Chương 387: Cổ xuất đô môn

Giờ Dần hai mươi mốt, mười mấy người ghé vai vào hai cây đòn, đưa cái Trống lên khỏi địa thất, và Cao Lỗ đi sau cùng, tay cầm ngọn đèn nhỏ vẫn để trên bệ. Lão đi chậm. Bậc đá trơn vì nồm, lão phải dò từng bậc, một tay cầm đèn, một tay vịn vách. Phía trên, những người khiêng đi trước lão mấy bậc, lưng cúi, vai gồng, chân đặt xuống rồi mới dồn sức, tiếng thở của họ dội xuống vách đá thành từng nhịp ngắn. Lão không giục. Lão không bảo ai đi chậm lại. Họ đã khiêng nó ra khỏi gian đá ở Ải, đã khiêng nó xuống cái địa thất này, họ biết. Tới bậc thứ mười, lão dừng lại, quay đầu ngó xuống. Dưới kia, ánh đèn trong tay lão rọi xuống không tới đáy. Lão chỉ thấy mờ mờ cái bệ đá trống trơn ở giữa, vách đá ẩm bóng lên, cái góc nơi mấy bó gỗ đã dựng nghiêng suốt gần một tháng giờ chỉ còn mấy vết hằn trên nền. Một tháng. Với lão, một tháng ngắn như một cái chớp mắt. Lão quay lên, đi tiếp. Ở chiếu nghỉ lưng chừng cầu thang không có gì. Sáng nay không có ai đặt gì ở đó. Người hay đặt đã đi với đoàn đầu từ rạng hôm qua. Lão đi qua chiếu nghỉ, không dừng. * * * Sân trong còn tối. Mấy ngọn đuốc cắm dọc thềm, cháy phần phật trong gió nồm, hắt ánh đỏ lên những khuôn mặt người đã có mặt từ trước. Lính áo chàm đứng thành hai hàng. Người dắt voi đứng ở giữa sân, bên con voi. Con voi đứng yên, to như một quả đồi nhỏ trong bóng tối, hai vành tai lớn khẽ đưa. Người ta đã chằng sẵn trên lưng nó mấy tấm ván ghép, lót chăn dày, quấn thừng to. Người dắt voi vỗ vào chân trước của nó, nói một tiếng. Con voi khuỵu xuống, hai chân trước gập lại, rồi hai chân sau, thân hình khổng lồ hạ thấp xuống sát mặt sân. Mười mấy người khiêng cái Trống tới. Người ta nâng nó lên, đặt lên tấm ván trên lưng voi, đặt chậm, đặt chính giữa. Lão đứng sát bên, tay vẫn cầm ngọn đèn, ngó từng sợi thừng người ta quấn qua. Có một sợi chưa chặt. Lão chỉ. Người ta thắt lại. Lão chỉ thêm một sợi nữa. Người ta lại thắt. Xong, lão gật. Ông tướng già đứng ở thềm, tay chống cán giáo. Ông nhìn cái mặt đồng trên lưng voi, nhìn lão, khẽ gật đầu. Bên cạnh ông là người áo xanh, ôm cái rương nhỏ đựng ấn. Sau họ là mấy cái rương gỗ đựng bài vị đã bọc vải đỏ, chất lên mấy cái cáng tre, đợi người khiêng. Có người hỏi mấy bó gỗ nỏ để đâu. Một viên đội lính áo chàm chỉ lên lưng voi, bảo còn chỗ, chất thêm lên hai bên cho đỡ phải khiêng. Lão quay lại, ngó viên đội ấy. – Gỗ không lên lưng voi. Voi chỉ cõng một thứ. – Cao Lỗ nói. Viên đội ngó lão, mở miệng định nói, đoạn thôi. Không ai cãi lão. Lão không giảng vì sao. Lão chỉ biết, như biết cái nỏ mình làm, rằng một thứ đã đặt lên lưng voi để chở đi thì không được chất thêm gì lên cạnh nó. Gỗ thì có người khiêng. Gỗ thì đi sau. Gã tiều phu bước ra từ hàng lính, ghé vai vào bó gỗ đầu tiên. Mấy người áo chàm làm theo. Bó nào cũng hai người khiêng, đầu bọc vải dầu, dây gai đã buộc lại chặt từ đêm mười tám. Họ xếp hàng sau con voi. Người dắt voi ra lệnh lần nữa, khẽ. Con voi đứng dậy, chậm, hai chân sau trước, hai chân trước sau, thân hình nâng lên dần, cái mặt đồng trên lưng nó nâng lên theo, cao hơn đầu người, cao hơn cả mái hiên. Chủ công đứng ở chân thềm từ nãy. Người không nói gì. Người bước tới, dừng ở cạnh đầu con vật, như một người dắt đường. * * * Lúc đoàn đi qua cổng Thái Miếu, trời đã xám ra. Ba chiếc chum vẫn nằm dưới bậc cổng. Nhang đã tắt từ đêm, chỉ còn chân nhang cắm dày, đen, nghiêng ngả, không một sợi khói. Người đi sau cùng khép hai cánh cổng lại. Lão đi ngang, ngó một lần, không dừng. Phố trống. Cửa nhà hai bên khép kín. Có nhà khóa, có nhà chỉ khép. Trước cửa có nhà còn để lại cái chổi, cái chậu sành nứt, một đôi guốc mộc vứt chỏng chơ. Trên một cái sào phơi trước hiên vẫn còn một cái áo vải ai quên chưa cất, ướt nồm, rủ xuống. Không chó sủa. Không gà gáy. Lão chưa từng nghe một con phố nào im như thế. Ở một ngã ba, có cái giếng chung của cả xóm. Sợi dây kéo nước đã cuộn gọn trên thành giếng, như người ta định sáng mai lại ra múc. Bên giếng còn một đôi thùng gỗ úp, khô. Có một nhà, ở gần khúc quanh, còn khói bếp. Khói mỏng, bốc lên từ sau mái, thẳng. Lão đoán ở đó có một người già không chịu đi. Người già ấy đang nấu bữa sáng, như ngày nào cũng nấu, một mình, trong một cái kinh không còn ai. Con voi đi giữa phố, bước chậm, nặng, bốn bàn chân to đặt xuống mặt đường đất không một tiếng động. Cái vật trên lưng nó lắc nhẹ theo từng bước. Lão đi sau, cầm đèn, mắt không rời nó. Sau lão là mấy cái cáng bài vị, sau nữa là gỗ nỏ, sau nữa là lính. Lão nghĩ tới mấy bó gỗ đang đi sau lưng mình. Gỗ đã nằm gần một tháng dưới địa thất, lau dầu từng ngày, từng khúc vẫn khớp vào nhau, vẫn dẻo, không một vết nứt. Hôm ở dưới ấy lão bảo gỗ còn phải đợi. Giờ thì lão không chắc còn đợi được bao lâu nữa. Lão chỉ rõ một điều: lần sau lão dựng nó lên, lão phải dựng ở chỗ ngó xuống được chỗ người ta sẽ tới. * * * Dưới vòm cửa Đông, lão thấy Chủ công đi bên đầu voi bỗng chậm lại nửa bước, mắt ngó vào khoảng không trên lưng con vật, như đọc một thứ chỉ mình người thấy. Lão không thấy gì. Lão chưa bao giờ thấy những thứ người thấy. Mà lão biết. Vòm cửa Đông dày, tối, mát, mùi rêu đá. Ra khỏi vòm, trời sáng hẳn, và trước mặt là bến, là sông. Lão biết cái Trống ra khỏi vòng thành rồi thì cái kinh sau lưng không còn cái gì che nữa. Lão không biết tên cái che ấy. Lão hiểu, từ hồi người ta đưa nó về, cái kinh này có một thứ mà kinh khác không có. Giờ thì không. Chủ công đã đi tiếp, không chậm lại nữa. Người không quay lại ngó cái kinh. Lão cũng không. * * * Ở bến Đông, cái Trống xuống chiếc thuyền lương lớn nhất, chiếc đã chở nó về từ Ải, còn con Mộc thì tự lội xuống sông, ngẩng cao vòi, bơi bên mạn thuyền. Người ta hạ nó xuống từ lưng voi, khiêng xuống thuyền, đặt giữa khoang. Lão xuống theo, lại làm như hôm ở bến chân Ải: kiểm chăn, kiểm thừng, kiểm từng nút. Lão bảo chèn thêm hai bao thóc vào hai bên. Người ta chèn. Lão ngồi xuống đầu khoang. Ngọn đèn đã tắt từ lúc ra khỏi vòm cửa, mà lão vẫn cầm, chưa bỏ xuống được. Con voi đứng ở mép nước một hồi. Người dắt voi đứng trên mũi thuyền, nói với nó mấy câu. Lão không hiểu thứ tiếng ấy. Con voi nghe, đứng thêm một nhịp, đoạn bước xuống nước, nước lên tới bụng nó, tới vai nó, và nó bơi. Nó bơi chậm, đều, giữ mình sát mạn thuyền, không rời cái vật vừa được hạ khỏi lưng nó. Gã tiều phu và lính áo chàm lên chiếc thuyền thứ hai, chở gỗ. Người áo xanh, mấy cái rương bài vị, lên chiếc thứ ba. Ông già áo sẫm lên chiếc thuyền của lão. Ông ngồi ở mũi thuyền, quay lưng về phía khoang, lưng không tựa, mặt ngó ra sông. Người ấy là ai, lão chịu. Từ đêm rằm, lão đã thấy người ấy biết lão, mà lão chưa hỏi, người ấy cũng chưa nói. Người chèo ở mạn bên ấy lặng lẽ đổi mái chèo sang mạn bên kia, chèo xa ông ra một chút. Chủ công xuống thuyền sau cùng, tới ngồi bên lão nơi đầu khoang. Thuyền rời bến. * * * Giữa sông, lão ngoái lại thì thấy trong thành khói đen đã bốc lên ở chỗ kho thóc của triều, một cột, chỉ một cột, mà không mái nhà nào cháy theo. Cột khói đen, đặc, cuộn lên thẳng trong trời không gió, lên cao mới tản ra, loang thành một vệt xám trên nền trời buổi sáng. Lão ngó nó lâu. Kho của triều. Người ta đã gánh đi được bao nhiêu, phần còn lại thì đốt. Lão nghĩ tới những bồ thóc ấy, từng bồ một, vàng, khô, giờ thành than. Không có cột khói thứ hai. Phố không cháy. Nhà không cháy. Chủ công cũng ngoái lại. Người ngó cột khói ấy một hồi, đoạn quay lại, ngó mặt đồng giữa khoang. – Gỗ của lão, dựng được chưa? – Người hỏi, giọng khẽ. – Bẩm Chủ công, gỗ đã nằm đủ ngày. – Lão nói. – Lão phu chỉ cần một chỗ cao, ngó xuống được bến. Người gật. Người không hỏi thêm. Lão cũng thôi. Hai người ngồi lặng, nghe nước vỗ vào mạn, nghe con voi phì hơi bên cạnh. Lão quay lại, ngó mặt đồng. Tấm vải phủ trên nó đã ẩm vì hơi sông. Lão vuốt cho phẳng một góc vải. Bên mạn thuyền, con voi vẫn bơi. Cái vòi vẫn giơ cao, chưa lần nào hạ xuống. * * * Bờ Đông, người ta đưa nó lên lại lưng voi. Con voi lên bờ, rũ nước, nước bắn tung tóe. Nó khuỵu xuống cho người ta đặt cái vật nặng ấy lên. Lão lại đứng sát, ngó từng sợi thừng. Xong, con voi đứng dậy, và cả đoàn đi về phía con lạch dưới chân đồi. Ở bờ lạch có người đợi sẵn. Người đàn ông áo vải hôm qua dẫn đoàn đầu, con ngựa thồ buộc ở gốc cây bên cạnh. Từ sáng sớm ông đã cắm mấy cây sào tre dọc hai bên lối bùn nông nhất, giờ đứng ở đầu lối chỉ cho người dắt voi. Con voi lội qua lạch, bùn ngập tới gối nó, mà nó đi chắc, không trượt. Lão lội theo, bùn tới đùi, người đàn ông áo vải đưa tay cho lão vịn. Lão vịn. Bàn tay ấy chai, chắc, kéo lão lên khỏi chỗ bùn sâu nhất mà không giật, như người đã kéo nhiều người lên khỏi nhiều chỗ bùn. Ở bờ lạch bên kia, lão thấy một bó lau cắm xuống đất, cạnh một nén nhang đã tàn. Lão không biết ai cắm. Lão đi qua. Lối lên đồi hẹp, dốc. Con voi đi trước. Hai bên lối, người ở trại đã ra đứng từ lúc nào. Người già, đàn bà, trẻ con, những người qua sông từ hôm qua. Họ đứng hai bên con đường mòn, ngó con voi đi qua, ngó cái mặt đồng trên lưng nó. Không ai reo. Không ai nói. Có người chắp tay. Có đứa trẻ con chạy theo mấy bước, bị mẹ kéo lại, mà không khóc, chỉ đứng ngó theo. Lão đi sau con voi, qua giữa họ. Lão thấy những khuôn mặt ấy. Mệt. Bùn. Mồ hôi. Mà mắt ai cũng ngước lên cái vật trên lưng voi, như ngó một thứ người ta đã mang theo được, trong khi bao nhiêu thứ khác phải để lại. Trên lưng đồi có một cái lều tre lớn dựng từ hôm qua, mái căng mấy lớp chiếu. Cái Trống được đặt vào đó, trên một bệ đất đắp vội. Mấy bó gỗ nỏ dựng vào một góc lều. Người áo xanh tới sau, sai người đặt mấy cái rương bài vị vào góc lều bên kia. Y mở một cái rương, lấy ra một cái chén nhỏ, rót nước vào, đặt lên nắp rương, ngay giữa. Lão ngó cái chén ấy. Lão nhớ ở gian bên điện thờ trong kinh có một cái chén y như thế, sáng nào cũng có người thay nước. Người áo xanh không nói vì sao y đặt. Lão cũng không hỏi. * * * Tối, gió nồm từ sông thổi lên, mát. Lão ngồi ở góc lều, cạnh mấy bó gỗ. Gã tiều phu ngồi bên. Chủ công ngồi trước bệ đất, hai bàn tay đặt lên mặt đồng. Ngoài lều, lửa trại cháy lốm đốm khắp sườn đồi. Từ chỗ lão ngồi, qua cửa lều, lão thấy được một khoảng sông, bến Đông bên kia, mấy cái mái nhà sát bến, và cái vệt tường xám của kinh. Không đèn. Không đuốc. Mặt thành tối, tối như lão chưa thấy bao giờ. Lão biết vài hôm nữa người ta sẽ tới. Người ta tới từ phía Tây, qua kinh, rồi sẽ đứng ở chính cái bến lão vừa rời, trông sang bên này như lão đang trông sang bên ấy. Gã tiều phu hỏi lão mai có dựng không. Lão bảo mai đi tìm chỗ đã. Chỗ đặt cái nỏ còn quan trọng hơn cái nỏ. Đặt sai chỗ thì nỏ tốt mấy cũng chỉ bắn vào sông. Gã nghe, gật, không hỏi thêm. Gã ngồi xuống lại, mắt hướng ra cửa lều, về phía cái vệt tường xám bên kia sông, như lão. Gã ngồi thế tới khi lửa trại ngoài kia tàn bớt một nửa. Lão ngồi lâu. Đoạn lão đứng dậy, đi tới bó gỗ đầu tiên, cúi xuống, sờ sợi dây gai. Tối, trên lưng đồi bên kia sông, lão tháo nút dây gai đầu tiên của bó gỗ, và lần đầu từ hôm về kinh, lão bảo gã tiều phu rằng phía người ta sẽ tới, giờ thì đã biết.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ