Chương 323: Giác minh tứ hưởng

Rạng hai mươi tám, Trưng Trắc nghe tù và trên đỉnh đồi sau bản thổi bốn hồi ngắn. Bà đang ngồi bên bếp lửa trong nhà sàn, hơ tay. Trời chưa sáng. Mây thấp trùm xuống các đỉnh núi phía Tây Bắc, nặng, xám, không mưa mà ẩm. Hơi lạnh của núi lùa qua kẽ sàn tre, lên tới đầu gối. Em gái bà còn ngủ, cuộn tròn trong tấm chăn dệt của người ba bộ cho, chỉ thò ra một nắm tóc. Tiếng sừng tới trước khi bà kịp nghĩ gì. Khàn, trầm, ngắn. Một. Hai. Ba. Bốn. Bà ngồi im. Bà đếm lại trong đầu những gì đã nghe. Không phải ba. Bốn. Bốn hồi ngắn là hiệu chính bà thêm vào, hôm ở khe gần bản, lúc dạy người ba bộ cách báo tin. Người lạ đông. Không đếm được. Xa hơn, trên một ngọn đồi khác, một cái sừng khác cất lên, kéo dài một hơi, báo đã nhận. Sau đó núi im. Bà đứng dậy. Em gái bà đã ngồi dậy từ lúc nào, tóc rối, mắt mở to. – Tỷ tỷ… – Trưng Nhị nói. – Dậy đi. – Bà nói. – Buộc giáp. * * * Ngoài sân, người trong bản đã ra. Cả bản tụ ở khoảng đất bằng kẹp giữa các mái nhà sàn, người lớn bế trẻ, người trẻ dìu người già, ngó lên ngọn đồi sau bản, nơi tiếng sừng vừa vọng xuống. Không ai nói to. Mà ai cũng nói, khe khẽ, bằng tiếng núi, những tiếng bà nghe không hiểu, mà bà hiểu cái giọng. Giọng của người vừa nghe một tin mình đã sợ từ lâu. Bà khoác giáp, đi ra giữa bãi. Người ta dạt ra cho bà đi. Thủ lĩnh ba bộ đi xuống từ nhà sàn của nàng ở mé trên sườn đồi, vạt váy giắt lên thắt lưng, chân trần trên đá. Nàng không chạy. Nàng đi nhanh, đều, đi thẳng tới chỗ bà. Sau lưng nàng, đứa em con chú nàng, gã trai giữ tù và, đi theo, thở dốc, mặt đỏ, mồ hôi đẫm trán dù trời lạnh. Gã vừa chạy xuống từ đỉnh đồi. Nàng nói gì đó với gã. Gã trả lời một tràng. Nàng nghe, hỏi lại một câu, gã trả lời ngắn. Nàng quay sang bà. – Bà, người của bộ thứ ba đếm không xuể. – A Lam nói. Bà chờ nàng nói tiếp. – Qua đèo xa nhất từ chiều qua. – Nàng nói. – Người đi bộ, không ngựa. Mang đồ trên lưng. Cờ đen. Hai người của bộ thứ ba ngồi canh trên đèo thấy, thổi. Tin chuyền đỉnh này sang đỉnh kia, suốt đêm. Tới đây thì sáng. – Đi về đâu? – Xuống. Về phía đèo giữa. Bà ngó lên phía Tây Bắc. Mây trùm kín. Không thấy đèo nào. Mà bà biết đèo giữa ở đâu. Bà đã đi lên đó hai lần, đã đứng ở cái khe dưới chân nó, đã ngó lên hai vách đá khép lại, đã tính. Từ đèo giữa xuống, qua khe, là một con đường núi dài, đổ xuống những thung lũng, những bản, những đồi sắn, rồi xuống tới dưới xuôi. Không qua cổng đá nào. Không qua bức tường nào. * * * Bà không hỏi nhiều. Bà hỏi người bộ thứ ba ra sao. Nàng nói người già, trẻ con bộ ấy đã dạt vào rừng sâu từ lúc chạng vạng qua, khi hai người canh vừa thổi hồi đầu. Người bộ ấy biết rừng. Không ai bị bắt. Bà gật. Bà hỏi người lạ tới khe mất mấy ngày. Nàng nghĩ, nói với gã trai trẻ một câu, gã giơ ba ngón tay, rồi gập một ngón. Hai ngày. Có khi ít hơn. Họ đi nhanh. Bà hỏi từ bản này lên khe mất mấy ngày. Bà biết câu trả lời. Bà hỏi để những người đang đứng quanh nghe. – Hai ngày. – Thủ lĩnh nói. Hai ngày, với hai ngày. Bên nào tới trước, khe là của bên ấy. Bà ngó quanh bãi. Những gương mặt người ba bộ ngó lại bà. Họ chờ. Họ không chờ thủ lĩnh của họ. Họ chờ bà. Bà biết thế, vì chính thủ lĩnh của họ cũng đang chờ bà. Bà nghĩ tới dưới xuôi. Tới vị vua trẻ. Tới lời người ấy dặn bà hôm chia tay ở chợ biên: gặp việc thì bà tự định, định xong hãy cho hay. Mấy hôm trước, đội trưởng đồn bên kia suối báo người ấy đã rời kinh, lên phía Bắc, đi cùng voi. Người ấy đang ở xa. Đợi người ấy biết rồi trả lời, thì người lạ đã qua khe. – Giữ khe dưới đèo giữa. Quyết rồi, ta báo xuống dưới xuôi. – Trưng Trắc nói. Nàng nói lại câu ấy bằng tiếng núi. Nói to. Lần đầu tiên bà nghe nàng nói to như thế. Người ba bộ đứng quanh bãi im một nhịp. Đoạn một người đàn ông già, râu lơ thơ, giơ cây cung lên khỏi đầu, hô một tiếng. Người khác hô theo. Bà không biết họ hô gì. Em gái bà đứng sau lưng bà, nói khẽ: muội đoán là “đi”. * * * Trước khi đi, bà lội sang bờ bên kia suối. Đội trưởng đồn đã ra đứng ở chỗ lều cũ đầu bãi, nơi mấy cái cọc còn để nguyên, ngó sang bên này từ lúc nghe tiếng sừng trên đồi. Thấy bà lội sang, ông ra đón tới mép nước. – Bẩm bà. – Ông cho người xuống kinh, ngay sáng nay. – Bà nói. – Chỉ một câu thôi: người lạ đông qua đèo xa nhất, ta giữ khe dưới đèo giữa. Ông đội trưởng nhắc lại câu ấy, từng chữ. Ông chẳng gặng bà lấy đâu ra người. Ông đã thấy người ba bộ tụ trên bãi bên kia. Bà gật. Ông quay vào đồn, gọi người. Bà đứng ở mép nước một lúc. Bên này suối là đất dưới xuôi. Bên kia là đất ba bộ. Bà đã qua lại con suối này nhiều lần trong một tháng. Lần này, bà biết khi bà lội về bờ bên kia, bà sẽ đi một con đường không quay lại đây trong nhiều ngày. Bà lội về. Giữa dòng, nước lạnh buốt tới bắp chân, bà dừng lại một nhịp. Bà nghĩ tới câu bà vừa gửi. Đúng một câu. Không xin. Không hỏi. Vị vua trẻ nhận được câu ấy thì sẽ biết bà đã đi. Biết rồi thì không gọi bà về được nữa, vì bà không còn ở đây để nhận lời gọi. Bà không định thế. Mà bà biết nó sẽ thành thế. Quyết trước, báo sau, thì cái quyết ấy không còn ai sửa được, trừ người đã quyết. Đời bà, bà đã quyết nhiều lần như thế. Không lần nào bà chắc mình đúng khi quyết. Bà chỉ chắc, không quyết thì sai. * * * Ba bộ góp người. Không ai đếm. Bà cũng không đếm. Từ các nhà sàn, từ các bản quanh đó, người ta đi ra, mỗi người một cây cung hoặc một con dao dài, có người khoác thêm tấm khiên mây đan dày. Đàn ông nhiều. Có cả đàn bà, những người đàn bà bà đã thấy bắn ở khe gần bản. Thủ lĩnh đi giữa họ, nói một câu với người này, một câu với người kia, chỉ chỗ đứng. Bà ước chừng ba trăm người. Ra tới đầu bản thì gặp ông lão râu bạc, tay cầm gậy. Ông không đi. Ông ở lại với người già, với trẻ con. Ông nhìn đoàn người đi qua một lượt, rồi quay sang bà, nói giọng dưới xuôi. – Bà đã dạy người ba bộ giữ thứ tự khi chạy. – Ông nói. – Hôm nay họ chạy vì bà. Bà cúi đầu với ông. Voi đi sau. Voi trắng đi đầu đàn voi, chậm, nặng, đôi ngà dài vểnh ra trước ngực. Mười mấy con voi của ba bộ theo nó. Nàng bảo voi không đi nhanh được trên đường núi, sẽ tới khe sau người chừng nửa ngày. Bà gật. Bà không cần voi tới trước. Đoàn người ra khỏi bản lúc mặt trời đã lên, nấp đâu đó sau tầng mây. Trước khi bước qua lối mòn đầu bản, bà quay lại nhìn. Một đứa bé gái chừng năm tuổi đứng cạnh ông lão râu bạc, tay nắm vạt áo ông, ngó theo đoàn người. Mấy hôm trước, nó đã theo em gái bà suốt một buổi, học nói tiếng dưới xuôi, mỗi lần nói sai lại cười khanh khách. Giờ nó không cười. Nó ngó bà. Bà giơ tay lên, vẫy một cái. Nó không vẫy lại. Nó chỉ ngó. Bà quay đi. Phía trước, đoàn người đã vào rừng, nối nhau thành một dải dài lượn theo sườn núi. Đi đầu là mấy người trai trẻ nhất, nhẹ nhất, chân trần, cung đeo chéo lưng, đi trước dò đường. Đi giữa là những người mang khiên. Đi sau là những người mang gạo, muối, mấy bó tên dự trữ bọc lá chuối. Không ai bảo họ đi thế. Họ tự xếp như thế, như đi săn. * * * Đường lên đèo giữa là đường núi. Có chỗ là lối mòn giữa rừng, có chỗ là những bậc đá người ta đẽo từ đời nào, có chỗ chỉ là sườn đồi trọc, đi theo người đi trước. Người ba bộ đi nhanh. Chân trần trên đá, không trượt. Bà đi giữa họ, không chậm hơn. Giữa buổi, thủ lĩnh đi lùi lại, sánh bước bên bà một quãng. – Người lạ đi đường này lần đầu mà đi nhanh. – Nàng nói. – Không lạc. Không vòng. – Có người dẫn? – Có người đã đi trước họ. – Nàng nói. – Mùa đông năm ngoái, ta kể với bà rồi. Có kẻ lên núi hỏi đổi muối lấy lối đi. Ba bộ không đổi. Kẻ ấy không đổi được, thì tự đi xem. Đi một lần là nhớ. Bà nghe. Bà không hỏi kẻ ấy là ai. Thủ lĩnh không biết tên. Bà cũng không cần tên. – Họ biết đường. – Bà nói. – Mà họ không biết khe. Nàng ngó bà một lúc, rồi gật. Đường thì người ta dò được. Khe thì phải có người đứng trong đó mới biết nó hẹp thế nào, đá nào lở, chỗ nào đặt được chân. Người dò đường đi qua khe một lần, trong lúc không ai giữ. Lần này có người giữ. Nàng đi lên trước, về chỗ của mình đầu đoàn. Chân bà trên đất này nặng hơn ở dưới xuôi, cái nặng đã theo bà từ những ngày đầu lên núi, và bà lặng lẽ tính mọi quãng đường ngắn lại một chút, cho chân mình còn đủ sức khi tới khe. Gần trưa, nghỉ bên một con suối nhỏ. Người ta uống nước, ăn cơm nắm. Em gái bà đi giữa đám người, nói chuyện bằng mười mấy tiếng núi đã thuộc. Một gã trai chỉ vào thanh kiếm đeo bên hông người em, hỏi gì đó. Người em muốn nói “kiếm của ta”, mà nói ra một tiếng khác hẳn, gã trai nghe xong thì cười phá lên, mấy người xung quanh cũng cười. Thủ lĩnh ngồi cạnh bà, cười theo, rồi giải thích. Em gái bà vừa nói: đây là cái chổi của ta. – Tỷ tỷ, sao họ cười? – Trưng Nhị hỏi. – Muội vừa bảo họ muội quét nhà bằng kiếm. – Bà nói. Em gái bà thẹn đỏ hai má, xong cũng bật cười. Đám người ba bộ cười thêm một lượt. Bà thấy cái cười ấy chạy dọc theo đoàn người, từ người này sang người kia, và những bước chân sau bữa trưa nhẹ hơn trước bữa trưa. * * * Chiều, lại có tiếng sừng vọng tới, từ xa, phía Tây Bắc. Một hồi dài, tiếp hai hồi ngắn. Thủ lĩnh nghe, nói: người lạ vẫn đi, đã xuống khỏi đèo xa nhất. Tiếng sừng chỉ nói được chừng ấy; còn đi về đâu, nhanh hay chậm, phải đợi người chạy tin. Bà gật. Bà không giục người đi nhanh hơn. Bà tính. Người lạ xuống khỏi đèo xa nhất trong hôm nay. Từ đó tới đèo giữa là một ngày rưỡi, nếu đi không nghỉ đêm. Người đi bộ mang đồ trên lưng thì phải nghỉ. Bà đi từ sáng nay, mai tới khe lúc chiều. Họ tới khe sớm nhất là rạng ngày kia. Bà có một đêm, một buổi sáng để đặt người. Đủ. Không thừa. Bà không nói những con số ấy ra. Bà chỉ nói với thủ lĩnh: mai, tới khe trước khi tối. Nàng gật, quay sang nói với mấy người trai trẻ đi đầu. Họ gật, bước nhanh hơn một chút. Người ba bộ đã đi nhanh nhất họ có thể đi mà vẫn còn sức để bắn khi tới nơi. Chạng vạng, đoàn dừng lại giữa đường lên đèo giữa, ở một bãi đất bằng trên sườn núi, có mấy gốc cây cổ thụ, có suối. Người ta nhóm lửa nhỏ, mỗi bếp vài người, không đốt to, khuất sau mấy gốc cây cho lửa khỏi hắt lên sườn núi. Không ai hát. Người ta ăn, rồi nằm quanh bếp, cung để cạnh người. Bà ngồi bên một bếp lửa với em gái và thủ lĩnh. Không ai nói gì nhiều. Nàng nướng mấy củ khoai trong tro, bới ra, đưa bà một củ. Bà cầm củ khoai nóng trong tay, không ăn ngay. Bà để nó sưởi tay mình. Củ khoai nguội dần, bà mới bóc vỏ, ăn từng miếng nhỏ, chia nửa cho em gái. Đời trước, bà đã ngồi bên những bếp lửa như thế này, giữa những người sẽ theo bà đi đánh vào sáng hôm sau. Gương mặt từng người, bà đã quên. Những bếp lửa thì bà còn nhớ. Quanh bãi, lửa ở các bếp lụi dần. Người ba bộ nằm nghiêng, quay lưng vào lửa, cung kê dưới đầu. Có người ngáy. Có người trở mình. Mấy người trai trẻ ngồi canh ở rìa bãi, mặt quay ra bóng tối, không ai nói chuyện. Gió núi lùa qua mấy gốc cây cổ thụ, nghe như tiếng ai thở dài rất xa. Em gái bà ngủ trước, đầu gối lên đùi bà. Thủ lĩnh ngồi thêm một lúc, rồi đứng dậy, đi ra rìa bãi, nơi voi đã tới. Voi tới muộn, khi trời đã tối hẳn. Mười mấy con voi ba bộ quỳ xuống, nằm. Riêng voi trắng không nằm. Đêm ấy, ngủ giữa đường lên đèo giữa, voi trắng đứng quay đầu về phía Tây Bắc, không chịu nằm.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ