Chương 35: Đại dân thượng hương

Sáng hai mươi lăm, xưởng nỏ Công bộ đóng chặt cửa. Lính gác bên ngoài nói, từ canh năm, Cao Lỗ đã đuổi một người ra khỏi xưởng. Người ấy mặc áo thư lại Hộ bộ, cầm công văn của Đỗ chủ sự, nói là tới kiểm đếm sắt đồng trong xưởng để vào sổ. Cao Lỗ không xem công văn. Lão chỉ đứng chắn ở cửa, nói một câu: sổ sắt đồng, lão phu tự đem sang Hộ bộ; người Hộ bộ, không bước vào xưởng nỏ. – Người ấy tên gì? – Lạc Thiên hỏi. – Bẩm, hình như là Ninh… Ninh Viễn. Lạc Thiên không nói gì, bước vào xưởng. Trong xưởng nóng như lò bánh. Ba lò rèn đỏ rực, tiếng búa gõ chan chát. Cao Lỗ ngồi xổm cạnh lò thứ ba, bên cạnh là gã thợ rèn đỗ khoa thi hôm mười chín, tên là Đoàn Kim, hai người chụm đầu vào một khuôn đất sét nhỏ bằng bàn tay. Trong khuôn là một chiếc lẫy nỏ bằng đồng vừa đúc xong, còn bốc hơi nóng. – Sai. – Cao Lỗ gõ ngón tay lên chiếc lẫy. – Chỗ này dày hơn nửa sợi tóc. Lẫy dày, bóp nặng tay. Bóp nặng tay, tên lệch. Đúc lại. Đoàn Kim không cãi, cầm chiếc lẫy ném vào nồi đồng chảy, bắt đầu đúc lại từ đầu. Lạc Thiên đứng xem một lúc, rồi mới cất tiếng. – Cao lão chặn người Hộ bộ ngoài cửa xưởng, Đỗ chủ sự sẽ khó xử. – Để lão ta khó xử. – Cao Lỗ không ngẩng đầu. – Năm ấy, trong thành cũng có người được cho vào xem nỏ. Người ta nói, chỉ xem cho biết. Rồi có một ngày, cái móng trên lẫy nỏ không còn nữa. Lão đứng dậy, phủi tay, dẫn Lạc Thiên ra góc xưởng. Trên một chiếc bàn gỗ kê sát vách, xếp ngay ngắn mấy chục thẻ tre, thẻ nào cũng khắc chi chít những hình vẽ nhỏ li ti: lẫy nỏ, cán nỏ, dây nỏ, cách tôi đầu tên, cách uốn cánh cung. – Chủ công nói, bốn mươi ngày. – Cao Lỗ nói, giọng khàn khàn. – Lão phu giấu nỏ cả đời. Giấu tới mức, lão phu mà tan, thứ này cũng tan theo. Vậy cũng là mất. Lão cầm một thẻ tre lên, thổi đi lớp bụi mạt đồng. – Nên lão phu dạy. Nhưng dạy ai, là lão phu chọn. – Lão hất hàm về phía Đoàn Kim. – Tiểu tử ấy tay nhanh, mắt tinh, lại không biết chữ. Không biết chữ càng tốt. Có muốn chép, cũng không chép được. Mấy thẻ tre này, lão phu khắc bằng một thứ chữ chỉ lão phu với nó đọc được. Lạc Thiên nhìn mấy chục thẻ tre, lặng người. Hắn chợt nhớ, sáng nay, trước khi tới đây, hắn đã nghe Hà Tiểu Ngư kể, mấy hôm nay, trời chưa sáng Yết Kiêu đã lôi hết đám trai nhà chài ra bờ sông, bắt lặn trong nước lạnh buốt, lặn tới tím tái mới thôi. Hắn chợt nhớ, hôm Dã Tượng lên đường, trước khi đi, y đã tìm Phan Trung, hỏi mãi về rừng núi quanh Ải Bắc, chỗ nào có voi. Những người này đều biết rõ, bốn mươi ngày sau họ sẽ ra sao. Không ai than một câu. Họ chỉ đang lặng lẽ lo cho những thứ sẽ còn lại, sau khi họ không còn. * * * Buổi trưa, trên đường ra bờ sông, Lạc Thiên đi ngang qua chợ cửa Đông. Chợ đông hơn mấy hôm trước. Gạo Tô gia bán ở kho dưới cửa Đông, giá không quá ba lượng một thạch, người trong kinh đã có thứ để nấu. Hàng rau, hàng cá lác đác bày ra hai bên đường. Ở góc chợ, dưới gốc đa, một ông xẩm mù ngồi kéo đàn nhị, một bầy trẻ con ngồi vây quanh, vỗ tay theo nhịp, cất giọng lanh lảnh. Ông tướng lặn sông, Đục thuyền giữa dòng… Chúng hát hết đoạn ông tướng lặn sông, hát tới đoạn ông già làm nỏ, rồi một đứa bé gái đứng bật dậy, hai tay giơ lên trời, phồng má, bước từng bước thật nặng, vừa bước vừa hát: Ông khổng lồ to, Cháo no năm bát, Côn vác ngang vai, Bước dài lên Ải… Cả bầy trẻ cười ngặt nghẽo. Ông xẩm cũng cười, để lộ hàm răng móm. Lạc Thiên đứng lại, nhìn một lúc. Bốn câu ấy, Trạng Quỳnh không viết. Ông xẩm tự thêm vào. Chuyện Dã Tượng ăn năm bát cháo đêm rằm, chẳng biết ai kể ra, mới có mười ngày đã chạy tới tận gốc đa này. – Ông khổng lồ bây giờ lên Ải chưa? – Một đứa bé hỏi ông xẩm. – Lên rồi. – Ông xẩm gật gù, như thật. – Lên tới nơi, đuổi sạch giặc, rồi ngồi trên cổng Ải ăn cơm. Sẹo đứng sau lưng Lạc Thiên, nghe tới đó, khóe miệng khẽ nhếch lên. Lạc Thiên cũng muốn cười. Nhưng hắn không biết lúc này Dã Tượng đang ở đâu. Tính ngày, Dã Tượng đã đi được chín hôm. * * * Bờ sông Cái, dưới chân tấm bia đá thứ nhất. Yết Kiêu đứng dưới nước tới ngang ngực, mặt nước lạnh bốc hơi mờ mờ. Trước mặt y, bảy tám gã trai nhà chài đang lần lượt lặn xuống, trồi lên, thở hổn hển, môi tím ngắt. Hà Tiểu Ngư lặn lâu nhất, trồi lên sau cùng, tay còn nắm một nắm bùn đáy sông giơ lên khoe. Trên bờ, một đứa bé trai chừng tám tuổi ngồi ôm gối, trong tay cầm chặt một chiếc đục sắt cũ, mắt không rời mặt nước. Là con trai Chu Tứ. Lạc Thiên còn chưa tới gần, đã nghe thấy tiếng người cãi nhau. Dưới chân tấm bia, mấy người lính của Vũ Thành đang cúi xuống, dỡ từng viên gạch. Có người đã kê mấy chục viên gạch vỡ thành một cái bệ nhỏ, cao tới đầu gối, trên bệ đặt một bát hương sứt miệng, chân nhang cắm đầy, còn có một đĩa xôi, một nải chuối. Dân chài trước khi xuống thuyền cũng ghé cắm một nén, khấn ông tướng lặn sông. Một người đàn bà gầy gò quỳ chắn trước cái bệ, hai tay dang ra. Lạc Thiên nhận ra nàng. Vợ Chu Tứ. – Dừng tay. – Hắn nói. Lính gác quay lại, thấy hắn, vội quỳ xuống. Người đàn bà cũng quay đầu, thấy hắn, sững sờ một thoáng, rồi dập đầu xuống đất. – Bẩm bệ hạ, – viên thập trưởng lắp bắp, – bệ hạ có lệnh, trong kinh không dựng đền. Tướng quân Vũ Thành sai bọn tiểu nhân đi dỡ… – Bẩm bệ hạ. – Vợ Chu Tứ ngẩng lên, nước mắt ròng ròng, giọng run nhưng rõ ràng. – Dân phụ không dựng đền. Dân phụ chỉ kê mấy viên gạch, cho bát nhang khỏi đổ. Đêm hai mươi tám tháng Chạp, mẹ chồng dân phụ chết. Đêm mười bảy tháng Giêng, chồng dân phụ chết. Chồng dân phụ chôn sau dãy lều, mộ chỉ là một mô đất, mưa một trận là lở mất một góc. Chỉ còn tên, khắc trên tấm bia này. Dân phụ không thắp hương ở đây, thì thắp ở đâu? Lạc Thiên đứng lặng. Đúng lúc ấy, những hàng chữ sáng hiện lên trước mắt hắn. 【Cảnh báo: Tại bờ sông phía Đông, hương khói tụ về một chỗ, ngày ngày có người khấn vái. Có dấu hiệu thành mạch nối về Trống.】 Cùng lúc, sâu trong ngực hắn, sợi dây vô hình nối với chiếc trống dưới Thái Miếu khẽ rung lên một cái. Rất nhẹ. Như có một sợi chỉ mới, từ bờ sông này, đang lần tìm đường về trống. Mấy viên gạch vỡ, một bát nhang, ngày ngày có người tới khấn ông tướng lặn sông. Chỉ chừng ấy thôi, đã là một ngôi đền. Lạc Thiên nhắm mắt lại. Trên đời này, có lẽ không có lệnh nào khó ban hơn lệnh này. Ngăn một người đàn bà mất chồng thắp nén nhang cho chồng. Hắn biết, nếu hắn gật đầu, người trong kinh sẽ nói hắn là vua nhân từ. Nếu hắn lắc đầu, họ sẽ nói hắn là vua bạc bẽo. Và hắn cũng biết, những lời ấy đều không quan trọng bằng một ngọn đèn nữa thắp lên giữa kinh thành, chỉ đường cho kẻ kia tìm tới trống. Hắn mở mắt, bước tới, quỳ một gối xuống trước mặt người đàn bà. Cả bờ sông sững sờ. Lính gác, dân chài, đám trai lặn dưới nước, ai nấy đều chết lặng. – Chu tẩu. – Lạc Thiên nói, rất khẽ. – Ta không cấm tẩu thắp hương cho Chu Tứ. Hắn cúi xuống, cầm bát hương sứt miệng lên, hai tay nâng trước mặt. – Nhưng từ nay, hương của tẩu, để ta thắp. * * * Sáng hai mươi sáu, trên triều, lời chiếu vừa đọc xong, lão thần Hàn lâm đã quỳ sụp giữa điện. Chiếu viết rất ngắn. Trước cổng Thái Miếu, đặt ba chiếc chum lớn. Dân trong kinh, ai muốn thắp hương cho người đã chết giữ thành, cho các anh linh, cứ đem nhang tới, cắm vào chum, không thắp. Ai biết chữ, viết tên người mình muốn thắp hương lên một mảnh giấy, bỏ vào chum. Ai không biết chữ, có thư lại ngồi viết giúp. Mỗi tối, hoàng đế đem nhang vào Anh Linh Điện, thắp thay cho dân. Đêm trước, hắn đã đặt tay lên mặt trống, hỏi đủ hai điều. 【Nhang chưa thắp, không có khói: không thành mạch.】 【Hương Hỏa sinh từ tay người dâng hương. Thắp thay: không tính.】 Không thành mạch, cũng không thành Hương Hỏa. Hắn vẫn ban chiếu. – Bệ hạ! – Lão thần Hàn lâm dập đầu, trán đập xuống nền gạch cộp một tiếng. – Thiên tử thắp hương thay thứ dân, cổ kim chưa từng có! Tôn ti trật tự, còn đâu nữa! – Cổ kim cũng chưa từng có ai chết hai lần cho nước này. – Lạc Thiên nói. Cả điện im phăng phắc. – Lão đại nhân. – Giọng hắn không lớn. – Bài vị những người giữ thành, đã đặt chung một án với tổ tông ta. Thái Miếu là cấm địa, dân không vào lạy được. Dân không vào lạy được, lệnh cấm lại ngăn họ kê bàn thờ ngoài bờ sông, thì nén nhang trong tay họ, biết đặt vào đâu? Vậy thì ta thắp. Tổ tông ta nhìn thấy con cháu mình thắp hương cho người giữ nước, sẽ không trách. Lão thần Hàn lâm mở miệng, rồi lại ngậm lại. Hồi lâu, lão lặng lẽ lui về hàng. Trạng Quỳnh bước ra, cung tay. – Việc viết thẻ cho dân, tại hạ xin Hộ bộ cử mấy thư lại biết chữ tới ngồi trước cổng Thái Miếu. Đỗ chủ sự gật đầu ngay. Quá trưa, Đào nương ôm một cuốn sổ, lặng lẽ theo Đỗ chủ sự vào thư phòng. Nàng quỳ xuống, nói rất nhỏ. – Bẩm bệ hạ. Người đầu tiên xin tới ngồi viết thẻ trước cổng Thái Miếu, là Ninh Viễn. Lạc Thiên và Trạng Quỳnh nhìn nhau. – Còn một chuyện. – Đào nương mở cuốn sổ, lật tới một trang. – Ba hôm trước, Ninh Viễn mượn dân phụ sổ phát lương, nói là để đối chiếu số thóc trong kho. Dân phụ để ý, hắn đối chiếu rất ít. Hắn chép đi chép lại một trang: trang phát lương cho lính gác Thái Miếu. Ca nào bao nhiêu người, giờ nào đổi ca. – Nàng không ngăn hắn? – Trạng Quỳnh hỏi. – Bẩm, dân phụ nhớ lời Lễ bộ Thượng thư dặn. – Đào nương cúi đầu. – Để hắn thấy những gì bệ hạ muốn hắn thấy. Dân phụ không biết bệ hạ muốn hắn thấy trang ấy hay không, nên dân phụ chỉ nhớ lại, rồi tới báo. Trạng Quỳnh bật cười, gõ quạt lên lòng bàn tay. – Hay. Bệ hạ, người đàn bà này, còn đáng giá hơn mười thư lại cũ. Lạc Thiên không cười. Hắn nhìn ra ngoài cửa sổ, về phía mái ngói rêu phong của Thái Miếu. * * * Chiều hai mươi sáu, trước cổng Thái Miếu, người xếp hàng dài tới tận đầu phố. Có bà lão chống gậy, tay run run cầm ba nén nhang. Có người đàn ông cụt một tay, dắt theo hai đứa con nhỏ. Có mấy người lính giữ thành, vừa đổi ca trên tường, còn đeo giáo, đứng xếp hàng lặng lẽ như mọi người. Ba chiếc chum lớn đặt dưới mái hiên, chưa tới giờ Thân đã cắm đầy nhang, phải đem thêm chum thứ tư, chum thứ năm. Dưới mái hiên, năm thư lại ngồi sau năm chiếc án gỗ, cắm cúi viết. Ninh Viễn ngồi ở án đầu tiên. Hắn viết rất nhanh, chữ rất đẹp, người nào tới cũng ân cần hỏi han, người già thì hắn đứng dậy đỡ, trẻ con thì hắn cúi xuống nghe cho rõ. Lạc Thiên đứng trên bậc thềm Thái Miếu, nhìn xuống, không nói gì. Tối hôm ấy, hắn cùng Sẹo khiêng từng bó nhang vào Anh Linh Điện. Mấy nghìn nén nhang, chia thành từng bó, mỗi bó bọc trong những mảnh giấy ghi tên. Hắn thắp từng bó, cắm vào những chiếc lư đồng lớn Lễ bộ mới đem tới, đặt kín trước án thờ. Khói nhang cuộn lên, dày đặc, trắng đục, phủ kín cả chính điện, cay xè mắt. Qua lớp khói, bốn tấm bài vị nhỏ và tấm bài vị dài không tên mờ mờ ẩn hiện. Hắn vừa thắp, vừa đọc những cái tên trên giấy. Mẹ già họ Chu. Chu Tứ, người làng chài Bến Dâu. Mạnh Tam, người Đại Hạo, nghĩa binh. Ông tướng lặn sông. Ông già làm nỏ. Các anh lính không tên. Có một mảnh giấy, lời viết khác hẳn những mảnh khác. Thưa ông tướng lặn sông, con lặn được ba hơi rồi. Mai con lặn bốn hơi. Con của Chu Tứ. Nét chữ ngay ngắn ấy, tối nay hắn đã gặp trên không biết bao nhiêu mảnh giấy. Hôm mười chín, hắn cũng đã đọc một bài thi viết bằng nét chữ ấy. Yết Kiêu đứng sau lưng hắn, nghe hắn đọc. Y đứng im. Rồi y cúi đầu, vái một cái về phía án thờ, về phía tấm bài vị có tên chính mình, rồi quay lưng đi ra. – Tiểu nhân có việc dưới sông. – Y chỉ nói vậy. 【Hương khói trong Anh Linh Điện: không thành Hương Hỏa. Không thành mạch.】 Hắn biết trước rồi. Hắn vẫn thắp hết. Tới canh ba, bó nhang cuối cùng mới cháy lên. * * * Gần canh tư, Yết Kiêu quay về. Cả người y ướt sũng, tóc còn nhỏ nước, trong tay cầm một ống tre nhỏ, hai đầu bịt sáp, trên sáp in dấu một con triện nhỏ. Trạng Quỳnh đã đợi sẵn trong thư phòng, bên cạnh là một nồi nước đang sôi lăn tăn. – Canh hai, Ninh Viễn ra bến Đông. – Yết Kiêu nói ngắn gọn. – Đưa ống tre này cho lão lái một chiếc thuyền buôn muối, trả hai lượng bạc. Thuyền xuôi về hạ lưu. Xuôi được chừng mười dặm, tới một khúc quanh, lão lái neo thuyền ngủ. Tiểu nhân lặn tới. Trạng Quỳnh cầm ống tre, hơ nóng một con dao mỏng như lá lúa trên hơi nước, lách quanh mép sáp, nhấc nguyên cả nút sáp ra, chỉ một lát đã lấy được cuộn giấy bên trong, dấu triện không sứt một nét. Y mở ra, đọc lướt, rồi đưa cho Lạc Thiên. Chữ vẫn là nét chữ ấy. Ngay ngắn, cẩn thận. Kho kinh thành còn gạo Tô gia, giá ba lượng, đủ ăn tới đầu tháng Ba. Thuyền Tô gia hẹn đầu tháng Ba ngược sông, chở gạo và thóc giống, treo cờ Thiên Hưng. Triều đình không có thuyền chiến, chỉ có mấy chục thuyền nan. Tên khổng lồ đã lên Ải Bắc, dẫn theo bốn trăm người, chưa về. Trống ở dưới Thái Miếu. Từ nay, tối nào vua cũng vào Thái Miếu thắp hương thay dân, thắp tới khuya. Lính gác Thái Miếu mỗi ca mười hai người, đổi ca giờ Tý. Dân được gửi nhang trước cổng Thái Miếu, thư lại Hộ bộ ngồi viết thẻ ngay dưới mái hiên. Lạc Thiên đọc hết, đặt tờ giấy xuống án thư. Rất lâu, trong thư phòng không ai nói gì. Chỉ có tiếng nước sôi lăn tăn trong nồi. – Chuyện gạo, chuyện thuyền, là chuyện Tống hầu muốn biết. – Cuối cùng, Trạng Quỳnh lên tiếng, gõ gõ chiếc quạt lên tờ giấy. – Nhưng Tống hầu hỏi giờ đổi ca lính gác Thái Miếu làm gì? Một lãnh chúa trồng lúa ở hạ lưu sông Cái, muốn biết vua ở trong Thái Miếu tới canh nào, lính gác trống đổi ca giờ nào, để làm gì? – Có lẽ người muốn biết, không phải Tống hầu. – Lạc Thiên nói. Trạng Quỳnh không đáp. Y chỉ nhìn hắn, ánh mắt sau cặp mí lúc nào cũng như nửa đùa nửa thật, lúc này không còn chút đùa nào. Lạc Thiên cầm mảnh giấy nhỏ ghi lời con trai Chu Tứ lên, đặt cạnh lá thư. Hai nét chữ giống hệt nhau. Một nét chữ đứng dậy đỡ bà lão, cúi xuống nghe đứa bé tám tuổi đọc từng chữ. Cũng nét chữ ấy, ngồi trong bóng tối, chép lại giờ đổi ca của lính gác trống. Hắn vừa mở cửa Thái Miếu cho dân gửi hương. Cũng là vừa mở cửa cho kẻ khác ngồi ngay trước cổng. – Bệ hạ, đóng cửa lại? – Trạng Quỳnh hỏi. – Không. – Lạc Thiên lắc đầu. – Cửa đã mở cho dân, không đóng lại vì một người. Hắn đẩy lá thư về phía Trạng Quỳnh. – Gắn lại như cũ. Trả về thuyền trước khi trời sáng. Để hắn gửi. Hắn ngừng một chút. – Thuyền Tô gia, cứ để Tống hầu biết. Muốn chặn cờ Thiên Hưng, hắn phải tự ra mặt. Sổ gác Thái Miếu, giữ nguyên giờ Tý. Từ đêm mai, Sẹo đem mười người nằm trong bóng tối sau điện, không ghi vào sổ nào. Yết Kiêu cầm ống tre đã gắn sáp, không nói một lời, quay người lao ra ngoài. Tiếng chân y xa dần trong đêm, rồi mất hẳn. Lạc Thiên ngồi một mình trong thư phòng, nhìn ngọn đèn dầu cháy leo lét. Gần canh năm, Yết Kiêu quay về, tóc ướt sũng, đứng ngoài cửa gật đầu một cái, rồi lặng lẽ lui đi. Ngoài kia, trên mái Thái Miếu, khói nhang của mấy nghìn nén hương vẫn còn vương vất, chưa tan. Cả kinh thành chìm trong mùi trầm. Hương ấy không thành Hương Hỏa. Nhưng những người gửi nhang, không ai biết điều đó. 【Hương Hỏa cổ: 146.】
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ