Chương 386: Huề ấu độ giang

Rạng hai mươi, Đinh Bộ Lĩnh đi đầu đám người già và trẻ con xuống bến Đông, con ngựa thồ lông vàng dắt bên cạnh mà ông không cưỡi. Trên lưng con ngựa là hai bao thóc buộc chéo, một cái nồi đồng, mấy cuộn chiếu của mấy nhà không có ai gánh. Ông bảo người ta chất lên. Con ngựa chịu được. Nó đã chạy bốn ngày đường quan lộ, đã nằm hai đêm một ngày trong tàu ngựa doanh, ăn cám, uống nước, giờ đứng dậy được thì đi được. Ông đi bên đầu nó, tay cầm dây cương lỏng, không kéo. Trời chưa sáng hẳn. Ở phía Đông, sau mấy quả đồi bên kia sông, trời đã bạc ra thành một dải mỏng, nằm sát chân trời. Gió từ sông thổi lên, mát, có mùi bùn, mùi nước. Nồm. Con dốc đất xuống bến ẩm, trơn, người già phải dò từng bước. Sau lưng ông là cả một dòng người. Ông không quay lại ngó. Ông nghe họ. Tiếng chân người, tiếng gậy chống xuống gạch lốc cốc, tiếng trẻ con mè nheo vì bị đánh thức sớm, tiếng mấy bà già thở dốc, tiếng ai đó khẽ gọi tên một đứa cháu chạy lạc lên trước. Không ai nói to. Như cả đoàn người đã bảo nhau phải đi cho khẽ, cho cái kinh sau lưng còn được ngủ thêm một lúc. Ở bến, đò đã đợi. Không chỉ đò ngang của bến. Cả mấy chục chiếc thuyền chài của xóm chài ven sông cũng đã kéo về đây từ đêm, nằm dọc bờ, sào cắm xuống bùn giữ cho thuyền đứng yên. Người thủy tướng đứng trên cái cầu tre dài nhất, chân trần, quần vấn cao, tay cầm một cây sào. Mười thủy binh của y rải trên các thuyền, mỗi người giữ một chỗ. Mấy người chài ở đuôi thuyền mình, cầm chèo, đợi. Người thủy tướng thấy ông thì giơ cây sào lên, ra hiệu. Ông gật. Người già lên trước. Mấy thủy binh đứng ở mép cầu tre, đỡ từng người xuống thuyền. Người nào đi được thì tự bước, có người đỡ một tay. Người nào không đi được thì có con cháu cõng, hoặc thủy binh cõng. Một ông cụ được cháu gái dắt tới tận mép cầu, đứng lại, không chịu bước, hai chân run lẩy bẩy trước mặt nước. Một thủy binh trẻ cúi xuống, nói với ông cụ mấy câu, đoạn bế xốc ông cụ lên như bế một đứa trẻ, bước xuống thuyền, đặt ông cụ ngồi xuống khoang. Ông cụ ngồi im, hai tay bám chặt mạn thuyền. Sau người già là trẻ con. Đứa lớn dắt đứa nhỏ. Mẹ bế con. Sau trẻ con là thóc, từng thúng, từng bao, chuyền tay nhau xuống khoang, xếp thấp, xếp sát, cho thuyền khỏi lắc. Ông đứng ở đầu bến, cạnh con ngựa thồ, ngó từng chuyến thuyền ra giữa sông. Chuyến đầu ra khi trời vừa đủ sáng để thấy mặt nước. Thuyền chở đầy, mạn thấp sát mặt sông. Người chài ở đuôi chèo chậm, đều, mỗi nhát chèo đẩy thuyền ra một quãng. Thuyền đi xiên theo dòng, xa dần, nhỏ dần, tới giữa sông thì thành một vệt đen trên mặt nước bạc. Chuyến thứ hai ra theo. Chuyến thứ ba. Ông ngó từng chuyến, môi mím lại, như có một con số đang đi trong đầu ông mà ông giữ nó lại, không để nó ra khỏi miệng. Chuyến trước cập bờ bên kia, người trên thuyền lên hết, thuyền quay mũi về, ông mới thở ra một hơi. * * * Mặt trời lên quá ngọn tre bên kia sông thì nắng đổ xuống mặt nước. Nắng đầu hạ, trắng, gắt, mặt sông lóa lên như một tấm đồng bị đánh bóng. Người trên thuyền lấy nón che đầu, lấy vạt áo che đầu cho trẻ con. Gió sông thổi mạnh hơn lúc rạng, mát, mà không làm cái nắng dịu đi chút nào. Người thủy tướng chạy dọc cầu tre, nhảy từ thuyền này sang thuyền khác, chỗ nào thuyền chở nặng quá thì bảo dỡ bớt, chỗ nào còn trống thì bảo xếp thêm. Y nói nhanh, gọn, giọng người quen gọi nhau trên sông. Ông không cần nói gì với y. Y biết việc của y. Có một viên quan nhỏ của triều dẫn cả nhà xuống bến, vợ con, người hầu, hai cái rương sơn. Viên quan đi thẳng tới đầu cầu tre, bảo người thủy tướng cho nhà mình xuống trước, vì còn phải sang bên kia lo việc của triều. Người thủy tướng ngó ông. Ông bước tới. – Người già lên trước. – Ông nói. – Sau người già là trẻ con. Rương thì để chuyến chiều. Viên quan ngó ông, ngó cái áo vải bạc màu của ông, định nói gì. Người thủy tướng đứng sau ông, tay vẫn cầm cây sào, không nói. Viên quan im, lùi lại, bảo người nhà đặt rương xuống bãi. Gần trưa, tốp người già cuối cùng xuống thuyền. Đi sau họ là công chúa. Nàng đi một mình, một tay ôm cái tay nải con, áo vải lam, không ai theo hầu. Nàng chờ ở chân cầu tre cho tới khi người già sau cùng đã ngồi yên trong khoang mới bước xuống. Một thủy binh đưa tay ra đỡ. Nàng vịn tay y, bước xuống, ngồi ở đầu mũi, mặt hướng sang bờ kia. Nàng không ngoái lại. Ông dắt con ngựa thồ xuống chuyến sau cùng của buổi sáng, chuyến đò ngang to nhất, chở được cả ngựa lẫn người. Con ngựa không chịu bước xuống ván. Nó ngó mặt nước, khịt mũi, lùi. Ông vỗ lên cổ nó, nói khẽ với nó một câu, rồi ông bước xuống trước. Con ngựa nhìn ông đứng trên ván, đoạn bước xuống theo, bốn vó đặt cẩn thận như đặt trên bờ ruộng trơn. Giữa sông, ông không ngoái lại ngó cái kinh. Ông ngó bờ bên kia. * * * Bờ Đông thấp. Bãi cát vàng, rồi tới một dải cỏ, rồi tới chân những quả đồi thấp, cây bụi lúp xúp, xa hơn là rừng. Giữa bãi cỏ và chân đồi có một con lạch. Lạch không rộng, chừng ba bốn sải tay. Nước đục, chảy chậm, mặt nước lấp lánh dưới nắng trưa. Hai bờ lạch mọc đầy lau, lau cao quá đầu người, thân xanh, lá dài và sắc, đầu hạ chưa trổ bông. Người qua sông trước đã dồn lại ở bờ lạch bên này. Họ đứng, ngồi, đợi. Không ai dám lội. Có người thử thò chân xuống thì rút lên ngay, vì bùn dưới đáy lạch ngập tới bắp chân, chân lún xuống như bị ai nắm lấy mà kéo. Ông tới, đưa dây cương cho một thằng bé, xắn quần lên tới đùi, bước xuống lạch. Nước lạnh hơn ông tưởng. Bùn ngập tới gối, mềm, mịn, hút lấy chân ông. Ông dò từng bước, chân trước đặt xuống, ấn thử, thấy chắc mới dồn sức nặng, rồi mới nhấc chân sau. Ông đi một lượt sang bờ bên kia, chậm, rồi quay lại, cũng chậm, đi đúng những chỗ mình đã đặt chân. Lên tới bờ, ông đứng thẳng, bùn đỏ bám kín hai ống chân, ngó đám người đang đợi. – Đi theo chỗ ta đặt chân. Lạch này nước không sâu, mà đáy có bùn. – Đinh Bộ Lĩnh nói. Ông lội xuống lại, đi trước. Người ta lội theo ông, từng người một, đặt chân vào đúng chỗ chân ông vừa nhấc lên. Những người khỏe đi trước, cõng trẻ con, gánh thóc. Những người yếu đi sau, có người đỡ hai bên. Nước đục ngầu lên dưới bao nhiêu bàn chân, mà chỗ ông đã dò thì vẫn chắc. Giữa lạch, có một bà cụ đứng lại, không bước được nữa. Bùn đã ngập tới đầu gối bà, bà rút chân lên không nổi, hai tay chới với. Ông quay lại, lội tới, xoay lưng về phía bà. – Bà lên đây. – Ông nói. Bà cụ ngập ngừng, ngó cái lưng áo vải bạc màu dính đầy bùn của ông. Đoạn bà vịn vai ông, trèo lên. Ông cõng bà sang bờ bên kia, đặt bà ngồi xuống một tảng đá. Bà cụ ngồi thở, hai tay ôm lấy gối, ngó ông, môi mấp máy như muốn nói gì mà không thành lời. Ông lội trở lại. Có một đám trẻ con đứng ở bờ lạch bên này, chưa chịu xuống. Chúng sợ bùn. Đứa nào cũng ôm lấy chân mẹ, chân chị, mắt dán xuống mặt nước đục. Ông ngó chúng một chốc. Ông bẻ một nắm lau ở bờ lạch, buộc lại bằng sợi lạt, trao cho đứa trẻ lớn nhất cầm đi trước, và cả đám trẻ con tranh nhau đi sau cái bó lau ấy. Đứa lớn nhất là một con bé chừng mười tuổi, tóc buộc túm, mặt đen sạm. Nó ôm bó lau trước ngực, hai tay giữ chặt, cằm hếch lên, bước xuống lạch, đặt chân vào chỗ ông vừa đặt. Mấy đứa nhỏ lội theo sau nó, đứa nọ níu áo đứa kia, mẹ và chị đi kèm hai bên, nước tới bụng mà không đứa nào khóc. Chúng chỉ ngó mấy ngọn lau xanh lắc lư trên đầu con bé, đi theo nó. Ông đứng ở giữa lạch, nước tới đùi, đợi cho đứa trẻ sau cùng lên bờ. Xong lũ trẻ, ông quay lại dắt con ngựa thồ. Nó không ưa bùn. Nó đứng ở mép lạch, cúi đầu hít hít mặt nước, móc chân trước cào xuống đất. Ông không kéo. Ông lội ra trước nó mấy bước, đứng đó, đợi. Con ngựa đứng nghĩ một hồi, đoạn bước xuống, lún tới bụng, hí lên một tiếng, rồi lội. Nó đi đúng sau lưng ông, mũi gần sát vai ông, tới bờ bên kia thì rùng mình một cái thật mạnh, bùn bắn tung tóe lên mấy đứa trẻ đứng gần. Lũ trẻ kêu ré lên, rồi cười. * * * Có một người đàn ông trung niên, gánh hai thúng thóc, lội qua lạch xong thì đứng lại bên ông, chắp tay. – Thưa ông, ông tên gì? Để tiểu nhân còn biết mà nhớ. Ông ngó người ấy. Ông lắc đầu. – Nhớ cái lạch này là được. – Ông nói. Người ấy ngó ông, không hiểu, mà không hỏi lại. Người ấy gánh thóc đi lên đồi. Ông nghe người ấy bảo với người đi bên cạnh: ông ấy không nói tên. Người bên cạnh bảo: thì gọi là ông. Từ đó người ta gọi ông là ông. Không thêm gì. Gần chiều, người qua lạch đã đông. Bãi cỏ dưới chân đồi chật người ngồi nghỉ. Có người nhóm lửa nấu cơm. Có người ngồi gỡ bùn ở chân cho con. Có người nằm luôn xuống cỏ mà ngủ. Dưới gốc một cây sung già ở chân đồi, Tô công ngồi trên một khúc gỗ, trước mặt là cuốn sổ mở, đếm từng thúng thóc người ta gánh qua, ghi vào sổ, chốc chốc ngẩng lên hỏi một người nhà nào, bao nhiêu miệng ăn. Ông cụ không ngó ai lâu. Ông cụ chỉ đếm. Ông thầy tính số ngồi cạnh Tô công, cũng đếm, nhẩm, rồi bảo một con số. Tô công gật, ghi. * * * Chiều, ông dẫn người lên đồi. Lối lên đồi là một con đường mòn của người kiếm củi, hẹp, dốc, đất đỏ. Người ta đi thành một hàng dài, nối nhau từ chân đồi lên. Nắng chiều oi. Không gió. Mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt người gánh. Trẻ con mệt, khóc. Người già dừng lại thở, ngồi bệt xuống bên đường, rồi lại đứng dậy đi. Ông đi đầu, dắt con ngựa thồ. Thỉnh thoảng ông dừng lại, đứng bên đường, đợi người sau lên kịp. Có người hỏi ông còn xa không. Ông bảo không xa. Ông nói thật. Lưng đồi phía Đông Bắc chỉ cách chân đồi chừng nửa canh giờ, mà nửa canh giờ ấy với người già gánh nặng thì dài lắm. Lưng đồi rộng, bằng, có mấy cây sim, cây mua, cỏ tranh. Người ta lên tới đó thì buông gánh, ngồi xuống, có người nằm vật ra. Mấy người đàn ông khỏe sang từ chuyến đò đầu đã lên trước, dựng tạm mấy cái lều tre, căng chiếu làm mái. Có người đã đào một cái bếp, nhóm lửa. Lên tới lưng đồi, anh chàng áo the ngồi xuống giữa đám trẻ, và thằng bé đầu lấm ngồi sát gối y, đợi y kể tiếp đoạn hôm trước còn dở. Ông đứng cách đó mấy bước, buộc con ngựa thồ vào một gốc sim. Ông nghe anh chàng áo the cất giọng. Ông không nghe y kể gì. Ông chỉ nghe tiếng y, cao, đều, có chỗ trầm xuống, có chỗ vút lên, và tiếng trẻ con cười. Mấy người dân đường Tây đi tới chỗ ông. Họ chắp tay. Một người đàn ông lớn tuổi nhất, râu đã bạc, nói thay cả nhóm. – Thưa ông, bao giờ thì tiểu nhân được về làng? Ông không đáp ngay. Ông ngó người ấy. Ngó cái gánh người ấy vừa buông, ngó đôi bàn chân người ấy bùn đã khô lại thành vảy, ngó mấy người đứng sau, đàn bà, trẻ con, một ông già lưng gập. – Ta không biết. – Ông nói. – Ta chỉ biết ruộng của các người vẫn ở đó. Người ta có thể giẫm lúa, đốt nhà. Mà ruộng thì không ai mang đi được. Người đàn ông râu bạc đứng lặng hồi lâu. Đoạn người ấy gật, cúi chào, quay về chỗ nhóm mình ngồi. Ông nghe người ấy nói lại với họ câu ông vừa nói. Không ai khóc. Có người gật. * * * Nắng tắt. Gió nồm từ sông thổi lên, mát dần. Có người mang tới cho ông một bát cơm, một nhúm muối rang. Ông ngồi ăn ở gốc sim, cạnh con ngựa. Ăn xong, ông nghĩ tới những người còn ở bên kia sông. Mai, cái Trống và những người còn lại sẽ qua sông, kho của triều sẽ cháy sau lưng họ, tới chiều thì những người đi sau cùng rút nốt. Ông đã dẫn được đoàn đầu qua lạch. Đoàn sau đông hơn, nặng hơn, có cả con voi. Ông nghĩ tới cái lạch, nghĩ xem chỗ nào bùn nông nhất, chỗ nào voi lội được. Ông đi xuống chân đồi một mình, để coi lại cái lạch. Lúc ấy không còn ai lội. Bờ lạch vắng, chỉ còn bùn bị giẫm nát, những vết chân sâu, lau đổ rạp ở chỗ người ta lội qua. Ông đứng ở bờ lạch, ngó sang bờ sông. Bên kia sông, cái kinh nằm dưới trời chiều, tường xám, mái ngói sẫm. Khói bếp lưa thưa, mấy sợi mỏng, ít hơn mọi chiều nhiều lắm. Hồi lâu, ông quay lên. Chạng vạng, ông ngoái lại thì thấy bên kia sông, trên mặt thành chỉ còn lác đác mấy đốm đuốc canh, mà ở bờ con lạch dưới chân đồi đã có ai cắm xuống một bó lau, cạnh một nén nhang.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ