Chương 383: Khí đô bất bức

Chiều mười tám, hắn ra cổng Thái Miếu một mình, đứng ở chỗ người kinh vẫn đứng mỗi tối, và đếm người theo cách em gái hắn đếm. Nàng đếm thế nào, hắn không hỏi. Hắn chỉ nhớ sáng nay nàng nói hai con số mà không giở sổ, nói như người nói tên con mình. Hắn đoán nàng đếm từng người một, từ lúc người đầu tiên tới tới lúc người sau cùng về, không bỏ ai, không đếm ai hai lần. Hắn đứng cạnh trụ cổng, chỗ mái cổng đổ râm xuống, lưng tựa vào gạch, và bắt đầu đếm như thế. Trời oi. Mây xám kéo từ phía Tây từ quá trưa, dày, thấp, đè lên mái nhà, mà giông không tới. Không gió. Ngọn đèn lồng trên trụ cổng chưa thắp, treo im. Khói nhang dưới bậc cổng bốc lên chậm, đặc, quẩn lại dưới mái cổng không chịu tan. Người tới từ lúc mặt trời còn cao. Lúc đầu thưa. Một bà già chống gậy. Hai người đàn bà dắt nhau. Một ông hàng xén đặt gánh bên đường, chạy vào thắp vội ba nén, chạy ra gánh đi. Hắn đếm. Một, hai, ba, bốn. Mười. Hai mươi. Tới lúc nắng tắt thì người đông dần. Người kinh đi làm về, rửa chân tay, thay áo, rồi tới. Nhà đi cả nhà, ông bà, cha mẹ, con cháu, đứng thành một dãy trước mấy chiếc chum. Người đi một mình thì đứng rất lâu, không vái, chỉ đứng. Hắn đếm. Năm mươi. Tám mươi. Một trăm. Có một ông già cầm ba nén nhang, thắp xong thì đứng lẩm bẩm. Hắn đứng gần, nghe được mấy chữ. Ông già khấn cho đứa con trai đi lính trên Ải, khấn cho nó ăn no, ngủ được, đừng lạnh. Tháng Tư rồi, trên Ải chắc không còn lạnh, mà ông già vẫn khấn như thế, như khấn từ mùa đông chưa đổi lời. Một đứa bé đứng cạnh mẹ, kéo vạt áo mẹ đòi về, bị mẹ lườm một cái thì nín, đứng im cầm hộ mẹ bó nhang. Hắn đếm hai mẹ con là hai. Có hai người đàn ông đứng nhai trầu ở rìa đám đông, nói với nhau khẽ, mà hắn vẫn nghe. Người này bảo nghe đâu ngựa đã xuống tới trung du. Người kia bảo nghe đâu chưa. Người này bảo nếu ngựa xuống thật thì triều đóng cửa thành, đánh. Người kia không nói gì, nhổ bã trầu xuống rãnh. Lại có những người hắn chưa thấy bao giờ: áo vải thô của người làng, ống quần còn bám bụi đỏ, đi rụt rè, đứng ở rìa đám đông, ngó người kinh thắp thế nào thì thắp theo thế ấy. Dân đường Tây, từ bãi lán sau kho thóc sang, đông hơn hôm kia. Hắn đếm tới một trăm sáu mươi thì có người chạy tới. Một gã lính doanh, chạy từ phía cửa Tây, mồ hôi đẫm lưng áo, dừng trước hắn, quỳ xuống, thở không ra hơi. Gã đã chạy vào cung trước, người gác bảo vua đang ở cổng miếu, gã lại chạy sang. Thấy hắn mặc áo thường, gã ngập ngừng một thoáng mới quỳ. – Bẩm… trên vọng cửa Tây thấy người đi đường Tây đang về. Người dắt con ngựa thồ. Hắn bỏ dở con số. * * * Chạng vạng, Đinh Bộ Lĩnh về tới cửa Tây, con ngựa thồ ướt đẫm tới bụng, và câu đầu tiên ông nói là ngựa bên kia đã xuống tới đất Tây Lĩnh từ hôm mười bốn. Ông nói câu ấy khi hắn còn chưa tới gần, nói với người lính gác cổng, giọng khản đặc, như đã giữ câu ấy trong miệng suốt bốn ngày đường, và giờ phải nói ra ngay, không đợi được ai. Hắn tới. Ông ngó thấy hắn, buông dây cương, quỳ xuống giữa cổng. Hắn đỡ ông dậy. Áo ông ướt sũng mồ hôi, bùn đỏ bám tới gối. Mặt ông sạm đen, môi khô nẻ ra. Con ngựa thồ đứng sau ông, đầu cúi gần sát đất, hai bên sườn phập phồng, bọt trắng kết ở mép hàm. Có người mang ra một thùng nước. Con ngựa vục mõm vào uống, uống mãi. Hắn dẫn ông tới gốc cây gạo ngoài cổng, ngồi xuống một tảng đá. Có người đưa ông một gáo nước. Ông uống cạn, thở, đoạn kể. Chiều mười bốn, có mấy đứa trai làng từ dưới chân núi chạy về, bảo ngựa đã xuống tới bản đầu tiên. Ông lên ngựa đi ngay. Ông đổi ngựa ở mấy trạm trên quan lộ, con ngựa thồ của ông thì ông dắt chạy không theo bên cạnh; có trạm không còn ngựa đổi, ông lại lên lưng nó mà đi. Ông đi cả ngày lẫn đêm. Ông không biết đằng sau ông, ngựa bên kia đã xuống tới đâu. Bản đầu tiên, người ta đã tự bỏ đi từ hôm mười ba. Tự đốt kho, tự lấp giếng. Không ai bảo họ. Bản thứ hai cũng bỏ đi, mà để thóc lại trong bồ, không đốt. Ruộng chiêm dưới chân núi đang chín vàng, chưa ai kịp gặt. Mấy đứa trai làng kể, ngựa xuống ruộng ăn, giẫm nát cả mấy thung lũng. – Ngựa bao nhiêu? – Hắn hỏi. – Bẩm, không ai đếm được. – Ông nói. – Mấy đứa trai làng bảo, đứng trên đồi ngó xuống, thấy ngựa đầy thung lũng như nước đầy ao. Đếm tới đâu cũng thấy còn. Ông kể thêm về con đường về. Dọc quan lộ, ông đã gặp người đi xuống. Làng nào nghe lời triều thì đã gói đồ, đi thành từng đoàn, gánh thóc, dắt trâu. Làng nào chưa nghe, hoặc nghe mà chưa tin, thì vẫn ra đồng cắt lúa, năm nào cũng thế. Ông dừng lại ở mấy làng ấy, xuống ngựa, nói với họ một câu, rồi lại đi. Có làng nghe. Có làng không. Ông không ở lại được để xem họ chọn thế nào. – Thần đã nói với họ điều bệ hạ dặn. – Ông nói. – Thần không ép ai. Ông kể tới đó thì thôi. Ông không biết gì thêm. Ông không biết làng nào đã bỏ sau hôm mười bốn. Ông ngó hắn, đợi hắn hỏi. Hắn nói với ông một câu. – Đêm mười sáu, sợi ở Bản Khê đã đứt. Có người đốt cái miếu trên núi. Ông ngồi lặng. Ông nghe tên cái bản ấy, và mặt ông đổi. Ông không hỏi ai đốt. Ông chỉ cúi đầu xuống, hai bàn tay ôm lấy gáo nước rỗng. Một hồi, ông đứng dậy, đi tới chỗ con ngựa thồ. Con ngựa đã uống xong, đứng rũ đầu. Ông vỗ lên cổ nó mấy cái, cởi cái túi vải buộc sau yên xuống, vắt lên vai mình. Ông bảo người lính dắt nó vào tàu ngựa doanh, cho nó ăn cám, đừng cho uống thêm nước lạnh. Ông dặn kỹ, dặn tới hai lần, như dặn cho một người. * * * Tối, ở gian bên điện, đèn thắp hai ngọn. Bốn người ngồi với hắn. Ông tướng già. Tô công. Người áo xanh, cuộn giấy trắng hôm nay đã mở, đặt trên đùi, nghiên mực bên cạnh. Người vừa về từ đường Tây, đã thay áo, rửa mặt, mà hai mắt vẫn đỏ vì mấy đêm không ngủ. Ông già áo sẫm không có ở đây. Hắn đã sai người sang Văn Miếu báo; người hầu về, thưa khẽ như vẫn còn đứng trước mặt ông già, rằng ông nghe xong chỉ gật đầu, bảo vua quyết thì ông theo. Ngoài kia, gió nồm đã nổi, nhẹ, lay mấy tàu lá chuối sau điện. Mây xám chưa tan. Trăng chưa lên. Hắn không nói ngay. Hắn ngó bốn người. Câu ông tướng già nói ở hội sáng nay. Câu ông già áo sẫm nói trên vọng hôm qua, về những người không có chỗ đứng. Hai trăm bảy mươi người tối qua, một trăm sáu mươi người tối nay hắn đếm chưa xong. Mấy nghìn đôi vai ông thầy tính số đã nhẩm ra. Hắn nghĩ tới những người ở đất Tây Lĩnh. Họ đã nghe lời triều, và họ đã đi. Không ai ép họ. Họ tự đi. – Bỏ kinh. Người muốn đi thì đi trước, người muốn ở lại thì cứ ở lại, đi hay ở không ai bị ép. – Hắn nói. Gian bên im. Hắn biết cái giá. Mặt đồng dưới địa thất ra khỏi vòng thành thì kinh này mất cái thứ vẫn che cho nó từ trước tới giờ, những chỗ người ta thắp trong kinh sẽ nguội dần, và cái gì đã mất ở đây thì có khi rất lâu mới lấy lại được, có khi không. Hắn không nói ra cái giá ấy. Bốn người ngồi trước hắn đều đã biết, mỗi người biết theo cách của mình. Ông tướng già cúi đầu. Không phải cúi chào. Là cúi xuống, giống ai vừa trút được một gánh xuống đất, mà biết sẽ phải gánh lên một gánh khác. Tô công mở cuốn sổ ông mang theo. Ông đã tính từ chiều. Ông nói số thóc, số gánh, số ngày đường. Kho thóc của triều sẽ gánh theo dân. Cái gì không gánh được thì đốt. Đốt kho của triều, không đốt nhà ai. Hắn gật. – Kho của triều thì đốt. – Hắn nói. – Nhà dân thì như ta đã nói hôm trước: nhà của ai, người ấy tự quyết. Ta không bảo ai đốt nhà ai. Người áo xanh chấm bút. Y chép lời triều cho dân kinh, như đã chép lời triều cho dân đường Tây, chữ to, câu ngắn. Người đi cứ đi, người ở cứ ở. Đi thì mang thóc theo, mang được bao nhiêu thì mang. Mai sáng đọc ở các đầu phố. Người vừa về từ đường Tây nghe tới đó thì ngẩng lên. Ông xin dẫn đoàn đầu. Ông thuộc đường ra cửa Đông, qua bến, sang sông, lên những quả đồi phía Đông Bắc. Người già, trẻ con đi trước. Rạng hai mươi. Hắn gật. Ông tướng già nói đường đi của cái trống đồng. Nó đi sau cùng, ngày hai mốt, trên lưng con voi ở bến Đông. Gỗ nỏ đi theo nó. Lão già làm nỏ, gã tiều phu đi cạnh nó. Hắn gật. Còn ba chiếc chum ở cổng miếu. Không ai hỏi tới. Hắn cũng không nói. Hắn không bảo ai mang chúng đi. Hắn không bảo ai đập chúng. Hắn để chúng ở đó, trong đầu mình, như để một câu chưa nói hết. Tô công gấp sổ. Ông ngẩng lên, hỏi một câu, giọng chậm. – Bẩm bệ hạ, người không đi thì sao? – Để họ ở. – Hắn nói. Tô công không hỏi thêm. Ông cúi đầu. Còn dân đường Tây ở bãi lán, người áo xanh hỏi. Họ đã bỏ làng một lần, giờ lại phải đi lần nữa. Hắn bảo đọc lời triều cho họ nghe trước, ở bãi lán, sáng sớm, trước cả các đầu phố. Họ đi theo đoàn kinh thì có người dẫn, có thóc ăn. Họ muốn đi lối khác thì cứ đi. Người áo xanh ghi thêm một dòng. Ông tướng già nói thêm một việc nhỏ: dân Tây Lĩnh đang xuống, những tốp chưa tới kinh, phải có người đón ở dọc đường, chỉ cho họ rẽ sang phía Đông, đừng vào kinh nữa. Hắn bảo sai người ngựa đi ngay đêm nay. Tô công tính thêm số thóc cho những tốp ấy, lắc đầu, tính lại, ghi. Lúc bốn người đứng dậy, đèn đã cạn một nửa. Ngoài kia, gió nồm thổi mạnh hơn, lá chuối sau điện va vào nhau lộp bộp. Mây xám đã tan ở phía Đông, để lộ ra mấy vì sao. * * * Khuya, hắn xuống địa thất. Gió nồm lọt xuống tới chân cầu thang, mát hơn mấy đêm trước. Ngọn đèn trên vách lay nhẹ. Lão già làm nỏ vẫn chỗ cũ, trên ngưỡng đá. Trong góc, gã tiều phu ngồi bên mấy bó gỗ, cây cung dựng cạnh vách. Hắn đặt tay lên mặt đồng. Hắn nói với hai người ấy cái điều hắn vừa nói ở gian bên. Bỏ kinh. Rạng hai mươi người già, trẻ con đi trước. Ngày hai mốt, cái mặt đồng này đi sau cùng. Lão già làm nỏ nghe hết. Lão không quay lại ngó cái bệ. Lão chỉ ngó mấy bó gỗ dựng nghiêng trong góc. – Trống đi đâu thì lão phu đi đó. Gỗ nỏ đi theo Trống. – Cao Lỗ nói. Gã tiều phu không nói gì. Gã ngồi im bên mấy bó gỗ, hai tay để hờ trên gối, ngó hắn, rồi ngó cây cung dựng cạnh vách. Lão già làm nỏ đứng dậy. Lão chống gậy, đi vào trong góc, tới chỗ mấy bó gỗ. Lão cúi xuống, sờ những sợi dây gai buộc quanh bó gỗ đầu tiên. Dây đã lỏng sau gần một tháng nằm dựng ở đây. Lão tháo một nút, kéo căng dây lại, buộc lại, thắt chặt. Hắn rút tay khỏi mặt đồng, đi tới. Hắn cúi xuống, đỡ lấy đầu bó gỗ, giữ cho nó đứng yên trong lúc lão buộc. Lão không bảo hắn đỡ. Lão cũng không bảo hắn thôi. Lão buộc xong nút này, đi sang nút khác. Hắn đi theo, giữ đầu bó. Gã tiều phu đứng dậy, đỡ bó thứ hai. Không ai nói. Ba người làm như thế, bó này tới bó khác, nút này tới nút khác. Dây gai cứa vào lòng bàn tay hắn. Mùi dầu, mùi gỗ cũ. Lão buộc chậm, kỹ, kéo thử từng nút, nút nào chưa chắc thì tháo ra buộc lại. Hai bàn tay lão run, mà nút nào lão thắt cũng chặt. Tới bó cuối cùng thì đã quá nửa đêm. Lão đứng thẳng lên, chống gậy, thở. Lão ngó mấy bó gỗ đã buộc lại, gật đầu, như ngó một việc đã xong. Hắn đi lên cầu thang. Hắn dừng ở chiếu nghỉ, chỗ sáng nào em gái hắn cũng đặt mâm cơm. Giờ mặt đá trống, lạnh. Hắn nghĩ tới những chỗ trong cái cung này hắn sẽ không thấy nữa sau ngày hai mốt. Cái chiếu nghỉ này. Cái gian bên. Cái cổng miếu và cái trụ cổng hắn tựa lưng lúc chiều. Hắn không nghĩ tiếc. Hắn chỉ đếm, như đếm người ở cổng, từng thứ một, không bỏ thứ nào. Quá nửa đêm, hắn lên khỏi địa thất thì thấy Thanh Vân ngồi ở đầu cầu thang, và nàng chỉ hỏi hắn một câu: ba chiếc chum ở cổng có phải để lại không.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ