Chương 367: Sứ giả bất quỵ

Quá trưa mùng ba, đoàn sứ vào cửa Bắc, và Trịnh Khê, người được sai ra đón, thấy họ ngồi nguyên trên lưng ngựa mà qua cổng, không ai xuống. Lão đứng ở chân cổng, phía trong, từ trước giờ Ngọ. Nắng đầu hạ đổ thẳng xuống, gạch cổng hắt hơi nóng lên tận mặt. Mồ hôi chảy ròng ròng dưới cái mũ quan, thấm ướt cổ áo. Lão chờ thế gần một canh giờ, sau lưng mấy người lính cửa Bắc và hai gã thư lại kho, đợi. Lão nghe tiếng vó ngựa trước khi thấy người. Không phải tiếng vó ngựa thồ của người buôn, lộp cộp, chậm. Tiếng này dồn, đều, nặng, như mưa đá rơi trên mái ngói. Lão ngó ra ngoài vòm cổng. Trên con đường cái từ phía Bắc xuống, bụi đỏ cuộn lên một vệt dài. Họ tới. Mười mấy người. Lão đếm: mười bốn. Mỗi người dắt theo hai con ngựa, một con cưỡi, một con thồ đồ, buộc dây vào yên con trước. Ngựa cao, chân dài, đầu nhỏ, lông nâu sẫm, bóng như được chải dầu. Đuôi con nào cũng tết lại thành bím, buộc gọn. Khác hẳn giống ngựa lùn lông rậm của người Đại Hạo lão từng thấy dưới chân thành năm ngoái, khác cả mấy con ngựa thồ gầy của người buôn ở chợ. Người trên lưng ngựa mặc áo da, da thú thuộc, có chỗ còn để nguyên lông. Đầu đội mũ lông, mũ cao, rủ hai dải xuống hai bên tai. Lưng đeo cung ngắn, cong, đen, bên hông lủng lẳng túi tên. Mặt người nào cũng đen sạm nắng gió, gò má cao, mắt hẹp. Không ai cầm cờ. Không một mảnh vải nào bay trên đầu đoàn. Họ đi tới vòm cổng thì không dừng. Không ai kéo cương. Không ai nhảy xuống. Mấy người lính cửa Bắc giật mình, giạt cả vào hai mép cổng. Đoàn ngựa đi qua vòm cổng, tiếng vó vang dội dưới vòm đá như sấm, đi thẳng vào trong thành, ngồi nguyên trên lưng ngựa, như người đi qua một cái cổng làng không ai giữ. Lão đứng sững. Lão đã đón khách nước ngoài nhiều lần. Hồi lão còn làm Thượng thư, ngày nào có khách tới, lão dậy từ canh tư, mặc áo đẹp nhất, cho người quét sân, trải chiếu, thắp hương, đứng chờ ở chân cổng. Khách tới thì xuống ngựa, xuống kiệu. Hai bên chắp tay, cúi đầu, nói những câu đã thuộc lòng. Đó là lễ. Lão sống cả đời bằng những cái lễ ấy. Giờ lão không còn làm Thượng thư. Lão coi kho. Vua sai lão ra đón vì lão từng đón sứ, mà vua không sai lão mang lễ. Vua chỉ bảo: cho họ ăn, cho ngựa ăn, xem họ cần gì. Lão nghĩ, cả đời lão đón khách bằng lễ, giờ đón bằng cỏ. Người đi đầu đoàn kéo cương cho ngựa dừng ở giữa sân trong cổng, quay đầu ngựa, ngó lão từ trên lưng ngựa xuống. Người ấy to, râu rậm, mắt sâu. Kẻ cưỡi ngựa ngay sau thúc ngựa lên ngang, rồi nhảy xuống. Người này khác. Áo da như những người kia, mà mặt trắng hơn, tay trắng hơn, không râu. Người ấy đi tới trước mặt lão, chắp tay. – Tại hạ là người thông ngôn của sứ giả. – Người ấy nói. – Xin hỏi đại nhân là ai? – Hạ quan là người coi kho của triều. – Lão nói. – Phụng mệnh ra đón các vị. Gã mặt trắng quay lại, nói với người trên lưng ngựa mấy câu bằng một thứ tiếng lão không hiểu. Tiếng lạ, nặng, cuộn trong cổ họng, như tiếng người ta súc miệng. Người trên lưng ngựa nghe, gật, nói lại mấy câu ngắn. Gã mặt trắng quay về phía lão. – Sứ giả nói ngựa của ông ấy không ăn rơm. Xin cỏ tươi, mỗi con mỗi ngày một gánh. – Người thông ngôn nói. Lão ngó đàn ngựa. Hai mươi tám con. Hai mươi tám gánh cỏ tươi một ngày. – Được. – Lão nói. * * * Cái quán đón khách ở gần cửa Bắc, một dãy nhà gỗ có sân rộng, có tàu ngựa phía sau. Lâu lắm rồi không có ai ở đây. Mái dột mấy chỗ, tàu ngựa mục mấy cây cột. Sáng nay lão đã cho người quét dọn, vá mái, chèn lại cột. Chỉ được chừng ấy. Đoàn khách vào quán, xuống ngựa ở sân, dắt ngựa ra tàu. Họ không để lính của lão dắt hộ. Mỗi người tự dắt hai con của mình, tự tháo yên, tự cọ lưng ngựa bằng một nắm cỏ khô mang theo. Lão đứng ở đầu tàu ngựa ngó họ làm. Họ làm nhanh, gọn, không nói với nhau câu nào. Lão sai người ra bãi sông cắt cỏ. Bãi sông ngoài cửa Bắc có cỏ tốt, cỏ non đầu hạ, mọc dày tới đầu gối. Lão sai hai mươi người lính doanh mang liềm ra cắt, gánh về. Gánh đầu tiên về tới tàu ngựa lúc nắng còn gắt. Lão đứng ở cửa tàu, đếm gánh cỏ. Một. Hai. Ba. Lão không biết vì sao lão đếm. Có hai gã thư lại kho đứng đó, họ đếm được. Lão vẫn tự đếm. Lão tính trong đầu. Hai mươi tám gánh cỏ một ngày thì không khó, bãi sông có thừa. Mà cơm cho mười bốn người, thịt cho mười bốn người, củi, nước, chăn chiếu, thêm lính canh quán, thêm người hầu. Lão coi kho, lão biết mỗi bao thóc ra khỏi kho là một bao không trở về. Khách ở một ngày, kho vơi một ngày. Khách ở mười ngày, lão phải tâu xin mở thêm một gian. Lão không nói với ai những con số ấy. Lão chỉ tính, như người ta đếm hơi thở lúc khó ngủ. Người ta đổ cỏ vào máng. Ngựa sứ cúi đầu xuống ăn. Lão chưa thấy ngựa nào ăn như thế. Chúng ăn như chưa từng được ăn bao giờ, ăn như người chết đói vừa được cho một mâm cơm. Đầu cúi sát máng, miệng nhai không ngừng, tiếng cỏ bị nghiến rau ráu. Một gánh cỏ hết sạch trong chớp mắt. Người ta lại đổ gánh thứ hai. Gã mặt trắng đứng cạnh lão, khoanh tay ngó ngựa ăn. – Ngựa quen ăn cỏ tươi, ăn cả ngày. – Gã nói, như đọc được ý lão. – Đi đường núi mấy hôm, cỏ ít, chúng đói. Lão gật. Lão ngó gã. Gã thông ngôn nói tiếng chung trơn tru, mà cuối câu nào cũng kéo dài một chữ, đúng cái giọng người bên kia biển mà Trịnh Khê vẫn nghe ở bến Đông mỗi lần thuyền muối bên ấy cập bến. Lão nghe cái giọng ấy, và cái gì đó trong lão dựng đứng lên. Gã là người ở đâu, lão không hỏi. Gã theo đám người cưỡi ngựa ấy từ bao giờ, lão cũng để đó. Lão hỏi gã đường từ chợ biên về kinh đi có mệt không. Gã đáp mệt, mà ngựa tốt. Lão hỏi gã ăn được cơm không, hay đoàn khách ăn thịt. Gã cười, bảo cơm cũng được, thịt thì càng tốt. Gã nói chuyện dễ dàng, như người đã quen nói chuyện với quan các nơi. Cuối câu nào cũng kéo dài một chữ. * * * Tối mùng ba, lão vào cung. Lão xin gặp vua. Người gác cửa vào báo. Lão đứng ngoài hiên chờ, tay vò vạt áo. Lão không biết chuyện mình sắp tâu là chuyện lớn hay chuyện vặt. Lão chỉ biết nó cứ cấn trong ngực từ chiều tới giờ, như một hòn sỏi kẹt trong guốc. Vua cho vào. Vua ngồi ở gian bên, trước án, đèn thắp hai ngọn. Lão quỳ xuống, tâu ngắn: gã mặt trắng của đoàn khách nói tiếng chung có giọng người bên kia biển. Cái giọng kéo dài chữ cuối câu, người Hải Nguyệt ai cũng thế. Lão nghe ở bến Đông mấy chục năm, lão không nhầm. Vua nghe. Vua không nói gì. Lão quỳ chờ. Một lúc lâu. Vua vẫn không nói gì. Vua chỉ ngó ngọn đèn, bàn tay đặt yên trên mặt án. Đoạn vua bảo lão về nghỉ, mai còn chầu. Lão lạy, lui ra. Đường từ cung về nhà lão đi ngang bến Đông. Đêm đã xuống, bến vắng, chỉ còn mấy chiếc thuyền chở gạo buộc dây ngủ yên. Ở cuối bến, chỗ sáng hôm qua chiếc thuyền buôn Tô gia còn neo, giờ trống. Người bến bảo thuyền ấy nhổ neo từ trước rạng sáng nay, đúng như cô chủ thuyền đã dặn từ hôm trước, hàng đã bốc lên kho từ chiều. Lão dừng chân, ngó cái chỗ trống ấy một chốc. Lão nghĩ tới cái giọng kéo dài chữ cuối câu. Ý ấy tới đó thì tắc. Lão về. Lão không biết vua nghĩ gì. Mà lão nhớ, lúc lão nói tới chữ “bên kia biển”, ngón tay vua đang gõ khẽ trên mặt án thì dừng lại, rồi không gõ nữa. * * * Sáng hôm sau, khách vào chầu. Điện Cần Chính mở hết cửa. Các quan đứng đủ hai hàng. Lão đứng ở hàng văn, chỗ của người coi kho, quãng giữa. Người đứng đầu hàng văn đã ở chỗ của ông. Người áo xanh đứng sau ngai, bên trái, một bước. Họ vào. Người cầm đầu, người râu rậm, đi giữa, gã mặt trắng đi sau một bước, hai người nữa đi sau cùng. Họ vẫn mặc áo da, vẫn đội mũ lông. Họ đi thẳng tới giữa điện, cách ngai mười bước, thì dừng. Không quỳ. Cả điện ngó họ. Người râu rậm đứng thẳng, hai tay buông, ngó thẳng lên ngai. Không cúi đầu. Không chắp tay. Sứ giả đứng giữa điện, không quỳ, và người thông ngôn nói thay sứ giả rằng người thảo nguyên chỉ quỳ trước trời và trước Khả Hãn. Triều xôn xao. Lão nghe tiếng thì thào lan từ đầu hàng tới cuối hàng, như gió đi qua một ruộng lúa. Có viên quan già nhích ra khỏi hàng, mặt đỏ gay, định nói gì, rồi lại lùi về. Có người ngó lên đầu hàng văn, như đợi người đứng đó lên tiếng. Tô Hiến Thành không động. Ông đứng ở đầu hàng, lưng thẳng, mặt không đổi, hai tay chắp trước ngực, mắt ngó xuống nền gạch. Vua cũng không động. Trên ngai, vua ngó người râu rậm. Lão không thấy trên mặt vua có gì. Tiếng thì thào lặng dần. Gã mặt trắng nhích lên một chút, chắp tay, cúi đầu, một cái cúi rất khéo, không thấp quá, không cao quá, cúi đủ để người ta không trách. – Tướng tiên phong xin mượn đường qua đất này lên cái cổng đá phía Bắc, xin cỏ cho ngựa, lương cho người, và xin quốc chủ ra chợ biên gặp mặt. – Người thông ngôn nói. Cả điện lặng ngắt. Lão ngó lên ngai. Vua im lâu. Lâu tới mức lão nghe được tiếng một con chim sẻ đập cánh trên xà nhà. Xong vua nói, giọng bình thường, không to, không nhỏ: mai sẽ trả lời. Khách về quán nghỉ. Gã mặt trắng dịch lại. Ở cuối hàng văn, lão nghe gã trạng nghèo thì thầm với người bên cạnh rằng ngựa đợi lâu thì ngựa ăn nhiều, mà người đợi lâu thì người nghĩ nhiều, không biết bên nào thiệt hơn. Người bên cạnh nín cười tới đỏ mặt. Người râu rậm nghe gã mặt trắng dịch xong câu của vua, chau trán, nói gì đó. Gã mặt trắng nói lại: người cầm đầu mong quốc chủ đừng để ngựa đợi lâu. Vua không đáp. Đoàn khách quay ra. Lão ở hàng văn, nghĩ. Vua đợi cái gì? Vua đợi ai? Lão nghĩ tới ông tướng già mà người ta gọi là Đại vương, người đã xuôi thuyền xuống cửa sông từ hai mươi ba tháng Ba, chưa về. Lão đoán vua đợi ông ấy. Lão không chắc. * * * Chiều hôm ấy, lão lại ra quán. Ngựa của khách được dắt ra bãi đất trống trước quán cho ăn cỏ ngoài trời. Hai mươi tám con ngựa cao chân đứng thành hàng trên bãi, cúi đầu ăn đống cỏ người ta đổ xuống. Mấy người trong đoàn khách ngồi xổm cạnh ngựa, chuyện với nhau bằng thứ tiếng của họ. Người kinh kéo tới xem. Đầu tiên là trẻ con, rồi đàn bà, rồi đàn ông, đứng chật hai bên đường ngoài hàng rào quán. Người ta chỉ trỏ, thì thào. Chưa ai ở kinh thấy ngựa nào cao như thế. Có mấy đứa trẻ trèo lên hàng rào, ngồi vắt vẻo. Một thằng bé to gan hơn cả, nhặt một nắm cỏ, ném về phía con ngựa gần nhất. Nắm cỏ rơi trước mõm con ngựa. Con ngựa ngẩng phắt lên, hí một tiếng. Tiếng hí vang, sắc, như xé. Lũ trẻ trên hàng rào nhảy xuống, chạy tán loạn, đứa ngã, đứa khóc. Người lớn bật cười. Mấy người trong đoàn khách cũng cười, cười to, vỗ đùi. Lão đứng ở cổng quán, ngó. Lão thấy mình đứng đó lâu hơn cần. Cỏ đã cấp đủ, gánh đã đếm xong, không còn việc gì để làm. Mà lão vẫn đứng. Một ông lão buôn ngựa ở chợ phía Bắc chen qua đám đông tới gần hàng rào. Lão biết ông già ấy. Buôn ngựa thồ cả đời, mắt tinh như mắt cú. Ông già ngó đàn ngựa một hồi, rồi lắc đầu, quay sang lão mà nói, giọng như than: cả kinh này gom hết ngựa lại, không đổi được một con. Nói thế xong, ông già bỏ đi, không ngoái lại. Lão ngó đàn ngựa. Ngó cái cách chúng đứng, bốn chân dạng ra, vững như cột. Ngó cái cách người thảo nguyên ngồi xổm cạnh chúng, tay đặt lên cổ ngựa như đặt lên vai anh em. Lão nghĩ tới những con ngựa thồ gầy còm của kinh, những con ngựa trạm chạy ba ngày là gục. Mặt trời xuống thấp. Bóng ngựa đổ dài trên bãi. Tối hôm ấy, ông tướng già mà triều gọi là Đại vương vừa lên khỏi bến Đông đã không vào cung trước, mà đi thẳng tới tàu ngựa của quán sứ, đứng ngó đám ngựa cao chân ấy rất lâu, và Trịnh Khê đứng sau ông không dám hỏi.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ