Canh năm ngày hai mươi chín, bến Đông còn chìm trong sương.
Mười chiếc thuyền nan đã chất xong dây thừng, đục sắt, mấy vò dầu trẩu, mấy bó đuốc tẩm nhựa thông, gạo khô đủ năm ngày. Mười người thủy binh Bạch Đằng mặc áo dài tay, đầu quấn khăn nâu như dân chài, lặng lẽ ngồi ở đuôi thuyền. Bảy tám gã trai chài ngồi ở mũi. Hà Tiểu Ngư ngồi trên chiếc thuyền đi đầu, cạnh Yết Kiêu, hai tay ôm mái chèo, mắt sáng rực như sắp được đi hội.
Lạc Thiên đứng trên bậc đá, áo choàng sẫm màu, không đội mũ miện. Chỉ có Sẹo đứng sau lưng hắn. Chưa tới giờ thiết triều, hắn đã ra đây.
– Nhớ lấy hai điều. – Hắn nói với Yết Kiêu. – Thứ nhất, không được đánh trước. Kẻ nào ra tay trước ở Hạc Khẩu, kẻ ấy phải là người của Tống hầu. Ta cần hắn tự ra mặt, trước mắt người Tô gia, trước mắt thiên hạ.
– Tiểu nhân nhớ.
– Thứ hai. – Lạc Thiên ngừng một chút. – Người của Tô gia, không ai được chết. Nếu phải chọn giữa thuyền và người, chọn người. Gạo mất, ta nghĩ cách khác. Người Hải Nguyệt chết trên sông Cái, thì cái ước năm năm kia, ta không còn mặt mũi nào nhắc lại.
Yết Kiêu gật đầu.
Lạc Thiên nhìn mười người thủy binh ngồi lặng lẽ ở đuôi thuyền. Hắn muốn nói gì đó với họ. Nhưng hắn không biết nói gì. Mười người này tới còn chưa được hai ngày. Từ đêm nay, mỗi người còn hai mươi chín ngày.
Hắn chỉ chắp tay, cúi đầu vái họ một vái.
Mười người thủy binh sững sờ. Rồi cả mười người cùng đứng dậy trên thuyền, chắp tay vái lại, thuyền nan chòng chành, suýt lật.
Trên bãi cát sát mép nước, con trai Chu Tứ đứng từ lúc nào, tay nắm chặt chiếc đục sắt cũ của cha. Nó chạy tới bên chiếc thuyền của Yết Kiêu, ngửa cổ lên.
– Ông tướng lặn sông, cho con đi với.
Yết Kiêu cúi xuống nhìn nó.
– Lặn được mấy hơi rồi?
– Năm hơi.
– Lặn được mười hơi, rồi hẵng tính. – Y xoa đầu nó một cái, rồi đẩy thuyền ra khỏi bến.
Mười chiếc thuyền nan xuôi dòng, khuất dần vào màn sương. Đứa bé đứng trên bãi cát, nắm chiếc đục, nhìn theo tới khi không còn thấy gì nữa.
* * *
Xuôi sông Cái về phía Đông Nam, qua khỏi địa giới kinh kỳ, cảnh vật hai bên bờ dần dần khác hẳn.
Quanh kinh thành, ruộng đồng bị giặc đốt từ tháng Chạp, tới giờ vẫn còn đen kịt, lác đác mấy mảnh ruộng mới cày, chưa có mạ. Nhưng xuôi được nửa ngày, qua một khúc quanh, bờ sông bỗng xanh mướt. Ruộng mạ non trải dài tít tắp, làng xóm san sát, khói bếp nghi ngút, trâu bò thong thả gặm cỏ trên đê. Có đứa trẻ chăn trâu ngồi vắt vẻo trên lưng trâu, thổi sáo.
Đất Hoành Châu. Giặc phương Bắc không tràn tới được đây.
Quá trưa, một chiếc thuyền tuần của hầu phủ từ bờ Nam lừ lừ chèo ra, chắn ngang trước mặt đoàn thuyền nan. Trên thuyền có sáu gã lính mặc áo vàng đất, giáo cầm tay. Gã đứng đầu mũi thuyền thân hình phì nộn, vừa ngáp vừa quát.
– Thuyền nào? Đi đâu?
Yết Kiêu đứng dậy, khom lưng, cười hì hì, giọng lơ lớ của dân chài thượng nguồn.
– Bẩm quan, dân chài trên kinh xuống. Trên ấy giặc phá hết, sông cạn cá, xuống đây kiếm miếng ăn.
Gã lính béo đưa mắt nhìn khắp mười chiếc thuyền nan. Lưới rách, giỏ tre, mấy người ngồi co ro trong áo nâu cũ, mặt mũi đen sạm. Gã khạc một bãi xuống sông.
– Đánh cá thì đánh ở đây. – Gã nói. – Mấy hôm nay hầu gia có lệnh, xuôi quá bến Cây Gạo, cấm thuyền lạ. Hạc Khẩu có thủy tặc, chết thì đừng trách.
– Bẩm, không dám, không dám. – Yết Kiêu cúi rạp.
Thuyền tuần quay mũi đi. Chờ cho nó khuất hẳn sau khúc quanh, Khuyết Nhĩ mới cười khẩy.
– Hạc Khẩu có thủy tặc. – Gã nhại lại. – Còn thủy tặc ăn cơm của ai, lại không nói.
Hà Tiểu Ngư ngồi đằng mũi, chợt nhận ra từ nãy tới giờ, tay mình vẫn nắm chặt cán đục giấu dưới lớp lưới rách, nắm tới mỏi nhừ.
Hà Tiểu Ngư nhìn những ruộng mạ xanh rờn ấy, không nói gì. Một lúc sau, gã mới lẩm bẩm.
– Ở đây có thóc giống.
Không ai đáp.
Chiều hai mươi chín, đoàn thuyền neo nghỉ ở một bãi bồi vắng. Mười người thủy binh ngồi quanh đống lửa nhỏ, ăn gạo khô chấm muối. Gã thủy binh tai xẻo rút con dao nhỏ bên hông, khắc một vạch lên mạn thuyền.
– Làm gì vậy? – Hà Tiểu Ngư hỏi.
– Khắc ngày. – Gã đáp.
Yết Kiêu ngồi xổm bên đống lửa, nhìn gã một lúc.
– Ngươi tên gì?
Gã thủy binh ngẩn ra. Rồi gã cau mày, như đang cố nhớ một chuyện rất xa. Nhớ rất lâu. Rồi gã lắc đầu.
– Tiểu nhân không nhớ. – Gã nói. – Chỉ nhớ mẹ tiểu nhân gọi tiểu nhân là… là gì đó. Không nhớ nữa.
Chín người kia cũng im lặng. Không ai trong số họ nhớ tên mình. Họ chỉ nhớ con sông, nhớ cọc gỗ, nhớ nước triều, nhớ lửa. Nhớ người tướng lặn sông đi trước họ.
– Vậy thì ta đặt. – Yết Kiêu nói. – Tai ngươi khuyết một bên. Gọi là Khuyết Nhĩ.
Gã thủy binh tai xẻo nghe xong, sờ lên cái tai khuyết của mình, rồi nhe răng cười.
– Khuyết Nhĩ. – Gã nhắc lại. – Được. Tên hay.
Rồi gã quay sang những người khác, cười hô hố.
– Còn đứa nào muốn tướng quân đặt tên nữa không?
Đêm ấy, Yết Kiêu đặt tên cho cả mười người. Người có vết sẹo trên má, gọi là Đao Ngân. Người lặn giỏi nhất, gọi là Lý Ngư. Người lớn tuổi nhất, tóc đã hoa râm, gọi là Lão Bạch. Mười cái tên, không cái nào là tên thật. Nhưng mười người nghe xong, ai nấy đều lẩm nhẩm tên mình mấy lần, như sợ quên.
Hà Tiểu Ngư ngồi nghe, chợt thấy sống mũi cay cay.
* * *
Chiều mùng một tháng Ba, đoàn thuyền tới cách Hạc Khẩu chừng năm dặm về phía thượng nguồn.
Yết Kiêu cho thuyền rẽ vào một con lạch nhỏ, um tùm lau sậy. Bảy tám gã trai chài ở lại giữ thuyền. Hà Tiểu Ngư van nài mãi, y mới cho đi theo.
Chạng vạng, nước triều vừa đầy. Mười hai người xuống nước.
Dòng nước xuôi chậm dần, rồi gần như đứng yên. Họ bơi ngầm dưới mặt nước, cứ trăm sải lại ngoi lên thở một lần, lặng lẽ như một đàn rái cá. Tới gần Hạc Khẩu, Yết Kiêu giơ tay ra hiệu. Cả mười hai người cùng lặn sâu, thẳng tới chân sợi xích.
Sợi xích to bằng cổ tay người lớn, mắt xích gỉ đen, căng ngang mặt sông trên mấy chục chiếc bè tre. Yết Kiêu sờ lên một mắt xích. Rồi một mắt nữa. Trên mỗi mắt xích, có một dấu nổi đúc liền vào sắt. Y không biết chữ. Nhưng y sờ rất lâu, nhớ từng nét, như người mù nhớ mặt người quen.
Rồi y chìm xuống, ra hiệu cho mọi người tản ra.
Đêm ấy, mười hai người lội khắp Hạc Khẩu.
Khuyết Nhĩ cùng Yết Kiêu lần theo sợi xích từ bờ Đông sang bờ Tây, đếm bè tre. Bốn mươi hai chiếc. Mỗi đầu xích quấn vào một cột đá lớn chôn sâu dưới chân vách đất. Cột đá rêu phong, lâu năm, không phải mới dựng.
Đao Ngân và Lý Ngư lặn dọc lạch sâu bờ Đông. Ở đó, chỗ nước sâu nhất, thuyền lớn đi được, có một hàng cọc gỗ lim cắm chìm dưới mặt nước, đầu cọc vót nhọn, bịt sắt. Cọc cũ, rêu bám dày. Thuyền nào không biết, đi vào lạch ấy lúc nước ròng, đáy thuyền sẽ bị xé toạc.
Chính Lý Ngư suýt bỏ mạng ở đó. Lặn tới cây cọc thứ ba, vạt áo gã mắc vào một mũi sắt bịt đầu cọc, giằng mãi không ra. Hơi trong ngực cạn dần. Gã quẫy mạnh, mũi sắt lại càng móc sâu. Đao Ngân ở cách đó mấy sải, trong làn nước đục ngầu, không nhìn thấy gì.
Một bàn tay từ đâu vươn tới, nắm lấy vạt áo gã, giật mạnh một cái. Vải rách toạc. Lý Ngư được đẩy vọt lên mặt nước, há miệng hớp lấy hớp để.
Yết Kiêu ngoi lên cạnh gã, không nói gì, chỉ ra hiệu cho gã lặn lại, đi vòng qua hàng cọc.
Trên vách đất bờ Đông, gã lính canh vẫn ngáy đều đều.
Lão Bạch dẫn ba người men theo bờ Tây, tới chỗ bãi lau. Mấy chục chiếc thuyền nhỏ nằm san sát, người trên thuyền nằm la liệt, kẻ ôm vò rượu ngáy, kẻ còn ngồi lè nhè bàn chuyện. Mấy người thủy binh lặn sát dưới đáy thuyền, áp tai vào ván, nằm nghe.
Còn Hà Tiểu Ngư thì theo Yết Kiêu xuôi xuống, tới lạch Bến Cò. Hai mươi chiếc thuyền lớn neo im lìm, trên mỗi cột buồm cuốn một lá cờ. Yết Kiêu bơi tới sát mạn một chiếc, với tay lên, lần mở một góc cờ.
Nền cờ màu vàng đất. Giữa cờ, thêu một chữ lớn màu đen.
Chữ ấy, y cũng không đọc được. Nhưng nét chữ trên cờ, giống hệt dấu nổi đúc trên từng mắt xích sắt.
* * *
Gần canh năm, mười hai người quay về con lạch.
Họ ngồi quây quần trên bãi lau, người run cầm cập, môi tím ngắt, nhưng không ai đốt lửa. Từng người một kể lại những gì mình thấy.
Lão Bạch nói, người của bãi lau là thủy tặc, thủ lĩnh là một gã mặt rỗ, chột một mắt, tên Phí Lãng. Nằm dưới đáy thuyền, lão nghe rõ bọn chúng bàn tán. Chúng nói, cướp xong tám thuyền, được giữ một phần mười số hàng. Chúng nói, cướp xong thì kéo thuyền vào lạch Bến Cò, người hầu phủ sẽ tới cứu. Chúng nói, có chuyện gì, hầu phủ gánh.
Đao Ngân nói, lạch sâu bờ Đông có cọc, thuyền biển không đi được. Lạch cạn bờ Tây thì bãi lau, thủy tặc nằm chực sẵn. Muốn qua Hạc Khẩu, chỉ còn một đường, là đường giữa sông, thẳng tới chỗ sợi xích.
Khuyết Nhĩ ngồi xổm ở mép nước, vốc một vốc nước lên nếm, rồi nhìn lên trời, nhìn những vì sao đang mờ dần. Đầu tháng, trăng mới, là mùa nước cường.
– Nước ở đây khác Bạch Đằng. – Gã nói, như đang nói với chính mình. – Bạch Đằng mỗi ngày một con nước. Ở đây, hai con. Con nước lớn sáng mai, vào giờ Mão. Nước lên, bè tre nổi cao, xích cũng nổi. Lúc nước lớn nhất, đầu cọc bờ Đông chìm sâu hơn một sải.
Yết Kiêu im lặng nghe hết. Rồi y kể lại chuyện lá cờ, chuyện dấu nổi trên mắt xích, đưa ngón tay vẽ chữ ấy lên mặt cát.
– Tiểu nhân biết chữ ấy. – Hà Tiểu Ngư chợt lên tiếng. – Trên mấy bao thóc bán ở chợ kinh thành trước kia, có in chữ ấy. Người ta nói, đó là thóc Hoành Châu. Chữ ấy là chữ Tống.
Cả bãi lau im phăng phắc.
– Xích của Tống hầu. – Khuyết Nhĩ nói chậm rãi. – Thuyền của Tống hầu. Thủy tặc ăn cơm Tống hầu.
– Vậy thì chặt quách sợi xích ấy đi! – Hà Tiểu Ngư nóng nảy. – Đêm nay chúng ngủ say như chết. Mười hai người, mỗi người một cái đục, chưa tới canh ba là đục đứt. Mai thuyền Tô gia tới, cứ thế mà đi.
Yết Kiêu lắc đầu.
– Chặt xích bây giờ, mai hắn căng xích khác. – Y nói. – Mà người chặt xích trước, là ta. Hắn chỉ cần nói một câu, triều đình sai người phá xích chặn thủy tặc của hầu phủ, tiếp tay cho thủy tặc. Bệ hạ dặn rồi. Không được đánh trước.
– Vậy thì làm sao?
Yết Kiêu không trả lời ngay. Y ngồi xổm trên bãi lau, nhìn về phía Hạc Khẩu đang dần hiện ra trong màn sương xám. Sợi xích đen sì căng ngang dòng sông, như một nét mực gạch ngang một trang giấy.
Rất lâu, y mới nói.
– Năm ấy ở Bạch Đằng, Đại vương không đuổi theo giặc. Đại vương biết giặc phải đi qua đâu, cắm cọc sẵn ở đó, rồi đợi giặc tự đi vào.
Mười người thủy binh ngẩng đầu lên. Trong ánh sáng lờ mờ của buổi sớm, mắt người nào cũng như có lửa.
– Đợi nước triều. – Khuyết Nhĩ lẩm bẩm.
– Đợi chúng ra tay trước. – Yết Kiêu nói. – Ta chỉ cần biết, chúng ra tay ở đâu, lúc nào. Rồi ta đợi ở đó.
* * *
Mặt trời lên khỏi rặng tre, Yết Kiêu leo lên một ngọn đồi thấp bên bờ Đông, nằm rạp sau bụi cây, nhìn xuống.
Dưới Hạc Khẩu, dòng sông mở rộng ra, uốn một vòng lớn giữa đồng bằng xanh ngắt, rồi khuất về phía biển. Trạm thuế của hầu phủ nằm ngay miệng Hạc Khẩu, một dãy nhà ngói, một bến đá, mấy chiếc thuyền con. Lạch Bến Cò ở hạ lưu trạm thuế chừng hai dặm, thuyền hầu phủ vẫn neo im lìm.
Rồi, ở tận cuối tầm mắt, nơi dòng sông khuất sau khúc quanh, có mấy chấm trắng nhỏ xíu hiện ra.
Một. Hai. Ba. Rồi năm. Rồi tám.
Tám con thuyền buồm trắng, ngược dòng, chậm rãi tiến lên. Trên đỉnh mỗi cột buồm, có một đốm đỏ nhỏ phần phật trong gió.
Cờ Thiên Hưng.
Hà Tiểu Ngư nằm bên cạnh y, nín thở.
– Tới rồi. – Gã thì thào.
Yết Kiêu không nói gì. Y nhìn tám cánh buồm trắng, nhìn sợi xích đen sì, nhìn bãi lau bờ Tây nơi mấy chục chiếc thuyền thủy tặc đang bắt đầu lục đục thức dậy. Rồi y quay đầu, nhìn về phía thượng nguồn, về phía kinh thành, cách đây mấy trăm dặm.
Ba mươi ngày. Không, hai mươi tám ngày.
Y đứng dậy, phủi đất cát trên người.
– Tiểu Ngư, ngươi về lạch, bảo mọi người nghỉ, ăn no, ngủ một giấc. Đêm nay không ai được ngủ nữa.
– Còn đại ca?
Yết Kiêu nhìn về phía tám cánh buồm trắng.
– Đêm nay, ta xuống gặp người buôn gạo.