Chương 391: Phá úng phần thị

Sáng hai mươi lăm, Đà Cách đưa con nâu với con xám ra cái giếng giữa thành, và người canh giếng bảo nó con nâu được uống, còn con xám phải đợi tới lượt chiều. Người canh giếng là một gã lính già cánh tướng quân, mặt rỗ, một mắt có vết sẹo kéo xuống tận gò má. Gã ngồi trên một cái thúng lật ngược ở đầu bãi, cây giáo dựng bên cạnh, tay cầm một nắm que gỗ nhỏ. Mỗi cánh tới lấy nước, gã rút một que, bẻ đôi, vứt xuống đất. Đống que gãy dưới chân gã đã cao ngang mắt cá. Nó đoán gã đếm bằng que vì gã không đếm nổi quá mười đầu ngón tay. Con nâu uống. Nó đứng bên cạnh, giữ dây cương, nghe tiếng con ngựa hớp nước. Con xám đứng sau lưng nó, hí khẽ, đầu cứ chúi về phía giếng. Nó vỗ cổ con xám, bảo đợi. Con xám không hiểu tiếng đồng cỏ, nó nghĩ thế, mà con xám hiểu giọng nó. Quanh bãi giếng, ngựa các cánh đứng đợi thành hàng dài, dọc theo những vòng tường. Con nào cũng gầy đi. Hông lõm xuống, xương sườn hằn lên dưới lớp lông bết bụi đỏ. Mấy hôm nay ngựa gặm rơm, gặm gốc rạ, gặm cả lá tre người ta chặt về từ mấy bụi tre trong thành. Có con nhai cả vỏ cây. Nó nhớ hồi mới qua núi, ngựa ăn thứ cỏ vàng dưới ruộng nước tới căng bụng, lông bóng. Mới được mấy hôm. Có một cánh tới trước lượt, đòi cho ngựa uống ngay. Gã lính già mặt rỗ không đứng dậy, chỉ giơ cây giáo chắn ngang đầu bãi, bảo chưa tới lượt. Người cầm đầu cánh ấy quát, rút roi. Gã lính già vẫn ngồi, bảo đây là giếng của tướng quân, ai muốn uống trước thì đi hỏi tướng quân. Người kia đứng nghiến răng một hồi, đoạn quay ngựa, dẫn cánh mình ra đứng cuối hàng. Mấy người trong hàng cười khẩy. Nó không cười. Nó thấy ngựa của cánh ấy còn gầy hơn ngựa của cánh tướng quân. * * * Gần trưa, nó dắt con nâu về chỗ buộc ngựa của cánh tướng quân, ở một khoảng sân rộng trước một dãy nhà lớn, mái ngói cong. Ở đó có mấy người cầm đầu các cánh khác đang đứng nói chuyện với gã người buôn. Gã nói bằng tiếng đồng cỏ. Gã nói nhanh, cười nhiều, tay chỉ về phía Đông, về phía những vòng tường bên trong. Nó không định nghe. Mà gã nói to, như gã vẫn nói ở chợ. Gã dạy nó chữ từ mùa đông, nên giờ nó hiểu được gã nhiều hơn hiểu người dưới xuôi. Gã kể với người cầm đầu cánh kia, một gã to béo, râu rậm kín cằm, về một cái cổng ở gần giữa thành, dưới bậc có mấy cái vại sành to. Người dưới xuôi thắp nhang ở đó. Đêm nào cũng thắp, đông lắm, gã nghe người buôn bên này kể từ hồi trước. Giờ họ đi cả rồi, mà ba cái vại ấy vẫn còn đó. – Ba cái chum ấy còn đó thì người bên kia sông còn có chỗ để quay về. – Gã người buôn nói. Người cầm đầu cánh to béo cười, hỏi gã muốn đập thì sao không tự đập. Gã người buôn cười theo, bảo gã chỉ là người buôn, tay gã không cầm giáo. Người cầm đầu cánh to béo không đáp. Gã khạc xuống gạch, quay đi. Chiều, lúc tướng quân về, có người kể cho tướng quân nghe. Tướng quân nghe, không đáp một chữ, đi thẳng vào gian nhà y nằm. Nó ngồi ở cửa, giữ ngựa. Nó nghĩ tướng quân không bảo đập. Tướng quân cũng không bảo đừng. Nó nghĩ tới mấy cái vại ấy. Nó chưa thấy chúng. Ở đồng cỏ không có vại sành to như thế, người ta đựng sữa trong túi da, đựng nước trong túi da, mọi thứ đều phải mang theo được trên lưng ngựa. Người dưới xuôi làm ra những thứ nặng tới mức không mang đi được, rồi đặt chúng xuống một chỗ, và quay về chỗ ấy. Nó nghĩ có lẽ vì thế mà gã người buôn muốn đập chúng. * * * Chiều hôm ấy, tướng quân lại cưỡi con nâu đi qua con ngõ có cái cổng gỗ tróc sơn. Nó dắt con xám đi sau. Không phải tướng quân muốn tới đó. Con ngõ ấy là đường ngắn nhất từ chỗ buộc ngựa ra cái giếng lớn. Hôm qua đi qua, hôm nay đi qua, mai chắc cũng thế. Cánh cổng mở. Không có ông già. Không có bát nước. Chỉ có người đàn bà. Nàng đứng một mình ở ngưỡng, lưng thẳng, hai tay buông. Nàng không cúi đầu như hôm qua. Nàng ngẩng lên, nhìn tướng quân. Tướng quân ghì cương. Con nâu dừng. Chiều ấy, người đàn bà nhà ông già đứng ở cổng gỗ tróc sơn, nói với tướng quân mấy câu bằng tiếng đồng cỏ, giọng như giọng đàn bà ở bãi chăn phía Bắc nơi nó sinh ra, và Đà Cách thấy gáy mình lạnh mà không biết vì sao. Nàng nói không nhiều. Mấy câu ngắn, giọng không cao, không thấp, như người đàn bà ở bãi chăn đứng trước cửa lều nói với người đàn ông đi săn về. Nó hiểu trọn. Nàng bảo ngựa của tướng quân gầy rồi, còn bên kia sông, cỏ vẫn xanh. Chỉ thế. Nàng không nói gì thêm. Tướng quân ngồi trên lưng ngựa, ngó nàng lâu. Lâu tới mức con nâu sốt ruột, giậm chân. Tướng quân không đáp một chữ. Đoạn y kéo ngoặt dây cương, quay ngựa, đi ngược ra đầu ngõ, đi nhanh, nhanh tới mức nó phải chạy theo, kéo con xám chạy theo. Nó chưa thấy tướng quân quay ngựa vội như thế bao giờ, kể cả lúc ở khe núi bên kia đèo, cái hôm con voi bước ra khỏi rặng cây. Tới đầu ngõ, nó ngoái lại. Cánh cổng gỗ đã khép. Không còn ai ở ngưỡng. Nó chạy theo tướng quân. Gáy nó vẫn lạnh. Nó không hiểu vì sao. Người đàn bà ấy không làm gì nó. Nàng không ngó nó lấy một lần. Mà nó lạnh, cái lạnh nó chỉ gặp hồi còn nhỏ, những đêm mẹ nó kéo nó vào sát bếp lửa mà không nói vì sao. Tiếng đồng cỏ ở cái kinh này, nó mới nghe từ miệng người mình, và từ miệng gã người buôn. Nó chưa bao giờ nghĩ sẽ nghe nó từ miệng một người đàn bà dưới xuôi, đứng ở cổng nhà một ông già dưới xuôi. Chiều ấy con xám được uống sau cùng. Nước giếng đã đục, gã lính già mặt rỗ thả thùng mấy lượt mới kéo lên được một thùng đầy, mà con xám uống cạn rồi vẫn ngoái lại đòi. * * * Đêm ấy nó không ngủ được. Nó nằm cạnh con nâu, ở góc sân, trên tấm da trải dưới đất. Trời nóng hầm, không một ngọn gió. Muỗi vo ve bên tai. Trên đầu nó, con nâu đứng ngủ, thỉnh thoảng phì hơi, giậm chân. Nó nghĩ tới mẹ nó. Nó nghĩ tới cái lều ở bãi chăn phía Bắc, tới bếp lửa đốt bằng phân ngựa khô, tới tiếng mẹ nó ru nó những đêm gió to, cái câu hát mà đứa trẻ nào ở đồng cỏ cũng nghe từ hồi còn nằm trong lòng mẹ. Nó không hát. Nó chỉ nhớ. Ngoài kia, trong mấy vòng tường, có tiếng ngựa hí, tiếng lính cãi nhau, tiếng ai đó đi qua đi lại. Cả cái kinh im lìm, mà không yên. Có lúc, giữa đêm, nó thấy tướng quân ra khỏi gian nhà, đứng ở thềm. Y không đội gì, áo da khoác hờ, đứng ngó về phía Đông, phía những vòng tường bên trong, phía bến. Y đứng lâu. Đoạn y gọi nó. – Mai dắt con nâu ra bến. – Tướng quân nói. – Cho nó uống nước sông. Nó đáp một tiếng, bằng tiếng đồng cỏ. Tướng quân không nói thêm. Y quay vào. Nó nằm xuống lại. Nó nghĩ tới câu người đàn bà nói ở cổng. Bên kia sông, cỏ vẫn xanh. Tướng quân có nghĩ tới câu ấy không, nó chịu. Gần sáng, nó nghe tiếng vó ngựa đi qua sân, nhiều, đi về phía những vòng tường bên trong. Nó ngẩng lên. Cánh của gã to béo. Nó đứng dậy, tháo dây con nâu, dắt theo. * * * Trời vừa rạng, cánh ấy kéo tới khoảng sân lát gạch trước cái cổng miếu. Gió nồm từ phía sông lùa vào, dịu. Khoảng sân rộng, gạch đỏ, mấy chỗ đã vỡ. Hai cánh cổng gỗ khép kín. Dưới bậc cổng là ba cái chum sành to, nằm thành hàng, trong miệng phủ một lớp tàn nhang xám đã nguội từ mấy đêm trước. Gã to béo xuống ngựa. Mấy gã lính trong cánh xuống theo. Gã người buôn đứng ở rìa sân, không xuống ngựa, tay cầm dây cương, ngó. Gã to béo cầm ngược cây giáo, giơ cán lên, bổ xuống cái thứ nhất. Tiếng sành vỡ vang lên giữa sân sáng, khô, chói, dội vào tường. Cái thứ nhất nứt một đường dài từ miệng xuống. Gã bổ thêm một nhát nữa. Vỡ toác. Tàn nhang đổ ra gạch thành một đống xám, bụi bay lên mù mịt, mùi nhang cũ xộc vào mũi nó, nồng, ngọt, giống mùi trong mấy cái nhà nó bước vào ở bản thứ hai hôm nào. Mấy gã lính xúm vào cái thứ hai, cái thứ ba. Cán giáo bổ xuống, chan chát. Mảnh sành văng tung tóe. Chân nhang gãy rắc, rơi lả tả. Tàn nhang đổ ra, trải kín một vạt sân trước bậc cổng, xám như tro bếp. Không ai reo. Không ai cười. Họ đập cho xong, như đập một cái gì đó người ta bảo phải đập. Gã người buôn ngồi trên ngựa, ngó cái đống mảnh sành, gật đầu một cái, quay ngựa đi. Nó đứng ở rìa sân đợi cánh ấy lên ngựa đi rồi mới bước lại gần. Mới chiều qua nó còn ở cái cổng gỗ tróc sơn, nghe người đàn bà ấy nói. Sáng hôm sau, dưới bậc cổng miếu, nó cúi nhặt một mảnh sành còn bám tàn nhang, nhét vào túi da bên hông, cạnh bông cỏ vàng, mà không biết mình giữ nó làm gì. Mảnh sành to bằng bàn tay, cong, mặt ngoài nhẵn, mặt trong sần, còn dính tàn nhang thành một lớp mỏng. Nó nhét vào túi rồi mới nghĩ, không biết người dưới xuôi có giận không. Đoạn nó nghĩ, người dưới xuôi đi cả rồi. * * * Cánh ấy đi tiếp vào chợ. Cái chợ ở trong vòng tường, lều tre mái cói xếp thành dãy. Giữa chợ có một gốc đa to, rễ phụ thõng xuống như những cái dây thừng. Cạnh gốc đa có một gian nhỏ dựng bằng tre, mái cói, trong gian có một cái bàn gỗ thấp, trên bàn có một tấm ván, một cái bát nhỏ cắm chân nhang lởm chởm. Nó không biết gian ấy là gì. Gã to béo đốt nó trước tiên. Gã cầm bó đuốc, châm vào mái cói. Mái cói khô, bén lửa nhanh, lửa bùng lên, đỏ rực, khói đen cuộn lên. Tấm ván trên bàn cháy theo. Cái bát đất nứt đôi vì nóng. Sau đó gã đi châm những lều chợ. Từng dãy, từng dãy. Lửa lan từ lều này sang lều kia, mái cói nối nhau cháy, tre nổ lốp bốp. Khói dày đặc, đen, sặc, ngả về phía trong thành theo gió nồm. Lửa không lan ra những dãy nhà quanh chợ. Gió đẩy nó vào trong, mà quanh chợ có tường, có khoảng đất trống, mấy gã lính ở đầu ngõ lấy cán giáo dập những đốm tàn bay ra. Nó đứng ở đầu chợ, ngó lửa. Mặt nó nóng ran. Nó không biết vì sao người ta phải đốt cái chợ không còn ai. Có mấy gã lính trong cánh tướng quân đứng gần nó, ngó lửa, lắc đầu. Một gã bảo đốt thế này thì mai lấy chỗ đâu mà buộc ngựa cho mát. Gã khác bảo đốt thì đốt, đằng nào cũng không phải nhà mình. Gã thứ ba không nói gì, chỉ lấy tay che mũi vì khói. * * * Cánh ấy đi ra cửa Đông. Ngoài cửa Đông là bến. Nó chưa ra tới đây bao giờ. Một bãi cát vàng chạy dài xuống mép nước, và trước mặt nó là sông, rộng, đục, chảy chậm, sáng loáng dưới nắng sớm. Bên kia sông là những quả đồi xanh. Ngựa cả cánh xô xuống mép nước. Lần đầu tiên từ hôm vào kinh, ngựa được uống nước sông. Chúng lội xuống tới gối, tới bụng, cúi đầu uống, uống mãi, có con ngụp cả đầu xuống nước, ngoi lên, rũ bờm, hí vang. Ở đầu bến, nép dưới chân tường, là một cái mái nhỏ lợp lá, xiêu vẹo, cột trước cao hơn cột sau. Dưới mái có một tấm ván gỗ, trên ván có mấy chữ viết bằng than. Cạnh cái mái là một tấm đá đứng, cao ngang ngực người, mặt đá khắc chi chít những chữ nhỏ, hàng nọ nối hàng kia. Một gã lính châm lửa vào cái mái lá. Lá khô, bén ngay. Cái mái cháy nhanh hơn những lều chợ, cháy không có tiếng, chỉ có khói trắng, rồi sụp xuống. Lửa liếm vào mặt tấm đá đứng, bám khói đen lên những hàng chữ, mà tấm đá không đổ, không nứt, cứ đứng đó. Gã người buôn cưỡi ngựa ra tới mép bến, ngó sang bên kia sông một hồi. Gã chỉ tay lên quả đồi, nói với gã to béo mấy câu. Nó bắt được chữ người, chữ đồi, chữ nhiều. Gã to béo ngó theo tay gã, nheo mắt, gật. Nó dắt con nâu xuống mép nước. Ở bến, lúc con nâu cúi xuống uống nước sông, nó ngẩng lên thì thấy trên lưng quả đồi bên kia khói bếp bốc lên nhiều tới mức đếm không xuể, còn sau lưng nó, cái mái lá ở đầu bến đã cháy sụp xuống cạnh một tấm đá đứng.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ