Chương 358: Cổ quy địa thất

Trưa hai mươi hai, thuyền chở Trống cập bến Đông, và người kinh đã đứng chật từ mép nước lên tới chân tường thành. Hắn thấy họ từ khúc quanh cuối cùng. Ban đầu chỉ là một dải sẫm dọc bờ, như một bờ đê mới đắp. Thuyền tới gần thì dải sẫm ấy thành người. Người đứng trên bậc đá bến, đứng trên bãi, đứng trên con đường đất dẫn lên cổng thành, đứng cả trên mặt tường. Đàn ông, đàn bà, người già chống gậy, trẻ con ngồi trên vai cha. Không ai reo. Thuyền ghé vào. Mái chèo dựng lên. Mấy người áo chàm nhảy xuống nước, kéo dây, quấn vào cây trụ gỗ đầu bến. Trên bờ, người ta vẫn đứng, vẫn im. Có người quỳ xuống bậc đá. Có người chỉ đứng, hai tay chắp trước ngực. Rất nhiều người cầm nhang trong tay, nhang chưa thắp, như cầm sẵn từ sáng, đợi. Nắng trưa đổ xuống, nồm ẩm, áo người ta dính vào lưng. Mùi bùn sông, mùi mồ hôi, mùi nhang chưa đốt. Hắn đứng dậy khỏi bao gạo, ra mũi thuyền. Ở đầu bậc bến, trên bậc đá cao nhất, có hai người đứng hơi tách ra khỏi đám đông. Một người mặc áo chiến vải sẫm, giáp da cũ, tóc búi bạc. Một người gầy, đen, chân trần. Trần Hưng Đạo và người lặn sông đã tới kinh từ hôm qua. Họ đứng đó, không xuống, đợi. Cạnh hai người ấy, Quỳnh đứng cười. Gã cười toe toét, cái cười của người đã chuẩn bị sẵn một câu thật hay để nói khi vua lên bờ, mà tới lúc thấy vua thì quên mất câu ấy. Gã đứng cười thế, câu nào cũng chẳng nói ra. Sau hắn, người áo nâu, người áo xanh, người ở bến, người đo ruộng lần lượt lên bờ. Mặt họ, người kinh lạ hoắc. Người ta chỉ thấy mấy người lạ mặt, áo vải, áo nâu, áo xanh, đi sau vua, mặt người nào cũng sạm nắng. Có người thì thào hỏi nhau. Không ai trả lời được. Người áo nâu ngó lên tường thành, ngó lâu, như người ngó một nơi mình đã nghe kể mà giờ mới tới. Hắn rời thuyền, bước lên bậc. Người hai bên rạp xuống theo bước hắn, như ruộng lúa rạp khi có gió đi qua. Hắn không dừng. Hắn đi thẳng lên tới bậc trên cùng, tới trước mặt ông tướng già. Ông chắp tay, cúi đầu. – Bẩm bệ hạ, thần xin mai xuôi tiếp, xuống tận cái cửa sông ấy. – Trần Hưng Đạo nói. Hắn ngó ông. Đám kỵ binh dưới núi Tây Bắc đã có tên. Hắn biết thế từ sáng mười tám. Nếu chúng xuống, kinh cần người cầm quân giỏi nhất mà hắn có. Người ấy đang đứng trước mặt hắn, xin đi về phía ngược lại. Mà thứ ông muốn xem không ở kinh. Nó nằm dưới xuôi, ở cái cửa sông có nước triều lên xuống. Ông đã muốn xem nó từ hôm ở bến chân Ải. Hắn đã nghe kể ông đứng ở mép lạch đo dòng nước, đã thấy ông ngó xuôi lâu tới mức quên cả những người đứng quanh. Một người như thế, nếu giữ ông lại kinh mà ông không được thấy cái ông cần thấy, thì ông ở đây cũng như không ở. – Đi đi. – Hắn nói. – Về sớm. Ông cúi đầu lần nữa. Người lặn sông sau lưng ông cũng cúi, thấp hơn. * * * Cái Trống lên bờ trên một cái kiệu gỗ. Hắn không bảo ai đóng kiệu. Người kinh tự đóng, từ hôm biết tin Trống về. Cái kiệu gỗ mít mộc, không sơn, không chạm, hai cây đòn dài, đóng chắc, chân kiệu có bốn cái gối gỗ cho khỏi chạm đất. Có người đã lót sẵn mấy lớp chiếu cói lên mặt kiệu. Người áo chàm khiêng cái Trống từ khoang thuyền lên, chậm, chuyển sang kiệu. Mười mấy đôi vai ghé vào hai cây đòn, đứng dậy cùng lúc. Lão già làm nỏ đi cạnh kiệu, tay đặt lên mép tấm vải chàm. Từ lúc thuyền cập bến, lão chưa mở miệng. Lão chỉ đi, ngó cái Trống, ngó đường trước mặt, ngó cái Trống. Đoàn người đi lên con đường từ bến vào cổng thành, rồi vào phố. Người kinh lùi vào hai mép đường, nhường lối, đoàn đi qua rồi thì lại khép vào, đi theo. Phố chật. Mái nhà hai bên đổ bóng xuống, che bớt nắng. Có người ló đầu qua lan can gác gỗ ngó xuống. Có đứa trẻ trèo lên gốc cây. Không ai chen. Không ai la. Ở đầu một ngõ, một ông hàng nước bưng ra cả một thùng nước chè xanh, múc từng gáo đưa cho mấy người áo chàm khiêng kiệu. Họ không dừng được, ông chạy theo, gáo nước sóng sánh. Một người áo chàm cúi đầu, ngậm lấy một ngụm từ cái gáo ông đưa lên tận miệng, rồi đi tiếp. Ông hàng nước chạy theo thêm một quãng, rồi thôi, chỉ còn cầm cái gáo không mà ngó theo. Phố xá đã khác hôm hắn đi. Hôm hắn đi, nửa phố cài cửa, chợ Đông vắng hoe, người ta gặp nhau chỉ nói chuyện lương. Giờ cửa đã mở lại, hàng vải bày ra, hàng gạo bày ra, mấy cái lò rèn đầu phố lại đỏ lửa. Có chỗ người ta còn phơi cá trên giàn tre trước cửa. Kinh đã sống lại trong những ngày hắn vắng, không đợi hắn. Hắn đi sau kiệu, đi bộ. Người ta ngó hắn, rồi ngó cái Trống, rồi ngó hắn. Có lẽ nhiều người không biết người đi sau kiệu là vua. Hắn mặc áo vải thường, áo đã bạc màu vì nắng Ải. Hắn để họ không biết. * * * Trước cổng Thái Miếu, nắng gắt. Gạch sân rịn nước vì nồm, trơn, bóng. Cổng mở rộng. Dưới bậc cổng, ba chiếc chum sành đặt thành hàng, như hắn nhớ, nhang cắm dày, mới, đầu nhang đỏ, khói bốc lên lặng lẽ trong nắng trưa. Mép sành sạch, ai đó đã lau. Hắn dừng lại trước chỗ ấy một chốc. Hắn không thấy gì khác lạ. Sành, nhang, khói. Thế thôi. Hắn đi tiếp, theo cái kiệu, vào sân trong, tới chỗ cầu thang đá dẫn xuống địa thất. Thanh Vân đứng ở chân bậc địa thất, cầm ngọn đèn, và nàng không hỏi một câu nào về cái Ải. Nàng đứng dưới ấy, ở chỗ tối nhất, nơi ánh nắng từ trên cửa hầm không rọi tới được. Ngọn đèn trong tay nàng soi lên mặt nàng, lên những bậc đá. Nàng mặc áo vải xanh nhạt, tóc búi gọn, không cài gì. Nàng gầy hơn hắn nhớ. Nàng ngước lên ngó hắn đứng ở trên cùng cầu thang. Nàng không cười. Nàng chỉ ngó. Lão già làm nỏ đi xuống trước, nhận ngọn đèn từ tay nàng. Lão cầm đèn đi trước, bước xuống từng bậc, soi đường cho người khiêng. Người áo chàm nghiêng hai cây đòn, hạ cái kiệu xuống theo cầu thang, chậm, từng bậc một. Lão không để ai chạm vào tấm vải phủ. Lão vừa đi vừa ngoái lại, nói khẽ: bậc này hẹp, bậc kia có chỗ sứt. Tới chân bậc, lão cho đặt cái Trống lên bệ đá, đúng chỗ cũ. Lão bảo người ta xoay nó một chút cho đúng hướng cũ. Đâu đấy xong xuôi lão mới giở tấm vải ra. Ngọn đèn soi xuống mặt đồng, những vòng hoa văn lặng im. Mấy tuần ở Ải, mấy ngày trên thuyền, mà nó vẫn y nguyên. Lão lấy vạt áo lau một vệt bụi ở mép, rồi lùi ra. Hắn bước tới. Hắn đặt bàn tay lên mặt Trống. 【Trống Đồng trở về địa thất: che chắn mạch hương hỏa — trở lại.】 Một dòng. Hắn đọc qua. Hắn cảm thấy nó. Ở trên đầu, quanh kinh, có cái gì đó khép lại. Không có tiếng, không có ánh sáng. Như một tấm chăn được kéo lên đắp cho người đang ngủ, kín từ chân lên tới cổ. Những sợi dây trong vòng thành, những sợi mấy tuần nay nằm phơi ra giữa đêm, giờ có chỗ nấp. Hắn đứng thế một lúc lâu, tay trên mặt đồng. Sau lưng hắn, Thanh Vân ngồi xuống bậc thấp nhất. Nàng đặt ngọn đèn xuống bên cạnh. – Tam ca. – Nàng nói. – Đã ăn gì chưa? Hắn quay lại. Hắn bảo chưa. Nàng gật, thôi không nói thêm. Ải ra sao, trận đánh thế nào, người lạ mặt đeo kiếm đứng ở bến là ai, nàng đều để đó. Cả bàn tay trái của hắn, nàng cũng để đó. Hắn thấy nàng ngó bàn tay ấy một cái, ngắn, rồi thôi. Nàng kể. Nàng kể ngắn, như trong thư: những ngày Trống vắng, người kinh vẫn tới thắp ở trước cổng, tối nào cũng có. Đêm nào nàng ra đóng cổng cũng thấy chỗ ấy còn đỏ đốm nhang. Sau ba đêm kia, có mấy đêm người tới thắp đông hơn hẳn, như họ cũng biết điều gì đó mà không ai nói ra. Nàng kể tới đó thì thôi. Hắn ngồi xuống cạnh nàng trên bậc đá, vai chạm vai. Cả hai lặng thinh dưới ánh đèn, trước cái Trống, một hồi lâu. Hắn cũng không kể. Hắn không kể chuyện đêm mùng chín ở gian đá. Hắn không kể cái giá. Có những thứ nàng đã biết một phần, từ trước. Phần còn lại, hắn chưa biết nên nói thế nào. Lão già làm nỏ đã lặng lẽ đi lên cầu thang từ lúc nào. Chỉ còn hai người dưới địa thất, với cái Trống và ngọn đèn. * * * Chiều, hắn ăn một bát cơm ở gian bên điện, một mình. Ăn xong, hắn ghé qua Văn Miếu. Mái gian bên đã sửa, chỗ dột hồi đầu xuân đã lợp lại ngói mới, màu ngói mới nổi lên giữa những viên cũ. Dưới hiên, mấy sĩ tử từ các châu lên ngồi chép sách. Thấy hắn đi qua, có người ngẩng lên, không biết hắn là ai, lại cúi xuống chép. Người áo xanh tới xin gặp, đưa cho hắn một tờ giấy gấp làm tư, nói là thư ông viết trên thuyền, về chuyện kho lương kinh trong những ngày tới. Hắn cất đi, bảo mai đọc. Ông cúi đầu, lui ra. Tô Hiến Thành tới sau, tâu kinh yên, những việc gấp đã có người lo, xin bệ hạ nghỉ. Hắn gật. Ông ngó hắn lâu hơn mọi lần, rồi lui. Chạng vạng, hắn ra cổng. Mười người áo vải gác cổng đang treo đèn lên dọc mái hiên, ngọn này nối ngọn kia. Họ thấy hắn thì dừng tay, quỳ xuống. Hắn bảo họ đứng dậy, cứ làm. Hắn đi ra tới cổng. Đêm ấy hắn tự ra đóng cổng Thái Miếu thay nàng, rồi đứng lại trước ba chiếc chum tới khuya, mà không có thứ gì tới. Hắn tự khép hai cánh cổng. Cánh cổng gỗ nặng, bản lề rít lên. Cái then gỗ gác ngang qua hai cánh, nặng hơn hắn tưởng, hắn phải ghé cả hai bàn tay, nghiến răng mới nhấc lên được, mới lồng được vào hai cái vấu. Hắn nghĩ tới nàng làm việc này mỗi tối, suốt mấy tuần hắn đi vắng. Ba đêm trong số ấy, có một thứ đứng ngay ngoài cánh cổng này. Hắn để cánh cửa nhỏ ở bên cạnh cổng mở hé. Hắn ngồi xuống bậc cổng, phía ngoài, ngó ba miệng sành. Nhang trong ấy tàn dần. Đốm đỏ này tắt, đốm đỏ kia tắt, từng đốm một, tắt vì cháy hết, không vì gì khác. Gió đêm đã đổi, mát hơn, thổi từ phía sông vào. Đầu đêm không trăng. Trên trời, sao dày. Hắn ngồi đó. Chẳng đợi thứ gì. Hắn chỉ muốn ngồi đúng chỗ ấy, một đêm. Gần khuya, có tiếng guốc gỗ gõ lộc cộc từ đầu phố. Một bà cụ đi tới, thấp, nhỏ, khăn vấn cũ quấn trên đầu, nách kẹp mấy nén nhang gói giấy, tay nắm một ống nứa có nhúm lửa than ủ bên trong. Thấy cổng đóng, bà dừng lại, ngó quanh. Bà thấy hắn ngồi trên bậc. Bà ngó hắn một lượt, cái áo vải bạc màu, đôi giày lấm bùn sông. – Cổng đóng rồi à, chú? – Bà hỏi. – Già đi muộn. Hôm nay đông quá, già không chen được. Cổng đóng thế này, thắp ở ngoài thì các ngài trong ấy có biết không? Hắn đứng dậy, đi tới cánh cửa nhỏ, đẩy mở rộng ra, để từ bậc cổng nhìn thẳng được vào sân trong. – Bà cứ thắp. Cửa mở thế này thì trong ấy biết. – Hắn nói. Bà cụ gật đầu với hắn, như gật với một người gác cổng. Bà ghé mắt qua cánh cửa nhỏ, nhìn vào cái sân tối một lúc, rồi quay ra, tới trước miệng sành ở giữa, thổi nhúm than trong ống nứa cho đỏ lên, châm nhang, cắm xuống, vái ba vái. Xong, bà đi, không ngoái lại, không biết người vừa mở cửa cho mình là ai. Hắn ngồi xuống bậc cổng lần nữa. Hắn nghĩ tới cái thứ đã tới ba đêm. Nó thôi tới từ đêm mùng sáu, mà hắn không biết nó đi đâu. Có khi nó về chỗ của nó. Có khi nó đã đi xa, xa tới mức không còn liên quan gì tới kinh nữa. Có khi nó đi lần những sợi dây khác, ở những chỗ khác, ngoài vòng thành, nơi không có gì che. Hắn nghĩ tới Ải, tới cái đền ngoài vòm đã cháy, tới mấy cây cột mới dưới bản. Ở đó không có Trống. Ở đó có người áo màu đất, có ông khổng lồ, có lão trấn thủ. Những người ấy có đủ không, nếu cái thứ ấy tới, hắn chưa trả lời được. Hắn chỉ biết hắn không thể ở cả hai nơi. Gió đêm thổi qua phố, mang theo tiếng mõ cầm canh từ phía chợ Đông. Một con chó sủa ở đâu đó rồi thôi. Trên mặt tường thành, lính tuần đi qua, ngọn đuốc nhỏ dần về phía cổng Bắc. Gần nửa đêm, Tô Hiến Thành sai người báo rằng mấy chiếc thuyền buôn từ bên kia biển neo ở bến Đông từ tháng Hai đã nhổ neo lúc chạng vạng, không ai thấy chúng đi về phía nào.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ