Chương 366: Môn tiền vô ảnh

Đêm mùng bốn, trăng lặn sớm sau vách Tây, và Lý Ông Trọng thấy mấy ngọn đuốc trên mặt tường bỗng thôi lay, cháy thẳng lên như cắm trong một gian nhà không có gió. Y ngồi ở chỗ quen, mép Bắc nóc cổng, lưng tựa vào mặt đá. Cánh tay phải gãy đeo trên dây quàng cổ, nằm im trước ngực như một khúc gỗ người ta buộc vào người y. Cây thương dài gác ngang trên đùi, tay trái đặt lên cán. Từ ngày lên Ải, đêm nào y cũng ngồi đây. Ngày thì y ngủ ít, đêm thì y không ngủ. Người Ải quen rồi. Họ đi qua y như đi qua một cái trụ đá. Cánh tay gãy đã bớt đau. Mấy hôm đầu, mỗi lần trở mình y lại thấy cái xương bên trong như hai mảnh sành cọ vào nhau. Giờ thì chỉ còn nhức, nhức âm ỉ, nhất là lúc gần sáng khi trời trở lạnh. Lão trấn thủ cho người lấy hai thanh tre nẹp lại, quấn vải, quàng dây qua cổ. Người áo màu đất bảo y xuống dưới hiên mà nằm. Y không xuống. Y nằm dưới hiên thì y không thấy được đồng trống. Ở đời mình, y cũng từng giữ một cái cổng. Một cái cổng ở xa lắm, ở biên một nước khác, giữa những kẻ nói một thứ tiếng y phải học mãi mới quen. Y đứng ở đó nhiều năm, cao hơn mọi người, cầm giáo, và người bên kia biên giới thấy y thì không dám tới gần. Khi y về già, về làng, vua nước ấy cho đúc một pho tượng đồng giống y, đặt trước cửa cung ở kinh thành, và người bên kia sang thấy tượng thì tưởng y còn đứng đó, vẫn không dám tới gần. Y nghe kể thế. Y không thấy cái tượng ấy bao giờ. Đêm nào ở đây gió cũng tràn xuống từ con đèo. Từ đầu hạ tới giờ vẫn thế: gió lạnh, khô, lùa qua đồng trống, lên mặt tường, làm ngọn đuốc nào cũng chao đảo, nghiêng hẳn đi rồi dựng lại, nghiêng rồi dựng. Y đã quen nghe tiếng lửa đuốc phần phật trong gió như quen tiếng thở của chính mình. Bây giờ thì không có tiếng ấy. Chập tối, mọi thứ còn như bao đêm khác. Lính Ải ăn cơm trên mặt tường, ngồi tựa lỗ đá, bát cơm đặt trên đầu gối. Người áo màu đất đi một vòng mặt tường như ông vẫn đi, dừng ở từng chỗ gác, hỏi mấy câu ngắn. Ông kể với y rằng sáng nay ông dẫn mấy người lính lên tận chỗ khúc đường sụt trên đèo, đi đi lại lại, đếm bước, ngó xuống vực, rồi về. Mấy người lính hỏi có xếp đá chèn lại không. Ông bảo để nguyên. Đường ấy là đường người bên kia đi xuống. Dưới sân, mấy gã lính doanh vừa dựng đền về, ngồi rửa chân ở vại nước, bàn nhau mùng sáu người bản lên thắp thì mái đã kín chưa. Một gã bảo kín. Một gã bảo còn thiếu hai hàng gianh ở nóc. Hai gã cãi nhau tới lúc gã đội trưởng quát mới thôi. Y ngồi nghe những tiếng ấy, như nghe tiếng mưa trên mái. Một cái Ải bình thường, sau một trận đánh. Y ngẩng đầu. Ngọn đuốc gần y nhất, cắm ở lỗ đá cách y mươi bước, cháy thẳng. Không lay. Không ngả. Ngọn lửa đứng im, nhọn, vàng, như một cái lá vẽ trên vách. Xa hơn, ngọn thứ hai, ngọn thứ ba dọc mặt tường, cũng thế. Cả hàng đuốc đứng im, sáng đều, như có ai vừa đóng hết cửa một gian nhà lớn lại. Gió đã tắt. Không phải tắt dần. Tắt một lúc, như bị cắt. Y ngồi im, nghe. Không nghe gì. Côn trùng dưới đồng trống thôi kêu. Con chó của gã lính bếp nằm ở chân bậc dưới sân thôi gãi. Cả cái Ải lặng đi, lặng tới mức tai y ù lên vì không có gì để nghe. Y đặt tay trái lên cán thương, nắm chặt, chống mà nhổm dậy. * * * Dưới chân cổng, phía ngoài vòm, có cái đền đang dựng. Đền mới. Cái đền cũ ở chỗ ấy cháy cái đêm người bên kia men chân tường từ phía vách Tây tới châm lửa, chỉ còn nền. Từ hai mươi tám tháng Ba, đám lính doanh từ dưới bản lên, có gã đội trưởng cầm đầu, đã dựng lại. Dựng cột, đóng kèo, lợp mái. Mái mới lợp được hơn nửa, phần còn lại trơ kèo dưới bầu trời. Ban ngày y ngồi trên nóc ngó xuống, thấy họ lợp, thấy người bản gánh gianh lên, thấy lão trấn thủ chống gậy ra đứng ngó. Đêm thì đền tối, không đèn. Đêm nay, cạnh cái đền ấy, có một người đứng. Người áo đen đứng dưới chân cổng, cạnh cái đền gỗ mới dựng cột chưa lợp kín mái, và dưới ánh đuốc, đất quanh chân nó không có bóng. Y ngó xuống. Người ấy cao. Cao gần bằng y. Áo đen, dài chấm đất, rộng, không thấy hình người bên trong, như một tấm vải trùm lên một cái cột. Mặt không thấy, chỉ thấy một khoảng tối trong cái mũ trùm. Hai tay buông, khuất trong tay áo rộng. Người ấy ở ngay dưới chân cổng, cách vòm cửa mấy bước, im, thẳng. Ánh đuốc trên mặt tường rọi xuống. Rọi lên đá, lên đất, lên mấy cây cột đền. Cột đền đổ bóng dài xuống đất, sẫm, rõ. Hòn đá to ở chân cổng đổ bóng. Đến cái vò nước ai để quên cạnh đền cũng đổ bóng. Riêng chỗ của người ấy thì không có gì. Đất dưới chân nó sáng đều như chỗ không có ai. Y nhìn lâu. Y không chớp. Kế đó, y thấy cái lạnh. Nó không tới như gió. Nó tới từ dưới lên, từ chân cổng, từ đúng chỗ người áo đen, lan ra. Mặt đá quanh cổng trắng dần. Từng vệt. Từ chân người ấy loang ra, như có ai rắc một lớp muối mỏng lên mặt đá, lên đất, lên chân mấy cây cột đền. Lớp trắng ấy bò lên tường cổng, chậm, lên tới nửa tường thì dừng. Y thở ra. Hơi thở y trắng một làn trước mặt, rồi tan. Đầu hạ. Mấy hôm nay ban đêm trên nóc cũng chỉ mát, không lạnh. Mà hơi thở y trắng. Dọc mặt tường, mấy người lính gác gần mép đã lùi lại. Lùi một bước, hai bước, tay vẫn cầm giáo. Chẳng ai la lên. Chẳng ai gọi nhau. Y thấy một gã lính trẻ cách y mấy bước, mặt tái ngắt dưới ánh đuốc, môi run mà tiếng không ra. Gã nhìn y. Y lắc đầu, khẽ. Gã im. * * * Có tiếng chân lên bậc. Nhẹ, nhanh, đều. Người áo màu đất lên tới mặt nóc, đi thẳng ra mép Bắc, tới cạnh y. Ông không hỏi chuyện gì. Ông ngó xuống, thấy. Y thấy vai ông cứng lại một chút dưới lớp giáp da. Tay phải ông đặt lên chuôi kiếm. Ông nhìn cái người dưới chân cổng một lúc. Nhìn lớp trắng trên mặt đá. Nhìn cái chỗ không có bóng. – Tướng quân giữ nóc. Ta xuống xem nó là thứ gì. – Lý Thường Kiệt nói. Giọng ông bình thường, khẽ, như người bảo đi xem một con trâu lạc vào ruộng. Ông đã quay người về phía bậc. Y đưa tay trái ra, đặt lên vai ông. – Thái úy đợi. Nó chưa bước qua cổng, ta chưa cần biết nó là gì. – Lý Ông Trọng nói. Ông dừng lại. Ông quay sang nhìn y. Y không giảng thêm. Y nghĩ, mà không nói: một thứ tới mà không bước qua thì là thứ tới để xem. Xuống gặp nó là cho nó xem thêm một thứ nữa. Ở trên này, nó chỉ thấy cái cổng, những ngọn đuốc, và y. Người áo màu đất nhìn y lâu. Đoạn ông bỏ tay khỏi chuôi kiếm. Ông ở lại cạnh y, nơi mép Bắc, mắt dõi xuống. Hai người như thế, không ai nhúc nhích. Một lúc lâu, người áo màu đất hỏi khẽ, không quay sang: – Nó ngó cái gì? – Cái cổng. – Y nói. – Ngó xem cổng này có ai giữ. – Có ta với tướng quân. – Thế thì nó thấy rồi. Người áo màu đất không nói nữa. Y nghe ông thở ra qua mũi một hơi ngắn, như người muốn cười mà không cười. Ông đã giữ những cái đèo khác, đời trước của ông, y đoán thế. Ông biết có những thứ tới để thử xem bên này có ai, và ai thì thế nào. * * * Người áo đen dưới chân cổng không động. Nó đứng đó rất lâu. Lâu tới mức một ngọn đuốc ở đầu tường xa bắt đầu kêu lép bép vì cạn dầu. Lâu tới mức gã lính trẻ đứng cách y mấy bước đã ngồi thụp xuống, ôm giáo, run. Nó không bước tới. Không lùi. Không quay đầu về phía mái đền bên cạnh. Không ngó những ngọn đuốc. Tới một lúc, cái khoảng tối trong mũ trùm ngửa lên. Nó ngửa mặt ngó cái hình khắc trên trán cổng rất lâu, rồi ngó lên đúng chỗ y đứng, và y thấy cái lạnh đi từ cánh tay gãy lên vai, xuống tận xương sống. Trên trán cổng có khắc hình một người khổng lồ cầm giáo, mặt hướng ra phương Bắc. Hình ấy chính y bảo khắc, mùa xuân năm ngoái, hồi cổng đá vừa dựng xong: to bằng người thật, đứng thẳng, giáo trong tay. Người thật là y. Người ba xóm dưới bản gọi nó là ông khổng lồ, như gọi y, và sáng mùng một nào cũng cắm nhang ở kẽ đá phía trong, sau lưng nó. Y bảo khắc để người bên kia ngó lên thì thấy cổng này có người giữ, cả những đêm y không đứng trên nóc. Ở nước xa kia, người ta đã làm thế cho y, bằng đồng. Mặt hình không giống y. Người thợ đẽo đá chỉ đục được một cái mặt to, mũi to, mắt trợn, như mặt các vị thần trong đền làng. Mà cái dáng thì đúng: cao hơn cả vòm, giáo dựng bên mình, ngó ra phía người tới. Nó không cần giống mặt. Người bên kia đứng dưới đồng trống thì có ai thấy mặt. Đêm nay thì có một thứ đứng ngay sát chân cổng, ngó cái hình trước, rồi mới ngó người. Cái khoảng tối ngó lên chỗ y. Y không thấy mắt. Mà y biết nó đang ngó. Cái lạnh xuyên qua cánh tay gãy, chỗ xương chưa liền, nhói lên một cái như có ai cầm dao lạnh ấn vào. Từ đó lan lên vai, lan xuống lưng, chạy dọc xương sống, xuống tới thắt lưng. Y không lùi. Y thẳng người lên, cao hết cỡ, để nó nhìn cho rõ. Y nghĩ tới một cái cổng khác. Ở đời mình, rất lâu trước kia, ở một cái cổng ngoài biên, có những đêm y cũng thấy cái lạnh này, cái lạnh không phải của trời, đi từ dưới chân tường lên. Hồi ấy y chưa gọi được tên nó. Giờ vẫn chưa. Y chỉ thấy hai cái lạnh giống nhau. Người áo màu đất bên cạnh y không nói. Y thấy ông liếc y một cái, rồi liếc xuống cái người dưới kia, rồi lại liếc y. Ông để thế. * * * Có tiếng gậy chống trên bậc. Lão trấn thủ lên tới nóc, chậm, chân trái kéo. Lão đi ra mép Bắc, dừng sau lưng hai người, cách một bước. Lão nhìn xuống. Y nghe lão thở mạnh một hơi, rồi thôi. Lão im. Giữ Ải ngần ấy năm, chắc lão chưa thấy thứ nào như thế. Y đoán thế. Mà lão chẳng hỏi han ai. Lão chống gậy, hai bàn tay úp lên nhau trên đầu gậy, như người canh cho kẻ khác ngủ. Ba người trên nóc. Một người áo đen dưới chân cổng. Không ai nói gì. * * * Gần rạng, dưới sân, có tiếng lửa bén. Mấy người lính dưới chân cổng phía trong, những người suốt đêm nép vào hiên không dám ló ra, đã nhóm lại bếp. Lửa bén lên từ một nhúm rơm, rồi củi, kêu tí tách. Ánh lửa vàng hắt lên chân tường. Có người ngồi xổm hơ tay. Gã lính trẻ đã ngồi thụp trên nóc lúc nãy giờ đứng dậy, giậm chân xuống đá, xoa hai tay vào nhau cho ấm, mặt đã bớt tái. Suốt đêm, y đã tính trong đầu, nếu nó bước qua vòm cửa thì y làm gì. Tay phải gãy. Tay trái còn. Cây thương dài quá, một tay không xoay được trong vòm hẹp. Mà ném thì được. Từ mép nóc này ném xuống chân cổng, một tay, y ném trúng. Y đã ném trúng những thứ xa hơn thế. Y chỉ không biết mũi thương có chạm được vào một thứ không có bóng hay không. Y siết cán thương, giữ nó trên tay, mũi chĩa xuống chân cổng, sẵn đó. Nó không bước qua. Y không ném. Cán thương dưới tay y lạnh như gỗ vừa ngâm dưới suối. Giờ y cúi xuống mới thấy trên mũi thương sắt đã bám một lớp trắng mỏng từ lúc nào, mờ như hơi thở phả vào gương đồng, mũi sắt không còn bắt ánh lửa đuốc nữa. Lửa dưới sân đã bén mà lớp trắng ấy chưa tan. Lão trấn thủ cũng đã ngồi xuống một hòn đá ở mép nóc, chân trái duỗi ra. Lão lần trong vạt áo, lấy ra một miếng cau khô, bỏ vào miệng, ngậm mà không nhai. Lão ngậm thế để có cái mà cắn răng vào. Gió đã trở lại. Nhẹ thôi. Một làn gió từ phía đèo thổi qua mặt tường, và ngọn đuốc gần nhất khẽ chao một cái. Người áo màu đất vẫn không rời mép nóc. Từ lúc lên, ông chưa xê dịch một bước, tay buông, mắt không rời cái người dưới chân cổng. Người áo màu đất quay sang lão trấn thủ, nói khẽ: sáng ra phải cho người cưỡi ngựa về kinh, báo ngay. Lão trấn thủ gật, không hỏi báo thế nào. Y biết lão cũng đang nghĩ như y: báo về kinh rằng có một người không có bóng đứng trước cổng cả đêm rồi đi, thì kinh đọc xong sẽ hiểu bao nhiêu. Trước rạng, nó quay lưng đi về phía đèo, không vội, và khi trời sáng, cả mặt đá trước cổng còn trắng một lớp như muối, trừ đúng chỗ nó đã đứng.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ