Giờ Dần mười chín, Dã Tượng ghé vai vào cây đòn, đưa cái Trống đi lên từ địa thất, từng bậc một.
Trước đó một khắc, hắn đã xuống tới chân bậc.
Người dắt voi xuống trước hắn. Gã đứng trước bệ đá, ngó cái Trống, như khách đứng trước bàn thờ nhà ai, chưa rõ mình được phép chạm vào đâu. Lão già làm nỏ ngồi trên khúc gỗ của gã tiều phu, tay cầm một miếng vải mềm. Lão lau mặt Trống, lau chậm, từ tâm ra, theo những vòng hoa văn, như lau mặt cho một người già trước khi đi xa. Lão không nói gì. Hắn cũng không.
Lau xong, lão gấp miếng vải lại, giắt vào thắt lưng. Lão ngẩng lên nhìn hắn.
Hắn lại gần, áp tay lên mặt đồng một lần nữa. Lần cuối ở dưới gian đá này. Mặt đồng vẫn ấm, những sợi vẫn chảy về, tụ dưới tay hắn y như mấy tháng nay. Lúc Trống rời khỏi chỗ này, những sợi ấy sẽ ra sao, hắn chưa rõ. Có lẽ chúng đi theo. Có lẽ chúng tìm đường khác. Hắn để tay ở đó lâu hơn hắn định, rồi nhấc lên.
– Bẩm bệ hạ, khiêng được chưa? – Người dắt voi hỏi.
Gã hỏi hắn, mà mắt gã ngó cái Trống, như hỏi cả nó.
– Khiêng đi. – Hắn nói.
Hai cây đòn gỗ lim đã luồn qua bốn vòng thừng to quấn quanh tang Trống, y như năm ngoái. Năm ngoái lão già bảo cả kinh thành không ai nhấc nổi nó một mình, mười người may ra. Lão nói đúng. Hôm nay lão chỉ nép vào vách cho cây đòn đi qua. Mười sáu người lính doanh cửa Đông chia hai bên, người dắt voi ghé vai đằng trước, người tiều phu ghé vai đằng sau. Người dắt voi đếm khẽ một tiếng. Cái Trống rời bệ đá không một tiếng động.
Hắn lùi lên trước.
Hắn đứng ở bậc trên cùng, cầm đèn soi xuống. Người dắt voi đi trước, vai gánh đòn, lưng cúi thấp. Gã đặt chân lên bậc, dồn sức, đứng vững, rồi mới nhấc chân kia. Mỗi bậc, cả mười tám người nghỉ một nhịp thở, rồi mới lên bậc sau. Gã không vội. Không ai vội. Sợi thừng nào cũng căng, mà mặt đồng không chạm vách lần nào.
Sau cùng, lão già làm nỏ đi lên. Lão không chống gậy. Một tay lão vịn vách đá, tay kia cầm cái đèn thứ hai, soi cho chân người đi cuối. Lão đi sát, cách hai bậc, mắt không rời mặt đồng, sợ nó trượt mà không dám chạm vào.
Hắn lùi lại cho họ lên.
Lúc cái Trống qua khỏi bậc cuối, nằm yên trên hai cây đòn giữa nền gạch, hắn ngó xuống địa thất một lần. Dưới đó, bệ đá trống không. Cái hốc sau bệ cũng trống. Những thứ từng nằm trong hốc ấy, cây đàn, vật cong vàng sẫm, đều đã ra ngoài trước. Giờ tới cái Trống. Chỉ còn ngọn đèn ở góc, ai đó quên tắt, cháy một mình trên nền đá.
Hắn không xuống tắt nó. Để nó cháy cho tới khi cạn dầu.
* * *
Sân Thái Miếu còn tối. Trên trời, trăng mười chín treo cao phía Tây, khuyết rõ một bên, ánh lạnh. Gió đêm thổi khô, buốt, đi qua sân mang theo mùi tro hương nguội từ lư đồng.
Con Mộc đã quỳ sẵn giữa sân. Người ta đưa nó vào từ lúc canh tư, dắt qua cổng phụ phía Đông vì cổng chính có bậc. Nó quỳ trên hai chân trước, hai chân sau gập lại, bụng sát nền gạch. Trên lưng nó là cái bành gỗ lim, mới đóng, đã lót rơm và mấy lớp vải bông dày. Mấy sợi dây thừng to bằng cổ tay vắt qua bụng nó, buộc chặt dưới ngực.
Người dắt voi trao chỗ vai mình cho hai người lính, đi tới bên đầu con voi, đứng một lúc. Gã nói gì đó với nó, khẽ, bằng thứ tiếng chỉ gã với nó hiểu. Con voi khẽ động tai. Đoạn gã quay lại. Mười mấy đôi vai nâng cái Trống lên ngang ngực, ngang đầu; gã bước lên cái ghế gỗ người ta kê sẵn, đỡ đáy Trống, đặt vào lòng bành. Gã đặt nhẹ như đặt bát nước đầy lên mâm.
Mấy người lính doanh cửa Đông xúm lại, buộc dây. Lão tướng đứng ngay đó, chỉ từng nút. Lão bắt buộc lại hai nút. Lão kéo thử từng sợi bằng cả hai tay, kéo mạnh, đến khi chắc mới gật.
Em gái hắn đi ra từ hiên, tay ôm một tấm vải chàm gấp vuông. Nàng đứng dưới chân con voi, đưa tấm vải lên. Người dắt voi đỡ lấy, giũ ra, phủ lên Trống. Tấm vải rộng, rủ xuống hai bên bành, che kín. Giờ ai nhìn vào chỉ thấy trên lưng con voi một vật tròn trùm vải sẫm màu.
Nàng không lùi lại ngay. Nàng đưa tay vuốt một nếp vải gấp, cho nó phẳng. Đoạn nàng mới lùi.
Hắn ngó nàng. Nàng không ngó hắn. Nàng ngó tấm vải.
* * *
Ở thềm điện, Tô công đã đứng chờ.
Ông già mặc áo chầu, đầu đội mũ, đứng giữa thềm, hai tay buông. Bên cạnh ông là Trịnh Khê và mấy ông quan cũ, áo chỉnh tề, mắt còn ngái ngủ. Đám dân binh của Thái Miếu đứng dưới chân thềm, cầm giáo, xếp hàng không thẳng lắm.
Người áo xanh đi tới trước thềm, hai tay bưng cái ấn tạm vừa lấy ra từ tráp, lớp vải bọc vẫn nguyên như hôm lão tướng trả lại dưới vòm cửa Tây. Y dâng lên hắn. Hắn nhận. Cái ấn nhỏ mà nặng, lạnh qua lớp vải.
Hắn bước lên thềm, đứng trước Tô công. Hắn đưa cái ấn ra.
Ông già quỳ một gối, giơ hai tay lên, lòng bàn tay ngửa. Hắn đặt cái ấn vào đó. Hai bàn tay già khép lại quanh nó.
– Bẩm Bệ hạ, ấn này thần giữ tới khi bệ hạ về lấy. – Tô Hiến Thành nói.
Hắn đỡ ông dậy. Ông già đứng lên, cái ấn vẫn ôm trong hai tay, áp vào ngực.
Hắn không dặn ông giữ kinh thế nào. Ông biết. Hắn không dặn thêm về kho, về thóc, về những nhà buôn đã cho vay. Ông biết cả. Hắn chỉ nhìn ông một lúc, gật đầu, rồi quay đi.
Người áo the đứng ở cuối hàng quan, cái quạt gập trong tay. Lúc hắn đi ngang, người ấy khẽ cúi.
– Bệ hạ đi đường bình an. Tại hạ ở đây, cãi nhau với ông già thay bệ hạ. – Quỳnh nói, hạ giọng để hàng quan phía trước khỏi nghe.
Hắn suýt cười. Hắn không cười. Hắn gật, đi tiếp.
* * *
Dưới chân thềm, những người đi cùng đã đứng đủ.
Lê Lợi đứng cạnh con ngựa của mình, áo nâu, cái gói vải buộc chéo sau lưng. Ông không đeo gì ở hông ngoài cái móc đồng. Người áo xanh ở ngay sau lưng ông, cuốn sổ ôm trước ngực, ống bút buộc chặt cho khỏi lắc khi ngựa chạy. Lão già làm nỏ đã lên xe, ngồi cạnh cái bọc dài, một tay đặt trên bọc. Gã tiều phu đứng bên bánh xe.
Lê Lai đứng tách ra một chút, gần cổng. Ông mặc áo vải cũ, chân quấn xà cạp, không mang gì ngoài một cái túi nhỏ và một cây gậy tre. Thấy hắn đi tới, ông cúi đầu.
Hắn dừng trước ông.
Ba hôm trước, chúa cũ của ông đã nói với hắn một câu: người này đi đêm giỏi. Hắn đã không nhận câu ấy. Không phải vì câu ấy sai. Vì việc của người ở đây, hắn giao. Ba hôm nay, hắn đã ngó người này đi đi về về giữa bến Đông và Thái Miếu, đi không đuốc, chân không vấp một lần. Hắn đã tự thấy.
– Ông đi trước con voi một quãng. Cầu nào yếu, dốc nào trơn, ông báo. – Hắn nói.
Lê Lai ngẩng lên. Ông ngó hắn một lúc. Hắn thấy trong mắt ông có cái gì đó như ngạc nhiên, mà không phải ngạc nhiên vì việc. Ngạc nhiên vì người giao.
– Bẩm bệ hạ, tiểu nhân đi. – Ông nói.
Ông cúi đầu, quay đi, ra cổng trước tất cả. Hắn thấy chúa cũ của ông ngó theo cái lưng ấy, không nói gì.
Người lặn sông không có mặt ở đây. Gã ở bến Đông với mười người của gã, chất lương lên thuyền, mai mới đi.
* * *
Họ ra khỏi Thái Miếu lúc trời bắt đầu xám.
Lão tướng đi đầu với một trăm lính doanh cửa Đông, giáo dựng, bước đều. Sau lính là con voi. Người dắt voi đi bộ bên đầu nó, một tay đặt trên vòi. Con voi đi chậm, mỗi bước đặt xuống mặt đường lát gạch một tiếng trầm, đều, như tiếng cối đạp ở một nhà nào cuối xóm. Cái vật tròn phủ vải trên lưng nó không lắc. Hắn cưỡi ngựa sau con voi. Sau hắn là xe của lão già, là Lê Lợi, người áo xanh, rồi mấy người lính nữa đi cuối.
Phố chưa họp chợ. Mà người đã dậy.
Họ đứng hai bên đường, trước cửa nhà mình, người khoác áo, người còn cầm cái chổi, cái gáo. Có người bế con. Có người đứng trong cửa hé, chỉ ló ra nửa mặt. Họ không biết cái vật tròn phủ vải là gì. Họ chỉ thấy một con voi to, cõng một thứ phủ vải, đi chậm giữa đường, có lính đi trước, có vua đi sau. Thế là đủ cho họ biết đó là thứ quan trọng.
Một bà già đứng ở đầu ngõ chắp tay trước ngực khi con voi đi qua. Người bên cạnh bà ngó bà, rồi cũng chắp tay. Đến cuối phố, hắn thấy không ít người chắp tay. Không ai bảo họ.
Một đứa bé chạy theo con voi mấy bước, bị mẹ nó kéo lại. Nó vùng vằng, chỉ tay về phía con voi, nói to: trên lưng voi có cái trống. Mẹ nó bịt miệng nó lại. Nó đoán hay nó thấy, hắn chịu. Một mép vải chàm bị gió lật lên, để lộ một chút mặt đồng, rồi lại rủ xuống.
Hắn không quay lại xem ai còn nghe câu ấy. Hắn cứ đi.
Qua khỏi chợ, có tiếng vó ngựa đi lên cạnh hắn. Người áo nâu thúc ngựa lên, giữ đầu ngựa mình lùi sau đầu ngựa hắn một chút, đúng chỗ của kẻ dưới đi bên người trên. Ông ngó hai bên đường, ngó những bàn tay chắp, im một quãng.
– Bẩm bệ hạ, họ chắp tay. – Ông nói.
– Họ không rõ trước cái gì. – Hắn nói.
– Bẩm, không cần rõ. – Ông nói. – Đời trước, thần dẫn người đi qua những làng như thế này. Dân không biết trong gánh có gì, trong xe có gì. Mà họ biết người đi là đi về phía nào. Biết thế, họ chắp tay.
Hắn không đáp. Ông cũng thôi. Ông nới cương cho ngựa chậm lại, lùi về sau, về chỗ của mình bên cạnh người áo xanh. Hắn nghe ông nói khẽ với y một câu, y đáp một câu, rồi cả hai im.
Ở đầu phố cuối, chỗ đường gạch hết và đường đất bắt đầu, có một quán nước chưa dọn hàng, cái chõng tre còn úp. Ông chủ quán đứng ở cửa, áo cộc, tay cầm cái ấm đồng vừa đun. Thấy con voi đi qua, ông rót một chén nước, đặt lên trụ gạch đầu đường, rồi lùi vào. Chén nước ấy để cho ai, hắn đoán không ra.
* * *
Cổng Bắc đã mở toang hai cánh lớn.
Phó tướng doanh cửa Bắc đứng dưới vòm, giáp da buộc gọn. Thấy đoàn tới, ông quỳ một gối, cúi đầu. Lính gác hai bên đứng thẳng, giáo dựng. Trên mặt thành, mấy người lính ló đầu xuống nhìn.
Lão tướng dẫn lính qua vòm trước. Tiếng bước chân dội vào vòm đá, vang lên, ầm ầm. Đoạn tới con voi.
Con voi không cúi đầu khi qua vòm. Vòm đủ cao. Mà người dắt voi vẫn đưa tay lên, đặt lên trán nó, như để nó biết phía trên có đá. Con voi đi qua, chậm. Cái vật tròn phủ vải trên lưng nó qua khỏi bóng vòm, ra ngoài ánh sáng xám của buổi sớm.
Hắn đang cưỡi ngựa dưới vòm khi chữ hiện ra.
【Trống Đồng ra khỏi vòng thành kinh đô: che chắn mạch hương hỏa — không còn.】
Dòng chữ đứng trên bờm con ngựa, giữa hắn với cái lưng con voi phía trước. Hắn đọc nó một lần. Nó tắt.
Không ai khác thấy. Người dắt voi vẫn đi bên đầu con vật, tay trên vòi. Lão tướng phía trước không ngoái lại. Sau lưng hắn, tiếng bánh xe của lão già lăn trên đá vẫn đều.
Hắn không kéo cương. Ngựa vẫn bước. Ra khỏi vòm, gió đồng lùa vào mặt, mang mùi đất ruộng, mùi rơm ẩm, mùi bếp lửa sớm của những làng ngoài thành.
Năm ngoái, chữ này hiện ra dưới vòm cửa Đông, lúc hắn đi bộ cạnh voi. Sáu ngày sau, Trống về lại gian đá, cái che kéo kín lại. Lần ấy hắn biết ngày về. Lần này hắn chỉ biết ngày đi. Giờ cái che đã không còn. Kinh thành sau lưng hắn trống trải hơn đêm qua một lớp mà không ai trong thành biết, trừ hắn.
Hắn không biết thứ gì sẽ tới. Hắn đã chọn, chiều qua, dưới gian đá, tay đặt trên mặt Trống. Hắn đã biết giá. Không biết giá cụ thể là gì, mà biết có giá. Hắn đã chọn mang. Đã chọn thì đi.
Đường quan lộ trải ra trước mặt, đất nện, thẳng, giữa hai bên ruộng mạ xanh. Con voi đi trước, chậm, đều. Cái vật tròn trên lưng nó đã thôi là một thứ của riêng hắn. Từ giờ, nó là thứ cả đoàn phải đi theo.
Trời sáng dần. Phía Tây, trăng mười chín còn treo, nhạt dần trong trời sáng.
Hắn không ngoái lại, mà hắn biết ở thềm Thái Miếu, em gái hắn vừa thắp thêm một ngọn đèn.