Chương 371: Khê khẩu trở kỵ

Sáng mùng bảy, những cột khói trên đồi đã tắt từ đêm, và A Lam đứng ở miệng khe dưới đèo giữa, ngó người ba bộ dắt voi lên đúng những chỗ mùa trước họ đã đứng. Mây còn sà trong khe. Vách đá hai bên xám ngắt, cao vút, khép dần lại phía trên đầu, chỉ chừa một dải trời hẹp. Lòng khe có con suối nhỏ chảy giữa những tảng đá, nước lạnh, kêu róc rách. Hơi nước bốc lên từ suối, quyện với mây, làm mọi thứ ẩm ướt, rêu trên đá bóng lên như được thoa mỡ. Người ba bộ đi lên trong mây. Đàn ông, cầm giáo, cầm cung, cầm dao rừng. Đi trước họ là đàn voi, mười mấy con, con nào cũng có một người ngồi trên cổ, một người đi bên cạnh. Voi bước chậm trên đá trơn, bàn chân to đặt xuống từng bước, đá dưới chân lăn lóc cũng không làm chúng chao. Không ai nói to. Chỉ có tiếng chân người, tiếng voi thở, tiếng nước chảy. Họ biết chỗ của mình. Mùa trước, lúc người cờ đen qua đèo xa nhất, họ đã đứng ở đây. Người này nấp sau tảng đá này, người kia nấp dưới gốc cây kia. Voi ở bãi đất phẳng sau rặng cây, khuất mắt người từ dưới thung lũng nhìn lên. Không ai phải chỉ. Họ đi thẳng tới chỗ mình, đứng xuống, như người về nhà ngồi đúng cái chõng của mình. Nàng đứng trên một tảng đá cao ở miệng khe, ngó họ. Bản đã dạt từ chiều mùng sáu. Lúc khói bốc lên trên ngọn đồi gần đèo xa nhất, rồi ngọn thứ hai, ngọn thứ ba, người già và trẻ con trong các bản đã gánh thóc giống, ôm chăn, dắt lợn, đi vào những cái hang sâu trong rừng mà người núi đã chọn từ trước. Đi trong đêm, không đuốc. Người núi đi đêm không cần đuốc. Giờ trên sườn đồi chỉ còn những cái bản trống. Nhà cao cột không người. Bếp không lửa. Chó cũng theo người đi. Chiều qua, trên đường lên khe, nàng đã đi qua bản của chính mình. Cầu thang lên nhà cao cột đã rút lên, gác ngang trước cửa, như người đi xa vẫn gác. Chuồng lợn trống, cửa mở. Dưới gầm nhà còn mấy cái gùi rách, một cái cối giã gạo nằm nghiêng. Ở đầu bản có một bà cụ chưa đi. Bà ngồi trên bậc đá trước nhà, ôm con gà mái, không chịu đi. Bà nói bà già rồi, ngựa có lên thì cũng chỉ thấy một bà già. Nàng không cãi. Nàng ngồi xuống cạnh bà, ngồi lâu, không nói. Gần tối, bà cụ tự dậy, kẹp con gà dưới nách, đi theo đứa cháu vào rừng. Lúc đi qua nàng, bà cụ cầm tay nàng một cái, bàn tay khô như lá chuối phơi. Bà không nói gì. Nàng cũng không. * * * Trưng Trắc lên khe sau nàng, Trưng Nhị đi sau. Cả hai mặc giáp, giáp da của người núi khâu cho, đeo kiếm. Bà đi chậm, mỗi bước lên dốc đá đều đặt chắc rồi mới nhấc bước sau. Bà không nói. Nàng cũng không nói. Người em đi một vòng quanh khe, ngó từng chỗ người cầm cung đứng. Tới một chỗ, nàng dừng lại, bảo một gã trai trẻ lùi lên hai bước, nấp sau tảng đá cao hơn. Gã trai không hiểu tiếng chung. Em gái bà không nói lại, chỉ tay, vẽ một đường cong trong không khí, từ chỗ gã đứng xuống lòng thung lũng. Gã trai hiểu. Gã lùi lên. Mùa trước cũng thế. Người em đi một vòng, sửa chỗ đứng cho người cầm cung, không nói nhiều. Nàng đi theo người em một quãng. Tới chỗ đám trai bộ thứ hai, người em ngồi xổm xuống, nhặt một hòn sỏi, vạch lên mặt đá một con ngựa, vạch nhanh, mấy nét là ra cái đầu, cái cổ, bốn cái chân. Người em chấm một chấm vào ức con ngựa, chấm thêm một chấm vào cổ. Đám trai nhìn nhau, gật. Người em dậy, đi tiếp. Mùa trước đám trai ấy bắn vào người, tên cắm vào khiên da, rơi xuống cỏ. Mùa này họ biết bắn vào đâu. Bà đứng cạnh nàng ở miệng khe, ngó xuống thung lũng. Thung lũng dài, hẹp, cỏ xanh, có một con suối uốn giữa. Từ đây tới chân đèo giữa phía bên kia là nửa ngày đường người đi bộ. Ngựa thì nhanh hơn. – Họ tới đâu rồi? – Bà hỏi. Nàng nói người bộ thứ ba báo sáng nay: ngựa đã qua đèo xa nhất, đang xuống thung lũng bên kia, chưa rẽ về phía nào. Mai hoặc ngày kia thì tới đây. Bà gật. * * * Nàng quay lại, gọi đứa em con chú. Gã đứng ở dưới bãi voi, cạnh con voi già nhất. Gã mười tám tuổi, gầy, cao, tóc buộc túm sau gáy. Gã là người giữ cái sừng của bản. Mùa trước, giữ được khe rồi, chính gã chạy một mạch xuống đồn chợ biên báo tin. Gã chạy lên. Gã đứng trước nàng, thở. – A Khao, ngươi lên ngọn đồi phía Nam. Thấy ngựa rẽ lối nào thì thổi, thổi cho cả khe nghe. – A Lam nói. Gã gật. Gã không hỏi lên đó bao lâu, ăn gì, ngủ đâu. Gã quay xuống bãi, lấy cái sừng treo trên cành cây, khoác lên vai bằng sợi dây gai. Gã buộc lại xà cạp, chặt. Gã nhét vào lưng một nắm cơm gói lá, một con dao. Nàng ngó gã đi. Gã đi qua bãi voi, qua rặng cây, ra khỏi miệng khe, rẽ về phía Nam. Gã leo lên sườn đồi phía Nam, đi nhanh, chân không vấp, như con dê đi trên đá. Gã leo lên cao dần, nhỏ dần. Có một lúc gã dừng lại trên một mỏm đá, quay xuống, giơ tay vẫy một cái. Nàng giơ tay lên thì gã đã quay đi. Gã quay lên, leo tiếp, khuất vào những lùm cây trên đỉnh đồi. Nàng đứng nhìn chỗ gã khuất thêm một lúc. Đoạn nàng quay vào. * * * Cả ngày mùng bảy không có gì. Mây tan lúc gần trưa. Nắng rọi xuống thung lũng, cỏ xanh lấp lánh. Người ba bộ ngồi ở chỗ của mình, ăn cơm nắm, uống nước suối. Voi đứng sau rặng cây, ăn lá, quạt tai. Có người ngủ gục trên đá. Có người mài dao. Buổi chiều, nàng xuống bãi voi. Người giữ voi đang thay dây cho chúng, gỡ những vòng mây cũ đã sờn trên cổ voi, buộc vòng mới, thắt nút kiểu người núi, kéo thử từng nút một. Con voi của nàng không để ai khác buộc. Người giữ nó đứng chờ cạnh chân nó, tay cầm vòng mây mới, đợi nàng. Nàng trèo lên cổ nó, tự gỡ vòng dây cũ, buộc vòng mới, thắt nút, kéo thử, nó mới chịu đứng yên. Nàng mang cho nó mấy tàu lá chuối non, xé từng dải đưa lên. Nó cuộn vòi đỡ lấy, nhai chậm, hai tai xòe rộng, đứng im, như đang nghe một thứ tiếng người không nghe được. Từ hồi nó còn nhỏ, nàng đã biết cái thói ấy: lúc trong rừng có hổ, nó cũng xòe tai đứng nghe như thế. Nàng vỗ lên chân nó, nói với nó mấy câu bằng tiếng núi. Nó cụp tai lại một chút, đoạn lại xòe ra. Đêm mùng bảy cũng không có gì. Trăng nửa vầng treo cao phía Nam lúc chạng vạng, sáng trên đỉnh ngọn đồi phía Nam. Nàng ngó lên đỉnh đồi ấy. Không thấy gì. Không nghe gì. Đứa em nàng ở trên ấy, nằm trong lùm cây, không đốt lửa. Sáng mùng tám, mây lại sà. Trước lúc mây tan, nàng leo lên mỏm đá phía Bắc khe, ngó về ngọn đồi phía Nam. Đỉnh đồi chìm trong mây, chỉ thấy một khối xám mờ. Nàng ngồi đó, ôm gối, đợi. Nàng nghĩ tới đứa em hồi nhỏ, hồi gã còn chưa giữ nổi cái sừng, thổi một hơi là đỏ cả mặt mà tiếng ra chỉ như tiếng nghé gọi mẹ. Cả bản cười. Gã không cười. Gã ra bờ suối thổi một mình, thổi suốt một mùa mưa, tới lúc tiếng sừng của gã vang qua được hai quả đồi. Gần trưa, mây tan, đỉnh đồi phía Nam hiện ra, xanh, im. Không có khói, không có tiếng. Nàng biết thế là gã vẫn ở đó, vẫn nằm im, vẫn canh. Nàng trèo xuống. Gần chiều mùng tám, những con ngựa đầu tiên xuống tới đáy thung lũng trước khe, và con voi trắng của nàng chỉ bước ra khỏi rặng cây một bước là cả hàng ngựa đi đầu đã chồm lên, hí vang, giật ngược về sau. Nàng không bảo con voi bước ra. Nó tự bước. Nó đứng ở bãi sau rặng cây cả ngày, hai tai không lúc nào cụp. Lúc tiếng vó ngựa vọng lên từ dưới, nó cất bước. Một bước. Cái đầu to với đôi ngà dài ló ra khỏi rặng cây, vào trong nắng chiều, trắng. Những con ngựa đi đầu thấy nó. Nàng chưa bao giờ thấy ngựa sợ như thế. Chúng chồm lên, hai chân trước đạp vào không khí, mắt trợn, hí lên tiếng hí the thé như tiếng người thét. Người trên lưng chúng ngả ngửa, ghì cương, có người rơi xuống cỏ. Những con đi sau đâm vào những con đi trước. Cả một khúc đầu đoàn rối loạn, ngựa xoay vòng, ngựa giật lùi, ngựa đá hậu. Con voi đứng im. Nó không bước thêm. Nó chỉ đứng đó, trong nắng, ngó xuống. Người ba bộ trên khe không ai bắn. Họ giương cung, đợi. Nàng không ra lệnh bắn. Ngựa còn ngoài tầm cung. Một lúc, người dưới thung lũng ghìm được ngựa. Họ không tiến lên. Họ lùi lại, lùi ra xa, lùi tới tận cuối thung lũng, ngoài tầm cung, ngoài tầm mắt người đứng trên khe nhìn rõ mặt. Con voi của nàng quay đầu, lùi vào sau rặng cây. Trên khe, có tiếng cười khẽ đâu đó trong đám trai bộ thứ hai, cười xong lại im. Ông giữ voi già nhất bảo, ngựa sợ thì người cưỡi ngựa nhớ, mà người cưỡi ngựa nhớ lâu hơn con ngựa. Ông nói chậm, như người kể chuyện con trâu nhà ai. Nàng nghe, biết ông nói đúng. Nàng ngó xuống cuối thung lũng, nơi những bóng ngựa đã dồn lại thành một khối sẫm. Đông. Đông hơn đoàn mùa trước. Nàng đếm không xuể, đếm tới đâu lại lẫn tới đó, nên thôi không đếm. * * * Chiều mùng tám, người dưới thung lũng dựng trại. Trại thưa, rải rác, không như trại của đoàn mùa trước. Lửa ít. Họ dựng lều da thấp, buộc ngựa thành từng bầy, mỗi bầy có người canh. Từ trên khe nhìn xuống, nàng thấy họ đi lại, chậm, đều, không ồn ào. Nàng muốn cho người xuống đánh đêm. Nàng nói với bà. Người ba bộ thuộc đường rừng, đi đêm không cần đuốc. Xuống từ sườn đồi phía Bắc, đánh vào chỗ ngựa buộc, cắt dây, đuổi ngựa chạy. Ngựa chạy thì người cưỡi phải đi tìm. Mất một đêm tìm ngựa thì mất một ngày qua khe. Bà nghe. Bà không đáp ngay. Bà ngó xuống thung lũng, ngó những đốm lửa thưa thớt, ngó những bầy ngựa buộc gọn. – Họ không vào đâu. Người dẫn đường của họ đã thấy chỗ này từ mùa đông. – Trưng Trắc nói. Nàng im. Bà nói tiếp, chậm: người đi mua đường hồi trước Tết đã lên tới bản xa nhất, hỏi mua không được thì tự đi xem, đã thấy cái khe này, đã biết cái khe này mấy người cầm cung cũng giữ được. Họ dựng trại ngoài tầm cung không phải để đợi mai vào khe. Họ dựng trại để người núi ngồi đây ngó họ, trong khi họ tìm một lối khác. Nàng không cãi. Nàng nghĩ lại những gì bà nói, thấy đúng. Nàng thôi không bàn chuyện đánh đêm nữa. Nàng cũng không lui. Người ba bộ ở lại khe, ngồi đúng chỗ của mình. Tối ấy, nàng mang lên cho bà một ống cơm lam nướng còn ấm. Bà ngồi trên một tảng đá thấp, kiếm dựng cạnh chân, tay đặt hờ lên đùi. Bà nhận ống cơm, chẻ ra, chia cho nàng một nửa. Hai người ngồi ăn, không ai nói. Người em đi xuống đầu khe, chỗ đám trai trẻ ngồi, ngồi xen vào giữa họ, ăn chung một nắm muối với họ. Nàng nghe đám trai cười khẽ ở dưới ấy, tiếng cười lẫn trong tiếng suối. Ăn xong, bà gói phần cơm còn lại vào lá, đặt cạnh mình, bảo để mai. * * * Đêm mùng tám, nàng ngồi trên mỏm đá cao nhất của khe. Voi đứng ngủ ở bãi sau rặng cây. Voi ngủ đứng, đầu cúi thấp, vòi buông thõng, thỉnh thoảng một con thở dài một hơi. Người ba bộ ngồi rải rác trên khe, người thức, người ngủ, giáo ôm trong tay. Một ông già bộ thứ hai ngồi cạnh nàng, cất tiếng hát. Hát khẽ, rất khẽ, tiếng núi. Bài hát cũ, người già ba bộ vẫn hát khi đi săn đêm, về con hổ đi trong rừng không ai thấy, về người đi theo dấu hổ mà không bao giờ bắt được nó. Ông già hát hết một bài thì thôi. Không ai bảo ông hát tiếp. Nàng ngồi tựa lưng vào con voi trắng. Nó đã đi ra khỏi bãi, tới đứng sau lưng nàng trên mỏm đá từ lúc nào. Da nó ấm, thô, như vỏ cây phơi nắng cả ngày. Nàng tựa vào chân trước nó, ngó lên trời. Trăng nửa vầng treo cao, chếch dần về phía Tây. Nàng nhớ người vua trẻ ở dưới xuôi. Hồi tháng Giêng, ở chợ biên, ngồi trên lưng voi giữa dòng suối, nàng đã hứa với người ấy một câu: có người lạ lên, ta báo. Báo thì người núi đã báo. Báo bằng khói, bằng sừng, bằng chân chạy. Báo rồi thì sao. Nàng không biết người ấy sẽ làm gì. Nàng chỉ biết người ấy ở xa, xa lắm, ở dưới xuôi. Trăng lặn sau vách đá phía Tây. Khe tối hẳn. Chỉ còn sao. Quá nửa đêm, trăng đã lặn, trên ngọn đồi phía Nam cái sừng rúc lên một hồi ngắn rồi im, và A Lam biết đứa em nàng vừa thấy thứ gì đó động dưới sườn đá.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ