Chương 363: Hương mạch trùng tục

Sáng hai mươi tám, bàn tay hắn vừa áp xuống mặt Trống dưới địa thất thì sợi phía Bắc, sợi đã lạnh từ cái đêm hai đền cháy, ấm lên. Hắn xuống địa thất từ trước khi trời sáng. Từ hôm về kinh, sáng nào hắn cũng xuống, đặt tay lên mặt đồng một lúc rồi mới lên. Không phải để gọi ai. Không phải để hỏi con số. Hắn chỉ đặt tay lên, để cảm những sợi dây chạy về dưới lòng bàn tay mình. Mấy sợi ấm, đều, gần: sợi từ chỗ thắp trước cổng, sợi từ chợ Đông, sợi từ bến Đông, những sợi trong vòng thành giờ đã có chỗ nấp. Mấy sợi khác xa hơn, mỏng hơn, chạy về từ phía Tây, từ phía Nam, từ những cái bản trên núi hắn chưa đặt chân tới bao giờ. Và có những chỗ trống. Chỗ trước kia có sợi mà giờ không còn. Chỗ phía Bắc, nơi con đường lên Ải. Từ cái đêm hai đền phía Bắc cháy, chỗ ấy lạnh. Không phải lạnh như đồng. Lạnh như một chỗ trong nhà người ta vừa khiêng đi một cái giường, còn in vết chân giường trên nền đất. Sáng nay, chỗ ấy ấm. Ấm từ từ. Như có ai thổi vào một đống tro mà dưới đáy còn một hòn than. Hắn giữ yên bàn tay, không ấn, không nhấc. Hắn cảm thấy sợi ấy chạy về từ rất xa, ngược theo con sông, qua những quả đồi, lên tận chân con dốc đá dưới Ải. Mỏng. Mà có. 【Đinh! Mạch hương hỏa: Nà Lừa — nối lại.】 Hắn đọc một lần. Hắn nghĩ tới những sợi đã đứt. Mùa xuân này, hai cái đền phía Bắc, một đêm. Năm ngoái, chỗ thờ ở bến Đông, gian thờ ở chợ Đông. Sợi nào đứt, hắn đều cảm được, như người ta cảm một cái răng vừa rụng, cứ lấy lưỡi tìm vào chỗ trống. Sợi chợ Đông năm ngoái đứt rồi nối chỉ sau mấy hôm. Sợi dưới chân Ải thì người ta phải dựng lại từ nền tro, mất gần một tháng. Hắn không nghĩ ngay tới con số. Hắn nghĩ tới cái bản. Những mái nhà vách đất dưới chân Ải. Người già, trẻ con xuống thuyền rạng mùng tám. Cái đền giữa bản cháy cái đêm bên kia vòng qua vách Tây, cả bản đứng xem không làm gì được. Năm hôm sau họ về, nhà mình chưa sửa xong đã dựng lại cái đền. Sáng nay họ thắp. Không ai bảo người bản dựng lại cái đền, và hắn biết nếu có ai bảo thì nén nhang sáng nay đã không ấm như thế. Hắn không bảo. Lão trấn thủ không bảo. Gã đội trưởng lính doanh ở lại dưới ấy không bảo. Hắn biết thế, vì hắn biết những người ấy. Người bản tự dựng, tự lợp, tự thắp. Thứ chạy về dưới tay hắn sáng nay là thứ họ tự cho. Hắn rời bàn tay khỏi mặt đồng. Ở ngưỡng địa thất, sáng nào cũng vậy, lão già làm nỏ ngồi xoay lưng về phía cái Trống. Mấy bó gỗ của cái nỏ lớn vẫn nằm ở góc địa thất, dựng nghiêng vào vách, buộc dây gai, cái túi da đựng dây nỏ treo trên một cái chốt gỗ ngay cạnh. Lão chưa dựng nỏ. Lão bảo hắn hôm qua: chưa biết người ta tới từ phía nào thì chưa dựng. Hắn đi qua lão, lên bậc. Ở chiếu nghỉ giữa cầu thang, trên bậc đá, có một cái mâm gỗ nhỏ úp lồng bàn. Dưới lồng bàn là bát cơm còn nóng, đĩa rau luộc, mấy miếng cá kho, một chén nước chè. Người đặt mâm đã lên rồi. Từ hôm hắn về, sáng nào cũng thế: hắn chưa lần nào bắt gặp Thanh Vân đặt mâm, chỉ thấy cái mâm, và hơi cơm còn bốc dưới lồng bàn. Nàng biết sáng nào hắn cũng lên từ địa thất, và lên thì đói. Hắn ngồi xuống bậc đá mà ăn. Ăn được nửa bát, hắn nghĩ, trưa nay gặp nàng thì sẽ bảo: dưới bản chân Ải, người ta đã dựng lại cái đền. Nàng sẽ không hỏi đền nào. Nàng sẽ chỉ gật. Hắn ăn hết bát cơm. Cái ấm trong lòng bàn tay lúc nãy vẫn chưa tan. * * * Sân Thái Miếu trời âm u. Không nắng, không mưa. Mây xám phủ thấp, đặc, đứng yên trên đầu như một tấm vải căng. Gió không có. Gạch sân rịn nước, nồm, trơn. Ngói trên mái đọng từng giọt, rỏ xuống hiên tí tách. Hắn ra cổng. Ngoài cổng, người kinh đã tới thắp sớm. Mới hửng sáng mà đã có hơn chục người đứng trước ba chiếc chum. Người già nhiều. Đàn bà bế con. Mấy ông hàng nước chưa mở hàng đã ghé qua thắp một nén rồi mới đi. Khói nhang bay lên chậm, không có gió nên khói cứ đứng thẳng, rồi tan vào mây xám. Một đứa bé chừng bốn năm tuổi, mẹ nó đưa cho nó một nén nhang đã châm. Nó cầm nén nhang, kiễng chân lên, cắm xuống tro. Cắm ngược. Đầu đỏ cắm xuống tro, chân nhang chĩa lên trời. Nén nhang tắt phụt. Mẹ nó bật cười. Mấy người đứng quanh cũng cười. Đứa bé ngơ ngác, ngó mẹ, ngó nén nhang, rồi ngó mẹ. Người mẹ rút nén nhang lên, châm lại vào nén của mình, cầm tay con, cắm lại cho đúng. Đứa bé ngó nén nhang đỏ đầu, cười theo, không biết mình vừa làm gì mà người ta cười. Hắn đứng ở bậc cổng ngó. Có một ông lão mù đi tới, tay chống gậy, tay kia vịn vai một thằng cháu nhỏ. Thằng cháu dắt ông lại gần chỗ thắp, châm nhang, đặt vào tay ông. Ông lão sờ mép sành, sờ tro, tìm chỗ cắm. Thằng cháu cầm tay ông, đưa xuống, cắm. Ông lão vái, vái lâu, môi mấp máy. Xong ông quay đi, thằng cháu dắt về. Ông lão không thấy gì, mà ông vẫn tới. Không ai nhận ra hắn. Hắn mặc áo vải thường, đứng ở chỗ khuất sau trụ cổng. Người ta thắp, vái, đi. Người này đi thì người khác tới. Một người đàn ông tóc hoa râm ở lại lâu hơn người khác, vái ba vái, lẩm bẩm gì đó, rồi mới đi. Có một người đàn bà trẻ thắp xong thì ngồi bệt xuống bậc đá, ngồi im một lúc, mặt cúi, rồi đứng dậy đi. Hắn không biết những người ấy thắp cho ai. Cho những người hắn gọi về, có lẽ. Cho những người họ đã mất, có lẽ. Có khi chỉ thắp cho cái Trống dưới kia, vì nghe nói nó vừa về. Hắn không cần biết. Những sợi dây không hỏi người thắp thắp cho ai. Hắn nán lại thêm một chốc, xong quay vào. Lúc ấy người mẹ ban nãy dắt đứa bé đi ngang, đứa bé còn ngoái lại ngó nén nhang của nó mấy lần, như sợ nó lại tắt. * * * Buổi chầu sáng ấy nhỏ. Điện Cần Chính chỉ mở một nửa. Mấy ngọn đèn thắp sớm vì trời tối. Các quan đứng hai hàng, không đông. Những người lo việc lớn đang ở các nơi, những người còn lại là những người phải có mặt. Người đứng đầu hàng văn gầy, lưng thẳng, mặt vẫn thế như bao ngày. Ở cuối hàng văn, gã trạng nghèo chắp tay trước bụng, mắt đảo quanh điện. Ông quan coi kho ở giữa, ôm cuốn sổ. Ở góc thềm, viên sử quan trẻ quỳ bên án, cuốn sổ mở trên gối, bút đã chấm mực. Lão Hàn lâm cũng có mặt, ở chỗ của lão, ông quan già năm ngoái từng quỳ giữa điện này cãi chuyện đền thờ, chuyện vua thắp hương thay dân. Hắn để ý lão gầy đi. Không nhiều. Chỉ là cái áo lão mặc hôm nay rộng ra ở hai vai, như áo may cho một người khác. Mặt lão trắng hơn mọi lần. Lão đứng im, không bước ra hàng như những lần có việc gì là lão bước ra. Hắn ngồi xuống ngai. Hắn để bàn tay phải lên chỗ đầu rồng ở tay vịn, chỗ mảnh gỗ đã về. Hắn không ngó xuống. Hắn chỉ biết tay mình đang ở đó. Ông quan đầu hàng văn bước ra trước. Ông tâu mấy việc nhỏ trong kinh. Việc sửa đê ở cửa Nam đã xong. Việc chia thóc giống cho mấy làng ven sông đã xong. Việc mấy người lính doanh về muộn thì ông để dành nói sau cùng. – Bẩm bệ hạ, tám mươi người lính đi bộ đã về tới cửa Bắc từ hôm kia, con voi thần cho đứng tạm ở bãi doanh. – Tô Hiến Thành nói. Hắn nghĩ tới con voi. Con voi đã cõng Trống lên Ải, đã cõng Trống xuống. Đã đứng ở bến chân Ải suốt mấy đêm, đã quỳ xuống đêm rằm. Đã đi bộ dọc bờ sông bảy ngày về kinh. Bây giờ đứng ở bãi doanh, giữa đám ngựa thồ, ngó tường thành. Người dắt voi kể với người cầm giáo dài rằng từ đêm rằm, nó ngủ quay đầu ra sông. Người cầm giáo dài kể lại với hắn. – Cho nó xuống bến Đông. Ở đấy nó ngó được ra sông. – Hắn nói. Ông cúi đầu, không hỏi han gì. Ở cửa điện, có tiếng chân nặng. Người dắt voi đã đứng đợi ngoài ấy từ lúc nào, không ai gọi. Gã to, áo vải, chân đất, cây côn để ngoài bậc. Gã nghe câu ấy thì quỳ xuống ngay ngưỡng cửa, cúi đầu sát đất, rồi đứng dậy, lui ra. Mấy viên quan đứng gần cửa ngó theo gã, rồi ngó nhau. Hắn thấy viên sử quan trẻ cúi xuống chép. Trịnh Khê bước ra tâu kho. Ông nói giá gạo ở chợ Đông mấy hôm nay hạ một chút, vì thuyền gạo dưới xuôi lên nhiều, vì người kinh đã thôi sợ. Ông nói thóc trong kho vẫn đủ. Hắn gật. Một viên quan ở hàng văn bước ra, tâu xin bệ hạ cho xuất kho, sai thợ lên dựng lại mấy ngôi đền ở chân Ải đã bị đốt, dựng cho to, cho đẹp, để dân biết triều đình không quên họ. Hắn ngó viên quan ấy. – Không. – Hắn nói. Viên quan ngẩng lên, ngơ ngác. – Đền của dân thì dân dựng. – Hắn nói. – Cái dưới bản họ dựng xong rồi. Cái kia rồi họ cũng dựng. Ai muốn mang gì lên giúp thì cứ mang, gạo, gỗ, muối, cho người dựng ăn. Còn dựng thì để họ dựng. Viên quan cúi đầu, lui về hàng. Mấy viên quan khác ngó nhau. Hắn biết có người cho hắn làm thế là keo kiệt. Hắn để họ nghĩ thế. Hắn không giảng. Có giảng thì họ cũng chỉ nghe được chữ, không nghe được cái ấm dưới lòng bàn tay hắn sáng nay. Gã trạng nghèo bước ra sau cùng, cười cười. – Bẩm bệ hạ, tại hạ có một chuyện vặt ở chợ. – Gã nói. – Mấy hôm nay ở chợ Đông người ta bán một thứ bánh mới, gọi là bánh voi, nặn hình con voi, mua về cho trẻ con. Tại hạ mua thử một cái. Nặn không giống lắm, voi mà như con lợn, nhưng ăn được. Có mấy viên quan bật cười, rồi vội nín. Người đứng đầu hàng văn không cười. Hắn thấy hai bên mép ông giật khẽ. Hắn không cười. Hắn ngó gã. Gã đứng đó, cái cười còn trên mặt, mà mắt gã không cười. Mắt gã ngó sang bên, về phía hàng văn, về phía ông quan già, rồi lại ngó về hắn. Hắn cho bãi chầu. Lúc các quan còn đang lục tục ra cửa, từ phía cửa Bắc vọng lại tiếng trẻ con reo. Hắn bước tới bậc thềm, ngó ra. Qua khung cổng điện, qua mấy lớp mái, hắn thấy đầu con voi nhô lên, xám, chậm rãi, đi giữa con phố dẫn xuống bến Đông. Người dắt voi đi bên cạnh, tay đặt lên vòi nó. Một đám trẻ con chạy theo sau, đứa thì reo, đứa thì giơ tay chỉ, có đứa cầm trong tay một cái bánh gì đó giơ lên cao như đưa cho con voi xem. Người lớn hai bên phố dừng lại, dạt vào hiên nhà. Con voi đi không vội. Nó không ngó đám trẻ. Tới chỗ đứa bé giơ cái bánh, nó cúi vòi xuống hít một cái, rồi đi tiếp. Nó đi thẳng, đầu hướng về phía sông, như đã biết mình được đi đâu. Cái lưng xám ấy nhỏ dần, khuất sau một dãy mái nhà. Hắn vẫn chưa quay vào. * * * Hắn ra khỏi điện, đi về phía cửa cung. Đường từ điện ra cửa cung đi qua một dãy hành lang dài, mái thấp, cột gỗ sơn đã bong. Hai bên hành lang là những gian làm việc của các bộ. Cửa gian nào cũng mở, người bên trong cúi đầu viết, đếm, gói giấy. Thấy hắn đi qua, có người đứng dậy, có người quỳ xuống, có người không kịp thấy. Hắn đi không dừng. Ở góc hành lang, mấy người lính gác cung ngồi tựa cột ăn sáng, thấy hắn thì vội vứt bát xuống, đứng dậy. Hắn bảo cứ ăn. Họ không dám ngồi xuống lại cho tới khi hắn đi khuất. Trời vẫn âm u. Cái ánh sáng lờ mờ đều đều, không có chỗ nào sáng hơn chỗ nào, như ánh sáng trong một căn phòng mà người ta đã buông hết rèm. Các quan đi ra trước, từng người, từng tốp. Hắn đi sau, chậm, để họ đi trước. Hắn không muốn ai phải dạt sang bên mà nhường đường. Từ xa, qua khung cửa cung, hắn đã thấy một chấm màu lạ ở ngoài bậc đá. Một cái ô giấy, màu đỏ nhạt, mở ra giữa cái sân lát gạch xám. Chung quanh, không ai cầm ô. Ông quan già đi giữa, chậm, một mình. Ở cửa cung, ngoài bậc đá, có một người đứng đợi lão. Lúc tan chầu, trời không nắng cũng không mưa, mà người thiếp trẻ của lão Hàn lâm vẫn che ô đứng đợi ở cửa cung, và hắn thấy Quỳnh ngó xuống chỗ chân nàng lâu hơn ngó mặt nàng.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ