Đêm mười sáu, tay hắn còn trên mặt Trống thì sợi phía Tây lạnh dần từ đầu bên kia lại, rồi đứt, và hắn biết đó là sợi đầu tiên hắn từng thấy dưới bàn tay mình.
Hắn xuống địa thất từ lúc trăng chưa lên. Mấy đêm nay đêm nào cũng thế. Ăn xong bát cơm tối ở gian bên điện, hắn đi qua sân trong, xuống cầu thang đá, úp hai lòng bàn tay xuống đồng, ngồi tới khuya. Hắn không gọi lượt nào. Hắn không chữa thương cho ai. Hắn chỉ đặt tay, để những sợi mạch chạy qua lòng bàn tay mình, như người ngồi canh đứa con ốm, biết canh cũng không làm nó khỏi, mà không canh thì không ngồi yên được.
Đêm oi. Không một ngọn gió lọt xuống tới đây. Hơi đất trong vách đá ẩm, nặng, bám vào da, vào áo. Lão già làm nỏ ngồi trên ngưỡng đá dưới chân cầu thang, lưng tựa khung cửa, như mấy đêm trước. Góc địa thất, những bó gỗ nỏ vẫn tựa vào vách. Không ai nói. Đêm nay, từ lúc hắn xuống, lão chưa nói một câu nào.
Sợi ấy hắn tìm thấy đầu tiên, đêm nào cũng thế.
Hắn còn nhớ cái lúc nó tới. Hồi ấy hắn đứng ngay trong cái miếu trên gò, ở bản ấy, sau cái đêm gã tiều phu bắn con thú trườn ra từ miệng hang. Bà cụ già nhất bản chống tay đứng dậy, thắp nén đầu tiên, kế đó là ông trưởng bản, kế nữa là cả bản, từng người một. Khói bốc lên thẳng. Và hắn cảm được nó, khi còn chưa hiểu: một sợi nhỏ, ấm, đi từ trong miếu ra, men xuống núi, hướng về kinh, về phía mặt đồng đang nằm dưới này. Hắn chỉ hiểu được rằng nó ấm, và nó là của hắn.
Về sau còn nhiều sợi khác. Sợi từ những làng ven sông, sợi từ những đền dân dựng, sợi từ cổng miếu trong kinh, nơi người ta thắp nhang mỗi ngày, sợi từ những ngọn đồi phía Bắc. Sợi dày, sợi mỏng, sợi đứt rồi nối, sợi mỏng rồi dày. Mà sợi ấy, sợi đầu tiên, chưa bao giờ đứt. Đêm nào đặt tay, ngón tay hắn cũng tự tìm về phía Tây trước, chạm nó trước, rồi mới tới những sợi khác. Như người về nhà, sờ cái then cửa trước khi sờ tới thứ gì.
Đêm nay hắn cũng tìm nó trước. Nó vẫn ấm.
Hắn để tay ở đó, lâu.
Đầu tiên là cái lạnh. Không phải lạnh ở chỗ tay hắn. Lạnh ở đầu bên kia, rất xa, như có ai đó ở đầu sợi bên kia vừa nhúng nó vào nước. Cái lạnh ấy không dừng ở đầu bên kia. Nó đi dọc theo sợi, chậm, về phía hắn. Hắn cảm nó đi qua núi, qua rừng, qua những dòng sông, qua những khúc mà ngày trước sợi ấm nhất. Mỗi khúc nó đi qua là khúc ấy lạnh đi, không ấm lại.
Hắn không rút tay. Hắn ấn tay xuống, như thể ấn mạnh hơn là níu lại được. Mà không níu được.
Cái lạnh tới gần tay hắn. Tới khúc cuối cùng, ngay dưới lòng bàn tay. Sợi ấy co lại một cái, như người giật mình trong giấc ngủ.
Sau đó không còn gì nữa.
Chỗ sợi ấy vừa nằm dưới tay hắn, giờ chỉ còn mặt đồng. Đồng nguội, nhẵn, trống.
【Nơi thờ bị đốt: Quốc Vận −3.】
【Quốc Vận: Thịnh (15 → 12/100)】
Hai dòng. Không có tiếng Đinh. Không có ai khác thấy.
Hắn đã thấy những dòng giống thế mấy lần. Lần hắn nhớ nhất, hồi hắn còn chưa có mấy người, là cái đêm nơi thờ ở chợ Đông trong kinh bị đốt. Đêm ấy hắn ngồi trong chính cái miếu trên núi kia, gã tiều phu ngồi ở bậc cửa, và hai bàn tay hắn đặt trên gối đã nắm lại. Đêm nay hai bàn tay hắn không nắm lại. Hắn tìm mãi trong mình mà không thấy cái nắm tay ấy ở đâu. Chỉ thấy một chỗ trống, đúng bằng chỗ sợi ấy vừa nằm.
Hắn đọc lại hai chữ giữa dòng đầu. Bị đốt. Không phải đổ, không phải bỏ. Đốt.
Ai đốt, hắn không biết. Người của tướng nào, bao nhiêu người, tới bằng lối nào, lên bằng ngựa hay bằng chân, sợi ấy không nói. Người bản còn hay mất, đã chạy kịp hay chưa, có ai ở lại trong miếu khi lửa bén hay không, sợi ấy càng không nói. Sợi ấy không mang tin. Sợi ấy chỉ ấm, hay lạnh, hay đứt.
Hắn ngồi im.
Kho cũng đã gần cạn. Hắn đếm trong đầu, không cần dòng nào hiện cho mình. Còn đủ tới rạng mai. Rạng mai là hết. Từ đó, mười tám người, mỗi người bốn mươi ngày. Hắn đã đếm cái số ấy từ hôm mùng mười, đếm đi đếm lại tới thuộc như thuộc tên mình. Đêm nay hắn đếm lại, và lần này cái số ấy không còn đứng một mình. Nó đứng cạnh chỗ trống dưới bàn tay hắn.
Hắn chợt nhớ gã tiều phu.
Bốn hôm trước, gã đứng trước hắn ở gian bên điện, xin lên núi. Gã nói đền ấy người ta dựng cho gã, mà gã chưa làm gì cho nó. Hắn giữ gã lại. Hắn nói kinh cần một người kéo cái nỏ lớn khi nó dựng xong. Gã cúi đầu, không cãi, đi xuống địa thất ngồi với lão già làm nỏ, lau gỗ.
Đêm nay sợi ấy đứt. Gã chưa biết.
Rồi gã sẽ biết. Tin trên núi xuống tới kinh thì chậm, mà rồi cũng tới, qua một người chạy, một người dắt ngựa, một người buôn, mỗi người kể thêm một chút. Có khi một người lính trẻ sẽ hỏi gã, giữa sân doanh, có phải cái miếu trên núi phía Tây là miếu thờ gã không. Gã sẽ nghe câu ấy từ miệng một người chẳng hay gì cả.
Hắn rút một tay khỏi mặt đồng, ngẩng lên phía cầu thang. Ở trên đầu cầu thang có một người hầu ngồi đợi, đêm nào cũng thế, phòng khi hắn cần.
– Gọi gã tiều phu xuống đây. Ta nói với y trước khi y nghe người khác nói. – Hắn nói.
Người hầu thưa một tiếng rất khẽ trên đầu cầu thang, đoạn chạy đi. Hắn nghe tiếng chân trần vỗ trên gạch sân trong, nhanh, xa dần.
Lão già làm nỏ ngẩng lên. Lão ngó hắn. Lão không hỏi.
* * *
Hắn đợi.
Trên đầu cầu thang, đêm kinh vọng xuống từng tiếng nhỏ. Mõ canh ở phía cửa Nam điểm một hồi. Chó sủa ở một ngõ nào đó ngoài tường, sủa mấy tiếng rồi thôi. Ở bãi đất sau kho, chỗ người đường Tây dựng lán, có tiếng trẻ con khóc đêm, khóc một chặp, có tiếng mẹ nó dỗ, đoạn im. Những người ấy đã bỏ nhà để xuống đây. Đêm nay họ ngủ dưới mái lán của triều, và họ chẳng hay một sợi trên núi vừa đứt.
Hắn đặt tay lại lên mặt đồng. Những sợi khác vẫn còn. Sợi phía Bắc vẫn dày. Sợi Tây Bắc vẫn mỏng. Sợi ở những làng ven sông vẫn ấm. Hắn đi qua từng sợi, như đi kiểm từng cánh cửa trong một cái nhà vừa mất trộm, xem cửa nào còn then.
Phía Tây, chỗ sợi đầu tiên đã đứt, còn mấy sợi nhỏ khác, mảnh, từ những làng ở đất Tây Lĩnh, những làng có người thắp nhang cho những người hắn đã đánh thức về mà chưa từng gặp ai trong số ấy. Mấy sợi ấy chưa đứt. Mà hắn cảm chúng run.
Có tiếng chân trên cầu thang. Không phải tiếng chân người hầu. Tiếng chân nặng hơn, chắc hơn, bước dồn, xuống hai bậc một.
Gã tiều phu xuống tới chân cầu thang. Áo khoác vội, vạt chưa buộc. Tóc rối, chưa kịp buộc. Trên vai trái, cây cung vàng vắt chéo qua ngực, như gã đã cầm nó lên trước khi cầm bất cứ thứ gì khác. Gã dừng ở ngưỡng, cạnh lão già làm nỏ. Gã ngó hắn. Gã ngó cái Trống. Gã ngó đôi tay hắn trên mặt đồng.
Gã quỳ xuống, chống một tay xuống nền đá.
Hắn không bảo gã đứng dậy. Hắn ngó gã. Hai bàn tay gã to, thô, đầy vết chai của cán búa, của dây cung.
– Sợi ở Bản Khê vừa đứt. Ai đốt, người bản còn hay mất, ta không biết. – Hắn nói.
Gã không động.
Hắn đợi gã hỏi. Gã không hỏi. Hắn đợi gã ngẩng lên. Gã không ngẩng lên. Gã quỳ đó, một tay chống đất, đầu cúi, cây cung trên vai, và hắn thấy vai gã lặng đi, không nhô lên, không hạ xuống, như người nín cả hơi thở để nghe cho hết một tiếng gì đó ở rất xa.
Lâu lắm.
Hắn nghĩ gã sẽ xin đi. Bốn hôm trước gã đã xin. Đêm nay, có một sợi đã đứt, gã có cớ để xin lại, xin to hơn, xin bằng cái giọng không còn cúi đầu. Hắn đã nghĩ mình sẽ nói gì nếu gã xin. Hắn chưa nghĩ ra.
Gã cúi đầu thấp hơn một chút. Đoạn gã ngẩng lên.
– Bẩm. Tiểu nhân ở lại với cái nỏ. – Thạch Sanh nói.
Giọng gã khàn, mà không run.
Hắn không đáp ngay. Hắn ngó gã. Gã ngó lại hắn, không tránh. Trong mắt gã không có giận, không có trách. Chỉ có một thứ hắn không gọi được tên, thứ của người đã biết mình mất một món, mà quyết không đứng dậy chạy theo nó.
– Ừ. – Hắn nói.
Gã đứng dậy. Gã không đi lên cầu thang. Gã đi vào trong, tới góc địa thất, chỗ những bó gỗ nỏ tựa vào vách, ngồi xuống bên cạnh chỗ lão già làm nỏ hay ngồi lau gỗ ban ngày. Gã tháo cây cung trên vai xuống, đặt ngang trên gối. Gã không lau nó. Gã chỉ đặt hai bàn tay lên nó, ngồi.
Hắn nghĩ tới đời trước của gã. Một gã tiều phu một mình một mái lều dưới gốc đa, không cha mẹ, không ai thân thích, không một sào ruộng, sống bằng gánh củi mỗi ngày. Không ai nhớ tên gã. Người bản ấy là những người đầu tiên khắc tên gã lên gỗ. Những người đầu tiên thắp cho gã một nén, mà không cần gã trả lại gì. Gã chưa lên thăm họ lần nào. Cái đền ấy còn hay mất, đêm nay gã không biết, hắn cũng không. Gã ngồi đó với điều ấy, im lặng.
Lão già làm nỏ ngó gã một chốc. Lão không nói gì. Lão xoay người trên ngưỡng, quay lưng về phía Trống, ngó lên cầu thang.
Không ai nói.
* * *
Đêm đi qua giờ Tý.
Hắn vẫn ngồi đó, hai tay trên mặt đồng. Hắn nghĩ tới những việc khác. Không phải vì muốn quên sợi đã đứt. Vì những việc khác cũng không đợi.
Trần Hưng Đạo sẽ biết vào sáng mai. Ông là người bày con đường phía Tây để trống. Ông sẽ không nói gì, hắn đoán. Ông sẽ chỉ lặng đi một chốc. Cái giá này, ông đã tính tới từ trước.
Đinh Bộ Lĩnh ở đất Tây Lĩnh từ hôm mười một. Từ hôm ấy chưa có tin nào về. Lời triều chắc đã tới những làng sát chân núi. Người ở đó nghe hay không, đi hay ở, hắn không biết. Những sợi nhỏ run run phía Tây kia cho hắn biết họ còn đó, chưa đi, mà cũng chưa yên.
Tờ thư của ba bộ vẫn nằm trên án trong gian bên điện, dưới hòn đá vẫn đè giấy trên án. Hắn đã thuộc từng chữ. Không một chữ nào nói về người. Hắn biết thế nghĩa là gì, mà hắn không đặt tên cho nó.
Ở gian Văn Miếu, có người vừa về đêm qua. Người ấy chưa ngủ được một giấc nào ở đây, hắn đoán thế. Người ấy sẽ hỏi hắn những câu hắn chưa muốn nghe. Mai, hoặc ngày kia.
Hắn nghĩ tới tướng giữ Ải phía Bắc, tới những người đang đứng ở đó đợi một thứ chưa tới. Hắn nghĩ tới Trưng Trắc với ba bộ trong rừng Vạn Sơn, với đàn voi và những bồ thóc giống. Hắn nghĩ tới những người xuống từ đường phía Tây đang dựng lán ở chân thành. Hắn nghĩ tới người bản trên núi, những người hắn đã hai lần ngồi cùng trong sân miếu ấy, những người đã dọn cái miếu, đặt hòn đá, khắc tên một gã tiều phu lên gỗ, và thắp cho gã mỗi rằm, mỗi mùng một.
Hắn còn nhớ từng khuôn mặt. Đêm nay hắn chỉ biết sợi của họ, và sợi ấy giờ không còn.
* * *
Khuya hơn nữa, trăng mười sáu đã lên cao, lọt được xuống miệng cầu thang. Ánh trăng nằm trên mấy bậc đá trên cùng, trắng, nhạt, sắc cạnh, như ai đã trải mấy tấm vải mỏng lên đó rồi bỏ quên. Xuống tới bậc thứ năm thì ánh trăng hết. Từ đó trở xuống chỉ còn bóng tối của địa thất.
Lão già làm nỏ vẫn ngồi ở ngưỡng, lưng quay về phía Trống. Từ lúc xoay người, lão không quay lại lần nào. Lão ngồi ngó lên mấy bậc đá có trăng, hai tay đặt trên gối, như người ngồi canh một cánh cửa mà chẳng đợi ai.
Gã tiều phu vẫn ngồi trong góc, lưng thẳng, cây cung đặt ngang gối. Gã không động. Gã không ngủ. Có lúc hắn tưởng gã đã ngủ, mà ngó kỹ thì mắt gã vẫn mở, ngó vào khoảng tối trước mặt, chỗ trống không.
Hắn ngồi giữa hai người ấy, giữa một người quay lưng và một người ngồi im, với hai bàn tay trên mặt đồng.
Hắn không cần dòng chữ nào nói với hắn rằng kho sắp hết. Mai, khi trời rạng, sẽ có dòng chữ khác hiện lên, và từ đó mọi thứ sẽ đếm bằng một cách khác. Hắn biết cái cách ấy. Hắn đã nói nó ra với những người cần biết. Hắn đã gọi người thứ mười tám về, biết rõ cái cách ấy.
Hắn không hối. Hắn chỉ ngồi.
Quá nửa đêm, hắn vẫn chưa rời tay khỏi mặt đồng, và hắn biết đêm nay là đêm sau cùng kho còn nuôi được những người hắn đã gọi về.