Chương 370: Du lĩnh phong yên

Rạng mùng sáu, Đồ Can cho ngựa lên đèo, và y không ngoái lại xem đám sứ của mình đã tới đâu. Đêm qua, trước khi nhổ trại, y ngồi ăn với lính ở bếp lửa đầu trại. Thịt cừu nướng, sữa ngựa, mấy nắm thóc rang người buôn mang theo. Lính đồng cỏ ăn nhanh, ăn im, ăn xong thì nằm xuống cạnh ngựa mà ngủ ngay. Thằng bé giữ ngựa ngồi cạnh y, khẽ ngân một câu hát của đồng cỏ, câu hát mẹ người ta vẫn ru con, về một con ngựa trắng chạy mãi không tới chân trời. Mấy người lính già ngồi gần nghe, không ai bảo nó thôi. Có người nhắm mắt. Trại nhổ từ nửa đêm. Không có lệnh hô to, không có tiếng trống. Y chỉ nói với mấy người cầm đầu các cánh một câu, mấy người ấy đi nói với những người dưới mình, và cả cái trại trải suốt lòng thung lũng thức dậy như một con thú lớn trở mình. Người ta cuốn lều da, buộc lên lưng ngựa thồ. Người ta dập lửa bếp bằng đất. Người ta dắt ngựa ra con đường mở dưới chân đèo, đường mấy ngày nay người của y chặt cây, dọn đá, mở rộng cho ba con ngựa đi ngang được. Mỗi người hai ba con ngựa. Một con cưỡi, một hai con thồ, buộc dây vào nhau. Người đi trước, ngựa đi sau, ngựa này nối đuôi ngựa kia. Cả đoàn dài tới mức người đi đầu đã lên tới lưng chừng đèo mà người đi cuối còn chưa ra khỏi trại. Trời chưa sáng hẳn. Mây sà thấp, trùm lên đỉnh đèo, ẩm, lạnh. Bờm ngựa ướt đẫm hơi mây. Người kéo cổ áo da lên tới cằm. Thằng bé giữ ngựa của y dắt con ngựa xám đi bên cạnh y. Nó tên Đà Cách, mười sáu tuổi, con một người chăn ngựa ở đồng cỏ phía Bắc. Nó theo y từ năm ngoái, giữ ngựa cho y, nấu nước cho y, ngủ cạnh chân y. Nó ít nói. Nó học được vài chữ tiếng chung của người dưới xuôi từ gã người buôn, đêm nào cũng lẩm bẩm một mình: cơm, nước, đường, núi. Y cưỡi con ngựa nâu. Con ngựa xám đi bên, để thay khi con nâu mệt. Y sinh ra trên lưng ngựa, người đồng cỏ hay nói thế về những đứa trẻ như y. Mẹ y đẻ y trong một cái lều da dựng vội giữa một mùa di cư, ba ngày sau đã bế y lên ngựa mà đi tiếp. Năm tuổi y tự cưỡi được. Mười tuổi y bắn được con thỏ chạy. Mười lăm tuổi y theo cha đi đánh một bộ khác cướp mất bầy ngựa của bộ mình. Cha y chết trong trận ấy. Y mang xác cha về trên lưng ngựa, ba ngày ba đêm, không ăn. Giờ y bốn mươi. Y đã đánh nhiều trận hơn y nhớ được. Đánh những bộ khác trên đồng cỏ, tới khi đồng cỏ chỉ còn một chúa. Đánh người Đại Hạo ở cái quan ải phía Tây Bắc của họ, nhiều mùa liền, tới khi bên ấy phải kéo cả chủ lực lên giữ. Cái quan ải ấy y chưa lấy được. Mà y cũng chưa thua trận lớn nào. Y không coi đó là cái tài. Y coi đó là vì y biết sợ những thứ đáng sợ. * * * Y không đợi đám sứ. Y sai họ đi từ hai mươi tư tháng Ba, theo một lối gã người buôn chỉ, xuống tận kinh thành của người dưới xuôi, mang theo câu hỏi xin mượn đường. Y không đợi câu trả lời. Y đã biết câu trả lời. Mượn đường là chữ của người buôn bày cho Khả Hãn, và Đồ Can chưa bao giờ tin ngựa thảo nguyên phải hỏi ai mới được đi. Gã người buôn bày chữ ấy từ mùa đông. Gã nói, người dưới xuôi trọng lễ, hỏi trước thì họ khó nói không. Nếu họ cho, thì cả đoàn đi qua đất họ, lên cái cổng đá phía Bắc, đánh vào lưng người Đại Hạo. Nếu họ khước, thì đoàn có cớ để đi, và người dưới xuôi không trách được ai. Vị chúa của y nghe, gật. Người thích những thứ có hai đầu, đầu nào cũng có lợi. Y không thích. Y không nói. Y không ưa gã người buôn. Gã nói nhiều, cười nhiều, cái gì cũng tính ra lời lãi. Mà gã có ích. Gã biết đường. Gã biết tiếng. Gã biết người. Người đồng cỏ không có ai như gã. Khả Hãn bảo dùng gã, y dùng. Ngựa thảo nguyên đi qua đất nào thì đất ấy biết, hỏi hay không hỏi cũng thế. Hỏi là cho người ta thì giờ để chuẩn bị. Mà vị chúa đã bảo hỏi, thì y sai người đi hỏi. Còn y thì đi. * * * Gã người buôn đi đầu đoàn, ngay trước y. Gã cưỡi một con ngựa thấp của người dưới xuôi, lông vàng, chân ngắn. Áo gã là áo người buôn, áo vải dày, thắt lưng da, không mang vũ khí. Hồi trước Tết, gã đã lên đất người núi với mấy thúng muối, mấy bó sắt, gạ mua lối đi. Người núi không bán. Gã về, kể với y. Xong gã đi xem đường. Gã thuộc mấy con đèo này như thuộc mấy cái bến của nhà gã. Gã quay lại, chỉ lên phía trước. – Qua khỏi đỉnh này thì xuống một thung lũng dài, tướng quân. – Gã nói. – Đi hai ngày thì tới một con đèo nữa. Tháng trước, một cánh quân của người phương Bắc vào đất này từ mé kia, bị người núi chặn. Y không đáp. Y biết chuyện ấy. Gã kể mãi rồi. Lần nào kể, gã cũng dừng ở chữ “chặn”, ngó y, như đợi y hỏi bị chặn ra sao. Y chưa hỏi lần nào. Y hỏi gã qua khỏi mấy con đèo thì tới đâu. Gã bảo qua hết đất núi thì xuống những thung lũng đông người ở, sau nữa là một vùng đồi, hết đồi là đồng bằng, cuối đồng bằng là kinh thành của họ, nằm bên một con sông lớn. Đi nhanh thì nửa tháng. Y hỏi đồng bằng có cỏ không. Gã cười, bảo có ruộng, có lúa, cỏ thì ven sông nhiều. Y không cười. Con đường lên đèo dốc dần. Đá lổn nhổn. Ngựa đi chậm, chân bám vào đá, đầu cúi. Có chỗ đường hẹp, chỉ một con ngựa đi lọt, bên trái là vách đá, bên phải là vực, mây trắng lấp dưới đáy vực không thấy gì. Người dắt ngựa đi bộ qua những chỗ ấy. Y không xuống ngựa. Con ngựa nâu của y đã qua những đèo cao hơn. Ở một khúc quanh, một con ngựa thồ trượt chân. Y nghe tiếng đá lở trước, tiếp đến tiếng ngựa hí, sau cùng là tiếng người kêu. Y quay lại. Con ngựa thồ của một gã lính trẻ đi sau mấy chục bước đã hụt chân xuống mép đường, hai chân sau treo lơ lửng trên vực, hai chân trước cào vào đá. Gã lính trẻ nắm chặt sợi dây cương, ngả người ra sau, dồn hết sức kéo. Đá dưới chân gã cũng bắt đầu lở. Mấy người gần đó chạy tới, túm lấy gã, túm lấy dây. Không kịp. Con ngựa tuột xuống. Dây cương giật khỏi tay gã lính, quất vào mặt gã một lằn đỏ. Con ngựa rơi vào lớp mây dưới đáy vực, mất hút. Không nghe tiếng nó chạm đáy. Gã lính trẻ ngồi bệt trên đường, ôm mặt. Mấy người kia kéo gã đứng dậy. Không ai mắng gã. Trên đường núi, mất ngựa là chuyện ai cũng có phần. Gã còn một con. Gã đi tiếp. Y cho người chạy dọc đoàn truyền xuống: qua những khúc hẹp, ngựa thồ buộc thưa ra, mỗi con cách con trước một sải dây, một con trượt thì không kéo con sau theo. Người dắt đi phía vách, ngựa đi phía vực. Y giữ cương đợi tới khi đoàn đi lại được, rồi mới thúc ngựa lên. Y nghĩ về núi. Đất này dốc. Dốc hơn đồng cỏ của y nhiều, mà không dốc bằng những dãy núi phía Tây đồng cỏ, nơi y đã dẫn ngựa vượt qua mấy bận, giữa mùa đông, tuyết ngập tới bụng ngựa. Ngựa thảo nguyên chân cứng, bụng chịu đói, quen đi những chỗ người ta bảo không đi được. Đèo này ngựa của y qua được. Đèo nào ngựa của y cũng qua được. Còn người trên núi thì khác. – Núi này ngựa ta qua được. Người trên núi thì đừng khinh. – Đồ Can nói. Gã người buôn quay lại ngó y, như ngạc nhiên. Gã chưa nghe y nói thế bao giờ. – Bên kia đèo có ba bộ người núi. Voi của họ không sợ ngựa, người của họ không sợ chết. – Gã người buôn nói. – Ngươi thấy họ chết bao giờ chưa? – Y hỏi. Gã chưa đáp. Gã nghĩ. Xong mới lắc đầu. – Chưa. – Gã nói. – Tại hạ chỉ thấy họ không bán đường. Y gật. Y hỏi gã về vua của người dưới xuôi. Gã kể những gì gã nghe ở các bến, các chợ. Vua trẻ. Vua mặc áo vải, đi bộ giữa lính. Năm ngoái, mùa lá rụng, có một đạo quân của người phương Bắc vây cái cổng đá phía Bắc, vua thả tù binh, cho người bỏ trại sang được ăn. Mùa xuân này, viên tướng tiên phong của người phương Bắc lại đánh cái cổng ấy, thua, phải rút về. Người dưới xuôi bảo vua có một thứ gì thiêng trong kinh, mà không ai nói được là thứ gì. Y nghe. Y không hỏi thêm. Y nhớ cái tên viên tướng ấy, người mà quân y đã nghe tiếng nhiều năm ở quan ải phía Tây Bắc. Người như thế mà thua một cái cổng nhỏ. Vì sao thua, gã người buôn cũng không kể được cho ra. Mà y không ưa những trận thua không rõ nguyên do. Y nghĩ tới những người ấy. Những người đã ra chắn ở đầu bản, muối không lấy, sắt không lấy, môi không mở, cho tới khi gã người buôn quay đi. Người núi nghèo. Muối với sắt ở trên núi quý như vàng. Mà họ không nhận. Người như thế không phải người khinh được. Y nghĩ tới những đốm canh trên đồi. Ba hôm nay, từ trong trại ngó lên, y đã thấy chúng. Trên mấy đỉnh đồi phía bên này đèo, ở những chỗ cao nhất, có người. Y không thấy mặt, không thấy dáng, chỉ thấy có những lúc cây ở đó động mà không có gió, có những lúc một con chim vụt bay lên mà không có ai đuổi. Y biết có người nằm ở đó, ngó xuống trại y. Y không sai người lên bắt. Lên bắt thì họ chạy, chạy thì họ báo. Mà không bắt thì họ cũng báo. Y để họ ngó. Y muốn biết họ báo bằng gì. * * * Gần trưa, đoàn lên tới chỗ cao nhất. Mây tan. Nắng rọi xuống đột ngột, chói, gắt. Gió trên đỉnh lạnh, mạnh, thổi phần phật vào áo da, vào bờm ngựa. Con ngựa nâu của y hộc từng hơi, hai bên sườn phập phồng, mồ hôi kết thành bọt trên cổ. Y xuống ngựa. Y dắt con ngựa nâu đi bộ một quãng trên ấy, chậm, cho nó thở. Thằng bé dắt con ngựa xám đi sau. Mấy người cầm đầu các cánh thấy y xuống ngựa thì cũng xuống, dắt ngựa đi bộ. Kế đó những người sau họ cũng xuống. Cả một khúc đoàn trên đèo đi bộ, ngựa đi bên cạnh người, thở. Thằng bé chạy lên ngang y, đưa cho y cái túi da đựng sữa ngựa. Y mở nút, uống một ngụm. Sữa chua, mát, hơi nồng. Y đưa lại cho thằng bé, bảo nó uống. Thằng bé lắc đầu, buộc túi lại vào yên ngựa xám. Y dừng ở mép đèo, chỗ con đường bắt đầu đổ xuống phía bên kia. Phía dưới là những thung lũng xanh. Xanh thẫm, xanh non, xanh vàng, từng lớp, nối nhau chạy về phía Đông Nam, tới chỗ trời mờ. Rừng phủ kín các sườn. Giữa rừng, ở đáy các thung lũng, có những dải bạc uốn lượn: nước khe chảy trên đá, trắng xóa dưới nắng. Đây đó có khói. Khói bếp. Những cái bản. Y đứng ngó những thung lũng ấy lâu. Gió trên đèo thổi tung vạt áo da. Mấy con ưng lượn vòng dưới chân y, thấp hơn chỗ y đứng, cánh xòe, không vỗ. Y ngó chúng lượn bên dưới mình, chậm, thong thả, như những người chủ đất ngó một kẻ lạ vừa lên tới cửa nhà. Trên đồng cỏ, chim bao giờ cũng ở trên đầu người. Đất này đẹp. Y nghĩ thế, không giấu. Đất có nước, có rừng, có ruộng ở đâu đó dưới kia. Đồng cỏ của y không có những thứ ấy. Đồng cỏ của y chỉ có cỏ, có gió, có trời, có ngựa. Người trên đồng cỏ đi mãi để tìm cỏ mới. Người ở đây không cần đi. Họ có đủ. Chuyện ai có đủ, y gác lại. Y là người cầm ngựa đi trước. Việc nghĩ cho đủ là việc của Khả Hãn. Y quay lại, ngó về phía sau, phía Tây Bắc, phía y đã tới. Núi nối núi, xám, mờ. Sau những dãy núi ấy là đồng cỏ. Từ đây không thấy được đồng cỏ. Mà y biết nó ở đó, phẳng, mênh mông, gió thổi rạp cỏ như sóng. Mùa này cỏ trên đồng đang lên xanh. Mẹ y, nếu còn sống, đang dựng lều ở một chỗ nào đó trên ấy, đợi mùa di cư. Y không nhớ nhà. Người đồng cỏ không có nhà để nhớ. Y chỉ nhớ cỏ. Thằng bé giữ ngựa đứng bên cạnh, ngó theo hướng y ngó. Nó không nói gì. Y đoán nó cũng nhớ cỏ. Y lên ngựa. Đuôi đoàn ngựa còn chưa qua hết đỉnh đèo thì trên ngọn đồi gần nhất phía bên này đã có một cột khói bốc lên, rồi tới ngọn thứ hai, ngọn thứ ba, xa dần về phía Đông Nam.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ