Đêm rằm, chưa tới giờ Tý hắn đã ở dưới địa thất, và lúc bàn tay hắn đặt lên mặt Trống, người áo xanh đã đứng đợi ở chân bậc như đã được dặn.
Đêm oi. Từ chạng vạng tới giờ không một ngọn gió. Trên sân trong, gạch còn giữ hơi nắng ban ngày, bước chân trần lên vẫn thấy ấm. Dưới địa thất thì mát hơn, mà cái mát ấy nặng, ẩm, như hơi đất sau một trận mưa không tới. Ngọn đèn dầu trên mỏm đá nhô ra từ vách tỏa một vòng sáng nhỏ, đục như soi qua hơi nước. Ánh đèn rọi lên mặt đồng, lên những vòng hoa văn quanh ngôi sao giữa mặt đồng, lên những con chim mỏ dài bay mãi một vòng không bao giờ hết.
Ở góc địa thất, mấy bó gỗ nỏ còn tựa nghiêng vào vách, hai đầu bọc vải dầu. Lão già làm nỏ ngồi trên ngưỡng cửa đá ở chân cầu thang, hai tay đặt trên gối, lưng dựa vào khung cửa. Đêm nay lão không lau gỗ. Lão chỉ ngồi.
Người áo xanh đứng ở chân bậc, hai tay buông xuôi, áo xanh thường, không mũ. Lúc chiều hắn sai người sang dặn ông, chỉ dặn một câu: trước giờ Tý xuống địa thất, đứng ở chân bậc. Ông nhận lời, không thêm câu nào. Ông xuống trước hắn.
Hắn không gọi Thanh Vân. Nàng còn ở trên điện, ngồi với mấy việc của điện thờ. Đêm nay hắn không muốn có thêm người phải đứng ở đây mà không biết mình đứng để làm gì.
Trong tay áo hắn có tờ thư của ba bộ, tới tay hắn từ hôm mười ba. Hắn đã đọc nó nhiều lần tới thuộc, mà lần nào đọc xong cũng chỉ biết đúng những điều nó viết, không hơn một chữ.
Mặt Trống dưới bàn tay hắn hơi mát. Hắn đợi.
【Đinh! Đêm rằm tháng Tư. Lượt triệu hoán Quốc Vận: sẵn sàng. Bảo đảm từ cấp Hào Kiệt trở lên.】
【Anh linh có tên: mười bảy. Nếu triệu hoán thêm, mỗi ngày tiêu hao: sáu mươi lăm điểm.】
Hai dòng. Chỉ hắn thấy.
Hắn đọc dòng thứ hai một lần, chậm. Sáu mươi lăm. Hắn không cần ai tính cho mình con số ấy. Hắn đã tính nó từ hôm mùng mười, tính lại hôm mười ba, tính lại chiều nay ngồi một mình trong gian bên điện, với tờ giấy và cái nghiên khô.
Kho còn đủ cho đêm nay và đêm mai. Gọi thêm một người, mỗi ngày tốn thêm ba điểm. Ba điểm, với cái kho chỉ còn hai ngày, không đủ làm cái kho cạn sớm hơn một ngày. Hắn đã đặt hai cột số cạnh nhau, đếm đi đếm lại. Không gọi, kho cạn rạng mười bảy. Gọi, kho cũng cạn rạng mười bảy. Từ hôm ấy, mười bảy người hắn đã gọi về, và người tới đêm nay, nếu có, sẽ đứng chung một chỗ, đếm chung một số ngày.
Gọi hay không, kho cũng cạn vào cùng một ngày, và hắn không rút tay về.
Vì sao, hắn đã nghĩ đủ ở trên điện. Ở dưới này, hắn chỉ ấn lòng bàn tay xuống, chắc hơn một chút.
【Đinh! Triệu hoán thành công.】
Mặt đồng ấm lên dưới tay hắn, chậm, từ giữa ra.
Ánh sáng dâng lên từ ngôi sao ở giữa. Tím. Tím như đêm rằm tháng Giêng, mà không loang ra mặt nền. Nó dâng thẳng lên, đặc dần, như khói một nén hương lớn, không tan, không ngả về bên nào. Màu tím ấy sẫm, sẫm như màu hoa bằng lăng đầu hạ lúc trời sắp tối, và trong lòng nó có những vệt sáng hơn trôi lên chầm chậm.
【Cấp bậc: Sử Thi (tím)】
Ở khoảng trống giữa cái bệ và chân bậc, trong làn tím ấy, có một dáng người. Ban đầu chỉ là một vệt sẫm hơn. Vệt ấy dài ra, đứng thẳng lên, có vai, có đầu.
【Anh linh: Trần Thủ Độ】
Cái tên ấy, hắn đọc một lượt, không đọc lại.
【Văn Đạo: Á Thánh (bị trần Quốc Vận giới hạn)】
Văn Đạo. Không có dòng Võ Đạo. Hắn đã đoán thế. Người này, ở đời kia, có lúc cũng cầm quân, mà chỗ của người này chưa bao giờ là đầu hàng giáo. Người này đứng sau hàng quân, đứng sau ngai, đứng sau cả một triều, và những gì người này cầm thì không ai thấy cầm.
【Kỹ năng: Quyền Mưu Sắt Đá, …】
Quyền Mưu Sắt Đá. Hắn nghe mấy chữ ấy nặng như bốn viên đá đặt lên bàn cân.
【Tâm nguyện: chưa hiển thị. Ghi chú: ý niệm quá mạnh, Anh Linh Lục ghi được một chữ – “Còn”.】
Còn. Chữ ấy không dành cho người cần được nhớ tới, càng không dành cho người cần được hiểu. Nó là chữ của người chỉ cần một thứ đứng được, còn mình đứng ở đâu, bị gọi là gì, đều không quan trọng.
【Anh Linh Điện cấp 5 – suất Văn Miếu: 3/4.】
Ở chân bậc, người áo xanh khẽ động. Ông không đọc được những dòng ấy. Mà ông thấy được làn tím, thấy được dáng người, và có lẽ ông đã hiểu vì sao mình được dặn đứng ở đây.
Làn tím lắng xuống, rút dần về mặt đồng, như nước rút khỏi một bãi cát. Người ấy đứng hẳn.
Một ông già. Ngoài sáu mươi. Gầy, cái gầy của người không bao giờ ăn no mà cũng chẳng bao giờ thấy đói. Mặt xương, gò má nhô, hai má hóp, da sạm. Đôi mắt nhỏ, sắc, nằm sâu dưới vầng trán nhăn. Áo vải sẫm, vạt chéo, thắt lưng vải cùng màu. Đầu chít khăn sẫm, quấn gọn. Không mũ, không đai, không một thứ gì cho người ta biết ông từng ngồi ở đâu.
Ông đứng thẳng, hai tay chắp sau lưng. Đôi mắt ông ngó quanh một lượt. Ông ngó cái Trống, lâu, ngó từ ngôi sao giữa ra tới vành. Ông ngó lão già làm nỏ ngồi trên ngưỡng, ngó thêm một chốc, như người nhận ra một cái tên mình đã nghe từ thuở nhỏ. Ông ngó người áo xanh ở chân bậc. Lần này ông ngó lâu hơn, mà không nhận ra. Ông không biết người này. Người này sinh sau ông.
Sau cùng, ông ngó thẳng hắn.
– Nước còn không? – Ông hỏi.
Giọng ông khô, thấp, không to, không vội. Giọng của một người đã quen hỏi câu nào thì chỉ cần nghe đúng câu trả lời ấy.
– Còn. – Hắn nói.
Ông gật một cái, rất nhỏ, như thế là đủ.
【Hương Hỏa: 45 → 28. Dự tính cạn: khoảng 2 ngày.】
Dòng ấy chỉ hắn thấy. Mà hắn biết người này sẽ biết, sớm hay muộn, từ miệng ai đó, theo một lối nào đó. Người này là loại người biết những thứ người ta giấu, trước khi người ta kịp giấu xong. Hắn không muốn ông biết từ miệng người khác.
– Ông nghe ta nói một việc trước. – Hắn nói. – Kho giữ cho những người ta gọi về còn đủ hai ngày nữa. Hết hai ngày ấy, mỗi người có tên ở đây còn bốn mươi ngày. Ông cũng thế. Ta gọi ông về đêm nay, biết vậy mà vẫn gọi.
Ông già nghe. Mặt ông không đổi. Kho là gì, giữ bằng cái gì, vì sao chỉ còn hai ngày, hết bốn mươi ngày thì thế nào, ông không hỏi một chữ. Ông nghe như người nghe báo số thóc còn trong một cái kho, ghi vào đầu, đặt sang một bên.
– Bẩm bệ hạ, kinh có mấy cửa? – Ông hỏi. – Đường nào vào được?
Hắn đáp. Bốn cửa. Cửa Tây mở ra con đường xuống từ phía núi. Cửa Bắc ra quan lộ lên Ải. Cửa Đông ra bến, ra sông. Đường bộ vào được từ phía Tây và phía Bắc. Đường sông vào được từ phía Đông. Ông nghe, không ngắt lời, như người đã vẽ xong cái kinh này trong đầu trước khi hắn nói hết.
Hắn ngó người đứng trước mặt mình. Hắn biết người này. Hắn biết người này đã làm những gì, ở đời kia, biết cả những điều người đời sau trách người này, trách nặng, trách lâu. Những lời ấy người này chưa nghe một chữ. Hắn không định là người kể.
– Thần nghỉ ở đâu? – Ông già hỏi.
– Người áo xanh sẽ đưa ông đi. – Hắn nói. – Có một gian bên điện thờ, chỗ ấy để cho những người như ông.
Người áo xanh bước lên một bước, chắp tay, cúi chào ông già. Ông già ngó lại người ấy, gật đầu đáp lễ. Hai người đi lên cầu thang. Ông già đi trước, bước đều, không vịn vách. Người áo xanh đi sau, cầm ngọn đèn nhỏ soi bậc.
Lão già làm nỏ nhích sang một bên ngưỡng cho họ qua. Lúc ông già đi ngang, lão ngẩng lên. Hai ông già ngó nhau một thoáng. Không ai nói. Lão lại cúi xuống, hai bàn tay không rời khỏi gối.
* * *
Hắn ở lại dưới địa thất thêm một hồi, tay vẫn đặt trên mặt đồng.
Mặt đồng đã nguội. Dưới lòng bàn tay, những sợi mạch vẫn chạy ra bốn phía, đêm nào hắn đặt tay cũng thế, sợi dày, sợi mỏng, sợi ấm, sợi nhạt. Sợi phía Bắc dày từ đầu tháng. Sợi phía Tây Bắc mỏng dần từ hôm mất đèo. Sợi phía Tây vẫn còn, mảnh, ấm, không đổi. Hắn để tay ở đó lâu, đi qua từng sợi một, không bỏ sợi nào.
Đinh Bộ Lĩnh đang ở đất Tây Lĩnh. Lời triều chắc đã tới những làng ở chân núi. Người ở đó có nghe hay không, những con ngựa đã xuống tới đâu, hắn chưa có tin.
Lão già làm nỏ vẫn ngồi ở ngưỡng.
– Người ấy biết lão phu. – Lão nói, không ngẩng lên. – Lão phu thì chưa nghe tên người ấy bao giờ.
– Muốn biết không? – Hắn hỏi.
– Không. – Lão nói. – Người ấy ngó cái Trống trước, rồi mới tới người. Nhìn lão phu như nhìn một cây nỏ cũ trong kho. Lão phu biết thế là đủ.
Lão không nói thêm. Hắn không kể. Người đời trước chẳng hay gì về người đời sau, và hắn không muốn là người nói ra những điều ấy trong địa thất này, đêm nay.
* * *
Lúc hắn lên tới sân trong, trăng rằm đã treo cao giữa trời, tròn, sáng, không một gợn mây. Gạch sân trắng như rắc vôi. Bóng mái điện đổ xuống thành một khối đen, sắc cạnh.
Hắn đi ra phía cổng.
Ba chiếc chum sành vẫn nằm thành hàng dưới bậc cổng. Nhang cắm dày. Đêm rằm, người kinh tới thắp nhiều hơn mọi đêm. Gần nửa đêm mà vẫn còn mấy người đàn bà đứng trước đó, tay chắp, đầu cúi, áo nâu, áo sẫm, khăn vấn, có người còn bế đứa con nhỏ ngủ gục trên vai. Khói nhang bốc lên thẳng trong đêm không gió, gặp ánh trăng thì trắng ra, như những sợi tơ dựng đứng.
Trong sân Thái Miếu, người áo xanh dẫn ông già đi dọc thềm, về phía gian bên phía Đông. Ánh đèn trên tay người áo xanh lắc nhẹ theo bước chân. Ông già đi chậm, chắp tay sau lưng, đầu hơi ngẩng, ngó lên mái điện, ngó những hàng ngói dưới trăng.
Tới giữa sân, ông dừng lại, quay về phía cổng, phía mấy người đàn bà. Ông ngó lâu, ngó mấy người đàn bà, ngó đứa con nhỏ gục đầu trên vai một người mẹ.
– Người ta thắp cho ai? – Ông hỏi, giọng khẽ, mà đêm im nên hắn đứng trong bóng mái vẫn nghe ra.
– Bẩm, cho những người đã về. – Người áo xanh nói. – Tên ai, họ chẳng rõ. Họ biết là có người về.
Ông già gật. Ông không nói gì thêm. Ông quay đi, tiếp tục bước về phía gian bên, chậm như lúc trước, mà hai bàn tay chắp sau lưng đã nắm chặt hơn.
Có một bà cụ vừa thắp xong, quay lưng đi về phía cổng. Đúng lúc ấy ông già đi ngang chỗ ánh trăng rọi qua khoảng trống giữa hai cột hiên. Bà cụ ngẩng lên, thấy ông. Bà lùi lại một bước. Bà không biết ông là ai. Bà chỉ thấy một ông già áo sẫm, gầy, đi qua sân lúc nửa đêm. Mà bà lùi lại, tay nắm chặt vạt áo, như người vừa bước hụt một bậc thềm. Ông già không ngó sang bà. Ông đi tiếp.
Bà cụ đứng yên một chốc, đoạn đi vội ra cổng, không ngoái lại.
Hắn đứng trong bóng mái, ngó theo bà cụ cho tới lúc bà khuất sau rặng cây ngoài cổng. Hắn nghĩ: người kinh không biết ông già ấy là ai. Mà người kinh vẫn sợ. Có những thứ người ta không cần biết tên mới thấy.
Người áo xanh với ông già đã vào gian bên. Cửa gian khép lại. Ánh đèn hắt ra qua song cửa, vàng, nhỏ.
Hắn không đi theo. Hắn quay về điện.
* * *
Hắn không ngủ được.
Hắn nằm trên chiếu ở gian bên điện, nghe đêm oi đè xuống mái. Trên điện, đèn đã tắt từ lâu. Ngoài sân, dế kêu đều trong mấy bụi cỏ chân tường. Xa, phía cửa Nam, có tiếng mõ canh điểm một hồi, rồi im.
Hắn nghĩ tới hai cột số. Hắn nghĩ tới mười tám người. Mười tám người, bốn mươi ngày, nếu không có gì đổi. Hắn nghĩ tới những người ở xa. Trưng Trắc với ba bộ, đã vào rừng, đang ở đâu đó trong những cánh rừng Vạn Sơn với thóc giống và voi. Những người ở Ải, đang đợi một thứ chưa tới. Họ cũng đếm chung với hắn một số ngày, mà họ chưa biết. Có người hắn sẽ phải nói. Có người hắn chưa biết nói bằng cách nào.
Hắn nghĩ tới những đêm đầu tiên hắn đặt tay lên mặt đồng, hồi hắn còn chưa biết cái kho là gì, chưa biết mỗi người gọi về thì phải nuôi bằng cái gì.
Hắn nghĩ tới câu ông già hỏi. Nước còn không. Không hỏi ta ở đâu, ai gọi ta. Chỉ hỏi nước. Như thể với người này, mọi câu hỏi khác đều đứng sau câu ấy, và nếu câu ấy trả lời là không thì mọi câu khác cũng không cần hỏi nữa.
Lúc trời sắp rạng, hắn dậy. Trăng đã ngả về phía Tây, sắp lặn. Gạch sân xám lại. Hắn đi ra phía điện thờ, không vì việc gì, chỉ vì không nằm được nữa.
Gần sáng, hắn đi ngang Văn Miếu thì thấy bên trong vẫn sáng đèn, và qua song cửa hắn thấy người ấy ngồi thẳng lưng trước ngọn đèn, không ngủ, như người đã ngồi như thế qua nhiều đêm nước nguy.