Chương 312: Cổ khứ cổ lưu

Chiều mười tám, hắn gọi mấy người vào thư phòng, hỏi một việc, mà không để ai quyết thay. Năm người tới. Lão già làm nỏ lên từ địa thất, vụn gỗ còn bám trên vạt áo, đi chậm, vịn khung cửa mà bước qua ngưỡng. Tô công tới từ Hộ bộ, tay còn cầm cây bút chưa kịp gác. Lão tướng doanh cửa Đông vào sau cùng, giáp da chưa cởi, mùi ngựa theo vào cả phòng. Người lặn sông đứng sát cửa, chỗ gần nhất với lối ra, như người quen đứng gần nước. Lê Lợi tới lúc nào hắn không để ý, chỉ thấy ông đã đứng ở góc phía Tây, áo nâu, hai tay buông, lưng thẳng. Người áo xanh ngồi ở góc án, sổ mở, bút cầm sẵn. Y không phải người được hỏi. Y là người ghi. Nắng chiều hanh lọt qua song cửa, nằm thành mấy vệt vàng nhạt trên nền gạch. Gió nồm nhẹ từ phía sông thổi vào, mang theo mùi bùn ẩm của mùa nước cạn. Trên án, cạnh tấm bản đồ, có một chén nước đã nguội. Hắn đứng sau án, không ngồi, hai tay chống lên mép gỗ. – Rạng mai ta lên Bắc. – Hắn nói. – Việc ấy các ngươi đã biết. Ta gọi các ngươi tới để hỏi một việc khác. Cái Trống dưới địa thất: đi theo ta, hay ở lại? Không ai đáp ngay. Hắn không giục. Hắn biết câu hỏi ấy nặng. Hắn đã nghĩ nó từ đêm rằm, nghĩ suốt ba ngày, mà chưa nói với ai. Giờ nói ra rồi, hắn thấy nó nặng hơn lúc còn nằm trong đầu. – Mỗi người nói một điều. – Hắn nói. – Điều mình biết. Điều mình chưa rõ thì để đó. Quyết thì ta quyết. * * * Lão già làm nỏ nói trước. Lão không chờ ai mời. – Bẩm chủ công, lão phu chỉ có chuyện năm ngoái. – Lão nói. – Năm ngoái nó ra khỏi tường một lần. Sáu ngày ấy, mấy chỗ người ta thắp trong kinh nằm phơi ra, và có thứ lần theo sợi, tới chắn đường nó giữa đồng. Đêm ấy lão phu ngồi cạnh nó, lão phu nhớ. Lão dừng, liếm môi. – Lần trước cái che ấy mất sáu ngày. Lần này mất bao lâu, lão phu không biết. – Cao Lỗ nói. Hắn gật. Dòng chữ năm ngoái hắn còn nhớ: Trống ra khỏi vòng thành, che chắn không còn; sáu ngày sau Trống về gian đá, một dòng khác hiện ra, cái che kéo kín lại. Lần ấy, hắn biết ngày về. Lần này đi tới rằm tháng Ba, có khi lâu hơn, mà ngày về thì chưa ai định được. Lão già cũng chỉ đoán như hắn. Tô công nhích lên trước một chút. Ông già xoay cây bút trong tay mấy lượt, cuối cùng giắt vào tay áo. – Bẩm Bệ hạ, cái thần thấy được, thần giữ. Cái thần không thấy, thần không dám hứa. – Tô Hiến Thành nói. Hắn chờ ông nói thêm. Ông không nói thêm. Ông già ấy nói thế là đủ, vì ông đã nói đúng cái ông có. Kinh này, nếu hắn đi, ông giữ. Kho, sổ, thóc, lính cửa thành, dân trong phố: những thứ ấy ông giữ được. Còn cái che mà lão già vừa nói, thứ không ai thấy, ông không hứa. Hắn thích câu ấy. Một người không hứa cái mình không giữ được thì những cái người ấy hứa, hắn tin. * * * Lão tướng doanh cửa Đông nói tiếp. Lão không nói về Trống. Lão nói về đường. – Bẩm bệ hạ, đường quan lộ từ kinh lên Ải, ngựa nhẹ đi ba ngày. – Lão nói. – Quân gánh lương, sáu ngày. Mang xe, bảy ngày. Mang một thứ nặng như cái Trống, thì phải tính từng trạm. Trạm nào có mái đủ rộng để che, trạm nào có người canh, trạm nào gần nước. Lão phu biết từng trạm. Đường ấy lão phu đi bốn mươi năm. Lão ngừng một chút. Hắn thấy lão hít một hơi, như người sắp nhấc một thứ nặng. – Nếu Trống đi, lão phu xin theo Trống. – Lão nói. Phòng im. Hắn ngó lão. Mỗi lần hắn đi xa, lão là người giữ ấn tạm. Tháng Giêng, lão giữ nó mấy hôm, trả lại dưới vòm cửa Tây mà lớp vải bọc chưa mở. Nếu lão đi, ấn phải sang tay người khác. Lão biết thế. Lão vẫn xin. Hắn biết lão xin vì gì. Lão là một trong ba người biết hắn mang theo cái gì trong người, ngoài cái Trống. Lão không nói ra. Lão xin theo Trống, mà hắn biết lão xin theo hắn. – Được. – Hắn nói. – Ấn tạm sang Tô công. Mai, trước khi đi, ta trao ở thềm điện. Lão tướng cúi đầu. Tô công cũng cúi. Hai ông già cúi đầu cùng một lúc, như đã hẹn. Người lặn sông lên tiếng. Gã nói nhanh, như sợ người khác chen vào trước. – Bẩm bệ hạ, Trống đi thuyền thì nhanh hơn hai ngày. – Gã nói. – Thuyền ngược sông lên phía Bắc, tới bến chân Ải, rồi lên dốc bằng người. Tiểu nhân lo được thuyền, lo được người chèo. Hắn ngó tấm bản đồ trên án. Con sông vẽ bằng mực, ngoằn ngoèo từ phía Bắc xuống. Gần chân Ải, nó hẹp lại, có mấy chỗ đánh dấu bằng chấm nhỏ. – Những chỗ này là gì? – Hắn chỉ. – Bẩm, doi đá. – Gã nói. – Mùa này nước cạn, đá nhô lên. Thuyền phải kéo qua. Kéo bằng dây, người đứng trên bờ. – Kéo qua thì có lật không? Gã ngập ngừng. Gã thật thà, ai hỏi thẳng thì gã đáp thẳng. – Bẩm, có khi lật. – Gã nói. – Mười lần kéo, lật một. Hắn gật. Hắn đã nghe điều cần nghe. – Nếu đi, thì đi voi. – Hắn nói. – Lật một lần là mất. Voi chậm, mà voi không lật. Người lặn sông cúi đầu, không cãi. Hắn thấy trên mặt gã không có vẻ phật ý. Gã đã nói cái gã biết. Gã không cần phải thắng. * * * Lê Lợi nói sau cùng. Ông không bước lên. Ông vẫn đứng ở góc phía Tây, chỗ khuất nắng. – Bẩm bệ hạ, thần chỉ có một điều. – Ông nói. – Đoàn đi đường dài, đi nhanh hay chậm là do cái chậm nhất trong đoàn. Thứ chậm nhất mà quý nhất, thì cả đoàn đi theo nó, không bắt nó đi theo đoàn. Hắn nghe câu ấy. Hắn hiểu. Ông không bảo mang hay không mang. Ông bảo: nếu mang, thì phải chịu chậm. Cả đoàn phải chịu. – Ngươi có ghi đủ không? – Hắn hỏi người áo xanh. – Bẩm Bệ hạ, đủ. – Y nói, không ngẩng lên. Hắn ngó năm người trong phòng một lượt. Không ai bảo hắn phải làm gì. Hắn đã dặn thế, và họ đã làm đúng thế. Mỗi người đặt lên án một thứ, như đặt mấy hòn đá lên một bàn cân. Cân nghiêng về đâu, họ để hắn tự thấy. – Chạng vạng ta nói. – Hắn nói. – Các ngươi về. Họ cúi đầu, lần lượt ra. Lão già làm nỏ ra sau cùng, vịn khung cửa, bước qua, đi về phía Thái Miếu. * * * Trước khi xuống địa thất, hắn cưỡi ngựa ra cổng Bắc. Hắn không bảo ai theo. Đường từ thư phòng ra cổng Bắc đi ngang chợ, chợ chiều đã vãn, mấy người bán hàng đang dọn mẹt, đổ nước rửa xuống rãnh. Một bà bán bún thấy hắn đi qua, đứng dậy cúi đầu, tay còn cầm đôi đũa cả. Hắn gật, đi tiếp. Dưới chân tường phía trong cổng Bắc, chỗ đất trống người ta để làm bãi đá, con Mộc đứng gặm bó cỏ tươi. Con voi già không ngà, da xám nứt nẻ từng ô như mặt bùn khô đáy ao, đôi tai to thỉnh thoảng quạt một cái cho ruồi bay. Người dắt voi ngồi trên một khúc gỗ cạnh nó, đang lấy cái bàn chải bằng xơ dừa kỳ cọ một bên chân trước. Thấy hắn xuống ngựa, gã đứng dậy, cao hơn hắn gần hai cái đầu, cúi xuống mà vẫn cao. – Năm ngoái nó cõng cái Trống sáu ngày, đường bằng. Lần này bảy ngày, có dốc. Nó cõng được không? – Hắn hỏi. Vì sao, gã để đó. Gã quay sang con voi, đặt bàn tay lên trán nó, đứng im một lúc như hỏi nó trước. – Bẩm bệ hạ, cõng được. – Gã nói. – Nó chỉ không chịu đi nhanh. Ai giục, nó đứng lại. – Đường trơn thì sao? – Bẩm, đường trơn nó đi chậm hơn nữa. Mà nó không ngã. Ông lão quản tượng cũ theo nó hai mươi năm, tiểu nhân theo từ năm ngoái, chưa ai thấy nó ngã lần nào. Hắn ngó con voi. Nó vẫn gặm cỏ, vòi cuộn từng nắm, đưa lên miệng, nhai chậm. Nó không ngó hắn. Một con vật chẳng biết ngày mai mình sẽ cõng cái gì, mà cõng thì nó sẽ cõng cho tới nơi. – Tối nay cho nó ăn no. – Hắn nói. – Trước giờ Dần mai, đưa nó vào sân Thái Miếu. Gã cúi đầu. Hắn lên ngựa, quay về. Ra tới đầu phố, tiếng bàn chải xơ dừa cọ lên da voi đã lại vang lên phía sau, đều như chưa có ai ghé. * * * Hắn xuống địa thất một mình. Gã tiều phu đang ngồi dưới chân bậc, cây nỏ đã bọc vải nằm bên cạnh. Thấy hắn, gã đứng dậy. Hắn ra hiệu cho gã lên trên. Gã cầm cây nỏ, đi lên, không hỏi. Còn hắn với cái Trống. Đèn góc vách để ngọn thấp. Cái Trống nằm trên bệ đá, mặt đồng sẫm, những vòng hoa văn chạy từ tâm ra như sóng nước. Ngôi sao nhiều cánh nằm giữa mặt Trống, chói lên dưới ánh đèn. Những con chim mỏ dài bay quanh. Những người đội mũ lông chim cầm giáo. Những chiếc thuyền. Hắn áp lòng bàn tay lên mặt đồng, để yên đó. Mặt đồng ấm. Không phải ấm vì đèn. Ấm từ bên trong, như lưng một con vật đang ngủ. Dưới tay hắn, những sợi mảnh đang chảy về: từ Thái Miếu ngay trên đầu, từ phố, từ bến Đông, từ những làng ven sông, từ xa hơn nữa, từ phía Bắc, nơi có cái cổng đá. Chúng chảy về đây, tụ lại dưới bàn tay hắn. Hắn nghĩ tới rằm tháng Ba. Còn chưa tới một tháng. Đêm ấy, Trống lại mở cho hắn một lượt. Muốn gọi, hắn phải đặt tay lên chính mặt đồng này. Hắn ở Ải, Trống ở kinh, thì đêm ấy hắn không gọi được ai. Hoặc hắn phải về. Mà từ Ải về kinh, ngựa nhanh cũng ba ngày, đúng những ngày Ải cần hắn nhất. Hắn nghĩ tới mùa thu. Mùa thu, hắn đứng ở Ải, Trống ở kinh. Hắn chỉ cảm được những sợi chảy qua chỗ hắn đứng, mỏng, xa, như nghe tiếng người nói ở bên kia sông. Hắn không làm gì được với chúng. Còn ở đây, đặt tay lên mặt đồng, hắn thấy cả tấm lưới. Hắn nghĩ tới tiếng Trống. Đánh ở đây, tiếng đi theo sợi, tới tận Ải. Mà đánh ở Ải, người đứng quanh nghe bằng chính tai mình. Những thứ ấy kéo hắn về một phía. Phía kia là cái kinh. Trống đi, cái che đi theo, chuyện ấy hắn đã đọc bằng chữ. Năm ngoái, mới sáu ngày, đã có thứ lần theo sợi, chắn ngang đường Trống giữa đồng. Lần này đi lâu hơn nhiều. Thứ gì sẽ lần vào kinh khi kinh trống trải, hắn không biết. Hắn chỉ nhớ, từ khi có che chắn, những chỗ thờ trong kinh khuất đi, kẻ lần dây tới chân tường thì lạc. Bỏ cái che đi, là mở cửa cho những thứ hắn không thấy mặt. Mà ở lại, thì Ải thiếu một thứ. Và Ải, hắn biết, sắp có người đánh. Hắn giữ tay trên mặt Trống lâu. Hắn không chờ nó nói gì. Nó không nói. Nó chỉ ấm. Hắn nhấc tay lên. Lòng bàn tay còn ấm. * * * Hắn lên thư phòng. Trời đã sắp tắt nắng. Năm người kia đã về, chỉ còn người áo xanh ngồi ở góc án, sổ vẫn mở, như biết hắn sẽ quay lại. Lão già làm nỏ cũng đang ở đó. Lão ngồi trên cái ghế thấp cạnh cửa, hai tay đặt trên đầu gối. Hắn không gọi lão. Lão tự tới. Hắn đứng sau án. – Ta mang nó đi. – Hắn nói. Người áo xanh chấm bút, ghi. Hắn ngó lão già. Lão ngồi im. Lão không gật, không cúi đầu, không nói một câu nào. Mắt lão nhìn xuống nền gạch, chỗ có vệt nắng cuối cùng đang rút dần. Hắn không hỏi lão nghĩ gì. Lão đã nói điều lão biết, ở trong phòng này, chiều nay. – Bẩm chủ công, lão phu đi theo nó. – Lão nói, sau một lúc lâu. – Nỏ cũng đi. – Ta biết. – Hắn nói. Lão đứng dậy, chống tay lên đầu gối mà đứng, đi ra. Hắn nghe tiếng chân lão trên hiên, chậm, xa dần. * * * Chạng vạng, hắn ra thềm Thái Miếu. Em gái hắn đứng bên ba cái chum, đang đổ thêm nước vào chum giữa. Ba cái chum đặt dưới mái hiên, chum nào cũng đầy, mặt nước phẳng, in bóng trời đã ngả màu tro. Nàng múc nước bằng một cái gáo dừa, đổ từ từ cho không gợn. Trời không trăng. Trăng mười tám mọc muộn, phải tới đầu canh hai. Giờ trên kia chỉ có mấy ngôi sao đầu tiên, nhạt, chưa rõ. Dọc hành lang, đèn lồng được thắp dần, ngọn này sáng thì người cầm mồi lửa đã bước sang ngọn kế. Hắn đứng cạnh nàng. Nàng đổ hết gáo nước, đặt gáo lên miệng chum, quay sang. Hắn không nói ngay. Nàng cũng không hỏi. Hai anh em đứng đó, nhìn mấy ngọn đèn lồng lần lượt sáng lên. – Rạng mai ta đi. – Hắn nói. – Cái Trống đi theo ta. Nàng gật. Nàng không ngạc nhiên. Hắn nghĩ nàng đã biết từ trước khi hắn biết, từ cái lúc hắn xuống địa thất một mình và ở dưới đó lâu. – Muội ở lại. – Hắn nói. – Tô công giữ kinh. Nàng không xin theo. Năm ngoái, đứng ở chân cổng Đông nhìn con voi mang Trống đi, nàng cũng không xin. Nàng đưa mắt nhìn ba cái chum, nhìn lên mái Thái Miếu, nhìn dãy đèn lồng dọc hành lang. Như thể nàng đang kiểm lại những thứ từ mai về sau nằm trong tay mình. Hắn không nói gì về những thứ có thể tới khi cái Trống không còn ở dưới kia. Chúng là gì, hắn chưa thấy mặt. Hắn không muốn đặt lên vai nàng một điều mà chính hắn còn mù mờ. Gió nồm thổi qua sân, ngọn đèn lồng gần nhất đung đưa. Nàng đưa tay giữ nó lại cho khỏi chạm mái. – Tam ca mang nó đi. Đèn ở đây, muội giữ. – Thanh Vân nói.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ