Chương 283: Bạch tượng truyền văn

Chiều mười sáu, ở doanh cửa Đông, lão tướng già mở một cái hộp gỗ cho bà xem. Doanh nằm sát chân thành, mấy dãy nhà dài lợp ngói, sân nện đất, giữa sân có một cái giá gỗ cắm giáo. Lính trong doanh đang chia nhau ăn chiều, ngồi thành từng mâm trên hiên. Thấy hai người đàn bà mặc giáp da đi vào, cả hiên lặng đi một lúc, rồi một người lính già đứng dậy trước, mấy người khác đứng theo. Bà gật đầu với họ, đi thẳng vào gian trong. Lão tướng ngồi sau một cái án thấp, lưng thẳng, tóc trắng búi gọn. Lão đứng dậy khi bà vào. Lão không quỳ. Lão chắp tay, cúi đầu, đúng cái lễ của một người cầm quân với một người cầm quân. – Lão phu Phan Trung. – Lão nói. – Bệ hạ có cho người báo, bà sẽ tới. Bà ngồi xuống chiếu, em gái bà ngồi bên cạnh. Lão tướng không ngồi lại ngay. Lão đi tới cái kệ sát vách, nhấc xuống một cái hộp gỗ hẹp, dài quá cánh tay, nắp đã bóng lên vì tay người. Lão đặt nó lên án, mở nắp, gạt lớp vải lót. Trong hộp là một mũi tên. Cán tre, đầu sắt, đuôi buộc mấy chiếc lông đã phai màu, nhưng vẫn còn đỏ. – Bệ hạ bảo bà muốn biết người cầm đầu ba bộ trên núi. – Lão nói. – Lão phu không biết kể từ đâu cho phải. Thì kể từ cái này. Lão kể. Lão kể chậm, giọng khô, không lên xuống. Hơn ba năm trước, một đứa trẻ trong nhà vua chết dưới mũi tên này. Lão là thầy dạy võ của nó. Lão dạy nó cầm cung từ khi nó còn chưa cao tới thắt lưng lão. Lông đỏ ở đuôi tên, ai ngó cũng bảo là tên của người Tam Bộ. Cả triều bảo thế. Lão cũng tin thế. Ba năm, lão giữ mũi tên này, về sau đóng cho nó cái hộp. Tháng Bảy lên chợ biên, lão buộc cái hộp ấy trước ngực. Ba năm, lão ghét người núi. – Tháng Bảy, bệ hạ lên chợ biên. – Lão nói. – Mang theo một kẻ bị xiềng. Kẻ ấy từng làm quan ở một châu giáp núi, nhận lệnh một người trong nhà vua mà đặt làm mũi tên, nhuộm lông cho giống tên người núi; người ra lệnh, bệ hạ đã xử. Bà nghe, không ngắt lời. Em gái bà ngồi bên cạnh, hai tay đặt trên gối, mắt không rời mũi tên. – Kẻ ấy quỳ giữa chợ, khai trước mặt các ông già ba bộ. – Lão tướng nói. – Người dịch lời khai cho ba bộ là một đứa con gái. Mười sáu, mười bảy tuổi. Khăn đỏ quấn đầu. Nàng tới trên lưng một con voi trắng, lội qua suối, xuống voi ở bìa chợ, ngồi trên một tảng đá dưới cây đa lớn. Các ông già ngồi dưới chân tảng đá ấy. – Người ấy là thủ lĩnh? – Bà hỏi. – Phải. A Lam. – Lão nói. – Lão phu đưa mũi tên tới trước mặt nàng. Nàng không cầm thân tên. Nàng kẹp cái lông ở đuôi giữa hai ngón tay, vuốt một lần. Một lần thôi. Đoạn nàng bảo: lông gà. Nàng đưa cho các ông già, mũi tên đi hết một vòng, từ tay này qua tay khác, về lại tay nàng. Nàng đứng dậy, trả nó vào tay lão phu. Lão dừng lại. Bàn tay lão đặt lên mép hộp, không chạm vào mũi tên. – Nàng bảo, đó không phải tên của ba bộ. Bảo lão phu cầm về. Trong gian không ai lên tiếng. Ngoài hiên, tiếng lính ăn cơm lại rì rầm lên. – Lão phu ghét nhầm người ba năm. – Lão nói. – Người bị lão phu ghét nhầm, lại là người trả mũi tên này về tay lão phu. Bà ngó mũi tên. Bà ngó bàn tay già đặt trên mép hộp. Bà biết cái ghét ấy. Đời bà, người ta cũng gieo cái ghét giữa người với người như thế, gieo bằng một cái tên mượn, một lời đồn, một mũi tên ai đó cố ý để lại. Gieo cho người dưới xuôi ghét người trên núi, người làng này ghét người làng kia, để không ai đứng cạnh ai. – Lúc bệ hạ về, nàng ấy có tiễn không? – Em gái bà hỏi. – Không xuống. – Lão nói. – Nàng ngồi trên một mỏm đá trên sườn đồi bên kia suối, quấn khăn đỏ, ngó xuống. Không giơ tay. Bệ hạ cũng không giơ tay. Em gái bà gật, như hiểu. – Hôm ấy, bệ hạ ngồi ở đâu? – Bà hỏi. Lão tướng ngó bà, như không ngờ bà hỏi câu ấy. – Bệ hạ không ngồi. – Lão nói. – Chỗ ấy không có ghế. Bệ hạ đứng, áo vải, đầu không mũ, trước mặt các ông già ba bộ. Họ thì ngồi, gậy ngang đùi. Không ai quỳ. Lão phu đứng sau lưng người một bước, cả buổi chỉ thấy đôi vai người, không thấy mặt. Bà gật đầu. Bà không giảng vì sao bà hỏi. Lão tướng cũng không hỏi lại. – Ba bộ có bao nhiêu người cầm được giáo? – Bà hỏi tiếp. – Lão phu không biết. – Lão nói. – Hôm ấy họ xuống mấy trăm người, cả già lẫn trẻ, có người còn địu con. Các ông già chống gậy, tay không cầm gì khác. Không ai mang cung. Mà lão phu ngó tay họ, bàn tay nào cũng chai. Người làm rẫy trên núi, leo dốc như đi đường bằng. Ai trong số họ cầm giáo được, lão phu đoán, là cả. Bà nghĩ tới những con dốc trên tấm bản đồ lúc trưa. Mười ngày núi. Người núi đi mười ngày ấy như người dưới xuôi đi chợ. Lão đậy nắp hộp lại, đặt nó về chỗ cũ trên kệ. Lần này lão không buộc nó lên ngực. * * * Ra tới hiên, trời đã ngả chiều. Ở cổng doanh có một người chờ sẵn, mặc áo the, cầm cái quạt gập. Người ấy trông thấy bà thì cúi đầu, cười, như gặp một người quen. – Tại hạ Quỳnh. – Người ấy nói. – Bệ hạ bảo, lão tướng kể chuyện tháng Bảy, còn chuyện tháng Tư thì tại hạ kể. Chuyện tháng Tư không ai kể được hơn tại hạ. Vì người làm hỏng việc là tại hạ. Ba người đi dọc chân thành, về phía Thái Miếu. Phố chiều đông người, hàng rong gánh về, trẻ con đuổi nhau qua mấy gánh hàng. Có người đứng lại ngó hai bộ giáp da, có người kéo tay người bên cạnh chỉ trỏ. Người áo the đi bên trái bà, quạt gõ nhẹ vào lòng bàn tay, chẳng để ý gì tới ai, kể. Tháng Chạp năm ngoái, kinh thành bị vây. Trong thành ít quân, ngoài thành đông quân. Người áo the bày một mẹo: tung tin rằng ba trăm con voi của ba bộ trên núi đang xuống cứu, sắp đánh vào sau lưng quân vây. Tin ấy giả. Ba bộ chưa từng hứa gì. Mà bên ngoài tin, sợ, lui một bước. – Bà thử nghĩ, ba trăm con voi. – Người ấy nói. – Ba bộ cộng hết cả voi non voi già, chưa chắc được ba chục. Em gái bà bật cười. Người áo the cũng cười, mà cười như người cười chính mình. – Người núi biết. – Người ấy nói tiếp. – Họ biết trước cả khi tại hạ kịp quên. Tháng Tư, họ giữ mấy người lính của ta ở chợ biên, nhắn về một câu: ai mượn tên ba bộ, người ấy lên mà trả. – Ai lên? – Bà hỏi. – Bệ hạ lên, tại hạ theo sau. – Người ấy nói. – Tại hạ xin đi một mình, bệ hạ không chịu. Bệ hạ bảo, tên mượn cho triều đình, thì người mượn là vua. Bà không nói gì. Bà nghe câu ấy, giữ nó lại. – Mẹo ấy do tại hạ bày, và thua trắng. – Quỳnh nói. Người ấy kể tiếp. Thủ lĩnh ba bộ không đòi đền, không đòi bạc. Nàng đòi một cuộc đẩy voi trên bãi cát nơi suối gặp sông: voi của dưới xuôi đẩy voi của ba bộ, con nào tự nhấc chân lùi thì thua; voi dưới xuôi thua, thì từ đó người dưới xuôi đừng nhắc tên ba bộ nữa. – Voi của ba bộ là con voi của thủ lĩnh, con lão tướng hẳn đã kể. – Người áo the nói. – Voi đực, bốn mươi mấy mùa, ngà dài. Voi của ta là một con voi cái già, chân trước có tật. – Con voi kéo đá ở cổng Bắc? – Em gái bà hỏi, mắt sáng lên. – Bẩm, chính nó. Trưng Nhị dừng bước. Bà thấy mặt em như vừa nghe chuyện một người bạn cũ. – Nó thua? – Trưng Nhị hỏi. – Không thua. – Người áo the nói. – Mà cũng không thắng. Con voi đực đẩy một lần, con voi của ta trượt trên cát mấy sải, bốn chân không nhấc. Lần thứ hai, nó không đẩy. Nó lùi đầu ra, đưa vòi sờ vào cái chân có tật của con voi cái, như sờ một vết sẹo. Đoạn chính thủ lĩnh cho voi mình lùi. Nàng bảo, nàng muốn xem người dưới xuôi biết chỗ yếu của voi nhà người ta rồi, thì làm gì. Đêm trước, bên ta đã sang nói thật với nàng, nói cả cái chân đau của con voi cái. Ba người đi một quãng không nói. Chân thành bên phải đã đổ bóng dài xuống mặt đường. – Người như thế, khó lừa. – Bà nói. – Bẩm, khó lừa lần hai. – Người áo the nói. – Lần một thì lừa được. Tại hạ đã thử. Em gái bà lại cười. Bà cũng cười, khẽ, lần đầu từ khi về. Tới cổng Thái Miếu, người áo the dừng lại, cúi đầu. – Giờ có người bên kia núi Bắc lên ba bộ hỏi mua đường. – Người ấy nói, lần này không cười. – Đường đèo Vạn Sơn, đi vòng sau lưng Ải. Ba bộ chưa bán. Người lên núi lần này, không được mượn gì của ai. Kể cả mượn một câu nói. Bà gật. * * * Trăng mười sáu lên muộn hơn đêm qua. Chạng vạng đã qua lâu, sân Thái Miếu đã tối, mấy cái lư đồng chỉ còn vài que hương đỏ, mà phía Đông vẫn mới chỉ hửng một vầng sáng sau rặng tre. Hai chị em ngồi trên bậc thềm gian nhà góc sân. Bậc đá lạnh. Em gái bà ngồi bó gối, cằm tì lên đầu gối, ngó về phía vầng sáng ấy. Trong sân không còn ai. Người quét sân đã về. Ở góc xa, mấy người dân binh ngồi quanh một đống lửa nhỏ, nói gì với nhau rất khẽ, thỉnh thoảng có tiếng cười bị nén lại. Trăng nhô qua ngọn tre. To, tròn, khuyết một chút ở mép, màu vàng nhạt như mật ong pha nước. – Tỷ tỷ, voi trắng có thật không? – Trưng Nhị hỏi. Bà ngó em. Em hỏi như hồi còn bé, hỏi mẹ có thật ở dưới sông có thuồng luồng không. Hỏi mà biết rồi, chỉ muốn nghe người lớn nói lại. – Lão tướng thấy tận mắt. – Bà nói. – Người áo the cũng thấy. Hai người ấy không giống nhau, mà kể cùng một con voi. – Muội muốn thấy. – Em gái bà nói. Bà không đáp. Bà biết em sẽ được thấy. Bà cũng biết, vì sao. Có tiếng chân đi qua sân. Không có đèn, không có người hầu. Vị vua trẻ đi một mình, áo thường, tới chân bậc thềm thì dừng. Hai chị em đứng dậy. Vua khoát tay bảo ngồi. Vua cũng ngồi xuống, ngồi ở bậc dưới cùng, thấp hơn bà một bậc. Bà để ý chỗ ngồi ấy. Bà không nói gì. – Lão tướng kể rồi? – Vua hỏi. – Bẩm bệ hạ, kể rồi. Người áo the cũng kể. Vua gật. Vua ngó trăng một lúc. Bà chờ. – Bà hỏi ta, đường núi ấy ai giữ. – Vua nói. – Lúc trưa ta mới nói một nửa. Giờ ta nói nốt. Ta không có ai. Người của ta đã chia hết: người giữ Ải, người giữ kinh, người giữ sông, người sắp dẫn quân lên Ải trước khi tuyết tan. Không còn ai đứng được cạnh ba bộ mà ba bộ chịu cho đứng. Người nào của ta lên núi, người núi cũng còn nhớ một chuyện cũ. Bà nghe. – Đêm rằm, ta gọi một lượt. – Vua nói. – Ta không biết ai sẽ tới. Ta gọi vì con đường ấy. Hai người tới. Em gái bà quay sang ngó bà. Bà không quay lại. Bà ngó vua. Vị vua trẻ ngồi ở bậc dưới, mặt ngửa lên, không tránh mắt bà. Bà nghĩ, vua có thể không nói câu ấy. Vua có thể bảo: các ngươi về, là trời cho. Bà đã nghe nhiều người nói thế, đời bà. Vua nói: ta gọi vì con đường ấy. – Ta muốn hai bà lên chợ biên, cùng ba bộ giữ con đường ấy. Bà có chịu không? – Vua hỏi. Vua hỏi. Không ra lệnh. Bà nghe rõ chỗ khác nhau ấy. – Người cầm đầu ba bộ, – bà nói, – có chịu đứng cạnh chúng thần không? – Ta không biết. – Vua nói. – Nàng ấy chưa chịu ai đứng trên mình. Đứng cạnh, thì chưa có ai đứng thử. Bà ngó xuống sân. Trăng đã lên cao hơn một chút, sân sáng dần, những viên gạch hiện ra từng viên một, cái nọ nối cái kia. Đống lửa của mấy người dân binh ở góc đã tàn, còn đỏ. – Thần đi. – Bà nói. Em gái bà khẽ siết lấy tay áo bà. Vua đứng dậy. Vua không nói cảm ơn. Vua chỉ gật đầu, như người vừa nhận một lời đã hứa. – Rạng mai lên đường, ta đi cùng. – Vua nói. – Một ngày rưỡi đường. Đêm nay ngủ cho đủ. Vua đi về phía cửa bên. Tiếng chân xa dần, rồi mất. Hai chị em ngồi lại. Em gái bà tựa đầu vào vai bà, như hồi bé. Bà để yên. – Tỷ tỷ. – Em gái bà nói khẽ. – Vua ngồi ở bậc dưới. – Ta thấy. – Đời mình, có ai ngồi thấp hơn tỷ đâu. – Có. – Bà nói. – Mẹ. Em gái bà im. Ở góc sân, mấy người dân binh đã dập lửa, kéo nhau về gian ngủ. Một người đi ngang qua, thấy hai chị em còn ngồi, cúi đầu, bước nhẹ lại như sợ làm vỡ một thứ gì. Trăng soi xuống sân, sáng mà lạnh. Bà ngó trăng. Không biết vì sao, ánh trăng làm bà nghĩ tới nước. Bà nhớ một con sông ở quê, và một lời thề nói bên bờ sông ấy. Bà không nhớ tiếp. Bà để nó đứng ở đó, như một người đứng bên kia sông, chưa gọi đò.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ