Chương 343: Hậu lộ cô quân

Sáng mười một, Phạm Ngũ Lão dẫn người áo chàm ra cửa phía Nam, xuống con dốc mà từ chiều mùng tám không ai trên Ải đi xuống. Đá chặn cửa phía Nam người ta dỡ từ lúc trời còn xám. Y đứng xem họ dỡ, không giục. Hòn cuối cùng lăn ra, cánh cửa gỗ hé mở, gió từ phía sông lùa vào, ấm, ẩm. Y bước ra trước. Sau lưng y, năm mươi người áo chàm, giáo dựng, đi hai hàng. Sau nữa, ba mươi lính Ải cũ, người của lão trấn thủ, giáo, khiên, có mấy người mang theo dây thừng cuộn trên vai. Đi lẻ giữa hai đám, cạnh y, là gã hàng binh trẻ người phương Bắc, hai tay không, mặt trắng, bước chân lúc nhanh lúc chậm như không biết nên đi sát y hay lùi lại. Lúc trời rạng, y đã nghe. Từ dưới bản, một hồi tù và dài, kéo lên tới mặt tường, tới sân, tới chỗ y đứng dàn hàng. Thổi một hồi, ngừng, chờ. Không có hồi nào đáp lại. Thổi thêm một hồi, ngắn hơn, đoạn thôi hẳn. Người dưới ấy biết rồi. Đêm qua vua đã dặn: bắt sống, người nào chạy lên gờ thì để chạy, đừng đuổi lên gờ. Y nhớ từng chữ. Y không cần vua dặn lần hai. Y nghĩ tới người áo màu đất, giờ đang ở đâu đó trên đèo phía Bắc, bên này cột mốc. Y biết tên người ấy từ lúc thấy ông đứng ở mép Bắc mà đọc. Bốn câu ấy, y đã thuộc từ thuở còn bé, trước cả khi biết cầm giáo. Y không nói với ai trên Ải rằng y biết. Người ta không hỏi, y không nói. * * * Con dốc đá dài hơn y nhớ. Y đã đi lên nó một lần, giữa tháng Hai, đi đầu trăm người áo chàm từ kinh lên. Hôm ấy trên con dốc chỉ có tiếng chân, đều, nặng, không ai nói chuyện. Giờ chỉ còn tiếng chân của tám mươi người trên đá, tiếng giáo chạm khiên, tiếng thở. Cái chòi canh ở chân dốc bỏ trống. Mái phên thấp, lệch một bên. Trong chòi, bếp ba hòn đá, tro còn ấm, mấy cái bát gỗ lăn lóc, một cây giáo gãy dựng ở góc. Người ở đây đi chưa lâu. Có lẽ họ bỏ chòi từ lúc trời rạng. Trên cột chòi có người lấy mũi dao khắc mấy vạch ngang, mỗi vạch một ngày, cạnh mấy chữ của bên kia mà y không đọc được. Y không dừng. Y chỉ cho hai lính Ải đứng lại ở chòi, ngó lên dốc, ngó xuống bản. Qua chòi canh, đường đất bằng hơn, chạy giữa những nương đã gặt, về phía bản. Nhà người bản hiện ra sau mấy lùm tre: vách đất, mái gianh, cửa gỗ. Nhà nào cũng còn nguyên. Không mái nào cháy. Có nhà cửa mở toang, có nhà cửa khép. Trên mấy cái sân, bếp người lạ đã nhóm rồi tắt, tro đen trên nền đất nện. Đi ngang giữa bản, y qua chỗ cái đền của người bản. Chỉ còn nền, đen, mấy khúc cột cháy cụt. Trên nền tro, ai đó đã đặt một cái bát gỗ úp. Không phải người bản; người bản đi từ đêm mùng bảy. Y không biết ai đặt, đặt làm gì. Y đi qua, không dừng, mà ngoái lại cái bát ấy một lần. Ở đầu bản phía bến, có tiếng gì như tiếng voi thở ra. Y ngó sang. Người dắt voi đã ở đó, đứng giữa con đường đất đổ xuống bến, cây côn chống trước mặt, con voi già đứng sau lưng gã, vòi cuộn lên. Gã không vẫy y. Gã chỉ nhìn y, gật một cái. Y hiểu: phía bến, không ai qua được. Gã đã lên từ lúc nào, không ai bảo. * * * Họ dồn ở khoảng đất cao đầu bản, chỗ nền cái kho cháy. Y đã nghe kể về chỗ ấy. Mùa thu, ở đúng khoảng đất này, lão tướng đã vây năm mươi người bị chặn mất đường về, và lão để họ sống. Y không có mặt hôm ấy. Y chỉ biết qua lời người khác. Hôm nay không phải năm mươi. Y đứng ở bìa khoảng đất, ngó. Ba trăm người, hơn hay kém một chút. Mũ da, giáo, khiên, có người còn đeo cái bọc trên lưng như đã sẵn sàng đi đâu đó mà không có đường để đi. Họ đứng dồn vào nhau quanh mấy khối đá ám khói của cái nền kho, mặt quay ra ngoài, giáo chĩa ra mọi phía. Không hàng ngũ. Người đông mà như một bầy trâu bị dồn vào góc ruộng, con nào cũng quay sừng ra. Năm mươi người áo chàm dàn ra hai bên y, thành một vòng cung, giáo hạ ngang. Lính Ải dàn sau lưng họ. Họ không xông vào. Y không bảo xông. Hai bên ngó nhau qua một khoảng đất trống chừng ba mươi bước. Y ngó những khuôn mặt bên kia. Đói. Mấy ngày ăn gạo người bản, mà vẫn đói, cái đói của người ngủ không yên. Mắt đỏ, môi nứt. Có mấy đứa còn trẻ, trẻ hơn mấy người áo chàm của y. Có đứa tay cầm giáo mà mắt cứ nhìn qua vai y, lên con dốc, lên cái Ải, như còn mong thấy một thứ gì từ trên đó đổ xuống cứu mình. Từ giữa đám ấy, một người bước ra trước. Gã không to. Gầy, đen, áo da sờn, một vệt sẹo trên mặt. Gã không cầm giáo ngang. Gã cầm giáo dựng, đầu giáo chĩa lên trời. Gã đi ra khỏi đám người mấy bước, dừng lại, nhìn y. Đoạn gã nhìn mấy người áo chàm hai bên y, lâu hơn, từ người này sang người kia. Gã nói. Tiếng bên kia, giọng khàn, mấy câu ngắn. Gã hàng binh trẻ cạnh y liếm đôi môi khô, hai bàn tay bấu vào vạt áo. – Bẩm, họ hỏi quân của họ ở đâu. – Diêu Cửu nói. Y không quay sang. Y ngó người mặt sẹo. – Bảo họ: quân của họ đã về bên kia đèo. Hạ giáo thì sống. – Phạm Ngũ Lão nói. Gã hàng binh trẻ nói lại. Giọng gã run lúc đầu, rồi vững dần. Y không hiểu chữ, mà nghe được trong giọng gã cái chỗ “đèo”, cái chỗ “sống”, vì gã nói chậm lại ở hai chỗ ấy. Đám người bên kia im. Tiếng gã hàng binh trẻ dứt, không ai đáp. Y nghe tiếng gió từ phía sông thổi qua mấy lùm tre, xào xạc. * * * Bên trái đám người, có tiếng hét. Một tốp tách ra. Chừng hai chục người, giáo chĩa thẳng, xông ra khỏi đám, không về phía y, mà về phía sườn đồi trọc sau bản, phía có con đường mòn lên vách. Họ chạy cắm đầu, la hét, có người vừa chạy vừa quăng khiên đi cho nhẹ. Chỗ họ chạy qua là cánh trái vòng cung áo chàm. – Đừng giết. – Y quát. – Chặn. Người áo chàm ở cánh trái bước lên, giáo hạ thấp, cán giáo ngang, khép lại thành một hàng. Tốp hai chục người đâm vào hàng ấy. Tiếng gỗ va gỗ, tiếng người ngã. Y đã chạy sang từ lúc tốp ấy tách khỏi đám, tới chỗ hàng áo chàm mỏng nhất. Một gã to con, mũ da tuột ra sau gáy, xông thẳng vào y. Mũi giáo gã chĩa vào ngực y. Y gạt bằng cán giáo của mình, gạt lệch, mà mũi giáo vẫn sượt qua vai phải y, rạch rách áo, rạch vào da. Y thấy nóng ở vai, rồi lạnh. Y quay cán giáo, đập ngang vào khuỷu tay gã. Gã buông giáo, khuỵu xuống. Hai người áo chàm đè gã xuống đất. Tốp hai chục người dừng lại, giữa hàng áo chàm và sườn đồi, giáo chĩa lung tung, thở hồng hộc. Không ai chạy được qua. Mấy người đã nằm trên đất, ôm chân, ôm tay. Không ai chết. Ba người vẫn chạy được, lách qua mép hàng, cắm đầu lên phía sườn đồi trọc. Người áo chàm định đuổi. – Để họ đi. – Y nói. Ba cái lưng nhỏ dần trên sườn đồi, về phía cái gò, về phía vách Tây. Không ai đuổi. Y đưa tay lên vai phải. Máu thấm qua lớp áo, ấm, dính vào lòng tay. Không sâu. Y biết vết thương sâu nó thế nào; cái này không sâu. Y kéo vạt áo khép lại chỗ rách, đứng thẳng, không nhìn xuống nữa. Người áo chàm đứng gần nhất nhìn vai y, rồi nhìn mặt y. Y lắc đầu. Người ấy quay đi. * * * Người mặt sẹo đặt cây giáo xuống đất trước, và sau lưng gã, cả bản chỉ còn tiếng giáo rơi. Từng cây. Kế đó từng chục cây. Gỗ va đất, sắt va đá, khiên rơi úp xuống, đè lên giáo. Có người đặt giáo nhẹ, như sợ nó gãy. Có người quăng giáo ra xa mình, như sợ nó cắn. Có người cầm giáo một lúc lâu, nhìn người bên cạnh đặt xuống rồi mới đặt. Y cho lính Ải vào thu giáo. Họ ôm từng ôm, chất thành một đống giữa khoảng đất, cạnh khối đá ám khói của nền kho. Đống giáo cao dần, tới thắt lưng, tới ngực. Ba trăm người ngồi xuống đất. Không ai bảo họ ngồi. Họ ngồi như những người đứng đã quá lâu. Người mặt sẹo ngồi ở đầu. Gã không cúi đầu. Gã ngó người áo chàm đứng canh, ngó tấm áo chàm, cái khăn, đôi xà cạp, nhìn lâu. Y thấy gã nhìn, mà không biết gã nghĩ gì. Y đoán gã đã thấy màu áo ấy ở đâu rồi: ở cái khe trên kia, chỗ cả cánh này phải đi qua mới xuống được bản. Gã không nói. Y cũng không hỏi. Gã mặt sẹo nói một câu, ngắn, mắt vẫn không rời mấy tấm áo chàm. Gã hàng binh trẻ ngập ngừng một lúc mới nói lại. – Bẩm, gã hỏi người già ở cái khe trên kia là ai. Y ngó gã mặt sẹo. Gã ngồi đó, hai tay đặt trên gối, mặt ngẩng lên, chờ. – Bảo gã: lão tướng của bên này. – Y nói. Gã hàng binh trẻ nói lại. Người mặt sẹo nghe xong, gật một cái, chậm. Gã không hỏi thêm. Gã cúi xuống nhìn hai bàn tay mình, rồi thôi không ngẩng lên nữa. Y để lính Ải ở lại canh, có gã hàng binh trẻ ở lại để nói. Y dặn: cho họ uống nước, cho họ ăn những gì còn trong bếp người bản, không ai được đánh ai. Y gọi mười người áo chàm theo mình, bảo hai người mang theo cái cáng tre của lính Ải. * * * Sườn đồi trọc sau bản dốc thoai thoải, cỏ úa, không một gốc cây. Họ đi lên chậm. Dưới chân đồi, cái nấm đất người bản đắp hồi tháng trước vẫn còn, cái nón trên nấm đã bị gió lật nghiêng. Y đi qua, không dừng. Gần trưa, nắng nhạt. Gió từ phía sông lên, thổi ngược sườn đồi, đẩy vào lưng họ. Cái gò hiện ra ở chỗ sườn đồi gãy xuống sát chân vách. Trên đỉnh gò, một đống tro đen, rộng, gió thổi qua thì bốc lên từng đám bụi xám, bay dạt về phía vách. Lửa hiệu. Y đứng ở chân gò nhìn đống tro ấy một lúc. Đêm mùng bảy, đống củi này cháy đỏ trên nền mây, và cả bản xuống bến. Sau gò, cái lều tạm đổ sập, tấm vải dầu bị ai giật đi một nửa. Bếp trong lòng gò lạnh. Mấy cái gáo dừa lăn trên đất. Y đi qua gò, tới miệng khe. Khe hiện ra giữa hai vách đá dựng sát nhau, tối, hẹp. Bức đá chắn ngang miệng khe, đá xếp chồng lên nhau tới ngang ngực một người, chỉ chừa một lối lách hẹp sát vách bên trái. Bên kia bức đá, trong lòng khe, hai hàng cọc tre đầu vót nhọn cắm chéo, có cây gãy, có cây bật gốc nằm ngang. Y dừng trước bức đá. Sau lưng y, mười người áo chàm dừng theo. Không ai nói gì. * * * Bên chân bức đá, phía bên này, những tấm áo chàm nằm rải trên đá. Y không đếm. Y biết bao nhiêu. Chính y đã chọn. Tối mùng năm, lão tướng xin ba mươi người, và y là người đi từng hàng áo chàm, nhìn từng người, chọn những người tập giáo lâu nhất mà chân không xê dịch. Những người đứng vững nhất. Y đã nói với vua thế. Giờ họ ở đây. Không còn người. Chỉ còn áo. Áo nằm mỗi tấm một kiểu. Có tấm nằm duỗi, như người mặc vừa nằm xuống ngủ. Có tấm bị gió lật một vạt lên. Có tấm vướng vào một mỏm đá, phần phật khi gió thổi qua. Cái khăn quấn đầu nằm cạnh một tấm, xà cạp quấn chân nằm cạnh tấm khác. Không có giáo. Không có khiên. Những thứ ấy đã tan theo người. Những tấm áo này, đàn bà phố cửa Bắc khâu, hồi ở kinh. Mười người áo chàm sau lưng y đứng im. Y không quay lại nhìn họ. Y biết họ đang nhìn áo của những người đã từng đứng cùng hàng với họ ở sân Ải, ở mặt tường Tây, ở kinh. Gió từ phía sông lên, lùa qua bức đá, lùa vào khe, nghe như tiếng thở dài. Đám tro trên gò bay qua đầu họ, lấm tấm xám trên vai áo chàm. Y nghĩ tới lão tướng. Ở kinh, y với lão chưa nói với nhau mấy câu. Trong điện, lão đứng một đầu hàng võ, y đứng đầu kia. Có một lần, sáng sớm, ở bãi tập ngoài cổng Bắc, lão đi ngang hàng giáo của y, dừng lại, chỉnh cái chân sau của một gã áo chàm trẻ cho gã đứng tấn vững hơn, rồi đi. Lão không nói với y câu nào. Y nhớ cái chân ấy. Y nhớ cả cái tay già chỉnh nó. Y đi tới sát chân bức đá, chỗ lối lách. Một bước. Hai bước. Quá trưa, ở miệng khe, Phạm Ngũ Lão quỳ xuống giữa ba mươi tấm áo chàm, trước chỗ lão tướng nằm, và cây đao cán dài vẫn chắn ngang lối lách.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ