Gần trưa hai mươi bốn, Lương Thế Vinh đứng sau lũy trong, đếm từng người bên kia nhảy xuống sân từ mặt tường phía Tây.
Y đếm bằng ngón tay, gập từng ngón trong lòng bàn tay trái, đủ năm thì mở ra, gập lại từ đầu, mỗi lần mở thì miệng lẩm nhẩm một con số. Đó là thói quen từ những ngày đo ruộng. Ruộng thì không chạy, không nhảy. Người thì có. Y vẫn đếm.
Mười một. Mười hai. Mười lăm. Hai mươi.
Họ tụt xuống từ mặt tường theo mấy bậc đá trong, nhảy hai bậc cuối, chạm đất, khom người, chạy về góc sân phía Tây, tụ lại ở đó. Người nào cũng mang đao ngắn, có người cầm khiên nhỏ bằng da, có người không. Không giáp. Họ nhẹ. Họ là toán đã leo vách.
Ba mươi. Ba mươi sáu.
Y thôi đếm. Không phải vì không đếm được nữa. Vì y nhận ra đếm thêm cũng chẳng xoay được gì. Đếm ruộng thì con số là cái để chia. Đếm người thế này thì con số chỉ là cái để sợ.
Lũy trong chạy ngang trước mặt y, từ chân vách Đông sang chân vách Tây, cao ngang vai, đá xếp dưới, đất nện trên. Y đã đo nó từng bước, từ ngày chưa đắp. Bốn mươi hai bước dài. Lối giữa rộng hai bước, giờ đã chặn bằng hai cái xe chất đá, khiên mây dựng sát mặt xe. Sau lũy, người cầm giáo dài đứng thành hai hàng. Lính Vũ Thành, lính Ải cũ, hàng binh xin đứng. Và từ lúc nãy, người áo chàm.
Họ xuống từ mặt tường Tây theo đúng con đường người cầm đầu họ đã định: bậc đá trong, dọc chân tường, men vách, tới đầu phía Tây của lũy, chỗ lũy giáp chân vách, người sau lũy chìa tay kéo từng người qua mặt lũy, như y đã dặn từ đêm. Họ xuống từng hàng, giáo vẫn quay ra. Không ai chạy. Tới sau lũy, họ vào chỗ trống người ta để sẵn. Có người thở dốc, có người ngồi phịch xuống đất rồi bật dậy ngay khi người bên cạnh đá vào chân.
Người cầm đầu họ đi sau cùng. Áo rách một vai. Lão trấn thủ cũng đã rời cái ghế dưới vòm, chống gậy về sau lũy, hai người hàng binh đỡ hai bên. Y bước tới cạnh người ấy.
– Phạm tướng quân. – Y nói.
Người ấy gật, không đáp, mắt ngó ra sân.
* * *
Từ sáng, y đã đứng ở chỗ này.
Lúc trời còn tối, khi tiếng thang đập vào tường đầu tiên vang lên, y đã ra sau lũy. Y không lên tường. Việc của y không ở trên tường. Y ở đó, nghe trận đánh ở phía trên mà không thấy nó: tiếng gỗ, tiếng đá rơi, tiếng người kêu, tiếng hô từng đợt. Từ sau lũy trông lên, mặt tường chỉ là một dải đen trên nền trời đang xám dần, có những bóng người chạy dọc trên đó.
Gần sáng, Diêu Cửu tới sau lũy. Gã không mang tên, không mang nước. Gã mang một cây giáo, cái giáo cũ của ai đó bỏ lại ở kho.
– Bẩm, tiểu nhân xin đứng ở đây. – Gã nói.
Y ngó gã. Câu ấy gã nói chậm, từng chữ, thứ tiếng bên này gã mới học được mấy câu. Gã cầm giáo không quen, tay nắm quá gần mũi. Gã là người bên kia sang. Người gã sắp đâm, nếu họ tới lũy, là người cùng phía bên kia với gã ngày trước.
– Ngươi xin lão trấn thủ chưa?
– Bẩm, xin rồi. Lão bảo hỏi Lương tiên sinh.
Y nghĩ một chút. Đứng sau lũy không phải đứng trên tường. Sau lũy, người bên kia phải tới, phải qua ba mươi bước. Người đứng sau lũy chỉ đâm khi ai đó đã tới tận mặt. Đó là việc của người giữ nhà, không phải việc của người đi đánh.
– Đứng hàng sau. – Y nói. – Cầm lùi tay xuống. Không phải chỗ ấy. Xuống nữa. Phải.
Gã vào hàng sau. Y thấy gã bóp cán giáo như sợ nó tuột mất, mười đầu ngón tay bợt đi. Y không bảo gã thả lỏng. Cái ấy không dạy được trong một buổi sáng.
* * *
Hai người lính cũ doanh cửa Bắc đứng hai bên y. Họ theo y lên đây từ tháng Giêng, đắp lũy cùng y, đo đá cùng y, ngủ chung một lều với y. Lão tướng dưới kinh chọn họ. Y không biết lão chọn vì sao, mà y biết lão chọn đúng: hai người ấy không nói nhiều, làm không sai, và không chạy.
Người bên trái hỏi khẽ.
– Bẩm, bao giờ thì đâm?
Y ngó ra sân. Từ chân lũy tới chân cổng là ba mươi bước. Y đã đếm. Từ chỗ toán bên kia đang tụ ở góc sân phía Tây tới lũy, xa hơn một chút. Sân trống trơn. Không có chỗ nấp. Ai muốn tới lũy phải đi qua khoảng trống ấy.
Giáo dài sau lũy với tới được ba bước trước mặt lũy. Không hơn. Ai còn đứng ngoài tầm ấy thì mũi giáo chỉ đâm vào gió. Ai bước vào tầm ấy thì không còn đường tránh.
– Ba mươi bước. Để họ đi hết ba mươi bước. – Lương Thế Vinh nói.
Người lính gật. Y thấy người ấy truyền lời sang người bên cạnh, người bên cạnh truyền sang người kế tiếp. Cả hàng giáo dài sau lũy hạ thấp xuống, mũi giáo ngang ngực người, không đâm, chờ.
Toán bên kia đã đủ người. Một người hô một tiếng. Họ xông lên.
Họ chạy qua sân, không thành hàng, mỗi người một đường, đao giơ cao. Tiếng chân dồn trên nền đất nện. Tiếng hô. Y nghe tim mình đập trong cổ. Y không lùi. Y đứng sau lũy, giữa hai người lính, tay trái vẫn nắm như lúc đếm.
Hai mươi bước. Mười lăm. Mười.
Ba bước.
– Đâm! – Người lính bên trái y hô.
Hàng giáo dài đâm ra một lượt.
* * *
Y không nhớ rõ những gì xảy ra trong lúc ấy. Y chỉ nhớ những mảnh. Tiếng gỗ gãy. Tiếng người kêu. Một cái mặt đội mũ da ở ngay trước mặt y, cách có một tầm tay, mắt mở to, rồi biến mất. Mép lũy rung lên dưới tay y khi có ai đó đập vào nó từ phía bên kia.
Toán đầu tiên lùi lại. Không phải chạy. Lùi về giữa sân, dồn lại đó, thở, chờ.
Mà sau lưng họ, trên mặt tường phía Tây, người bên kia vẫn tràn qua. Mỗi lúc một đông. Họ tụt xuống sân, nhập vào toán đầu. Sân không còn trống nữa. Giữa sân, một khối người đứng chen nhau, đao, khiên, vài cây giáo ngắn. Họ đông hơn lúc nãy gấp ba. Họ sắp xông lần nữa.
Y ngó hàng giáo sau lũy. Người áo chàm ở giữa, mặt trắng bệch. Lính Vũ Thành giữ hai đầu. Lần xông thứ nhất, hàng giáo giữ được. Lần thứ hai, với từng ấy người, y không chắc.
Và đất dưới chân y rung lên.
Không phải tiếng chân người. Một tiếng duy nhất, nặng, dội lên từ nền sân, như ai đó vừa thả cả một quả núi nhỏ xuống đất ngay trước cổng.
Y ngẩng lên.
Lý Ông Trọng từ nóc cổng nhảy xuống sân, cây trường thương quét ngang một vòng, và khoảng sân trước lũy trống ra.
Y không thấy người khổng lồ nhảy. Y chỉ thấy người ấy đã ở dưới sân, đứng ngay trước vòm cổng, hai chân dạng, thân cao gấp rưỡi người thường, cây thương dài như cột buồm trong tay. Người ấy không chạy tới khối người giữa sân. Người ấy chỉ bước lên ba bước, và quét.
Cây thương đi ngang một vòng, thấp, ngang đầu gối người. Khối người giữa sân vỡ ra như một đống lá bị gió lốc. Người ngã, người lăn, người lùi. Những người chưa bị quét tới thì quay lưng chạy, chạy ngược về phía mặt tường Tây, về phía mấy bậc đá trong mà họ vừa tụt xuống.
Người khổng lồ không đuổi. Người ấy đứng giữa sân, cây thương dựng lại bên mình, ngó theo họ. Họ leo ngược lên mặt tường, người này đạp lên vai người kia, tụt ra ngoài, xuống đống đá lở bên kia vách.
Sân trống.
* * *
Y nhớ ra một câu y đọc trong một cuốn sách cũ, hồi còn đi học. Sách ấy chép chuyện thần, chuyện người xưa, những chuyện thầy y bảo không nên tin hết. Trong sách có chép về một người cao lớn khác thường, sống ở một thời rất xa, được sai đi trấn một cửa ải tận cùng biên giới. Người ta bảo, khi người ấy đứng ở cửa ải, quân bên ngoài không dám tới gần.
Y đã biết người đứng trước cổng kia là ai, từ hôm đầu tiên lên tới đây. Y không nói ra. Người ấy không hỏi y biết gì. Người ấy không biết y. Người ấy sinh trước y hàng nghìn năm.
Y ngó người ấy giữa sân. Không thở dốc. Không một vết thương. Cây thương còn nguyên, đầu thương sạch. Người ấy quét bằng cán, không bằng mũi.
Y đã đọc về người ấy trong sách. Đọc thì khác. Thấy thì khác.
Người khổng lồ đứng giữa sân tới khi mặt tường Tây trống hẳn, rồi quay lại, đi về chân bậc lên nóc. Leo lên. Lên tới nóc, người ấy lại đứng ở chỗ cũ, như chưa từng xuống.
Người cầm đầu áo chàm tới cạnh y. Người ấy ngó lên nóc cổng một lúc lâu, rồi ngó xuống mặt sân trống trước lũy.
– Lương tiên sinh đếm bước đúng. – Người ấy nói.
– Vinh chỉ đếm. – Y nói. – Người đứng sau lũy mới là người giữ.
Người ấy không cãi. Người ấy đặt tay lên mặt lũy, chỗ đất nện đã sứt mấy vết đao, xoa nhẹ như xoa lưng một con ngựa vừa chạy xong một quãng dài. Đoạn người ấy quay đi, về chỗ người áo chàm đang ngồi nghỉ, đi dọc hàng, vỗ vai từng người.
* * *
Quá trưa, gió bấc nổi lên, thổi từ phía đèo xuống, mang theo bụi.
Bên kia đánh thêm một lượt. Thang dựng lại dọc mặt tường, ít hơn buổi sáng. Người leo lên chậm hơn. Mặt tường Tây, người áo chàm không còn ở đó, mà lính Ải cũ và lính Vũ Thành lên thay, đứng thưa, chỉ đẩy thang, không giữ. Một toán nhỏ bên kia lại bám vách Tây leo lên, nhảy qua tường, tụt xuống sân. Lần này họ không tụ lại được. Từ trên nóc, người khổng lồ ném đá xuống góc sân ấy. Họ chạy về phía lũy, gặp giáo, chạy ngược.
Một nhóm bên kia, không chạy về tường mà chạy dọc lũy, tìm chỗ thấp. Y thấy họ dồn vào đầu phía Tây của lũy, chỗ lũy giáp chân vách, nơi đất đắp mỏng hơn vì đá dưới chân ở đó lồi lên. Họ đạp, họ cào, họ lấy cán đao đập vào mép đất.
Mép lũy ở đầu Tây vỡ ra một khúc. Đất đổ xuống, đá lộ ra. Một người bên kia trèo lên được mặt lũy, đứng đó một nhịp thở, rồi ngã xuống phía trong, trúng giáo.
Những người còn lại lùi.
* * *
Xế chiều, lượt thang thứ hai tan. Bên kia không leo nữa.
Y đi dọc lũy, từ đầu Đông sang đầu Tây, chậm. Tới chỗ mép lũy vỡ, y dừng lại. Y đo bằng chân. Một bước. Hai bước. Ba bước, gần tròn. Chỗ vỡ không sâu, chỉ mất lớp đất mặt và mấy hòn đá trên cùng. Phần đá dưới vẫn còn, vẫn chắc. Có một hòn đá đã lăn ra ngoài, y cúi nhặt lên, đặt lại chỗ cũ. Y không nói gì. Hai người lính cũ sau lưng y cũng im.
Viên phó trấn thủ đi qua sân với một cuốn sổ, ghi tên người bị thương. Gã đi từ chỗ này sang chỗ kia, cúi xuống hỏi tên, hỏi quê, ghi. Người bị thương nằm dọc chân tường mặt trong, trên những tấm chiếu trải vội. Mấy chục người. Có người rên, có người im. Người Nà Lừa lên từ lúc bên kia thôi leo, đàn bà mang nước, mang vải, ngồi bên cạnh, rửa, buộc.
Ba người lính Vũ Thành không nằm trên chiếu. Họ nằm riêng, dưới chân bậc đá, mặt phủ vải.
Một bà dưới bản ngồi bên một người áo chàm trẻ bị đao cứa ngang bắp tay. Bà rửa vết thương bằng nước lá đun sẵn trong cái nồi đất mang từ dưới bản lên, rồi đắp một nắm lá giã, buộc lại bằng một dải vải chàm xé từ chính vạt áo gã. Gã nghiến răng, không kêu. Bà nói với gã mấy câu bằng tiếng bản, gã không hiểu, mà gã gật. Y đi qua, bà ngẩng lên ngó y một cái, rồi cúi xuống buộc tiếp.
Y không đếm người bên kia. Y không đi ra ngoài tường để xem. Y không ghi số nào vào đâu. Cả ngày hôm nay, y đã đếm đủ.
Lúc trời sắp tối, có một người lính từ cửa phía Nam lên, báo với lão trấn thủ rằng dưới bến chân Ải, mấy chiếc thuyền chở lương từ kinh đã tới, người lặn sông dẫn đầu. Lão trấn thủ gật, bảo mai cho người xuống khuân.
* * *
Y leo lên mặt tường.
Mặt tường phía Tây ngổn ngang. Đá rơi, thang gãy, mấy tấm khiên mây bỏ lại. Lính Ải đang dọn. Gió bấc thổi mạnh, lạnh, mang theo mùi khói và mùi đất cày. Y đứng ở mép tường, ngó ra.
Đồng trống dưới kia đã thưa người. Bên kia rút về phía trại, ngoài tầm nỏ. Những cây thang đổ nằm rải rác ở chân tường. Ở mấy chỗ, người ta đang kéo đi những thứ y không muốn nhìn kỹ.
Ở mép đồng, chỗ đất bắt đầu ngả lên phía đèo, y thấy một người cưỡi ngựa. Ngựa xám. Người ngồi thẳng. Cả ngày hôm nay, mỗi lần y ngẩng lên khỏi lũy mà ngó được ra ngoài, người ấy vẫn ở đó, cùng một chỗ, cùng một dáng.
Người ấy không đánh. Người ấy nhìn.
Y nghĩ tới người khổng lồ nhảy xuống sân. Người ngồi trên ngựa xám kia đã thấy điều ấy. Đã thấy từ đầu tới cuối. Y không biết người ấy nghĩ gì. Y chỉ biết, người ta không ngồi trên ngựa cả một ngày để nhìn, nếu người ta không định nhớ những gì mình thấy.
Chạng vạng, tù và bên kia thổi rút, và người cưỡi ngựa xám ngoài đồng trống vẫn chưa xuống ngựa lần nào.