, nước ròng thì chảy xiết như thác, thuyền biển ngược lên phải kéo dây từ bờ. Lạch sâu bờ Đông thì có một hàng cọc gỗ lim từ đời ông nội Tống hầu, cắm để chặn thủy tặc, thuyền lạ đi vào lúc nước ròng là thủng đáy. Chỉ lúc nước lớn, dòng chảy đứng lại, có khi chảy ngược, đầu cọc chìm sâu, thuyền biển mới đi được giữa dòng mà không cần kéo.
– Nước lớn lúc nào?
– Đầu tháng, nước cường. – Lão Kha nhẩm tính. – Con nước chiều nay thấp, lại sát tối. Con nước lớn là sáng mai, giờ Mão.
Tô Nguyệt Hà gật đầu. Nàng mở cuốn sổ bìa da cá mập, lật tới trang có tên Lạc Thiên. Dưới mấy dòng cũ, nàng chấm bút, viết thêm một dòng.
Biết đọc nước.
Rồi nàng ngẩng lên.
– Còn câu sau. Người đợi ở đó từ mấy trăm năm trước. Lão nghe bao giờ chưa?
Lão Kha ngẫm nghĩ.
– Tiểu nhân chỉ nghe người trên thuyền nhẹ sáng nay kể, ở chợ kinh thành mấy ông xẩm đang hát một bài vè. Có ông tướng lặn sông, đục thuyền giữa dòng. Người ta nói, đó là người chết sống lại. – Lão cười khùng khục. – Chuyện của mấy ông xẩm, cô nương cũng tin sao?
Tô Nguyệt Hà không cười. Nàng nhớ tới người đàn ông đen nhẻm cầm chèo đưa vua trẻ ra thuyền nàng hôm mùng sáu tháng Hai. Suốt buổi, y không nhìn người, chỉ nhìn cột buồm, nhìn dây chằng, nhìn mép ván, như đang tính xem đục chỗ nào thì thuyền chìm nhanh nhất. Trạng Quỳnh gọi y là Yết tướng quân. Người trong thành nói, chính y đã đục chìm hai mươi thuyền lương của Thạch Bá Khôn.
– Ta không tin chuyện của mấy ông xẩm. – Nàng nói. – Ta tin cái mình thấy.
* * *
Giữa trưa, tám chiếc thuyền của Tô gia tới miệng Hạc Khẩu.
Từ xa, Tô Nguyệt Hà đã nhìn thấy sợi xích. Nó căng ngang lòng sông hẹp giữa hai vách đất đỏ, đen sì, nằm trên mấy chục chiếc bè tre, như một con rết khổng lồ nằm vắt qua dòng nước. Dưới chân vách đất bờ Tây, ngay phía hạ lưu sợi xích, là một bãi lau rậm rạp, lau cao quá đầu người. Trong bãi lau, thấp thoáng có ánh thép lóe lên dưới nắng.
Trạm thuế của hầu phủ nằm ngay miệng Hạc Khẩu. Mấy chiếc thuyền con từ bến đá chèo ra đón. Người đứng đầu là một viên quản sự mặc áo gấm vàng đất, mặt tròn, cười rất tươi, tự xưng họ Mã. Y bước lên thuyền Vọng Nguyệt, chắp tay vái Tô Nguyệt Hà một vái rất sâu.
– Tô cô nương đường xa vất vả. – Mã quản sự cười. – Hầu gia có dặn, thuyền treo cờ Thiên Hưng là thuyền của triều đình. Hầu gia là thần tử, không dám thu thuế của triều đình. Lần này, miễn thuế.
Mấy gã thủy thủ Hải Nguyệt đứng gần đó trố mắt nhìn nhau. Chuyến trước, cũng chính trạm thuế này, người của hầu phủ lên thuyền, khuân đi hai phần mười số gạo, không sót một bao.
Tô Nguyệt Hà mỉm cười, đáp lễ.
– Hầu gia hậu đãi, tiểu nữ cảm kích.
– Còn một chuyện. – Mã quản sự hạ giọng, liếc về phía bãi lau. – Mấy hôm nay Hạc Khẩu không yên, thủy tặc Phí Lãng lộng hành. Hầu gia sai căng xích chặn sông, cũng là để giữ cho thuyền buôn. Tối nay, hầu phủ sẽ hạ xích, cho thuyền cô nương đi qua trong đêm. Trời tối, thủy tặc không thấy, là qua êm.
– Hầu gia thật chu đáo. – Tô Nguyệt Hà nói. – Nhưng người đi biển như tiểu nữ, sợ nhất là đi đêm trên sông lạ. Tiểu nữ xin neo thuyền ở đây, đợi con nước lớn sáng mai rồi mới qua.
Nụ cười trên mặt Mã quản sự khựng lại. Chỉ một thoáng, rất ngắn, rồi lại tươi như cũ.
– Cũng phải, cũng phải. Cô nương cứ tự nhiên.
Y cáo từ, xuống thuyền con, chèo thẳng về trạm thuế. Tô Nguyệt Hà đứng đầu thuyền, nhìn theo. Chiếc thuyền con không cập bến đá. Nó đi thẳng qua trạm thuế, xuôi xuống hạ lưu, về phía một con lạch khuất sau rặng tre.
– Cô nương. – Lão Kha đứng sau lưng nàng, khẽ nói. – Người của Tống hầu, chưa từng miễn thuế cho ai. Mà đêm nay nước ròng, có hạ xích, thuyền biển cũng không ngược nổi.
– Ta biết. – Tô Nguyệt Hà đáp. – Người chưa từng cho không ai thứ gì, bỗng dưng cho không, là vì thứ hắn muốn lấy, còn lớn hơn nhiều.
* * *
Chiều mùng hai, tám chiếc thuyền của Tô gia neo lại ngay miệng Hạc Khẩu.
Tô Nguyệt Hà ra lệnh, không thuyền nào được neo sát thuyền nào. Tám chiếc thuyền rải ra thành hai hàng, mỗi chiếc cách nhau hơn chục trượng. Buồm hạ hết, cuộn chặt, tưới nước cho ướt đẫm. Trên sàn mỗi thuyền, đặt sẵn mấy chục thùng cát, mấy chục thùng nước. Dọc hai bên mạn, thủy thủ dựng sẵn những cây sào tre dài hai trượng, đầu sào bịt móc sắt.
Người Hải Nguyệt đi biển, gặp cướp biển còn nhiều hơn gặp bão. Họ biết thuyền neo trên sông, sợ nhất là thứ gì.
Lửa.
Tám chiếc thuyền có hơn hai trăm thủy thủ. Người cầm được đao, cầm được nỏ, chừng sáu chục. Tô Nguyệt Hà đi một vòng khắp tám thuyền, người nào cũng hỏi tên, hỏi quê, hỏi nhà có mấy miệng ăn. Nàng ghi hết vào sổ.
Chạng vạng, nàng đứng trên đuôi thuyền Vọng Nguyệt, nhìn một vòng.
Phía trước, là bãi lau, rồi tới sợi xích. Trong bãi lau, ánh thép lóe lên ngày một nhiều. Phía sau, xuôi về hạ lưu chừng hai dặm, sau rặng tre, là con lạch mà chiếc thuyền con của Mã quản sự đã rẽ vào. Từ chỗ nàng đứng, nhìn qua ngọn tre, thấy lố nhố đỉnh cột buồm của những chiếc thuyền neo trong lạch.
Hai mươi chiếc, đúng như người của nàng ở Hoành Châu đã báo.
Phía trước có thủy tặc, phía sau có thuyền hầu phủ. Tám chiếc thuyền của nàng nằm ngay giữa, như tám con cá nằm trong một cái nơm.
Tô Nguyệt Hà mở sổ, dưới dòng Biết đọc nước, viết thêm một dòng nữa.
Người đón thuyền: chưa thấy.
* * *
Cùng lúc ấy, trong lạch Bến Cò, trên chiếc thuyền lớn nhất của hầu phủ, Tần Mục nghe Mã quản sự bẩm lại từng lời.
– Nàng ta nói, sợ đi đêm trên sông lạ. – Mã quản sự lau mồ hôi trán. – Nàng ta muốn đợi con nước lớn sáng mai.
Tần Mục ngồi im. Trong tay áo y, còn giữ bản chép lá thư của tên vua trẻ mà sáng nay hầu gia đưa cho y mang theo. Tới Hạc Khẩu, đợi nước lớn hãy đi.
Y nhớ tới gương mặt hầu gia sáng nay, lúc ngừng cười. Y nhớ tới câu cuối cùng hầu gia dặn, trước khi y xuống thuyền.
Nếu thật sự có thứ gì đó từ kinh thành xuống, thì đốt thuyền Tô gia trước.
Không ai biết có thứ gì từ kinh thành xuống hay không. Nhưng người đàn bà Hải Nguyệt kia đã làm đúng như lời trong thư, lại không chịu vào lưới. Hầu gia đã nói: Tô gia chống lại, thì thủy tặc đốt thuyền. Như vậy, đã đủ.
– Báo với Phí Lãng. – Tần Mục nói, giọng khô khốc. – Không đợi sáng. Đêm nay, canh hai, thả thuyền lửa.
Mã quản sự tái mặt.
– Tiên sinh, đốt thuyền thì gạo cũng cháy. Hầu gia muốn giữ gạo…
– Hầu gia muốn gạo không tới được kinh thành. – Tần Mục ngắt lời. – Gạo nằm trong kho Hạc Khẩu hay nằm dưới đáy sông, với hầu gia, cũng như nhau cả.
* * *
Canh hai, trăng đầu tháng đã lặn từ lâu. Mặt sông tối đen như mực.
Tô Nguyệt Hà không ngủ. Nàng ngồi dưới tấm mái che bằng vải buồm, trước mặt là ấm trà đã nguội, cuốn sổ bìa da cá mập mở sẵn, cây bút lông gác trên nghiên.
Ở mạn trái thuyền, có tiếng nước khẽ động.
Hai gã thủy thủ gác đêm lập tức chĩa giáo xuống. Một bàn tay đen nhẻm, ướt sũng từ dưới nước vươn lên, bám lấy mép mạn thuyền. Rồi một người leo lên, nhẹ nhàng như một con rái cá, nước nhỏ tong tỏng từ tóc, từ vai xuống sàn thuyền.
Hai mũi giáo kề ngay trước ngực người ấy.
Người ấy không nhìn mũi giáo. Y nhìn qua vai hai gã thủy thủ, nhìn thẳng về phía tấm mái che, rồi gãi đầu, nhe răng cười.
– Tô cô nương. – Y nói. – Tiểu nhân là người đón thuyền.
Tô Nguyệt Hà đặt chén trà xuống. Nàng nhận ra người này. Người đàn ông đen nhẻm cầm chèo đưa vua trẻ ra thuyền nàng hôm mùng sáu tháng Hai. Người mà Trạng Quỳnh gọi là Yết tướng quân.
– Hạ giáo xuống. – Nàng nói.
Hai gã thủy thủ lùi lại. Yết Kiêu bước tới, không đợi mời, ngồi xổm xuống bên cạnh chiếc bàn thấp.
– Người đợi ở đây từ mấy trăm năm trước, – Tô Nguyệt Hà nhìn y, khóe môi hơi cong lên, – là tướng quân?
Yết Kiêu nghĩ một lúc, rồi thật thà đáp.
– Lâu lắm rồi, cô nương. Tiểu nhân không biết tính.
Tô Nguyệt Hà sững người. Rồi, lần đầu tiên từ khi rời Hải Nguyệt, nàng bật cười thành tiếng.
* * *
Yết Kiêu kể rất ngắn. Sợi xích. Hàng cọc bờ Đông. Bãi lau thủy tặc, Phí Lãng mặt rỗ chột mắt. Hai mươi chiếc thuyền hầu phủ trong lạch Bến Cò. Chuyện bọn thủy tặc nói, cướp xong kéo thuyền vào Bến Cò, người hầu phủ tới cứu. Người của y, từ chập tối đã nằm dưới nước quanh tám chiếc thuyền, chỉ để hở hai lỗ mũi.
– Còn một chuyện. – Y nói, rồi đưa ngón tay chấm vào chén trà nguội, vẽ lên mặt bàn một chữ. Nét vẽ nguệch ngoạc, chỗ đậm chỗ nhạt, như người chưa bao giờ cầm bút. – Trên mỗi mắt xích sắt, có đúc chữ này. Trên cờ thuyền trong lạch Bến Cò, cũng thêu chữ này. Tiểu Ngư nói là chữ Tống. Tiểu nhân không biết chữ, xin cô nương xem cho chắc.
Tô Nguyệt Hà cúi xuống nhìn.
Là chữ Tống.
Nàng im lặng rất lâu, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn, đều đều như tiếng bàn tính.
– Bệ hạ của tướng quân, – cuối cùng nàng nói, – muốn tiểu nữ làm mồi.
– Bệ hạ muốn Tống hầu tự ra mặt. – Yết Kiêu đáp. – Bệ hạ dặn tiểu nhân hai điều. Không được đánh trước. Và người của Tô gia, không ai được chết. Bệ hạ nói, nếu phải chọn giữa thuyền và người, chọn người. Gạo mất, bệ hạ nghĩ cách khác.
Ngón tay Tô Nguyệt Hà dừng lại.
Nàng buôn bán từ năm mười bốn tuổi, qua tay không biết bao nhiêu quan lại, bao nhiêu lãnh chúa, bao nhiêu vua chúa nước này nước khác. Chưa từng có ai nói với nàng câu ấy. Người ta chỉ hỏi nàng, thuyền chở được bao nhiêu hàng, hàng giá bao nhiêu.
– Nếu phải chọn giữa thuyền và người, chọn người. – Nàng nhắc lại, rất khẽ.
Rồi nàng cầm bút lên, mở cuốn sổ bìa da cá mập, gạch đi dòng Người đón thuyền: chưa thấy, viết đè lên một dòng khác. Yết Kiêu không biết chữ, không đọc được nàng viết gì. Y chỉ thấy nàng viết xong, gập sổ lại, ngẩng lên, đôi mắt sáng như mặt biển lúc mặt trời vừa lên.
– Tướng quân muốn tiểu nữ làm gì?
– Sáng mai, giờ Mão, nước lớn. – Yết Kiêu nói. – Cô nương cứ nhổ neo, đi thẳng giữa dòng, tới chỗ sợi xích. Chúng muốn cướp, thì chúng phải ra tay ở đó. Chúng ra tay trước, thì ta…
Y chưa nói hết câu.
Từ phía thượng nguồn, từ chỗ bãi lau dưới chân vách đất bờ Tây, một đốm lửa đỏ vừa bùng lên. Rồi hai đốm. Rồi năm đốm. Rồi mười mấy đốm.
Những đốm lửa ấy không đứng yên. Chúng trôi.
Mười mấy chiếc thuyền nhỏ chất đầy lau khô, tẩm dầu, cháy rừng rực, đang theo dòng nước ròng xuôi xuống miệng Hạc Khẩu. Lửa bốc cao hơn một trượng, soi đỏ cả hai vách đất, soi đỏ cả mặt sông đen ngòm. Tiếng lau khô nổ lép bép vang lên, lẫn với tiếng hò reo từ trong bãi lau vọng ra.
Thẳng về phía tám chiếc thuyền của Tô gia.
Trên thuyền Vọng Nguyệt, có người thét lên. Tiếng chiêng báo động nổi lên, từ thuyền này lan sang thuyền khác. Thủy thủ Hải Nguyệt ào ra hai bên mạn, vơ lấy sào tre, xách thùng cát.
Tô Nguyệt Hà đứng bật dậy.
– Chúng không đợi tới sáng. – Nàng nói, giọng vẫn bình tĩnh, nhưng hai bàn tay đã siết chặt. – Chúng đốt thuyền ngay trên chỗ neo.
Yết Kiêu cũng đứng dậy. Y nhìn những chiếc thuyền lửa đang trôi xuống, nhìn tám chiếc thuyền biển nằm rải rác trên mặt sông tối, nhìn bãi lau nơi tiếng hò reo mỗi lúc một to.
Rồi y cười. Nụ cười rộng tới mang tai, hàm răng trắng lóa dưới ánh lửa.
– Chúng ra tay trước rồi. – Y nói.
Và y lao qua mạn thuyền, cắm thẳng xuống dòng nước đen ngòm, không một tiếng động.
Dưới mặt sông, giữa những bóng lửa đỏ rực chập chờn, mười mấy cái bóng người lặng lẽ lao về phía những chiếc thuyền lửa.