Chương 275: Hạo sứ nhập kinh

Chạng vạng ngày thứ tư của năm mới, người của trạm Ải tới thư phòng, áo bông còn bám bụi đường. Người ấy không ngồi. Thị vệ bảo ngồi, người ấy lắc đầu, đứng ở cửa, hai chân dạng ra như còn đang ngồi trên lưng ngựa. Mặt đỏ vì gió, môi nứt, râu mép bết lại. Từ trong lớp áo bông, người ấy moi ra một cuộn vải dầu, hai tay dâng lên. Vải dầu còn ấm hơi người. Hắn cởi dây. Hai lớp vải, lớp nào cũng vuốt phẳng từng nếp, buộc nút gọn như cách người ta gói hạt giống. Hắn biết tay ai gói. Chữ bên trong cũng là chữ ấy: nét nhỏ, ngay hàng, câu nào cũng ngắn. Người phó trấn thủ Ải viết báo xuống kinh đã nửa năm nay, tờ nào cũng thế, không thừa chữ, không đoán. Hắn đọc một lượt, chậm. Trưa mùng hai, mười người bên kia xuống khỏi đèo, mười hai con ngựa, không ai mang giáo. Người già nhất mang thư trong một ống ngọc, đòi trao tận tay vua. Một hòm khóa, Ải không mở. Dao của người hầu, Ải giữ lại. Sáng hôm sau đoàn xuống núi, người Ải đi trước dẫn lối. Bên kia đèo không thấy lửa. Đèo vẫn trắng. Hắn đặt tờ báo xuống án. – Tướng quân trên ấy có dặn gì không? – Hắn hỏi. – Bẩm bệ hạ, có một câu nói miệng. – Người của trạm nói. – Đoàn sứ sẽ tới chậm hơn tờ báo này một ngày. – Còn gì nữa? Người ấy ngập ngừng. – Bẩm, tiểu nhân lúc đi có nghe người trên Ải kể lại. Viên sứ già đưa cái ống ra trước mặt tướng quân, tướng quân không cầm. Tướng quân bảo thư ấy không phải để ngài đọc. Hắn gật. Hắn bảo thị vệ dẫn người ấy xuống bếp, cho ăn, cho ngủ, mai không phải đi đâu. Người ấy cúi đầu, lui ra, bước chân còn hơi cứng. Thư phòng còn lại hắn với Quỳnh. Y ngồi ở góc, trên cái ghế thấp sát lò than, hai tay giấu trong tay áo, từ đầu tới giờ không nói câu nào. – Lão khổng lồ ấy không đọc. – Y nói. – Bệ hạ biết vì sao không? – Vì đó là thư gửi ta. – Vì đọc rồi thì phải đoán. – Người áo the nói. – Mà đoán sai, thì người ở Ải tin cái đoán của lão hơn tin thư của bệ hạ. – Năm ngoái ngươi đoán hộ ta. – Hắn nói. – Năm ngoái sứ ấy giở lụa ra đọc to, chẳng cần ai đoán. – Người áo the nói. – Bốn điều, điều nào cũng đọc ra miệng, trước mặt cả đám dân phu gom tro. Hắn nói to là vì hắn tưởng mình thắng chắc. Hắn nhớ. Bốn điều ấy, hắn còn nhớ từng chữ, cả cái giọng nói chúng. Hôm ấy hắn ngồi sau một cái bàn gỗ kê giữa tro, sau lưng là kho cháy, trước mặt là một viên văn quan mặc áo tím, phủi tay áo sau mỗi câu. Hắn đã bảo người ấy chờ ba ngày. – Năm nay họ không nói to. – Hắn nói. – Họ gói vào ống ngọc, đi qua tuyết. – Thì là họ không còn chắc thắng nữa. – Người áo the nói. – Mà cũng là họ muốn nhiều hơn. Hắn không đáp. Hắn cầm tờ báo lên lần nữa, đọc lại dòng cuối. Đèo vẫn trắng. Mười người đi qua chỗ tuyết ấy, trong tháng Giêng, mang theo một cái ống ngọc. Bên kia không sai người đi xa, đi khổ như thế chỉ để chúc Tết. Năm ngoái, sứ bên kia vào thành ngồi trong một cái giỏ, người trên mặt thành thả dây cho xuống. Năm ngoái, hắn tiếp sứ giữa con đường cháy, chân giẫm lên tro. Năm nay không còn đường cháy. Năm nay cổng thành có cánh, cầu hào có ván, lính trên mặt thành có áo. Hắn nghĩ một lúc, đoạn nói, chậm, từng điều một. – Mai mở cổng Bắc như ngày thường. Không nghi trượng, không trống, không quan nào ra ngoài thành đón. Phạm Ngũ Lão giữ đầu cầu hào, lính đứng chỗ hằng ngày vẫn đứng, không thêm một người. Sứ vào thì ở gian nhà trống gần cửa Bắc. Đốt than, cho ăn tử tế. Thư và hòm giữ ở chỗ sứ, sáng hôm sau trình trước triều. Ta không nhận riêng. Người áo the ngước lên. – Bệ hạ không ra? – Ta ra cổng. – Hắn nói. – Không ra ngoài cầu. Y cười, không nói gì thêm. Y đứng dậy, phủi tay áo, đi ra cửa, tới bậc cửa thì ngoái lại. – Bệ hạ, người già đi đường xa về chỗ lạ, sợ nhất là không biết ai đứng đầu. – Y nói. – Bệ hạ đứng ở cổng mà mặc áo thường, thì người ấy phải tự đoán. – Để ông ấy đoán. Y gật đầu, đi. * * * Sáng mùng năm, hắn ra bến Đông, nước sông xuống thấp, bãi bồi trơ ra một dải dài. Hắn không có việc gì ở bến. Hắn ra vì biết trưa nay mình phải đứng ở cổng Bắc, mà buổi sáng còn trống. Ngồi trong thư phòng thì hắn sẽ đọc lại tờ báo của Ải lần thứ tư. Hắn không muốn đọc lần thứ tư. Gió bấc thổi dọc mặt sông, rát mặt. Trên bãi bồi, mấy con cò đứng một chân, cổ rụt vào vai. Thuyền chài ngoài xóm còn neo cả, chưa ra sông, cột buồm dựng thành một hàng thưa, đầu cột nào cũng còn buộc một mảnh vải đỏ từ đêm ba mươi. Trẻ con xóm chài chạy trên bãi, đi chân đất, nhặt xác pháo bị gió dồn vào chân bờ. Dưới gốc cây lớn đầu bến, mấy người thủy binh ngồi bện dây. Họ ngồi thành vòng, mỗi người giữ một đầu, sợi đay vàng chạy qua tay người này tới người bên cạnh, xoắn lại, dài dần ra trên nền đất. Người lặn sông ngồi ở giữa, không bện, chỉ coi, thỉnh thoảng giơ tay chỉ một chỗ xoắn lỏng. Người khoác tấm áo bào rách ngồi trong vòng ấy. Tấm áo không khoác nữa. Hắn thấy nó gấp vuông, đặt trên một hòn đá cạnh chân người ấy, chỗ khô nhất. Người ấy mặc tấm áo bông cũ vá khuỷu tay, tay áo xắn lên, đôi tay to, khớp nổi, kéo sợi đay theo nhịp người bên cạnh. Kéo chưa đều. Người ngồi cạnh phải chờ một chút mỗi lần. Thấy hắn tới, cả vòng toan đứng lên. Hắn xua tay bảo ngồi. Không ai buông dây. Hắn đứng ngoài vòng, xem sợi dây bện dài ra. Người lặn sông bước ra khỏi vòng, tới đứng cạnh hắn, không nói gì. Hai người đứng xem một lúc. Một đứa bé xóm chài chạy ngang, vấp phải sợi dây, ngã sấp. Người lặn sông cúi xuống xách nó dậy, phủi đất trên gối nó, đẩy nó chạy tiếp. – Ông ấy học có nhanh không? – Hắn hỏi khẽ. – Bẩm bệ hạ, tay nhanh, mà tay quen cầm giáo. – Người lặn sông nói. – Bện dây phải buông lỏng một chút. Ông ấy chưa buông được. Hắn gật. Người khoác áo bào rách ngẩng lên, ngó hắn. Hẳn ông đã nghe trong kinh người ta nói gì: sứ bên kia tới. Cả bến đều nghe. Trẻ con ngoài bãi còn đem ra làm trò, đứa này làm sứ, đứa kia làm vua, đứa nào cũng muốn làm vua. – Bẩm bệ hạ, bên kia sang đòi, thì tiểu nhân đứng chỗ nào? – Lê Lai hỏi. Câu ấy không có gì lạ. Mà cả vòng người đều ngừng tay. Hắn ngó người ấy, ngó đôi tay còn nắm sợi đay, ngó tấm áo gấp vuông trên hòn đá. – Ở đây. – Hắn nói. – Bện cho xong sợi này. Người ấy cúi đầu, không hỏi nữa. Tay lại kéo sợi đay. Lần này, người ngồi cạnh không phải chờ. Hắn đứng thêm một chốc, đoạn quay về. Đi được mấy bước, hắn ngoái lại. Vòng người vẫn ngồi đó, sợi dây vàng nằm dài trên nền đất, một đầu đã quá chân hòn đá. * * * Chiều, gió lặng một chút. Cổng Bắc mở như ngày thường. Hắn đứng dưới vòm cổng, phía trong, áo thường màu chàm, không mũ, không người hầu. Hai thị vệ đứng lùi sau lưng hắn mấy bước. Trên mặt thành, lính gác đúng chỗ hằng ngày. Ngoài cầu hào, người cầm giáo dài đứng một mình ở đầu cầu, giáo dựng bên chân, lưng quay về phía thành. Người đi chợ chiều vẫn qua cổng. Một bà già gánh hai thúng rau qua, ngó hắn, ngập ngừng, không chắc. Một đứa bé kéo áo mẹ chỉ vào hắn. Người mẹ kéo con đi nhanh. Đoàn sứ hiện ra ở cuối con đường quan lộ lúc nắng đã ngả. Mười con ngựa đi trước, hai con ngựa thồ đi sau, người dẫn đường của Ải đi đầu cùng, áo da, mũ lông. Đi chậm. Người cầm đầu đoàn ngồi chồm về trước, một người trẻ cưỡi kèm bên cạnh. Tới đầu cầu, người dẫn đường xuống ngựa, cúi đầu với người cầm giáo dài, nói mấy câu. Người cầm giáo dài gật, đứng sang bên, nhường lối. Mười người xuống ngựa, dắt ngựa qua cầu. Người cầm đầu đi sau cùng, người trẻ đỡ một bên. Ông đã già, ngoài năm mươi, mặt gầy, gò má cao, râu bạc gần hết, đội mũ lông, khoác áo lông sẫm màu chấm gót. Trước ngực ông buộc một cái ống bọc vải, buộc chặt, nút thắt ở sau gáy. Qua tới đầu cầu bên này, ông dừng lại, ngẩng lên ngó cổng thành. Ngó lâu. Ngó cánh cổng gỗ mới đóng nẹp sắt, ngó mặt thành có lính, ngó vòm cổng. Ông xem lính hai bên cổng, áo họ, giáo họ cầm. Sau cùng, ông ngó vào trong vòm. Hắn đứng đó. Ông lướt qua hắn, như qua một người không có gì đáng để ý. Ông quay sang người trẻ bên cạnh, nói một câu khẽ bằng tiếng bên kia. Người trẻ lắc đầu. Ông ngó quanh, ngó hai thị vệ, ngó lính, như tìm một người mặc áo khác. Người cầm giáo dài đã đi theo đoàn qua cầu, tới đứng cạnh ông. Y không lên tiếng, chỉ đưa tay về phía trong vòm. Ông già ngó theo tay ấy. Mặt ông không đổi, chỉ có hai bàn tay đang giữ lấy cái ống trên ngực siết lại một chút. Ông đứng thẳng lên, chỉnh mũ, chỉnh áo, bước vào vòm, đứng cách hắn năm bước. Ông không quỳ, chỉ chắp tay, cúi đầu vừa đủ thấy. Người thông sự trẻ bước lên cạnh ông. – Bản sứ Nhiếp Hoằng Duệ, bái kiến quốc vương. – Người thông sự nói. Hai thị vệ sau lưng hắn khẽ động. Hắn không quay lại. Hắn biết chữ ấy nghĩa là gì. Bên kia gọi vua của mình là hoàng đế. Người đứng dưới hoàng đế mới gọi là quốc vương. – Sứ giả đi đường xa. – Hắn nói. – Đã có chỗ nghỉ, có than, có cơm. Người thông sự nói lại. Nhiếp Hoằng Duệ nghe, đoạn nói một tràng dài, hai tay đặt lên cái ống trên ngực. Người thông sự nói lại, chậm, chữ nào cũng tròn: thư của hoàng đế Đại Hạo, sứ thần xin trao tận tay quốc vương, ngay tại đây. – Thư, sáng mai đọc trước triều. – Vua nói. Người thông sự nói lại. Ông già im một chốc, đoạn cúi đầu thêm một chút, lần này thấp hơn lần trước. Ông đi theo người lính dẫn đường về phía gian nhà gần cửa Bắc. Hai con ngựa thồ đi sau, hòm gỗ trên lưng con ngựa sau cùng lắc lư theo bước. Người cầm giáo dài ở lại sau cùng. Đoàn đi khuất, y mới bước vào vòm, dừng trước mặt hắn, chắp tay. – Bẩm bệ hạ. – Y nói. – Qua cầu, ông ấy đếm lính trên mặt thành. Mạt tướng thấy môi ông ấy mấp máy. Qua vòm, ông ấy sờ nẹp sắt trên cánh cổng. Mấy người hầu đi sau xem hào, xem chân tường, có người cúi xuống bốc một nắm đất bên đường. – Để họ đếm. – Hắn nói. – Đếm bao nhiêu thì cũng mang về được chừng ấy. – Bẩm, người hầu bốc đất thì sao? – Đất dưới chân tường là đất đắp mới. – Hắn nói. – Mang về, người bên kia sẽ biết tường này mới đắp lại. Họ biết rồi. Năm ngoái họ đã đứng dưới chân tường này. Người cầm giáo dài cúi đầu. Y không hỏi nữa, quay ra đầu cầu, đứng lại chỗ cũ, giáo dựng bên chân, lưng quay về phía thành, như cả buổi chiều chưa có gì đi qua. * * * Tối, Nguyễn Trãi lên thư phòng. Y không hỏi chuyện ở cổng. Cả kinh đã biết chuyện ở cổng. Y chỉ đặt lên án một bản kê: những ai trong triều sẽ đứng ở đâu sáng mai, ai đọc, ai giữ hòm, sứ đứng chỗ nào. Hắn đọc, sửa hai chỗ, đưa lại. Nguyễn Trãi cầm lấy, toan lui, đoạn dừng lại. – Bẩm Bệ hạ, cái chữ ở cổng chiều nay. – Y nói. – Họ chọn chữ ấy từ Hạo Kinh, không phải ở cổng. – Thì để họ mang về Hạo Kinh. – Hắn nói. Hắn không giảng gì thêm. Hắn biết y muốn nói gì: một chữ người ta gọi mình, nghe xuôi tai một lần, lần sau người ta sẽ viết nó vào thư, lần sau nữa sẽ khắc vào bia. Hắn biết. Mà chữ ấy, ở cổng, trước mặt mười người lạ, đáp lại thì chỉ là cãi nhau với một ông già vừa đi qua tuyết. Đáp ở chỗ khác. Y cúi đầu, lui ra. Trong thư phòng không còn ai khác. Lò than tàn dần. Ngoài cửa sổ, lưỡi liềm trăng non treo thấp ở phía Tây, mảnh, chưa hết canh hai đã lặn. Hắn ra hiên, ngó về phía Bắc. Từ thư phòng ngó ra, mái nhà nọ che mái nhà kia, không thấy cổng Bắc, chỉ thấy mấy ngọn đèn trên mặt thành nối nhau thành một vệt mờ. Thị vệ đi tuần về báo: đoàn sứ đã ăn, ngựa đã cho ăn, người hầu đã ngủ. Viên sứ già chưa ngủ. Ông ngồi bên án, cái ống ngọc đặt trên án, trước mặt, không mở. Đêm mùng năm, ở gian nhà tiếp sứ gần cửa Bắc, ngọn đèn thắp tới canh ba mới tắt.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ