Tối mười tám, lửa bếp ba bộ đỏ rải rác trên sườn đồi bên kia suối.
Hắn ngồi trước cửa lều đầu bãi. Lều dựng đúng chỗ cũ, cọc cũ, mà vải mới, còn thơm mùi vải nhuộm. Phía sau lều, mười con ngựa buộc thành hàng, nhai cỏ khô rau ráu. Chợ phiên đã tan từ lúc chạng vạng. Người dưới xuôi buộc bao muối, kéo vào trong lều mình, buông mành. Người núi lội suối về bên kia, gùi trên lưng nhẹ hơn lúc xuống.
Đội trưởng đồn chợ biên tới lúc đèn vừa thắp. Ông ngoài bốn mươi, người thấp, vai to, râu cạo nhẵn mà cằm vẫn xanh. Sau lưng ông, người lính trẻ hôm trước mang lời nhắn về kinh đứng lùi một bước, tay chắp trước bụng. Y đã về đồn từ mấy hôm trước. Mặt y không còn rám như hôm đứng giữa thư phòng, môi đã liền.
– Bẩm bệ hạ. – Đội trưởng quỳ một gối. – Từ hôm rằm, người ba bộ xuống chợ đông hơn mọi phiên. Người xuống đổi hàng thì vẫn thế. Người xuống không đổi gì mới đông. Họ xuống, ngồi, ngó người dưới xuôi, rồi về.
– Có người lạ nào lên núi nữa không?
– Bẩm, đồn không thấy. – Ông nói. – Mà đồn chỉ thấy được tới bờ suối. Bên kia suối là đất ba bộ, đồn không qua.
Hắn gật. Câu ấy thật. Hắn không đòi người đội trưởng biết hơn.
– Ông lão râu bạc chiều nay có nói gì với đồn không?
– Bẩm, không. Ông chỉ nói với bệ hạ.
Hắn cho hai người lui. Người lính trẻ đi sau đội trưởng, tới cửa lều thì ngoái lại, như muốn hỏi lời nhắn ấy đã tới nơi chưa. Hắn gật với y một cái. Lời nhắn ấy đã tới, và hắn đang ngồi ở đây vì nó. Người lính trẻ cúi đầu, đi ra.
Lều nhỏ cạnh lều hắn đã buông mành; người áo xanh vào nằm từ sớm, ôm theo cái tráp gỗ. Hai chị em ở lều bên phải. Người chị ngồi trước cửa lều, không lau giáp nữa, chỉ ngồi. Người em thì không thấy đâu.
Người chị thấy hắn ra cửa lều thì đứng lên.
– Bẩm bệ hạ. Ngày mai, ai nói trước? – Bà hỏi.
– Người ta nói trước. – Hắn nói. – Ta lên nhà người ta. Người ta chưa hỏi, ta không nói.
Bà gật. Bà không hỏi thêm. Hắn thấy bà nhìn sang sườn đồi bên kia, nhìn từng đống lửa một, như người cầm quân đếm lửa trại bên kia sông để đoán số người. Mà mặt bà không có vẻ gì của người đếm quân địch. Chỉ là thói quen. Thói quen của một đời trước.
Hắn đứng dậy, đi ra phía bờ suối.
Người em ngồi trên một tảng đá phẳng sát mép nước, hai tay vòng quanh gối, mắt hướng sang bên kia. Nghe tiếng chân, người ấy quay lại, toan đứng lên. Hắn bảo ngồi. Hắn không ngồi xuống cạnh. Hắn dừng cách mấy bước, cũng ngó sang bên kia.
Lửa trên sườn đồi không đều. Chỗ thì ba bốn đống sát nhau, chỗ thì một đống đứng riêng, cao hơn hẳn, như lửa của một nhà chủ. Có bóng người đi qua đi lại trước lửa, đen, nhỏ.
Đúng lúc ấy, từ chỗ tối dưới chân đồi bên kia, có tiếng thở.
Không phải người. Một hơi thở dài, nặng, kéo ra như gió thổi qua một cái ống rất to, rồi khịt lại một tiếng ngắn. Hắn nghe rõ nó, rõ như đứng cạnh, dù chỗ ấy cách bờ này cả con suối và một dải bãi đá. Một lúc sau, tiếng ấy cất lên lần nữa, lần này thành một tiếng rống trầm, không to, ngắn, như một ông già trở mình trước khi ngủ.
Người em ngồi thẳng dậy.
– Bệ hạ nghe không?
– Nghe.
– Là ông ấy?
Hắn nghĩ tới con voi trên bãi cát tháng Năm, cái lưng trắng ướt nước suối dưới nắng, cặp ngà chúc xuống.
– Là ông ấy. – Hắn nói.
Người em không nói gì nữa. Người ấy ngồi yên, như sợ động thì tiếng ấy sẽ không cất lên lần thứ ba.
Giữa canh một, trăng mười tám lên khỏi núi phía Đông, khuyết một mép, vàng nhạt. Ánh trăng rọi xuống mặt suối, mặt nước vỡ ra thành từng mảnh sáng. Hắn để người em ngồi lại, quay về lều.
* * *
Giờ Thìn, voi trắng lội qua suối, nước rẽ ra hai bên ngực nó.
Người ba bộ đã xuống từ lúc trời còn mờ, ngồi kín khoảng đất trước gốc đa như lần trước hắn lên. Lần này đàn ông ngồi nhiều hơn đàn bà. Có người đeo dao quắm bên hông, chuôi dao quấn mây. Trẻ con ít, và không đứa nào chạy. Mấy người buôn muối dưới xuôi đứng tụm ở đầu dãy lều, ngó sang, không ai dám lại gần hơn.
Hắn đứng ở chỗ cũ, trước gốc đa, không ghế. Người áo xanh đứng sau hắn một bước, tay ôm cái tráp. Hai chị em đứng bên trái hắn, cách hắn một khoảng, giáp da, khăn quấn, không ai bảo họ đứng đâu, mà họ tự chọn đúng chỗ ấy: không sau lưng hắn, không trước mặt hắn.
Con voi lên bờ. Nước từ bụng nó nhỏ xuống thành dòng, thấm đen một vệt dài trên bãi đá. Nó to như một gian nhà nhỏ, da trắng ngà, chỗ nhăn chỗ phẳng, ngà dài cong vút. Trên cổ nó, người con gái ngồi thẳng, khăn đỏ quấn đầu, tay cầm móc đồng. Mấy tháng không gặp, mặt nàng gầy đi một chút, gò má nhô hơn, đôi mắt vẫn thế: nhìn người ta như nhìn xuyên qua người ta, tới một chỗ ở phía sau.
Nàng không xuống.
Con voi không đi về phía tảng đá dưới gốc đa. Nó đi thẳng tới trước hai người đàn bà mặc giáp, bước chậm, đều, mặt đất dưới chân hắn rung nhẹ theo từng bước. Cách hai người chừng một sải tay, nó dừng lại.
Cả bãi im. Người ba bộ không ai động. Người dưới xuôi sau dãy lều muối cũng không ai động.
Con voi hạ vòi xuống. Đầu vòi đưa tới trước mặt người chị, cách mặt bà chừng một gang, khịt khịt mấy hơi. Hơi thở của nó làm mấy lọn tóc thoát khỏi khăn quấn bay lên.
Người chị đứng yên. Bà không đưa tay ra. Bà không lùi. Hai tay bà buông xuôi bên hông, mắt ngó thẳng vào con mắt nhỏ, nâu, nằm sâu giữa những nếp da của nó.
Người em đứng sau lưng chị, nín cả thở.
Hắn không biết con voi ngửi thấy gì. Mùi da thuộc của bộ giáp, mùi mưa trên đường núi hôm qua, hay một thứ gì khác mà mũi người không ngửi được. Hắn chỉ biết tháng Tư, nó đã đánh hơi người dắt voi của hắn đúng như thế, lâu như thế, khi y cũng đứng im, hai tay buông, như bà bây giờ.
Con voi khịt thêm một hơi dài, xong từ từ cuộn vòi lại, ngẩng đầu lên. Nó không đi tiếp. Nó đứng đó, như đã ngó xong, như đã biết điều nó muốn biết.
Thủ lĩnh ba bộ nhìn con voi của mình, xong nhìn người chị. Nàng vỗ nhẹ lên đầu voi hai cái. Con voi quỳ chân trước xuống. Nàng trượt xuống, đi về phía tảng đá dưới gốc đa, ngồi lên. Ông lão râu bạc ngồi xuống bên chân đá. Con voi đứng lại chỗ cũ, sau lưng hai chị em.
Nàng nói một hồi bằng tiếng ba bộ, ngó hàng ông già. Đoạn nàng quay về phía hắn, nói bằng tiếng Lạc Việt.
– Vua Lạc Việt lên. Mang hai người đàn bà mặc giáp. – Nàng nói. – Mang lên làm gì?
– Mang lên hai người đứng cạnh ba bộ. – Hắn nói. – Nếu ba bộ chịu.
Nàng không đáp hắn. Nàng ngó người chị.
– Ngươi từng cầm quân?
– Từng. – Người chị nói.
– Đánh ai?
– Người tới lấy đất của ta.
– Thắng hay thua?
Người chị không ngập ngừng.
– Thắng trước. Thua sau. – Bà nói.
A Lam ngó bà thêm một lúc. Hắn thấy khóe miệng nàng động, không phải cười, mà như người vừa nghe được một điều mình chờ.
– Ngươi nói thật. – Nàng nói.
Nàng dịch lại cho hàng ông già. Mấy ông già ngẩng lên, ngó người chị lần đầu cho kỹ.
– Ba bộ không cần người đứng trên. – Nàng nói.
– Ta không đứng trên ai. – Người chị nói. – Đời ta, ta đứng trước.
Nàng ngó bà rất lâu. Bà không tránh mắt nàng.
Nàng quay sang hắn.
– Phiên trước, ta sai người hỏi giá sắt ở chợ này. – Nàng nói. – Để biết lời người bên kia trả nặng bao nhiêu. Nặng hơn ta tưởng.
Hắn biết câu ấy không phải câu dọa. Nàng chỉ đặt nó lên tảng đá, như người ta đặt một thỏi sắt lên cán cân cho người kia ngó.
– Người bên kia trả muối, trả sắt. – Nàng nói. – Vua Lạc Việt trả gì?
Cả bãi chờ. Gió từ phía suối thổi lên, lật mấy tấm mành ở dãy lều muối, rồi thôi.
Hắn đã nghĩ tới câu này từ lúc rời kinh. Hắn có thể hứa muối, muối dưới xuôi không thiếu. Hắn có thể hứa sắt, kho Hộ bộ có. Hứa thì ba bộ có thêm một lý do để không bán. Mà hứa thì từ nay, mỗi lần người bên kia trả thêm một thỏi, hắn phải trả thêm hai.
– Ta không trả muối. Không trả sắt. Không trả bạc. – Hắn nói.
Nàng không chớp mắt.
– Ta trả bằng sắt, thì ta với họ là cùng một người mua. – Hắn nói.
Nàng dịch lại. Chậm. Hắn nghe ra trong tiếng ba bộ có mấy tiếng nàng nói hai lần.
Hắn biết cái giá của câu vừa nói. Ba bộ có thể bán. Muối thật, sắt thật, mà lời của vua dưới xuôi thì không cân được. Nếu hôm nay hàng ông già kia lắc đầu, con đường sau lưng Ải sẽ có người đi, và hắn sẽ biết điều ấy khi đã muộn.
A Lam im lâu. Hắn không nói thêm. Nói thêm một câu lúc này, là trả thêm.
Hàng ông già ngồi im. Ông lão râu bạc ngẩng lên, nói với nàng một câu ngắn bằng tiếng núi. Nàng gật. Nàng nhìn con voi đang đứng sau lưng hai người, nhìn người chị, nhìn người em.
– Chiều nay, ta đưa hai người sang bên kia suối. – A Lam nói.
Nàng không nói thêm. Nàng không nói sang để làm gì. Nàng rời tảng đá, đi về phía con voi, lên cổ nó, cho nó lội về bờ bên kia. Hàng ông già lần lượt chống gậy theo sau.
* * *
Người ba bộ tản dần, mà không về hết. Đám người buôn muối dưới xuôi mở lại hàng, cất tiếng mời, mà tiếng mời nhỏ hơn mọi phiên, mắt cứ liếc về phía lều đầu bãi. Một bà hàng nước bưng ra mấy bát chè xanh đặt ở cửa lều cho lính, đặt xong thì đi ngay, không nán lại nghe chuyện. Mặt trời đã lên cao, hơi núi trong thung tan hết, sườn đồi bên kia hiện ra rõ từng bụi cây, từng mái nhà sàn thấp. Nhiều người ngồi lại trên bãi đá ven suối, ăn nắm cơm mang theo, ngó sang phía lều đầu bãi.
Hắn ngồi trong lều. Người áo xanh ngồi đối diện, cái tráp đặt giữa hai người, nắp vẫn gài.
– Bẩm Bệ hạ. Nàng không trả lời. – Y nói.
– Nàng trả lời rồi. – Hắn nói. – Nàng đưa hai người sang bên kia. Người ba bộ không đưa người lạ sang bên kia suối bao giờ.
Y nhìn hắn một lúc, xong gật.
– Còn hai tờ? – Y hỏi.
– Để đó.
Hắn chưa hỏi tờ thứ hai viết ra sao. Y cũng chưa xin đọc cho hắn nghe. Cả hai đều biết, đọc trong lều thì chữ chỉ là chữ.
Hắn ngó ra cửa lều. Người ba bộ trên bãi đá vẫn ngồi, ăn, ngó sang. Có mấy người đàn ông đứng dậy đi tới gần chỗ con voi đang đứng dưới gốc cây bên kia suối, nói gì với nhau, chỉ trỏ về phía lều. Hắn không nghe họ nói gì. Hắn không cần nghe.
– Nếu họ bán, – người áo xanh nói, khẽ, – thì câu Bệ hạ nói sáng nay sẽ thành câu người trong triều nhắc lại cho Bệ hạ nghe mỗi ngày.
– Ta biết.
– Bẩm, thần chỉ nói cho đủ.
– Ngươi nói đủ rồi. – Hắn nói. – Ta cũng đã nghe đủ.
Y cúi đầu, không nói thêm. Ngoài kia có tiếng con voi khịt mũi, xa, lẫn trong tiếng suối.
Hai chị em vào lều. Người chị đã cởi áo khoác ngoài, chỉ còn giáp. Người em mặt đỏ lên, mắt sáng, như vừa được ai hứa cho một món quà.
– Bệ hạ cho chúng thần đi? – Người chị hỏi.
– Bà đi. – Hắn nói. – Ta không theo.
– Thần biết. – Bà nói. – Người ta mời hai chúng thần. Không mời bệ hạ.
Bà nói câu ấy không có gì là trách. Bà chỉ nói một việc.
– Bên kia, bà ngó cho kỹ. – Hắn nói. – Đèo nào hẹp, chỗ nào chặn được. Mà đừng ngó như người đi dò đất nhà khác.
– Thần ngó như người sắp phải đứng đó. – Bà nói.
Hắn gật.
Con voi lội sang bờ này lần nữa, dừng ở mép nước. Nàng ngồi trên cổ nó, không xuống. Hai người đàn bà mặc giáp ra tới mép nước, theo hai bên con voi; không ai mời lên lưng voi, và cũng không ai xin. Người em ở sát bên chân voi, tay chưa dám chạm. Người chị ở phía sau, ngó sang bờ bên kia.
Bên kia, người ba bộ ngồi trên bãi đá đã dậy cả, tự tránh sang hai phía, để trống một lối từ mép nước lên dốc. Không ai cúi chào. Không ai đuổi. Họ chỉ ngó sang bờ này, chờ thứ mà con voi già của họ đã đánh hơi trước rồi.
Người áo xanh vẫn sau hắn một bước, cái tráp ôm trước ngực.
Quá trưa, hai bà theo voi trắng lội sang bờ bên kia, còn hắn đứng lại bờ này, không gọi.