Chương 375: Cung huyền trùng hệ

Sáng mười hai, Thạch Sanh ngồi ở góc sân doanh lau cây cung vàng, và y nghĩ tới cái bản trên núi phía Tây, nơi ngôi đền đầu tiên mang tên y vẫn đứng trên quả núi ấy. Nắng lên sớm. Mưa hôm qua đã rửa sạch sân doanh, nền đất nện còn ẩm, mấy vũng nhỏ đọng nước vàng. Gió nồm thổi từ phía sông vào, mang theo mùi bùn bãi, mùi cỏ dập. Lính doanh ra sân từ rạng, người tập giáo, người tập khiên, tiếng hô đều đặn vang lên từ phía bên kia. Y ngồi ở góc sân, dưới mái hiên kho đồ. Cây cung đặt ngang trên đùi. Y lau bằng một mảnh vải mềm, lau từ đầu cung này sang đầu cung kia, chậm, kỹ, như lau một thứ đồ thờ. Cây cung không bẩn. Y vẫn lau. Từ chiều hôm qua y đã nghe. Sau buổi chầu, lính doanh nói với nhau, người hầu trong cung nói với nhau: ngựa qua núi rồi, ngựa sẽ xuống đường phía Tây. Đường phía Tây chạy qua đất Tây Lĩnh. Quả núi có cái bản ấy nằm trên đường ấy. Y nhớ cái bản ấy. Y nhớ cái miếu trên gò, cây xà lim y nằm đợi suốt một đêm, nhớ cái thứ trườn ra từ miệng hang sát chái miếu, nhớ mũi tên đầu tiên y bắn ra từ chính cây cung đang nằm trên đùi y bây giờ. Y nhớ chiều hôm sau, cả bản lên dọn miếu, còn bốn gã trai trẻ vác dây thừng, đòn khiêng, đi theo người khổng lồ Dã Tượng về bản cũ đón hòn đá. Ông trưởng bản đem tới một tấm gỗ cứng bào nhẵn, hỏi tên y để khắc lên bài vị. Y đã nói tên mình. Y nhớ lúc ấy cả sân im. Tấm bài vị ấy giờ vẫn ở trên quả núi. Người bản ấy vẫn thắp hương trước nó mỗi tuần trăng. Y chưa trở lại lần nào. Y chưa thấy cái đền người ta dựng xong ra sao. Y chỉ nghe kể. Kiếp trước, y là gã tiều phu ở một mái lều dưới gốc đa, cha mẹ mất sớm, không anh em, không ruộng. Sáng vào rừng đốn củi, chiều gánh ra chợ đổi gạo. Không ai thắp hương cho gã tiều phu ấy. Gã cũng không nghĩ có ngày người ta thắp hương cho mình. Bây giờ có một quả núi ở phía Tây, có một cái bản, có những người y chỉ gặp một lần, rằm nào, mùng một nào cũng đặt hương trước tên y. Y vẫn chưa quen với điều ấy. Có lẽ cả đời này y cũng không quen. Y đặt mảnh vải xuống. Y ngồi ngó cây cung một lúc. Ở đầu sân bên kia, mấy gã lính doanh tập xong một lượt giáo, ngồi xuống bóng cây uống nước. Chúng nói chuyện to, y nghe được. Chúng nói về đường phía Tây. Một gã người Tây Lĩnh, mặt đen, vai u, ngồi im một hồi mới góp một câu. Gã bảo nhà gã ở một làng dưới chân núi, có mẹ già, có hai đứa em gái, có ba sào ruộng chiêm sắp gặt. Gã nói xong thì cúi xuống, lấy que vạch vạch trên đất. Mấy gã kia im theo. Có đứa đặt tay lên lưng gã, im. Y ngồi ở góc sân nghe. Y không lại gần. Y không biết nói gì với gã ấy. Y chỉ nghĩ, làng gã ở dưới chân núi, cái bản trên quả núi kia ở trên cao, cả hai đều nằm trên một con đường, và ngựa sẽ đi qua cả hai. * * * Gần trưa, y xuống chỗ gỗ nỏ. Chỗ ấy ở góc địa thất, dưới điện. Cầu thang đá càng xuống càng mát, tiếng hô ngoài sân doanh nhỏ dần rồi mất hẳn. Những bó gỗ nỏ vẫn dựng nghiêng vào vách như hôm khiêng từ thuyền lên, buộc dây gai, hai đầu bọc vải dầu. Gỗ đã thành hình từ lâu, cong, nhẵn, từng khúc khớp vào nhau, chỉ đợi người lắp. Cạnh đó là cái túi da đựng dây nỏ. Ánh đèn dầu nhỏ trong gian đá soi tới góc ấy thì vừa hết. Lão già làm nỏ ngồi ở chỗ quen của lão gần ngưỡng, một thanh gỗ cong tháo ra từ bó gần nhất đặt ngang trên đùi, trong tay một miếng giẻ thấm dầu. Lão lau từng khúc, miết dọc theo thớ gỗ, chậm, đều. Y xuống, ngồi lên bậc đá cuối, cạnh mấy bó gỗ. Lão không ngẩng lên. Lão lau tiếp. Một lượt, một lượt. Lão lau hết chiều dài thanh gỗ thì dừng, nheo một mắt, ngắm dọc theo thanh gỗ dưới ánh đèn, xoay nó một vòng trong tay, đoạn lại lau tiếp ở một chỗ y không thấy có gì khác. Y ngồi đó, ngó lão lau. Y với lão già làm nỏ không nói chuyện nhiều. Từ hôm y giữ mấy bó gỗ này trên thuyền về kinh, ngày nào y cũng xuống, ngồi một lúc, có hôm phụ lão khiêng một bó ra lau, có hôm chỉ ngồi. Lão không bao giờ hỏi y xuống làm gì. Y cũng không bao giờ nói. Hôm nay cũng thế. Lão lau. Y ngồi. Lão không hỏi y đang nghĩ gì, dù y biết lão biết y đang nghĩ tới một chuyện gì đó. Lão già ấy biết nhiều chuyện người ta không nói ra. Lau xong thanh gỗ, lão buộc nó lại vào bó, cạnh mấy thanh khác. Lão phủi hai bàn tay. Lão ngó y một cái, đoạn ngó lên đầu cầu thang, chỗ có chút sáng ngày lọt xuống. – Gỗ này phải đợi thêm. – Lão nói. – Dựng vội thì gãy. Lão nói thế, không nói thêm. Lão gỡ thanh gỗ khác ra, lau tiếp. Y ngồi thêm một chốc nữa. Đoạn y đứng dậy, cúi đầu chào lão, đi lên. * * * Đầu giờ chiều, y xin vào gian bên. Người gác cửa vào trong, trở ra bảo y đợi. Y đợi ở chân thềm, cây cung vàng trên vai. Nắng chiều đầu hạ gắt, hắt từ sân gạch lên mặt. Y đứng thẳng, không lau mồ hôi. Một lúc, người gác ra, dẫn y vào. Gian bên mát hơn ngoài sân. Cửa sổ mở, gió nồm lùa vào. Vua ngồi sau án. Trên án có mấy tờ giấy, cái chặn giấy bằng đá. Vua đang đọc gì đó, thấy y vào thì đặt xuống. Y quỳ xuống, lạy. Vua bảo y dậy. Y dậy, nhưng không ngồi. Y đứng ở giữa gian, hai tay buông xuôi, cây cung vẫn trên vai. – Bẩm. Tiểu nhân xin lên Bản Khê. – Thạch Sanh nói. Vua không đáp ngay. Vua ngó y. Y nói tiếp. Y nói không quen, nói chậm, câu nọ vấp câu kia. Y nghe nói ngựa sẽ xuống đường phía Tây. Cái bản ấy ở trên đường ấy. Người bản ấy đã dựng đền cho y, đã thắp hương cho y, từ hồi y còn chưa biết mình là ai trong cái thế gian này. Y muốn lên đó. Y không xin quân. Y đi một mình. Y bắn được. Vua nghe hết. Vua không cắt lời y câu nào. – Người ta tới đó bằng cả một trại ngựa. Ngươi lên một mình thì giữ được ngươi, không giữ được bản. – Vua nói. Y cúi đầu. Y biết vua nói đúng. Y bắn được, mà một người thì chỉ có hai tay, một cây cung, một bao tên. Trại ngựa không phải con thú nằm trong hang. Y vẫn ngẩng lên. – Bẩm. Đền ấy người ta dựng cho tiểu nhân. Tiểu nhân chưa làm gì cho nó. – Thạch Sanh nói. Vua im. Vua im lâu. Lâu tới mức y nghe được tiếng gió qua song cửa, tiếng lính hô ngoài doanh xa xa, tiếng ve đầu hạ rỉ rả ngoài sân. Vua ngó y, mà y thấy vua như đang ngó qua y, ngó một nơi nào xa hơn, ở phía Tây. Đoạn vua nói, giọng thấp. Người của vua đã đi trước rồi. Đinh Bộ Lĩnh đi từ rạng mùng sáu, đi để nói với dân trên đường ấy rằng ngựa sắp tới, để dân tự chọn đi hay ở, đốt hay không đốt. Lời triều bày hôm qua cũng đã theo người ngựa đi đêm qua. Người bản ấy sẽ được biết trước. Biết rồi thì người bản ấy tự quyết. Vua nói thêm một câu. Kinh cần một người bắn được nỏ, đứng cạnh lão già làm nỏ khi cái nỏ lớn dựng xong. Lão đã già. Cái nỏ ấy phải có người kéo. Y đứng im. Y không cãi. Y không xin lại. Y quỳ xuống, lạy một lạy, đứng dậy, lui ra. Lúc y ra tới cửa, vua gọi y lại. Y quay lại. Vua không nói gì. Vua chỉ ngó y một lúc, đoạn khẽ gật đầu, cho y đi. Y không về doanh ngay. Y đi vòng qua sân sau, qua trước cửa Thái Miếu. Cửa miếu khép hờ. Bên trong, khói hương bay ra một sợi mảnh, thơm nhẹ, tan vào nắng. Y dừng lại trước bậc, ngó sợi khói ấy. Ở trên quả núi kia, người ta cũng thắp hương như thế, trước tấm bài vị có tên y. Mỗi lần y nghĩ tới chuyện ấy, y lại thấy lúng túng, như người được biếu một món quà quá lớn mà không biết cầm bằng tay nào. Y chắp tay vái một vái trước cửa miếu, đoạn đi tiếp. Y quay lại chỗ gỗ nỏ. Lão già làm nỏ vẫn ngồi đó, vẫn lau. Y xuống tới chân cầu thang, đứng đó, nói với lão rằng y ở lại kinh. Lão không ngẩng lên. Lão bảo: “Ừ.” Lau xong khúc ấy, lão đưa cho y miếng giẻ thứ hai, cũ, đã sẫm màu dầu, và chỉ cho y một thanh gỗ còn buộc trong bó. Y cởi dây, ngồi xuống, lau thử. Lượt đầu y miết mạnh tay quá, lại ngược thớ, giẻ mắc vào một chỗ xơ gỗ. Lão liếc sang, không nói. Lượt thứ hai, y miết khẽ tay hơn, xuôi theo thớ. Gỗ bóng lên một vệt dài. Lão gật, quay lại với thanh gỗ của lão. Hai người lau, không nói, tới lúc vệt sáng ở đầu cầu thang đã ngả màu. * * * Buổi chiều, y đi bổ củi. Bếp doanh ở sau dãy nhà lính, một cái lán lớn, mấy cái bếp đất, mấy cái nồi to bằng cái thúng. Củi chất thành đống sau lán, củi khúc, chưa bổ, khúc nào cũng to bằng bắp đùi người. Người nấu bếp là một ông già gầy, tay run, mỗi ngày bổ được mấy khúc là thở không ra hơi. Y không ai sai. Y tự ra đó, cởi áo ngoài, vắt lên cành cây, xắn tay áo trong. Y cầm cái búa của ông già nấu bếp lên, cân trong tay. Búa nhẹ. Y quen dùng búa nặng hơn. Y đặt một khúc củi lên cái thớt gỗ. Y giơ búa lên, bổ xuống. Khúc củi tách làm đôi. Một nhát. Y nhặt một nửa đặt lên thớt, bổ tiếp. Một nhát, tách làm đôi. Y bổ đều, không vội, không nghỉ, như hồi còn ở gốc đa đầu làng, sáng nào cũng bổ củi đem đi đổi gạo. Tiếng búa bổ vào gỗ vang lên đều đặn, chắc, khô. Mảnh gỗ văng ra, rơi xuống đất thành đống. Mấy gã lính trẻ đi ngang, thấy, dừng lại. Chúng đứng ngó cái búa giơ lên, bổ xuống, cái khúc gỗ to như thế mà tách đôi chỉ trong một nhát. Có đứa há miệng. Có đứa huých khuỷu tay đứa bên cạnh. Một đứa thử xin y cái búa, bổ thử một khúc. Gã giơ búa lên, bổ xuống, lưỡi búa cắm vào gỗ, kẹt cứng, gã giật mãi không ra. Cả bọn phá lên cười. Gã đỏ mặt, cũng cười. Y cầm cán búa, lắc một cái, rút ra. Y đặt lại khúc gỗ, chỉ cho gã chỗ thớ gỗ chạy. Bổ theo thớ thì gỗ tự tách. Bổ ngang thớ thì gỗ giữ lưỡi búa lại. Gã nghe, gật gù, bổ lại. Lần này khúc gỗ nứt ra một đường, chưa tách hẳn, mà cũng nứt. Gã reo lên như trẻ con. Ông già nấu bếp ra đứng ở cửa lán, chống nạnh ngó đống củi đã bổ, lắc đầu, cười móm mém. Đang bổ, có cái gì đó bay qua rào, rơi lộp bộp xuống đống củi. Y ngó xuống. Một quả cầu mây, đan bằng mây vàng, cũ, sờn mấy chỗ. Bên kia rào là một ngõ nhỏ, nhà dân. Một thằng bé chừng sáu bảy tuổi đứng sau rào, mặt lấm lem, ngó qua kẽ tre, không dám gọi. Y nhặt quả cầu lên. Y ngó thằng bé. Thằng bé ngó y, ngó cái búa trên tay y, mắt mở to. Y đặt búa xuống. Y tung quả cầu lên, nhẹ, qua rào. Quả cầu rơi đúng vào hai bàn tay thằng bé đang chìa ra. Thằng bé ôm lấy, nhe răng cười, đoạn chạy biến vào trong ngõ. Y cầm búa lên, bổ tiếp. Ít lâu sau, gã lính người Tây Lĩnh ban sáng đi tới. Gã không nói gì, cúi xuống ôm những mảnh củi y đã bổ, mang vào chất dưới mái lán, xếp cho gọn. Gã đi đi về về, ôm hết ôm này tới ôm khác. Y bổ, gã xếp. Suốt buổi, hai người chẳng trao nhau một lời. Có lúc gã dừng tay, đứng thở, ngó về phía Tây, nơi nắng đã bắt đầu vàng lại trên những mái nhà. Đoạn gã lại cúi xuống ôm củi. Y không hỏi gã nghĩ gì. Y biết. * * * Nắng xế dần. Đống củi đã bổ cao ngang ngực. Ông già nấu bếp mang ra cho y một gáo nước. Y uống cạn, gửi lại ông, mặc áo vào, về lại góc sân doanh. Trăng mười hai đã lên ở phía Đông Nam, mờ, nhạt, còn lẫn trong nắng chiều. Y ngồi xuống chỗ cũ, dưới mái hiên kho đồ, cây cung đặt ngang trên đùi như lúc sáng. Lính doanh đã nghỉ tập. Khói bếp từ sau dãy nhà lính bốc lên, thẳng, không gió. Dưới điện, lão già làm nỏ chắc vẫn ngồi lau mấy thanh gỗ cong. Y nghĩ tới lão một hồi. Y nghĩ, ở trên quả núi phía Tây, giờ này người bản ấy cũng đang nhóm bếp, nấu cơm chiều. Mấy hôm nữa, có thể không còn ai nhóm bếp ở đó. Chiều ấy, y tháo dây cung vàng ra, vuốt từng khúc, rồi buộc lại, chặt hơn lần trước, như người biết sắp phải dùng tới nó mà chưa biết ở đâu.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ