Ngày thứ ba, đoàn quân đi qua làng Bến Dâu.
Bến Dâu cách kinh hai ngày rưỡi đường bộ, là chỗ xa nhất mà thuyền thóc của Yết Kiêu còn ngược lên được. Tháng Chạp năm ngoái, quân Đại Hạo đi qua đây. Từ tháng Chạp tới giờ, chưa người làng nào quay về được.
Không còn làng. Chỉ còn một bãi đất cháy đen bên bờ sông, lởm chởm những cột nhà cháy dở chĩa lên trời như những ngón tay khô. Bến thuyền sập mất một nửa. Mấy con thuyền nan úp sấp trên bãi, đáy thủng lỗ chỗ. Gió sông thổi qua, cuốn theo mùi tro lạnh, mùi bùn, và một thứ mùi khác mà Dã Tượng biết rất rõ, dù đã mấy trăm năm không ngửi thấy.
Mùi người chết không ai chôn.
Trong một trăm nghĩa binh theo quân, có bảy người quê Bến Dâu. Họ tản ra giữa bãi tro, mỗi người đi về một góc, tìm chỗ từng là nhà mình. Có người đứng lặng trước một nền nhà cháy, không khóc. Có người quỳ xuống, dùng tay không bới lớp tro, bới tới lúc móng tay bật máu.
Dã Tượng cho quân dừng lại nửa ngày.
Bốn trăm người đào huyệt, gom những bộ xương rải rác trong bãi tro, chôn chung một chỗ dưới gốc đa già đầu làng. Không có quan tài, không có chiếu, không có hương. Người nghĩa binh già nhất quê Bến Dâu đứng đầu nấm mộ, gọi tên từng người trong làng mà lão còn nhớ, gọi mãi, gọi tới khi khản cả giọng.
Lão gọi cả tên những người làng chết ở nơi khác. Mẹ già nhà họ Chu, chết trong thành đêm hai mươi tám tháng Chạp. Chu Tứ, chết dưới sông Cái đêm mười bảy tháng Giêng. Gọi xong, lão cúi đầu, lẩm bẩm: về cả rồi, về cả rồi.
Dã Tượng đứng sau lưng mọi người, cây côn sắt chống xuống đất. Y không biết ai là Chu Tứ. Y chỉ nhớ, năm ấy, khi giặc phương Bắc tràn xuống Vạn Kiếp, y cũng từng đi qua những bãi đất như thế này. Nhiều lắm. Nhiều tới mức về sau, y không đếm nữa.
Y tưởng, chết một lần rồi, sẽ không phải thấy lại.
* * *
Chiều ngày thứ tư, Điền Sơn dừng lại trên một đỉnh dốc, đưa tay chỉ xuống thung lũng phía trước.
– Lũng Khẩu. – Lão hàng binh nói. – Tháng Chạp, đại quân đi qua đây, có dừng lại hai đêm. Trấn nằm ở chỗ con suối lớn đổ ra sông, có bến đò, có chợ. Đi Ải Bắc, không đi qua đây thì phải vòng thêm hai ngày đường.
Dã Tượng nhìn xuống.
Trấn Lũng Khẩu nhỏ, chừng hai trăm nóc nhà, nép bên bờ suối. Nhà cửa không bị đốt hết như Bến Dâu. Chợ vẫn còn mái. Quanh trấn có một hàng rào gỗ mới dựng, cổng chính quay về phía con đường cái. Trên cổng có người canh. Trong trấn, khói bếp bốc lên lác đác.
Nhưng ngoài đồng, không một bóng người.
– Có khói bếp, không có người làm ruộng. – Dã Tượng nói. – Lạ.
Lê Mẫn, viên đội trưởng Vũ Thành cử đi theo, nheo mắt nhìn một lúc, rồi quay sang y.
– Tướng quân, hàng rào ấy mới dựng. Người canh trên cổng, có mấy tên mặc giáp Đại Hạo.
Chưa kịp nói gì thêm, bụi cây bên đường chợt động.
Mấy chục mũi giáo lập tức chĩa về phía ấy. Từ trong bụi cây, một lão già gầy gò run rẩy bò ra, quỳ rạp xuống giữa đường, dập đầu liên hồi.
– Quan quân… quan quân Lạc Việt… xin cứu lấy dân trong trấn…
* * *
Lão già tên là Mạc Tư, trước là trùm phường chợ Lũng Khẩu.
Lão kể, giọng đứt quãng, thỉnh thoảng lại phải dừng lại thở. Tháng Chạp, quân Đại Hạo kéo qua, xã trưởng Đặng Quý mở cổng rước giặc, dâng thóc dâng trâu, nhờ vậy trấn không bị đốt. Cuối tháng Giêng, đại quân rút về Bắc, đi rất vội, bỏ lại dọc đường mấy chục tên lính ốm, lính lạc. Đặng Quý không đuổi chúng đi. Hắn thu nhận chúng, cho ăn, cho ở, rồi cùng với mấy chục tên côn đồ trong vùng, dựng hàng rào quanh trấn, tự xưng là quân giữ trấn.
– Giữ trấn… – Mạc Tư cười méo mó, nước mắt chảy ròng ròng. – Bọn chúng thu thóc, thu trâu, thu cả con gái. Nhà nào không nộp, đốt. Người nào cãi, giết. Con trai tiểu nhân cãi một câu, bị chúng treo lên cổng trấn ba ngày. Dân trong trấn chạy lên núi phía sau, được một nửa. Nửa còn lại, bị giữ trong trấn, làm ruộng cho chúng, nấu cơm cho chúng.
– Bao nhiêu người? – Lê Mẫn hỏi.
– Lính Đại Hạo chừng sáu, bảy chục. Côn đồ của Đặng Quý chừng tám chục. Tên cầm đầu đám lính Đại Hạo, tên là Lưu Mãnh, trước là đội trưởng.
Dã Tượng im lặng nghe hết.
Rồi y thò tay vào trong áo, lấy ra tấm lệnh bài gỗ, đưa cho Lê Mẫn.
– Đọc cho ta nghe.
Lê Mẫn ngơ ngác, nhưng vẫn cầm lên, đọc.
– Giết người, thì đền mạng. Cướp của, thì trả lại. Hạ vũ khí, thì tha.
Dã Tượng gật đầu, cất tấm lệnh bài vào áo.
– Được rồi.
* * *
Đêm ấy, Điền Sơn một mình đi tới trước cổng trấn Lũng Khẩu, tay không, giơ cao một ngọn đuốc.
Lão đứng dưới cổng, ngửa cổ gọi lên, bằng giọng phương Bắc.
– Anh em Đại Hạo! Ta là Điền Sơn, lính doanh tiền phong của Thạch đại tướng quân, bị bắt ở cửa Bắc Thiên Trường đêm hai mươi lăm tháng Chạp!
Trên cổng, mấy cái đầu ló ra, cung tên giương lên.
– Ta ở trong thành ấy hai tháng! – Điền Sơn nói tiếp, giọng khàn đặc, không run. – Hai tháng, người trong thành ăn cháo loãng, ta cũng được ăn. Ai bệnh, họ chữa. Bốn mươi anh em Đại Hạo bị bỏ lại trong trại, họ đưa nước, đưa cháo, ai sống được, ông vua ấy hứa đưa ra tới Ải Bắc, cho về nhà!
Không ai trên cổng lên tiếng.
– Ngoài kia, có bốn trăm quân Lạc Việt. – Điền Sơn hạ giọng. – Tướng dẫn quân mang một tấm lệnh bài, viết ba dòng. Giết người thì đền mạng. Cướp của thì trả lại. Hạ vũ khí thì tha. Anh em nào tay chưa dính máu dân Lũng Khẩu, sáng mai vứt giáo ra ngoài cổng, theo quân lên Ải Bắc. Tới Ải, ai muốn về nhà, được về.
Lão cắm ngọn đuốc xuống đất trước cổng, quay lưng đi về.
Một mũi tên từ trên cổng bắn xuống, cắm phập xuống đất ngay sau gót chân lão. Lão không quay đầu lại.
Về tới đống lửa, hai chân lão mới bắt đầu run.
Dã Tượng ngồi xổm bên đống lửa, đưa cho lão một bát nước. Điền Sơn uống một hơi cạn sạch, rồi ngồi thụp xuống, hồi lâu mới nói được.
– Tướng quân. – Lão ngập ngừng. – Tiểu nhân hỏi một câu. Tướng quân mạnh như vậy, một mình phá cổng cũng được. Sao còn bắt tiểu nhân đi gọi hàng?
Dã Tượng cầm một cành củi, cời đống than, đợi than đỏ lên mới đáp.
– Năm ấy, ở chỗ ta, giặc tràn xuống. – Y nói, giọng ồm ồm, chậm rãi, như đang lần giở từng chữ. – Đánh mấy năm. Giặc chết nhiều lắm. Có một lần, bắt được mấy trăm tên giặc. Có người đòi giết hết. Đại vương ngăn lại. Đại vương nói, đại ý là, giết người đã hạ giáo, thì lần sau giặc tới, không tên nào chịu hạ giáo nữa. Đứa nào cũng đánh tới chết. Người mình, phải chết thêm bao nhiêu mới đủ.
Y ném cành củi vào lửa.
– Ta không hiểu nhiều. Ta chỉ nhớ câu ấy.
Điền Sơn nhìn người khổng lồ ngồi co ro bên đống lửa, trên mặt còn vương mấy vết tro, không nói nên lời. Tháng Chạp năm ngoái, lão theo đại quân Đại Hạo tràn qua chính con đường này, đốt chính những làng này. Lão chưa từng nghĩ, có một ngày, lão sẽ ngồi bên đống lửa của quân Lạc Việt, nghe một người như thế này nói những lời như thế kia.
– Đại vương của tướng quân, – lão khẽ hỏi, – là người thế nào?
Dã Tượng ngẩng đầu, nhìn lên bầu trời đầy sao phía Bắc. Y không trả lời.
Rồi y khẽ nói, như nói với chính mình.
– Ta đang đi tìm.
* * *
Canh năm, cổng trấn Lũng Khẩu chưa mở.
Nhưng Dã Tượng nghe thấy tiếng cãi nhau vọng ra từ trong trấn, tiếng người chửi bới bằng giọng phương Bắc, tiếng người quát tháo bằng giọng Lạc Việt, rồi tiếng binh khí va nhau.
Y đứng dậy, vác côn lên vai.
– Không đợi nữa.
Hàng rào gỗ cao gần hai trượng, cọc to bằng bắp đùi, chôn sâu, chằng chịt dây mây. Cổng chính đóng bằng hai tấm ván dày, sau cổng chèn đá.
Dã Tượng đi thẳng tới trước cổng. Mấy mũi tên từ trên bắn xuống, y không né, chỉ vung côn gạt đi một mũi nhắm vào mặt, những mũi khác cắm vào áo, cắm vào vai, lún chưa tới nửa đốt ngón tay rồi rơi xuống.
Y dừng lại trước cổng, hai tay nắm lấy cán côn, hít một hơi thật sâu.
Có thứ gì đó từ bụng dưới dâng lên, chạy dọc sống lưng, dồn cả xuống hai cánh tay. Không phải thứ khí mỏng như sương của Ngưng Khí. Là một luồng khí đặc quánh, nặng nề, cuộn quanh thân côn thành một vầng sáng mờ màu đất.
Tiên Thiên cảnh. Khí hóa hình.
Dã Tượng vung côn.
Tiếng nổ vang lên như sét đánh ngang tai. Hai cánh cổng gỗ dày cả gang tay vỡ tung, văng vào trong, kéo theo cả đống đá chèn sau cổng và mấy tên côn đồ đang đứng núp phía sau. Cột cổng bên trái gãy rời. Cả một đoạn hàng rào đổ nghiêng, dây mây đứt tung tóe.
Bốn trăm người phía sau y, trong một khoảnh khắc, không ai nhúc nhích. Rồi Lê Mẫn gầm lên một tiếng, cả đoàn quân ào vào qua lỗ hổng.
* * *
Trận đánh kết thúc trước khi mặt trời lên khỏi rặng núi.
Hơn bốn chục tên lính Đại Hạo đã vứt giáo từ trước, dồn cả về góc chợ, quỳ thành hàng, hai tay giơ cao. Đêm qua, sau khi Điền Sơn đi, bọn chúng đã cãi nhau với đám côn đồ của Đặng Quý, rồi đánh nhau. Lưu Mãnh chết trong trận ấy, bị chính người của Đặng Quý đâm sau lưng. Đám côn đồ còn lại, thấy cổng vỡ, thấy người khổng lồ vác côn bước vào, bỏ chạy tán loạn. Chạy không thoát, bị quân Lạc Việt dồn vào bờ suối. Mười mấy tên cầm dao chống lại, chết dưới giáo; số còn lại quăng dao, quỳ rạp trên bãi đá. Lính Đại Hạo thì chừng hai chục tên đã chết trong trận ẩu đả đêm qua.
Đặng Quý bị bắt trong kho thóc. Hắn đang cố lôi theo hai thiếu nữ trong trấn làm lá chắn, lưỡi dao kề cổ, miệng gào lên đòi mở đường. Dã Tượng không nói một lời, chỉ bước tới. Đặng Quý gào to hơn, lưỡi dao ấn sâu thêm. Dã Tượng vẫn bước. Tới cách hắn ba bước, cây côn sắt trên vai y bỗng quét ngang, nhanh tới mức không ai kịp thấy, đầu côn gõ trúng cổ tay cầm dao. Tiếng xương gãy khô khốc. Con dao văng vào đống thóc. Hai thiếu nữ ngã sụp xuống, Đặng Quý còn chưa kịp kêu, bàn tay to như cái quạt nan đã túm lấy cổ áo hắn, nhấc bổng lên như nhấc một con gà.
Buổi trưa, trước cổng chợ Lũng Khẩu, dân trong trấn và dân từ núi phía sau kéo về, đứng chật cả bãi đất.
Dã Tượng đứng giữa bãi, bên cạnh là Lê Mẫn và Mạc Tư.
– Đọc. – Y nói.
Lê Mẫn lại cầm tấm lệnh bài lên, đọc to từng dòng.
Giết người, thì đền mạng. Mạc Tư đứng ra, chỉ từng kẻ một. Đặng Quý giết bảy người trong trấn, trong đó có con trai Mạc Tư. Hai tên côn đồ thân tín của hắn, tay cũng dính máu. Ba tên lính Đại Hạo, đêm đêm vào nhà dân bắt con gái, có nhà chống lại, bị chúng giết cả cha lẫn con. Sáu kẻ ấy, bị chém ngay dưới cổng trấn vừa vỡ, đúng chỗ con trai Mạc Tư bị treo ba ngày.
Cướp của, thì trả lại. Thóc trong kho, trâu trong chuồng, của cải tịch thu từ nhà Đặng Quý, trả lại cho dân. Nhà nào bị cướp bao nhiêu, Mạc Tư đứng ra nhận, chia lại.
Hạ vũ khí, thì tha. Bốn mươi tên lính Đại Hạo còn lại quỳ ở góc chợ, không ai bị giết. Mấy chục tên côn đồ đã quăng dao, giao cho Mạc Tư, bắt dựng lại những nhà bị đốt, cày ruộng trả cho những nhà bị cướp. Dân trong trấn nhìn chúng, ánh mắt vẫn còn căm hận. Có người nhặt đá định ném. Dã Tượng chỉ đứng chắn giữa, không nói gì, đá ném tới, rơi lộp độp dưới chân y.
Một lúc sau, không ai ném nữa.
Chiều hôm ấy, Mạc Tư dẫn mấy cụ già trong trấn tới gặp Dã Tượng, quỳ xuống, dâng lên một mâm xôi, một con gà luộc. Dã Tượng nuốt nước bọt, rồi lắc đầu, bảo họ đem về cho trẻ con ăn.
– Tướng quân tên gì? – Mạc Tư hỏi. – Để dân trong trấn nhớ.
Dã Tượng ngẫm nghĩ.
– Không cần nhớ tên ta. – Y nói. – Nhớ tên người viết ba dòng chữ kia.
Nhưng chiều hôm ấy, trẻ con trong trấn đã gọi y là ông khổng lồ vác côn, đúng cái tên trong bài vè mà mấy ông xẩm còn chưa kịp hát tới đây.
* * *
Sáng ngày thứ sáu, đoàn quân rời Lũng Khẩu, dẫn theo bốn mươi tên lính Đại Hạo, tay không bị trói, đi giữa hàng quân. Điền Sơn đi cạnh chúng, thỉnh thoảng lại nói với chúng mấy câu bằng giọng phương Bắc. Có tên trẻ nhất, chừng mười sáu mười bảy tuổi, cứ đi được một đoạn lại quay đầu nhìn Dã Tượng, như không tin nổi người khổng lồ ấy không giết mình.
Đi được nửa buổi, Lê Mẫn thúc ngựa lên sát bên Dã Tượng, hạ giọng:
– Tướng quân, tới Ải mà thả bọn này về, chúng sẽ kể cho quân Bắc biết trên Ải có bao nhiêu người.
Dã Tượng không quay đầu.
– Bệ hạ hứa.
Lê Mẫn há miệng, rồi lại ngậm lại. Hắn nhìn tấm lệnh bài buộc bên yên ngựa, ba dòng chữ đã bị mưa bụi làm nhòe mất mấy nét, không nói gì thêm.
Đường lên Ải Bắc càng đi càng dốc. Núi hai bên cao dần, rừng rậm dần. Gió từ trên đèo thổi xuống, lạnh buốt.
Chạng vạng ngày thứ tám, đoàn quân tới chân đèo.
Ải Bắc hiện ra trên đỉnh dốc, một bức tường đá xám chắn ngang giữa hai vách núi dựng đứng, cổng Ải tối om, như một cái miệng há ra nuốt lấy con đường. Không có lửa canh. Không có tiếng người. Chim chóc đậu kín trên tường Ải, thấy người tới cũng không bay.
– Bỏ trống thật rồi. – Lê Mẫn thở phào.
Dã Tượng không trả lời. Y đứng dưới chân dốc, ngửa đầu nhìn lên nóc cổng Ải.
Trên nóc cổng, trong ánh chiều tà đỏ ối, có một lá cờ đang bay.
Không phải cờ đen của Đại Hạo.
Là một lá cờ đỏ, rách tả tơi, vá chằng vá đụp, mép cờ cháy sém. Giữa lá cờ, thêu một con chim lạc đang dang cánh, chỉ thêu đã phai gần hết màu.
Cờ Lạc Việt.
Có người đã cắm nó lên đó.