Canh năm ngày hai mươi sáu, người lính đưa tin phóng ngựa xuống dốc, đi về phía Nam. Tiếng vó ngựa khuất sau khúc quanh chân đèo chưa được bao lâu, trên con đường mòn men theo vách Tây, lại có người lần xuống.
Lần này, chỉ có mười ba người.
Dã Tượng đi đầu, cây côn sắt vác trên vai. Sau lưng y là Vi Chấn, lưng còng, tay cầm một chiếc móc sắt cán gỗ đã lên nước bóng loáng, thứ mà quản tượng vẫn dùng để điều khiển voi, lão giữ bên mình suốt ba tháng trốn trong núi. Năm người của Nông Bách thuộc rừng, thuộc suối. Năm người lính trẻ khỏe nhất Lê Mẫn chọn ra. Và Lữ Thất.
Gã thiếu niên Đại Hạo xin đi theo. Không ai hiểu nó xin bằng cách nào, vì nó nói giọng phương Bắc nặng trịch, lại lắp bắp. Nó chỉ quỳ trước lều Dã Tượng từ lúc trời chưa sáng, hai tay ôm cuộn dây mây. Dã Tượng đi ra, nhìn nó một cái, rồi ném cho nó thêm một cuộn nữa.
Dây mây do người của Nông Bách thức cả đêm xoắn lại, ba sợi bện một, to bằng ngón chân cái. Ngoài dây, mỗi người mang gạo đủ năm ngày. Dã Tượng còn xin Lê Mẫn một túi muối nhỏ, thứ quý nhất trong kho quân nhu. Lê Mẫn đưa cho y, mặt mày nhăn nhó như bị khoét mất một miếng gan.
– Voi thích muối. – Vi Chấn giải thích. – Con Mộc, cho nó một nắm muối, bắt nó kéo gỗ cả ngày cũng chịu.
* * *
Rừng Tây nằm dưới chân vách núi, trải dài tới tận chân trời.
Đi được nửa buổi, con đường mòn săn thú đã biến mất. Cây cổ thụ mọc san sát, gốc to mười người ôm không xuể, rễ trồi lên mặt đất như những con trăn khổng lồ nằm ngủ. Dây leo buông rủ từ trên cao xuống, chằng chịt như lưới. Sương đọng trên lá, mỗi khi có gió lại rơi xuống lộp độp như mưa. Dưới lớp lá mục dày tới mắt cá chân, vắt rừng lổm ngổm, bám vào cổ chân người, hút máu no căng mới chịu rơi ra.
Dã Tượng đi khó nhất. Chỗ người khác chỉ cần cúi đầu, y phải khom cả lưng. Chỗ người khác lách qua được, y phải dùng côn gạt dây leo sang một bên. Nhưng bước chân y không hề chậm lại.
Vi Chấn đi ngay sau y, mắt dán xuống đất.
Tới giữa trưa, lão dừng lại bên một bụi tre rừng, ngồi xổm xuống.
Bụi tre bị quật gãy một mảng lớn, ngọn tre nằm ngổn ngang, vỏ bị tước sạch. Trên đất ẩm, in mấy dấu chân tròn to như miệng thúng. Một đống phân lớn nằm bên cạnh, bên trong còn lẫn những sợi xơ tre chưa tiêu.
Vi Chấn bẻ đống phân ra, đưa lên mũi ngửi, rồi áp mu bàn tay vào lõi.
– Hai ngày. – Lão nói. – Cả đàn đi qua đây, xuôi về phía suối lớn.
Lão lấy một sợi dây mây, đo quanh một dấu chân, rồi gập đôi sợi dây lại, giơ lên.
– Vòng chân gấp đôi, là cao tới vai. Con này cao gần bảy thước. Là con đầu đàn.
Một người lính trẻ nhìn sợi dây, nuốt nước bọt.
Dã Tượng không nhìn dấu chân. Y đứng im giữa rừng, mắt khép hờ, như đang lắng nghe gì đó.
Mọi người cũng im theo. Trong rừng chỉ có tiếng chim kêu lác đác, tiếng lá rơi, tiếng suối chảy đâu đó rất xa. Ngoài ra không còn gì.
– Chúng đang nói. – Dã Tượng chợt lên tiếng.
– Nói? – Người lính trẻ ngơ ngác. – Tiểu nhân không nghe thấy gì.
– Không nghe bằng tai. – Dã Tượng nói. – Nghe bằng chân.
Y cởi đôi giày cỏ, đặt hai bàn chân trần xuống đất. Rồi y đứng im. Dưới lòng bàn chân y, sâu trong lòng đất, có một thứ gì đó đang rung lên, rất khẽ, rất trầm, như tiếng trống đánh ở một ngôi làng cách xa mấy chục dặm. Người thường không bao giờ cảm thấy. Nhưng y cảm thấy. Hôm giáng thế, bệ hạ nói, y mang một kỹ năng tên là Thuần Tượng. Y không hiểu kỹ năng là gì. Y chỉ biết, từ mấy trăm năm trước, y đã nghe được thứ tiếng này.
Vi Chấn nhìn người khổng lồ đứng chân trần giữa rừng, đôi mắt già nua chợt mở to.
– Người già trong núi vẫn nói, – lão lẩm bẩm, – voi nói chuyện với nhau qua đất. Tiểu nhân nuôi voi hai mươi năm, chưa từng tin.
– Tin đi. – Dã Tượng xỏ lại giày. – Phía kia. Có một con, ở một mình. Tiếng nó khác.
* * *
Chiều hôm ấy, họ tìm thấy nó bên một vũng bùn.
Là một con voi đực còn non, chừng mười lăm, mười sáu tuổi, cao chưa tới sáu thước, hai chiếc ngà còn ngắn, dài chừng hai gang tay, trắng như hai khúc măng. Nó đứng một mình giữa vũng bùn, cả thân mình trát đầy bùn đen để tránh ruồi. Nhưng ruồi vẫn bu kín chân sau bên trái của nó.
Ở đó, cắm sâu vào bắp đùi, là một khúc cán giáo gãy.
Vết thương đã sưng vù, rỉ mủ vàng, bốc mùi hôi thối từ xa cũng ngửi thấy. Mỗi lần con voi nhấc chân, cả thân hình to lớn lại run lên một cái. Nó không dám đặt chân ấy xuống đất nữa, chỉ đứng ba chân, đầu cúi gằm, vòi buông thõng.
Lữ Thất đứng phía sau Dã Tượng, nhìn khúc cán giáo ấy, mặt chợt trắng bệch.
Cán giáo sơn đen, đầu cán bịt đồng, trên lớp đồng khắc một chữ nhỏ. Là giáo của lính Đại Hạo. Là giáo của đội nó.
Một người của Nông Bách nhổ một bãi nước bọt xuống đất. Đầu tháng Hai, mấy hôm đại quân Đại Hạo nghỉ trong Ải, từ trên vách Tây, y đã thấy mấy toán lính vác giáo vào rừng săn thú. Đêm ấy, rừng Tây có tiếng voi rống tới sáng.
Lữ Thất đã sốt nằm lại Lũng Khẩu từ cuối tháng Giêng, không có mặt trong rừng hôm ấy. Nhưng đội ấy là đội của nó. Những người cầm giáo, nó đều biết mặt.
Dã Tượng không nói gì. Y đặt cây côn sắt xuống đất.
– Ở yên đây. – Y nói. – Không ai được theo.
Rồi y bước xuống vũng bùn.
Con voi non ngẩng phắt đầu lên. Hai tai nó xòe rộng như hai tấm phên, vòi cuộn lên, đuôi dựng đứng. Nó rống lên một tiếng chói tai, rồi lao thẳng về phía Dã Tượng.
Ba chân. Tập tễnh. Nhưng vẫn là một khối thịt nặng mấy nghìn cân, lao tới như một tảng đá lở từ trên núi.
Dã Tượng không né.
Y dang hai tay, đón lấy nó. Hai bàn tay y chụp lấy hai chiếc ngà non. Cả người y bị hất ngược ra sau, hai chân cày xuống bùn, cày thành hai rãnh sâu hoắm, bùn đất văng tung tóe. Một trượng. Hai trượng. Rồi dừng lại.
Người và voi đứng đối mặt nhau giữa vũng bùn, trán gần chạm trán. Con voi non thở phì phò, hơi thở phả ra nóng hổi, tanh mùi cỏ. Hai chân trước của nó cào xuống bùn, cố đẩy tới thêm một bước. Không đẩy nổi.
Dã Tượng không siết thêm. Y chỉ giữ.
Rồi y cất tiếng. Không phải tiếng người. Là một thứ âm thanh trầm đục, rung lên từ sâu trong lồng ngực, thấp tới mức những người đứng trên bờ chỉ cảm thấy nó chạy dọc qua đất, lên tới bàn chân mình.
Con voi non khựng lại.
Hai tai nó từ từ cụp xuống. Cái đuôi dựng đứng hạ dần. Nó vẫn thở phì phò, nhưng chân trước không cào nữa. Rồi nó run lên, cả thân hình to lớn run bần bật, như một đứa trẻ khóc mãi mới được người lớn ôm vào lòng.
Dã Tượng buông ngà nó ra. Bàn tay y đặt lên trán nó, vuốt nhẹ một cái.
– Đau, ta biết. – Y nói, lần này bằng tiếng người. – Để ta rút ra.
* * *
Rút khúc giáo ra, mất nửa canh giờ.
Dã Tượng một tay đặt trên lưng con voi, tay kia nắm lấy khúc cán giáo. Mỗi lần y rút ra một chút, con voi lại rống lên, chân sau đá hậu một cái, đá tung cả bùn. Y không buông tay, cũng không giật mạnh. Chỉ rút từng chút một, vừa rút vừa rung giọng trong lồng ngực, cái thứ tiếng trầm đục kia không dứt lúc nào.
Khi mũi giáo cuối cùng tuột ra, mủ và máu đen phun thành vòi.
Vi Chấn đã sẵn sàng. Lão múc nước suối pha muối, dội sạch vết thương, rồi đắp lên một nắm lá thuốc đã nhai nát, thứ lá người trong núi vẫn dùng đắp vết thương cho trâu. Con voi non quay vòi lại, khịt khịt ngửi bàn tay lão già, rồi thôi.
Dã Tượng ném khúc giáo gãy lên bờ. Nó rơi xuống ngay trước mặt Lữ Thất.
Gã thiếu niên nhìn khúc giáo, rồi ngẩng lên nhìn người khổng lồ đang đứng giữa vũng bùn, người đầy bùn đất và máu mủ của con voi. Nó cúi xuống, nhặt khúc giáo lên, cầm một hồi, rồi đào một cái hố bên bờ suối, chôn xuống.
Không ai bảo nó làm vậy.
* * *
Đêm ấy, họ đốt lửa bên bờ suối.
Con voi non không đi. Nó đứng ở rìa ánh lửa, ba chân chạm đất, chân đau co lên, thỉnh thoảng lại quờ vòi về phía Dã Tượng, khịt khịt mấy cái, rồi lại thôi.
– Nó nhớ tướng quân rồi. – Vi Chấn nói, giọng như không tin nổi. – Voi nhớ dai lắm. Ai đánh nó, nó nhớ. Ai cứu nó, nó cũng nhớ. Nhớ cả đời. Nhưng nhớ là một chuyện. Thuần được nó, phải cả mùa.
Dã Tượng ngồi xếp bằng bên đống lửa, nhai một nắm cơm nguội, không nói gì.
– Tướng quân. – Một người lính trẻ đánh bạo hỏi. – Trẻ con Lũng Khẩu gọi tướng quân là ông khổng lồ vác côn. Tên thật của tướng quân, là Dã Tượng. Voi rừng. Sao lại là voi rừng?
Dã Tượng im lặng một lúc lâu. Tưởng y không muốn trả lời. Rồi y chậm rãi nói.
– Hồi nhỏ, ở làng, ta to hơn mọi đứa trẻ. Ăn cũng nhiều hơn. Người trong làng gọi ta là Voi Rừng. Không phải khen.
Y ném nửa nắm cơm còn lại cho con voi non. Nó quờ vòi nhặt lấy, cho vào miệng.
– Về sau, theo Đại vương. Đại vương hỏi tên. Ta nói, người ta gọi là Voi Rừng. Đại vương cười, bảo, vậy thì đặt tên chữ, gọi là Dã Tượng.
– Đại vương nói gì nữa không?
– Nói. – Dã Tượng nhìn vào đống lửa. – Đại vương nói, voi nhà thì có người thuần. Voi rừng thì không ai thuần được. Nó theo ai, là tự nó muốn theo.
Y im lặng một lúc, rồi nói thêm, rất khẽ.
– Ta theo Đại vương, là ta muốn theo.
Không ai hỏi gì nữa. Lửa tí tách. Ở rìa ánh lửa, con voi non đã nằm xuống, đầu gối lên chân trước, mắt lim dim. Lữ Thất ngồi cách nó mấy bước, co ro ôm gối, nhìn nó mãi, không dám lại gần, cũng không nỡ lùi ra xa.
* * *
Sáng hai mươi bảy, lúc họ nhổ trại lên đường, con voi non đi theo.
Nó đi tập tễnh, chậm chạp, nhưng không chịu bị bỏ lại. Dã Tượng đi nhanh, nó rống lên. Y đi chậm lại, nó lại lặng lẽ theo sau, cách y chừng dăm bước, vòi thỉnh thoảng quờ lên chạm vào cán côn trên vai y.
– Tướng quân đặt tên cho nó đi. – Vi Chấn nói.
Dã Tượng nghĩ một lúc, rồi lắc đầu.
– Chưa. Để bệ hạ đặt.
Họ lần theo dấu chân của đàn voi, đi thêm một ngày. Rừng thưa dần, đất dốc dần. Tới chiều, từ trên một mỏm đá, họ nhìn thấy một thung lũng rộng, giữa thung lũng có một con suối lớn uốn lượn, hai bên bờ suối là một rừng tre bạt ngàn.
Và đàn voi.
Mười ba con. Có con đang dùng vòi bẻ tre. Có con đang đứng dưới suối, vòi hút nước phun lên lưng. Mấy con voi con chạy lăng xăng giữa chân mẹ. Đứng ở rìa đàn, cao hơn tất cả, là một con voi cái già, da nhăn nheo như vỏ cây cổ thụ, một bên tai rách toạc một mảng lớn. Nó đứng im, đầu hơi ngẩng lên, vòi đánh hơi trong gió.
Con đầu đàn.
Vi Chấn nằm rạp trên mỏm đá, cổ vươn ra, mắt lướt qua từng con một. Lướt qua lần thứ nhất. Lướt qua lần thứ hai. Tới lần thứ ba, người lão chợt cứng đờ.
Ở cuối đàn, đứng dưới bóng tre, có một con voi cái gầy guộc, xương sườn nhô lên dưới lớp da xám. Ở chân trước bên phải của nó, một chiếc vòng sắt còn kẹp chặt, kéo lê theo một đoạn xích gãy. Chỗ da bị vòng sắt cọ vào đã lở loét, đỏ tấy.
– Mộc… – Vi Chấn thì thào. Nước mắt lão chảy ra, rơi xuống mỏm đá. – Là nó. Là con Mộc.
Dã Tượng nằm cạnh lão, nhìn xuống.
– Nó nhận ra lão không?
– Không biết. – Vi Chấn lau mắt. – Ba tháng rồi. Voi nhà theo đàn voi rừng lâu, có con quên người. Có con không quên.
– Thử.
* * *
Chạng vạng, đàn voi kéo nhau xuống suối uống nước.
Theo lời Dã Tượng, cả đoàn tản ra hai bên sườn đồi, nấp sau rặng tre, dây mây sẵn sàng trong tay. Lữ Thất ở lại trên mỏm đá, giữ con voi non. Chỉ có Vi Chấn một mình men theo bờ suối, lom khom bò tới, dừng lại sau một tảng đá, cách con Mộc chừng hai mươi trượng.
Dã Tượng nấp ngay sau lưng lão, cây côn sắt trong tay.
Vi Chấn hít một hơi thật sâu. Rồi lão đứng thẳng lên, đưa hai ngón tay lên môi, thổi một tiếng huýt dài, rồi hai tiếng ngắn. Là tiếng huýt lão vẫn dùng mỗi sáng, suốt hai mươi năm, gọi con Mộc ra khỏi chuồng.
– Mộc! – Lão gọi, giọng khản đặc. – Mộc! Về!
Dưới suối, con voi cái gầy guộc ngẩng phắt đầu lên.
Hai tai nó xòe ra, vòi giơ cao, quờ quạng trong không khí. Nó đứng im một lúc, như không tin vào tai mình. Rồi từ sâu trong cổ họng nó, bật ra một tiếng rống rất khẽ, rất trầm, như một tiếng nấc.
Nó bước về phía bờ. Một bước. Hai bước.
Vi Chấn đã khóc thành tiếng.
Đúng lúc ấy, cả đàn voi đồng loạt quay đầu lại.
Con voi cái già tai rách rống lên một tiếng long trời lở đất. Tiếng rống vang dội khắp thung lũng, làm cả rừng tre rung lên xào xạc, chim chóc trên cây vỗ cánh bay tán loạn. Nó hất vòi, xòe tai, rồi lao thẳng lên bờ, lao về phía tảng đá, lao về phía Vi Chấn đang đứng khóc.
Mặt đất rung chuyển dưới chân nó. Nặng gấp đôi con voi non. Không tập tễnh như con voi non.
Vi Chấn đứng chết trân, không nhấc nổi chân.
Dã Tượng bước ra, đứng chắn trước mặt lão.
Trong khoảnh khắc ấy, những người nấp sau rặng tre đều nhìn thấy một chuyện mà cả đời họ không quên được. Người khổng lồ đứng đó, giữa con voi đầu đàn đang lao tới và ông già quản tượng, tay nắm cây côn sắt từng một đòn đập vỡ cổng Lũng Khẩu.
Rồi y buông tay.
Cây côn sắt rơi xuống bãi đá, kêu choang một tiếng.
Dã Tượng dang hai tay không, đứng đón con voi đầu đàn.