Chương 287: Đăng nhai vọng đạo

Nước suối lạnh tới đầu gối, Trưng Trắc lội sau đuôi voi trắng. Đáy suối toàn đá cuội, tròn, trơn, rêu bám một lớp mỏng. Bà đặt chân xuống chỗ nào thì dò chỗ ấy trước, đặt cả bàn chân, dồn sức từ từ, như đời trước bà vẫn lội những con suối trên núi quê mình. Con voi lội trước, chậm, rẽ nước ra hai bên thân nó, để lại phía sau một vệt nước lặng hơn. Bà đi đúng trong vệt nước ấy. Em gái bà đi bên cạnh, bám vào tay áo bà, mỗi bước lại khẽ hít một hơi vì lạnh. Lên tới bờ bên kia, nước trong giày ộc ra theo từng bước. Bà không đứng lại trút nước. Bà đi theo con voi lên dốc. Người ba bộ mở lối cho hai chị em đi, rồi khép lại sau lưng, đi theo. Mấy đứa trẻ con chạy lên trước, ngoái lại ngó bộ giáp da, chạy tiếp, lại ngoái. Một người đàn bà đang địu con trên lưng đứng bên vệ đường, ngó bà một lượt, lâu nhất là ở chỗ đôi tay. Bà biết người ấy ngó gì. Đàn bà trên núi ngó tay người khác để biết người ấy làm gì mà sống. Tay bà chai ở lòng, chai ở kẽ ngón cái, chỗ cán giáo và dây cương mài vào. Người đàn bà địu con ngó xong thì quay đi, không nói gì với ai. Nhà ba bộ nằm rải trên sườn đồi, nhà sàn thấp, cột gỗ, vách nứa, mái lợp lá cọ xám. Dưới gầm sàn có lợn ngủ, có gà bới. Khói bếp lên qua mái, không theo ống nào, cứ thế thấm ra khắp mặt lá. Có mấy người đàn bà ngồi trên sàn dệt vải, khung cửi bằng tre kêu lách cách, dừng lại khi hai người lạ đi ngang, rồi lại lách cách. Từ hôm rời kinh, bà đã thấy người mình nặng dần; lên tới sườn đồi này thì rõ. Không phải mỏi chân, bà đi đường núi còn dài hơn thế này nhiều; mà như có một sợi dây vô hình buộc bà với chỗ bà được gọi về, càng đi xa nó càng căng, kéo về. Bà không nói với em gái điều ấy. Bà bước tiếp. Trước một nhà sàn, có một bà già ngồi trên bậc thang, tay bưng một ống tre. Thấy hai chị em đi qua, bà già giơ ống tre lên, chìa ra. Em gái bà nhìn chị. Bà gật. Trưng Nhị cầm lấy, uống một ngụm, mặt nhăn lại, rồi cười. Nước trong ống là nước gạo lên men, chua, nồng, ấm bụng. Em gái bà đưa ống tre cho bà. Bà uống một ngụm, trả lại bằng hai tay. Vị ấy bà nhận ra; ở quê, người ta cũng ủ thứ nước như thế. Bà già cười móm mém, nói một câu gì đó bằng tiếng núi, rồi lại ngồi yên trên bậc thang, ngó theo. A Lam đi trên cổ voi, không ngoái lại lần nào. Nàng cho con voi rẽ khỏi lối mòn giữa những nhà sàn, đi lên một sống đồi đá, cây thưa dần, cỏ tranh cao quá đầu gối, mép lá sắc cứa vào ống quần. * * * Tảng đá chìa ra khỏi sườn đồi như một cái lưỡi. Trên mặt đá phẳng, đủ cho năm sáu người ngồi. Từ dưới chợ, người ta thấy chiếc khăn đỏ ở đây. Bà nghĩ, từ đây người ngồi thấy cả cái chợ, thấy từng người dưới ấy đi đâu, đứng chỗ nào. Nàng để con voi đứng dưới chân tảng đá, tự leo lên. Ông lão râu bạc đã ngồi sẵn ở đó, gậy tre đặt bên cạnh. Bà leo lên sau. Em gái bà ở lại dưới, đứng cạnh con voi. Bà đứng trên mép đá, ngó ra phía Tây. Núi. Lớp này chồng lên lớp kia, sống núi nối nhau như sống lưng những con trâu nằm. Giữa các sống núi, có ba chỗ võng xuống thành ba cái yên ngựa, ba con đèo. Đèo gần nhất thấp, có con đường mòn trắng vắt qua, thấy rõ cả mấy chấm người đang đi trên ấy. Đèo giữa cao hơn, xa hơn, lối mòn lẫn vào rừng. Đèo xa nhất ở phía Tây Bắc, cao nhất, đỉnh hai bên còn phủ trắng. – Bộ thứ ba ở đó. – Nàng nói, chỉ về phía đèo xa nhất. – Người bên kia lên chỗ ấy. Bà nhìn con đèo trắng. Từ đây, nó nhỏ như một vết khía trên lưỡi dao. – Qua đèo ấy, đi tiếp thì ra đâu? – Bà hỏi. – Ra sau lưng cái cổng đá của vua Lạc Việt. – Nàng nói. – Mười ngày. Người ba bộ đi cũng ngần ấy. Bà gật. Bà đã thấy con đường ấy trên tấm bản đồ ở kinh. Giờ bà thấy nó bằng mắt: một vết khía trên đỉnh núi, rồi không thấy gì nữa, vì đoạn còn lại khuất sau những lớp núi kia. – Đèo nào hẹp nhất? – Bà hỏi. Thủ lĩnh ba bộ chỉ. Không phải con đèo gần, cũng không phải con đèo trắng. Con đèo giữa. – Hẹp nhất chỗ nào? Nàng chỉ một chỗ trên sườn núi dưới đèo giữa, nơi hai vách đá như khép lại, có một vệt tối chạy dọc giữa hai vách, chắc là khe suối. – Chỗ ấy, mười người chặn được một trăm? – Bà hỏi. A Lam ngó bà. Nàng không đáp ngay. Nàng quay sang ông lão râu bạc, nói một câu bằng tiếng núi. Ông lão ngẩng lên, ngó về chỗ ấy, giơ lên năm ngón tay, rồi gập lại hai. – Ba người. – Nàng nói. – Ba người có cung, chặn được. Nàng không giảng vì sao. Bà cũng không hỏi. Bà ngó chỗ ấy lâu hơn, ghi nó vào đầu: hai vách đá, một khe tối, ba người có cung. Trên núi quê, có những chỗ như thế, bà đã đặt người ở đó, và người của bà đã giữ được. – Con đèo gần, ai giữ? – Bà hỏi. – Bộ thứ nhất. – Nàng nói. – Đèo ấy thấp, ai cũng thấy. Người bên kia không đi đường ai cũng thấy. – Thì họ đi đèo xa nhất. – Họ đã lên đó rồi. – Nàng nói. – Bộ thứ ba có chịu giữ không? Nàng không đáp ngay. Nàng ngó về con đèo trắng. – Bộ thứ ba ở sâu nhất. – Nàng nói. – Ruộng ít nhất. Muối thiếu nhất. Dao cùn nhất. Người bên kia biết thế, nên lên đó trước. Bà hiểu. Người muốn mua một con đường, bao giờ cũng gõ cửa nhà nghèo nhất trên đường ấy trước. Bà nhìn con đèo trắng một lần nữa. Gió núi thổi ngang tảng đá, lạnh, mạnh hơn gió dưới chợ. Khăn quấn đầu của bà bay một mép. Bà giữ lại. Ông lão râu bạc từ nãy giờ ngồi im, giờ mới lên tiếng, bằng tiếng Kinh, chậm, khàn. – Ngồi trên tảng đá này, mắt tới được đâu, thì tay phải giữ được tới đó. – Ông nói. – Không giữ được thì đừng nhìn xa. Bà quay lại. Ông lão không nhìn bà. Ông nhìn ra phía mấy con đèo, như nói câu ấy với núi chứ không với ai. – Ta nhớ. – Bà nói. * * * Lúc xuống, nàng không leo xuống chỗ cũ. Nàng gọi con voi vòng sang phía bên kia tảng đá, nơi có một con dốc đá dựng, đá lổn nhổn, rêu bám, chỗ ướt chỗ khô. Con voi xuống dốc trước. Bà đứng trên tảng đá, nhìn theo nó. Nó xuống chậm. Chân sau đặt trước, dò từng hòn đá, đặt chắc rồi mới dồn sức. Chân trước bên trái xuống mạnh, bàn chân to xòe ra, bám lấy mặt đá. Chân trước bên phải thì khác. Nó đặt xuống nhẹ hơn, chậm hơn, như không muốn đè cả sức nặng lên đó. Có một lúc, hòn đá dưới chân phải trượt đi một chút, con voi khựng lại, dồn hết sức sang chân trái, đứng yên mấy hơi thở, rồi mới đi tiếp. Bà nhìn kỹ chỗ ấy. Đời trước, bà đã ngồi trên lưng voi nhiều ngày, đã biết một con voi giấu cái đau thế nào: nó không kêu, không ngã, chỉ đặt chân nhẹ đi một chút, chậm đi một chút, mà người không để ý thì không bao giờ thấy. Trên cổ chân trước bên phải, ngay trên móng, có một vệt sẹo cũ chạy vòng quanh, da ở đó nhăn hơn, trắng hơn chỗ khác, như có ai từng siết một sợi dây vào rồi để nó cứa vào thịt lâu ngày. Vết thòng lọng. Của bẫy thú. Xuống tới chân dốc, con voi đứng lại, thở ra một hơi dài. Nàng đã theo lối khác xuống trước, chờ nó ở dưới. Bà xuống sau, tới đứng cạnh nàng. – Chân trước bên phải của ông ấy. – Bà nói. – Xuống dốc đá, ông ấy không dồn sức lên chân ấy. Thủ lĩnh quay sang ngó bà. – Dốc đứng thế này mà gặp mưa, đá trơn, – bà nói tiếp, – chân ấy không chịu nổi. Nếu có đánh ở khe kia, đừng để ông ấy đi đầu xuống dốc. Để ông ấy đứng sau. Đứng sau, ông ấy chặn được cả khe. Nàng ngó bà rất lâu. Bà không tránh mắt. Bà biết mình vừa nói một điều người ta không thích nghe: chỗ yếu của con voi nhà người ta, nói ra trước mặt chủ nó. Mà bà cũng biết, nếu bà thấy mà không nói, thì một ngày nào đó trên con dốc kia, có người sẽ phải trả giá cho cái im ấy. – Người già của ta đã biết. Ngươi nói, ta nhớ. – A Lam nói. Nàng không nói thêm. Nàng không cảm ơn, cũng không giận. Nàng chỉ đặt bàn tay lên vòi con voi, để yên ở đó, như nói với nó một điều gì. Em gái bà đứng cách con voi mấy bước, từ nãy giờ không dám lại gần. Nàng ngó Trưng Nhị, ngó con voi, nói một câu bằng tiếng núi. Con voi hạ vòi xuống, đưa về phía em gái bà, dừng lại. – Ông ấy cho. – Nàng nói. Trưng Nhị bước tới, chậm, đưa tay ra, đặt lòng bàn tay lên trán con voi, chỗ giữa hai mắt. Da ở đó thô, ấm, sần như vỏ cây. Con voi đứng yên. Em gái bà đứng yên. Bà thấy vai em run nhẹ, không phải vì sợ. Lúc trở về, đi ngang một bãi đất trống giữa mấy nhà sàn, bà thấy mấy người đàn ông ba bộ ngồi xổm quanh một hòn đá mài, mài dao quắm, mài mũi tên tre đã vót sẵn. Họ mài chậm, nhổ nước bọt vào mặt đá, mài tiếp. Thấy bà đi qua, họ ngẩng lên một chút, xong lại cắm cúi với hòn đá. Không ai giấu đống tên đi. Bà cũng không nán lại. Người ta mài dao trong sân nhà mình, không phải việc của khách. * * * Đêm mười chín, lửa ba bộ cháy trên sườn đồi, người núi hát bằng thứ tiếng bà không hiểu. Hai chị em ngồi bên một đống lửa trước nhà sàn của thủ lĩnh. Người núi ngồi quanh, đàn ông một phía, đàn bà một phía, trẻ con chen vào giữa, đứa nào cũng ngó bộ giáp da đặt sau lưng bà. Bà đã cởi giáp. Lần đầu từ khi về, bà cởi nó ra trước mặt người lạ. Em gái bà cởi theo. Họ hát. Một người đàn bà cất giọng trước, cao, kéo dài, rồi mấy người khác đáp, giọng thấp hơn, đều hơn. Bà không hiểu chữ nào. Mà bà nghe ra nhịp: một câu hỏi, một câu đáp, như đời bà người ta vẫn hát đối nhau qua bờ ruộng, qua hai bên bờ sông. Có lúc cả vòng lửa cười ồ lên, có lúc lặng đi, chỉ còn một giọng ông già khàn khàn hát một mình. Em gái bà ngồi sát bên bà, hai tay chìa ra hơ lửa, đầu nghiêng nghiêng theo tiếng hát. Bà để ý thấy mấy đứa trẻ con đã ngồi sát lại gần em, một đứa còn sờ vào vạt áo em, rồi rụt tay lại, cười khúc khích. Đầu canh hai, trăng lên. Trăng khuyết, đã mỏng đi một mép, vàng nhạt, lên chậm từ sau lưng những dãy núi phía Đông, nơi đồng bằng nằm, nơi kinh thành nằm. Bà ngó trăng. Bà nghĩ, giờ này vị vua trẻ ngồi trong lều đầu bãi bên kia suối, cũng thấy vầng trăng ấy. Thuở ấy, từ những bản như bản này, người ta cũng đã mang dao, mang cung xuống đồng, đi theo hai chị em bà mà không ai bắt, như nước trên núi tự tìm đường đổ về sông. Bà không kể điều ấy với ai. Người núi bưng ra cơm lam nướng trong ống nứa, thịt lợn rừng nướng xiên, một thứ rau rừng đắng mà thơm. Em gái bà ăn không ngừng tay. Một đứa trẻ ngồi cạnh em chỉ vào đống lửa, nói một tiếng. Em gái bà nhắc lại. Đứa trẻ cười lăn, chỉ vào trăng, nói một tiếng khác. Em gái bà lại nhắc. Cứ thế, tới lúc lửa đã tàn một nửa, Trưng Nhị đã thuộc được năm sáu tiếng núi, nói sai cả, mà đứa trẻ nào nghe cũng cười. A Lam ngồi bên kia đống lửa. Suốt buổi tối, nàng không nói với bà câu nào. Nàng ngồi ăn, nghe hát, thỉnh thoảng nói với người bên cạnh một câu bằng tiếng núi. Có lúc bà thấy nàng ngó sang, ngó bà, ngó em gái bà, rồi ngó đi. Khi lửa đã lụi, người núi lần lượt đứng dậy, về nhà mình. Ông lão râu bạc về sau cùng, gậy gõ lộc cộc trên bậc đất. Còn lại bên đống than đỏ chỉ có hai chị em, thủ lĩnh, và con voi đứng trong bóng tối dưới gốc cây gần đó, thỉnh thoảng phẩy tai. Nàng đứng lên, đi vòng qua đống than, ngồi xuống bên cạnh bà. Gần, lần đầu gần như thế. – Ngươi tên gì? – A Lam hỏi. Bà ngó nàng. Ngọn lửa cuối cùng trong đống than bùng lên một chút, rọi lên mặt nàng, rồi lại tắt. – Trưng Trắc. – Bà nói. Nàng nhắc lại, chậm, theo giọng núi, nghe hơi lạ. Cái tên không có nghĩa gì với nàng. Bà biết. Bà để nàng nhắc lại lần nữa, cho tới khi nàng nói đúng.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ