Chương 346: Quan hạ táng tướng

Sáng mười hai, Nông Bách cho đào huyệt ở bãi đất trước cửa phía Nam, cạnh ba nấm đất lão đã cho đắp hôm hai mươi lăm tháng Hai. Chỗ ấy lão tự chọn, không hỏi ai. Từ đêm qua, lúc người ta khiêng cái cáng tre qua cửa phía Nam vào, lão đã biết sẽ chôn ở đâu. Trong Ải toàn đá, cuốc xuống thì tóe lửa. Ngoài bãi thì có đất, đất đỏ lẫn sỏi, và có chỗ cao. Tháng trước lão đã chôn ba người lính ở đó, vì từ chỗ ấy trông xuống được con đường, trông xuống được bản. Người giữ cổng thì nằm chỗ trông thấy cổng. Trời quang. Nắng nhẹ, mới lên khỏi vách Đông, rải vàng trên bãi đất. Gió từ phía sông thổi lên theo con dốc, ấm, có hơi nước, có cả cái tanh nhẹ của bùn bãi. Mấy hôm trước gió còn lạnh buốt. Sáng nay thì không. Lão chống gậy ở mép bãi, chân trái kéo lê một chút trên đất, và nghĩ, xuân về rồi. Bốn người lính Ải đào. Lão chọn bốn người cũ, những người đã đào ba cái huyệt kia. Họ cởi áo ngoài vắt lên tảng đá bên đường, cuốc xuống từng nhát, đều, chậm. Lớp đất mặt khô, bở. Xuống thêm một gang thì đất đỏ thẫm, ẩm, lẫn sỏi trắng, lưỡi cuốc chạm sỏi kêu khô khốc. Không ai nói. Thỉnh thoảng một người ngừng tay, lấy mu bàn tay quệt trán, lại cuốc. Lão chống gậy xem họ đào. Mùi đất mới lật bốc lên, ngai ngái, nồng. Ba nấm đất cũ ở ngay bên cạnh. Mười mấy hôm nay người ta lên xuống ngay bên cạnh, chẳng ai dừng lại. Mặt nấm đã khô, đã rắn mặt, những vết cuốc hôm ấy mờ đi. Nhang cắm hôm chôn đã cháy hết từ lâu, chỉ còn mấy chân nhang đen cắm nghiêng. Có một chân gió làm đổ. Lão cúi xuống, đỡ nó cắm lại cho thẳng. Mặt trời lên cao thêm một sào thì huyệt đủ sâu. Bốn người lính trèo lên, đứng sang một bên, tay cầm cuốc, đất đỏ bám tới gối. – Bẩm, xong. – Một người nói. Lão gật. Lão quay lại, hướng về cửa phía Nam. Đêm qua lão tướng nằm ở gian bên, gian sát chân tường phía Tây, trên cái phản gỗ lão cho kê. Người áo chàm thay nhau ngồi bên ấy cả đêm, hai người một lượt, không ai bảo. Sáng nay lão đi ngang, thấy tấm áo chàm vẫn phủ kín từ đầu xuống chân, như hôm qua người ta khiêng vào. Lão không vén lên. Lão dừng ở ngưỡng gian một chốc, rồi đi ra bãi. Giờ họ khiêng ra. Sáu người áo chàm, mỗi bên ba người, cái cáng tre đặt trên vai. Họ khom lưng qua cửa, ra tới ngoài mới thẳng người, đi chậm qua bãi, từng bước đặt xuống cùng một lượt. Tấm áo chàm phủ trên cáng phẳng, chỉ gồ lên ở chỗ người nằm. Đi sau cáng là một hàng người áo chàm, mỗi người ôm trước ngực một tấm áo. Những người áo chàm khác đi sau cùng. Sau họ là vua. Vua đi một mình, áo vải thường, không đội gì. Người cầm giáo dài đi sau vua một bước, vai phải áo còn một vệt sẫm đã khô. Sau nữa là mấy người lão quen mặt: người áo nâu, người ở bến vai còn buộc dải vải trắng, người áo xanh, gã tiều phu, viên phó trấn thủ. Người khổng lồ không xuống. Lão ngẩng lên, thấy y ngồi ở mép Nam trên nóc, mắt dõi xuống bãi. Cáng đặt xuống cạnh miệng huyệt. Người áo chàm trải ba mươi tấm áo xuống đáy huyệt trước, từng tấm một, rồi mới đặt lão tướng nằm lên trên. Họ làm việc ấy không cần ai dặn. Một người nhảy xuống huyệt, đứng ở đáy. Những người trên miệng huyệt đưa áo xuống, từng người một, người này đưa xong thì lùi ra cho người sau tới. Người dưới huyệt đỡ lấy, trải ra, vuốt phẳng, tấm sau đè lên mép tấm trước. Màu đất đỏ dưới đáy huyệt khuất dần dưới màu chàm. Từ trên miệng huyệt, lão thấy những tấm áo chồng lên nhau, có tấm còn rách ở vai, có tấm sẫm một mảng ở vạt. Áo của những người đã giữ cái khe với lão tướng. Đàn bà phố cửa Bắc khâu, người ta bảo lão thế. Lão chưa bao giờ xuống tới phố ấy. Khi tấm cuối đã trải, người dưới huyệt trèo lên. Sáu người khiêng cáng nâng lão tướng lên, cả tấm áo phủ ngoài, đưa xuống. Hai người nhảy xuống đỡ. Họ đặt lão nằm ngay ngắn trên lớp áo, đầu quay về phía cổng, chân quay về phía bản. Tấm áo phủ ngoài để nguyên, không ai vén. Người cầm giáo dài đặt cây đao cán dài nằm dọc bên lão, rồi tự cầm cuốc xúc nắm đất đầu tiên. Y không bảo ai đưa đao xuống. Y tự xuống huyệt, đặt nó nằm dọc bên phải người nằm, lưỡi đao quay ra ngoài, cán dài tới gần chân. Đặt xong, y còn ở dưới huyệt thêm một chốc, cúi đầu. Đoạn y trèo lên, đi tới chỗ bốn người lính Ải, lấy cái cuốc trong tay người gần nhất. Người lính để y lấy, không hỏi. Y cuốc vào đống đất đỏ bên miệng huyệt, xúc một nhát, hất xuống. Đất rơi lên tấm áo phủ, lộp độp. Không ai nói gì. Không ai đọc gì. Vua đứng ở đầu huyệt, chỗ đầu người nằm. Lão cách vua mấy bước, nghiêng đầu trông sang. Mặt vua không có gì. Vua không nói. Hai tay buông. Vua nhìn xuống huyệt, nhìn nhát đất thứ nhất rơi, nhát thứ hai. Đến khi người cầm giáo dài đưa cuốc lại cho lính Ải, vua vẫn đứng đó, không đổi chỗ. Lúc ấy lão nghe tiếng chân nặng từ phía con dốc. Người dắt voi lên. Gã đi một mình, không dắt con voi, cây côn cầm tay, áo ướt tới gối vì lội qua chỗ suối. Gã lên tới mép bãi thì dừng, nhìn đám người, nhìn cái huyệt, nhìn cái cáng tre đã trống. Gã đứng lại ở cuối, sau cả người áo chàm. Đứng sau cùng mà gã cao hơn mọi người trên bãi một cái đầu. Gã cúi đầu xuống, cúi lâu. Lão đoán chưa ai báo cho gã. Gã thấy người ta đi ra bãi từ dưới bến, thì gã lên. Giờ gã biết. Gã không nói gì. Bốn người lính Ải lấp đất. Người áo chàm cũng cúi xuống bốc đất bằng tay, ném xuống. Huyệt đầy dần. Đất đỏ phủ kín màu chàm, phủ kín cái gồ dài dưới tấm áo, phủ kín cán đao. Lấp xong, họ vun lên thành nấm, vỗ mặt nấm bằng lưng cuốc cho chặt. Nấm mới cao hơn ba nấm cũ, đỏ tươi, mặt đất còn in những vệt cuốc thẳng. Không bia. Không chữ. Lão bảo đừng khắc gì. Ba nấm kia cũng không. Người cầm giáo dài đứng bên nấm đất mới, ngay chỗ đầu người nằm. Vua bước tới bên y. Vua đặt bàn tay lên vai phải người cầm giáo dài, và dưới bàn tay ấy, một thứ sáng lam nhạt lan xuống vai y, thoáng qua rồi tắt. Lão ở gần, chỉ cách ba bước, và lão thấy rõ. Lão đã nghe người ta nói về thứ sáng ấy. Người dưới bản kể, lính Ải kể, kể lại từ những người đã thấy ở đâu đó dưới kinh. Ở gần thế này thì đây là lần đầu. Nó không giống lửa, không giống ánh trăng. Nó lan ra từ lòng bàn tay vua, mỏng, nhạt, như nước tràn qua mép bát, chảy xuống vai áo người kia, thấm vào, và tắt. Không có tiếng gì. Người cầm giáo dài không động. Chỉ có hai vai y, lão thấy, chùng xuống một chút. Lão không hiểu thứ ấy là gì, và lão để yên đó. Ba mươi năm giữ cái cổng này, lão đã thôi hỏi những thứ không phải việc của lão. Vua nhấc tay. Người cầm giáo dài quay sang, cúi đầu với vua, thấp, đoạn quay đi, đi về phía cửa phía Nam. Y không sờ lên vai. Vua còn ở lại bên nấm đất thêm một chốc. Đoạn vua quay sang lão. – Chỗ này ông chọn. – Vua nói. – Bẩm bệ hạ, tiểu nhân chọn. – Lão nói. – Chỗ này trông thấy cổng. Vua gật, không nói thêm. Vua đi vào. Mấy người theo sau vua đi vào. Người dắt voi nán lại lâu hơn, nhìn bốn nấm đất, rồi mới quay xuống dốc, về chỗ con voi và cái thuyền. Lão biết gã sẽ kể cho người dưới bến. Gã kể bằng mấy chữ thì lão không biết. * * * Gần trưa, hàng binh lên. Lính Ải giải họ từ bản lên, đi hai hàng dọc theo con dốc, giáo đi kèm hai bên. Họ đi tay không. Giáo của họ đã chất thành đống dưới bản từ hôm qua, sáng nay lính Ải gánh lên trước, đổ vào góc kho. Họ đi chậm, cúi đầu, người nọ bước theo gót người kia. Gần ba trăm người. Đi qua bãi đất, qua cạnh bốn nấm đất, có người ngẩng lên nhìn nấm đất mới đỏ tươi, rồi cúi xuống. Qua cửa phía Nam, họ vào sân, ngồi xuống thành từng hàng trên nền đá, dưới mắt lính Ải đứng trên bậc. Sân Ải không rộng. Ba trăm người ngồi xuống thì kín từ chân tường Tây sang chân tường Đông. Lão nhìn họ. Mặt người nào cũng đen nắng, môi khô, mắt trũng. Hôm qua họ được ăn một bữa gạo của Ải, dưới bản. Sáng nay chưa ai cho họ ăn gì. – Lấy nước. – Lão nói với người lính bên cạnh. Lính Ải khiêng mấy vò nước ra, đặt ở đầu mỗi hàng, kèm mấy cái gáo. Hàng binh chuyền gáo cho nhau, uống, uống từng ngụm, người uống xong thì đưa cho người bên cạnh, không ai giành. Gã hàng binh cũ đứng ở đầu sân, cái gã đã ở Ải từ mùa thu, nói tiếng bên kia với họ mấy câu. Lão không hiểu gã nói gì. Mấy người ngồi đầu hàng gật đầu. Lão bảo lính bếp thổi thêm một nồi gạo, nắm cho mỗi người một nắm mang theo. Đường về bên kia còn dài. Người mặt sẹo ngồi ở hàng cuối, sát chân tường. Gã uống ít, rồi đưa gáo đi. Gã không nhìn đám lính Ải. Mắt gã đi quanh sân, qua mái gian trại, qua cái cột cờ, lên mặt tường phía Bắc. Quá trưa, cửa lớn mở, và hàng binh đi qua vòm cổng từng người một, tay không, về phía đèo, người mặt sẹo đi sau cùng. Lão chống gậy trên bậc dưới chân tường, nhìn họ đi. Lính Ải đứng hai bên lối ra, giáo dựng. Người áo chàm đứng sau lính Ải. Hàng binh đứng dậy theo từng hàng, đi về phía vòm, qua bóng tối dưới vòm, ra vệt nắng phía bên kia, ra con dốc trước cổng. Đi từng người. Không ai bảo họ phải đi một người một, mà họ tự đi như thế, như đã được dạy, hoặc như chỉ cái vòm ấy hẹp tới mức một người. Người mặt sẹo đứng dậy sau cùng. Gã đi qua sân, chậm. Ngang góc sân phía Đông, gã dừng một nhịp, ngó đống đá hộc chất ở đó, những tảng đá mấy hôm trước còn chèn kín cửa lớn từ bên trong, giờ người ta dỡ ra, chất lại thành đống cao tới vai. Gã nhìn đống đá ấy, rồi nhìn lên cánh cửa mở. Đoạn gã đi qua vòm, ra ngoài, theo sau những người kia xuống dốc. Cái lưng áo cuối cùng nhỏ dần giữa đồng trống. Lão vẫn chưa quay vào. – Đóng lại. – Lão nói. Hai người lính đẩy cánh cửa lớn. Then gác ngang. Không ai chèn đá. * * * Chiều, Ải lặng. Lính Ải ngồi dưới hiên, có người nằm ngủ ngay trên nền đá, áo trùm lên mặt. Mấy người lính bếp nhóm lửa nấu cơm chiều. Cánh cửa nhỏ bên hông vòm xệ bản lề từ đêm bên kia bổ rìu vào, giờ đứng nghiêng, lết một góc xuống đất. Lão gọi người thợ rèn của Ải, bảo tháo bản lề xuống, rèn lại, rèn xong thì lắp vào. Người thợ rèn ngồi xổm trước cánh cửa, gõ gõ vào cái chốt sắt cong, lắc đầu, rồi đi lấy búa. Dưới hiên gian trại phía Đông, người áo nâu ngồi bệt trên thềm, một tay áo vắt lên gối. Tay áo ấy rách một đường dài từ khuỷu xuống cổ tay, rách từ hôm nào lão không biết. Người ở bến ngồi bên cạnh, vai còn buộc vải, cầm cây kim, khâu. Y khâu bằng tay phải, chậm, mỗi mũi kim đâm xuống rồi kéo lên mất một lúc, đường khâu xiên xẹo. Người áo nâu để yên cho y khâu, mắt ngó ra sân. Hai người không nói chuyện. Lão đi ngang, thấy thế, rồi đi qua. Chiều, gió vẫn từ sông lên, lùa qua cửa phía Nam, mang theo hơi khói từ mấy cái bếp dưới bản. Bản trống. Mấy người lính Ải ở lại canh dưới ấy nhóm bếp. Mai người bản mới về. * * * Lúc mặt trời xuống thấp, lão chống gậy đi ra bãi đất một mình. Bãi vắng. Nắng chiều đổ xiên, bóng bốn nấm đất kéo dài trên mặt đất đỏ. Lão đi tới giữa chúng, chân trái kéo lê, gậy cắm xuống đất mới ở mép nấm đất mới, lún vào một chút. Lão ở đó, cúi nhìn. Gió từ sông lên, ấm, thổi qua bãi, qua bốn nấm đất, qua vai áo lão. Phía dưới kia, bản nằm im giữa những bờ tre, mấy làn khói bếp của lính Ải bốc lên thẳng rồi tan. Xa hơn nữa là sông, mặt nước bạc dưới nắng chiều, và chấm nhỏ của con thuyền buộc ở bến. Lão nghĩ tới mùa thu. Mùa thu, bên kia lần đầu xuống, có năm mươi người theo lối mòn vòng ra sau, xuống đầu bản. Lão sai mười người lính Ải đi đường tắt, nằm chờ trên miệng khe, chặn sau lưng năm mươi người ấy, và sai một người chạy xuống đường cái đón lão tướng. Lão tướng kéo quân tới, vây ở đầu bản, không giết ai, bắt sống được cả toán. Hôm ấy lão tướng dẫn cả toán lên Ải. Lão ra đón, thưa chuyện cái khe. Lão tướng chỉ khen người lão sai chạy nhanh. Lão nhớ câu ấy. Lão nghĩ tới chạng vạng mùng năm. Lão tướng đứng ở góc sân phía Tây, chỗ sát chân tường, ngẩng mặt ngó lên vách núi, chỗ con đường mòn bắt đầu leo lên. Ngó lâu. Lão đi ngang, cũng không hỏi. Rạng sáng hôm sau, lão tướng đem năm mươi người qua cửa phía Nam, xuống bản, lên cái khe ở chân lối ấy. Giờ lão hiểu cái ngó ấy là ngó cái gì. Trên nấm đất mới, đất đã se mặt. Lão khom người, lượm một viên sỏi trắng trên mặt nấm, cầm trong tay một lúc, rồi đặt lại chỗ cũ. Phía Đông, trăng đã lên, chếch trên vách núi, gần tròn, trắng nhạt trên nền trời còn xanh. Chạng vạng, lão cắm ba nén nhang lên nấm đất mới, chia nốt chỗ nhang còn lại cho ba nấm cũ, và lần đầu từ ngày bên kia tới, lão để cửa phía Nam mở qua đêm.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ