Chương 294: Sơn khê luyện tốt

Sáng hai mươi lăm, Trưng Trắc dẫn ba người có cung xuống con khe gần bản. Bà dậy trước khi trời hửng. Ngoài cửa nhà sàn, gió núi lạnh buốt, mái lá cọ đọng nước. Trên đỉnh đồi phía Đông Nam, một mảnh trăng cong treo nghiêng, mỏng, nhạt, như cái móng tay ai bấm vào nền trời. Bà nhìn nó một lúc, quấn khăn, buộc giáp, rồi xuống thang. Bản đã dậy. Dưới gầm sàn, lợn ủn ỉn đòi ăn. Mấy người đàn bà ra suối lấy nước, ống tre xếp trong gùi sau lưng, đi một hàng trên con đường mòn trơn, không ai trượt. Một đứa bé ngồi trên bậc thang nhà bên cạnh, ôm con chó con trong lòng, thấy bà thì giơ tay vẫy. Bà vẫy lại. Đứa bé cười, rúc mặt vào lưng con chó. Tin dưới xuôi lên tới chợ biên từ chiều hai mươi ba. Người kỵ binh không lội sang, chỉ dừng ngựa ở chỗ lều cũ đầu bãi, nhờ đội trưởng đồn gọi vọng qua suối. Bà ra tới mép nước, thủ lĩnh đứng bên. Từ bờ bên kia, người ấy đọc lại đúng từng câu tờ báo của cái cổng đá phía Bắc, đọc cả câu cuối: người tới một mình, lời chưa kiểm được. Đọc xong, người ấy quỳ xuống, nói vua dặn đọc đủ chữ. Bà nghe, và bà biết vị vua trẻ đã giữ lời ở gốc đa sớm hơn bà nghĩ. Từ hôm ấy, bà đi tìm một con khe. Con khe dưới đèo giữa, chỗ ba người có cung chặn được, cách bản hai ngày đường núi. Bà không thể dẫn người lên đó tập mỗi ngày. Bà đi quanh bản trọn ngày hai mươi tư, leo lên leo xuống mấy sườn đồi, tới sáng nay mới chọn được: một con khe cạn phía sau bản, hai bên là vách đá dựng, giữa là lòng suối khô đầy đá cuội, chỗ hẹp nhất chỉ đủ hai người đi song song. Không giống hẳn. Mà đủ giống. Ba người thủ lĩnh chọn cho bà đi theo sau. Một người đàn ông trạc bốn mươi, da sạm, tay trái cụt mất một đốt ngón út. Một gã trai trẻ, cao lêu nghêu, đeo cái cung dài hơn người. Và một người đàn bà, búi tóc cao, cái gùi trên lưng đựng đầy tên. Cả ba không nói tiếng dưới xuôi. Cả ba ngó bà như ngó một người lạ mà thủ lĩnh bảo phải nghe. Em gái bà đi cạnh bà, làm người truyền lời. * * * Bà đứng ở chỗ hẹp nhất của khe, ngó lên hai vách. Chỗ nấp, bà chỉ trước: một hốc đá lõm vào vách bên trái, ngang tầm vai người, đủ một người ngồi thụp. Bên phải, cao hơn, một gờ đá nhô ra, đứng trên đó thấy được cả lòng khe phía dưới. Phía sau, cách chừng hai chục bước, một tảng đá lớn chắn ngang nửa lòng khe. – Một người ở hốc. Một người trên gờ. Một người sau tảng đá. – Bà nói. Em gái bà nói lại. Ba người ngó nhau, ngó bà, rồi mỗi người đi tới một chỗ. Bà bảo họ bắn thử vào một bó rơm đặt ở đầu khe. Họ bắn giỏi. Mũi tên của người đàn bà cắm giữa bó rơm, của gã trai trẻ cắm sâu tới nửa thân, của người đàn ông cụt ngón cắm chụm vào chỗ của người đàn bà. Bà gật đầu. Đoạn bà bảo họ bắn xong thì ở nguyên chỗ, chờ. Người đi lên khe sẽ đi từng tốp, bắn tốp đầu, chờ tốp sau. Em gái bà nói lại. Ba người nghe. Gã trai trẻ hỏi lại một câu, em gái bà nói lại, gã lắc đầu, nói một tràng. Em gái bà quay sang bà, mặt bối rối. Bà cho họ thử. Bà đóng vai người đi lên khe, đi chậm từ đầu khe vào. Ba mũi tên bay ra từ ba chỗ, cắm vào mấy bó rơm bà đặt trước mặt mình. Bà đi tiếp. Đợi tốp thứ hai, họ phải ở nguyên chỗ, chờ. Họ không chờ. Bắn xong mũi thứ hai, gã trai trẻ đã nhảy khỏi gờ đá, chạy ngược lên phía sau. Người đàn bà rời hốc đá, chạy theo. Chỉ có người đàn ông cụt ngón ở lại sau tảng đá, mà cũng ngó ra sau lưng, như đang nghĩ tới lúc chạy. Bà gọi họ lại. A Lam từ trên bờ khe đi xuống. Nàng đã đứng đó ngó từ đầu. Nàng nói gì đó với ba người bằng tiếng núi, giọng không gắt. Đoạn nàng quay sang bà. – Người ba bộ không quen đứng chờ. – A Lam nói. Bà ngó nàng. – Người ba bộ đánh thì đánh, rồi chạy. – Nàng nói tiếp. – Chạy vào rừng, rồi đánh chỗ khác. Đứng một chỗ chờ người tới, là chờ chết. Người già của ba bộ dạy thế. Bà không đáp ngay. Bà nhìn ba người vừa chạy về, chân trần đổi bước liên hồi trên đá cuội, như chưa từng biết đứng yên một chỗ. Người đồng bằng quen đứng sau lũy, sau rào. Người trên núi thì khác. Núi dạy họ một điều khác: chỗ nào cũng là chỗ nấp, chỗ nào cũng là đường chạy. Bà ngó lên khe một lần nữa. Ngó hốc đá, gờ đá, tảng đá chắn ngang. Ngó con khe chạy ngoằn ngoèo lên phía sau, qua mấy chỗ hẹp khác. – Thì không đứng chờ. – Bà nói. Nàng ngẩng lên, chưa hiểu. Bà chỉ: hốc đá, gờ đá, tảng đá. Tiếp đó là phía sau, một chỗ hẹp nữa, cách đó trăm bước. Lại một chỗ nữa. – Bắn ở đây, chạy lên kia. – Bà nói. – Người ở kia bắn, chạy lên chỗ nữa. Người tới đuổi theo, chỗ nào cũng bị bắn. Không ai đứng chờ. Mà con khe vẫn không ai qua được. Thủ lĩnh ngó bà một lúc lâu. Đoạn nàng quay sang ba người, nói lại bằng tiếng núi, nói dài. Gã trai trẻ nghe xong thì cười toe, gật đầu lia lịa. Người đàn bà gật. Người đàn ông cụt ngón không gật, mà đứng dậy khỏi chỗ nấp sau tảng đá, ngó lên phía chỗ hẹp thứ hai, đo bằng mắt. Họ thử lại. Lần này, không ai phải chờ. Mà mũi tên thì không lúc nào ngớt. Thủ lĩnh gọi thêm mấy trai bản xuống, bảo họ làm người đi lên khe, tay cầm khiên đan bằng mây, đầu đội nón. Tên tập bọc giẻ đầu, bắn trúng thì đau mà không bị thương. Mấy trai bản đi lên khe, bị bắn ở chỗ hẹp thứ nhất, đuổi theo lên chỗ hẹp thứ hai thì lại bị bắn, đuổi tiếp thì gặp chỗ thứ ba. Tới chỗ thứ ba, họ dừng lại, ngồi phịch xuống lòng khe, thở hồng hộc, rồi cười, giơ tay chịu thua. Có một gã trong bọn chạy vội quá, trượt chân trên đá cuội, trẹo cổ chân. Bà xuống tận nơi, ngồi xổm, nắn cái cổ chân trần đã sưng lên, bảo người đi lấy lá. Bà đắp lá, quấn chặt bằng một mảnh vải xé ở vạt áo mình. Gã trai ngó bà, ngó bàn tay chai sạn đang quấn vải cho mình, không nói gì. Lúc gã được người khác dìu về, gã ngoái lại một lần. Bà dõi theo ba người chạy lên chạy xuống trong lòng khe, và bà thấy mình vừa học được một điều. Đời bà, bà dạy người khác đứng. Ở đây, người ta dạy lại bà cách chạy mà vẫn giữ. * * * Em gái bà làm người truyền lời vụng nhất đời. Mà cũng là người truyền lời vui nhất bà từng thấy. Trưng Nhị thuộc được chừng mười tiếng núi, nói sai gần hết. Có lần bà bảo nói với gã trai trẻ là nấp thấp xuống, em gái bà nói một tiếng, gã trai trẻ ngồi phịch xuống đất, ngó em gái bà, ngơ ngác. Người đàn bà ôm bụng cười. Người đàn ông cụt ngón quay mặt đi, vai rung rung. – Tỷ tỷ, muội nói sai rồi, họ cười cả. – Trưng Nhị nói. – Muội bảo gã ngồi xuống. – Bà nói. – Cũng gần đúng. Em gái bà đỏ mặt, mà rồi cũng cười theo. Từ đó về sau, mỗi lần em gái bà mở miệng, ba người kia đã cười trước khi nghe. Mà cười xong, họ vẫn làm đúng. Bà thấy cái cười ấy làm khe đá ấm lên một chút. Gần trưa, bà dạy dấu báo. A Lam chọn tù và sừng. Người ba bộ vẫn dùng nó để gọi nhau đi săn, gọi nhau về khi có người lạc trong rừng. Thổi một hồi dài là gọi. Thổi hai hồi ngắn là có người lạ. Thổi ba hồi ngắn là người lạ mang dao. – Thêm một hồi. – Bà nói. – Bốn hồi ngắn: người lạ đông. Không đếm được. Nàng ngó bà, gật. Nàng bảo gã trai trẻ leo lên đỉnh đồi sau bản, thổi thử. Một lúc, tiếng tù và vọng xuống, khàn, trầm, bốn hồi ngắn. Từ một đỉnh đồi xa hơn về phía đèo gần, có tiếng tù và khác đáp lại, một hồi dài: đã nghe. Bà đứng nghe tiếng ấy tắt dần giữa các sườn núi. Bà nghĩ tới ba con đèo, tới con đèo xa nhất còn trắng, nơi chưa có ai của ba bộ ngồi canh. Từ đèo xa nhất về tới bản, tiếng tù và phải chuyền qua bao nhiêu đỉnh đồi, qua bao nhiêu người thổi. Mỗi người thổi phải thổi đúng, nghe phải nghe đúng. Một người thổi sai một hồi, thì cả bản chạy sai một đường. Bà bảo thủ lĩnh, mai cho người thổi tập chuyền tin từ đỉnh này sang đỉnh kia, chuyền đi chuyền lại tới khi không ai sai. Nàng gật, không cãi. Bà thấy nàng đã bắt đầu quen nghe bà nói những câu như thế. Con voi già được dắt ra sau khe, đứng ở chỗ con khe mở rộng phía sau bản. Bà không bảo ai, mà thủ lĩnh đã đặt nó ở đó: đứng sau, không đi đầu. Nó đứng ở đó như một tảng đá biết thở. Người tràn qua được khe, gặp nó, thì không ai tràn tiếp. Đi lên đi xuống khe cả buổi sáng, chân bà nặng hơn hôm ở kinh, nặng mà không phải mỏi; bà không nói với ai, chỉ lặng lẽ tính lại quãng đường từ hốc đá tới chỗ hẹp thứ hai, rút ngắn đi mấy chục bước. Trưa, ông lão râu bạc chống gậy xuống khe, ngồi trên một tảng đá, ngó ba người tập. Ngó xong, ông nói với bà một câu bằng tiếng dưới xuôi. – Người ba bộ chạy thì nhanh hơn người nào hết. – Ông nói. – Mà xưa nay chưa ai dạy họ chạy cho có thứ tự. Ông nói xong thì đứng dậy, chống gậy về bản. Buổi chiều, bà ngồi với thủ lĩnh trên một tảng đá ở đầu khe, ăn cơm nắm. Nàng hỏi bà, đời trước bà học đánh ở đâu. – Học người đi trước. – Bà nói. – Học núi. Học cả những lần thua. – Thua nhiều không? – Đủ để nhớ. Nàng gật, không hỏi thêm. Bà thấy nàng ngó xuống khe, chỗ ba người vẫn đang chạy lên chạy xuống, như ngó một thứ của mình vừa được ai mài cho sắc thêm. Ăn xong, thủ lĩnh mới nói với bà rằng sáng nay đã có hai người lên bộ thứ ba. Ba bộ đã hứa với vua dưới xuôi: có người lạ lên, ta báo. Muốn báo, thì phải có người ở đó ngó. Xế chiều, bà lội sang bờ bên kia, tới chỗ lều cũ đầu bãi, nhờ đội trưởng đồn cho người xuống kinh mang một tin, đúng một câu: khe dưới đèo giữa, ba người có cung của ba bộ giữ được, tù và chuyền tin từng đỉnh. Việc ấy bà đã quyết. Quyết rồi, mới báo. * * * Đêm, lửa đốt trên khoảng sân đất giữa các nhà sàn. Người ba bộ ngồi quanh lửa, ăn cơm lam, nướng cá suối. Không ai hát. Đêm nay một ông già kể chuyện. Ông già kể bằng tiếng núi, giọng trầm, chậm, tay vẽ những đường cong trong không khí. Trẻ con nằm gối đầu lên đùi mẹ, mắt mở to. Bà không hiểu chữ nào, mà thấy tay ông già vẽ một con voi, vẽ một ngọn núi, vẽ một dòng nước chảy. Có một chỗ ông già ngừng lại, hạ giọng, cả vòng người im phăng phắc. Tới chỗ ông già vỗ tay xuống đùi một cái, trẻ con giật mình, rồi cả vòng người cười ồ. Bà cũng cười theo, dù không biết cười chuyện gì. Bên đống lửa này, không cần hiểu chữ mới cười được. Gã trai trẻ cao lêu nghêu ngồi cạnh em gái bà, chỉ vào ngọn lửa, bảo một tiếng. Trưng Nhị không lặp theo. Em gái bà chỉ vào gã, nói cái tiếng sai của buổi sáng. Gã ngồi phịch xuống đất lần nữa, cố ý, rồi cả hai cùng cười. Người đàn bà búi tóc cao ngồi bên kia, chia cho bà một miếng cá nướng, không nói gì. Bà nhìn những gương mặt quanh đống lửa. Ba người hôm nay đã chạy lên chạy xuống trong khe với bà, giờ ngồi đây, ăn, cười, như buổi sáng chỉ là một trò chơi. Bà để họ cười. Sẽ có một ngày con khe kia không còn bó rơm, không còn tên bọc giẻ. Đêm nay thì chưa. Đêm càng về khuya càng rét. Lửa lụi dần. Người ba bộ lần lượt về nhà. Thủ lĩnh đứng dậy, ngó bà, gật một cái. Trước khi về nhà sàn của mình, nàng dừng lại sau lưng bà. – Đứa trẹo chân hôm nay là em con chú ta. – Nàng nói. – Mai nó không chạy được. Nó bảo mai nó ngồi trên đỉnh đồi thổi tù và. Nói xong, nàng đi. Bà nghĩ tới cái ngoái đầu của gã trai lúc được dìu về. Hai chị em ngồi lại bên đống than. Em gái bà ngồi co chân, hai tay ôm lấy gối, mặt đỏ hồng vì lửa. Bà nghĩ em gái đã ngủ gật. Mà một lúc, em gái bà quay sang, giọng nhỏ, như sợ có ai nghe. – Tỷ tỷ, người ba bộ gọi tỷ bằng một tiếng, muội chưa dám dịch. – Trưng Nhị nói.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ