Chương 274: Sứ quá Bắc quan

Trưa mùng hai, nắng lên trên đỉnh đèo, Lý Ông Trọng thấy mười hai con ngựa đi xuống từ phía cột mốc. Y đứng trên nóc cổng từ sáng. Mấy hôm Tết, đêm nào y cũng ngồi trên này, lưng tựa cột, cây trường thương nối cán đặt dọc theo đùi, như những đêm tháng Chín. Ngồi dưới trại thì ấm, mà không thấy đèo. Trên này lạnh, gió thổi thẳng từ phía Bắc xuống, mang theo hơi tuyết, buốt tới chân răng. Áo bông dưới kinh gửi lên hôm hai mươi tư, y mặc một cái ở trong, ngoài vẫn khoác tấm áo da cũ. Áo bông vừa người thường thì với y chỉ tới ngang bụng, tay áo tới khuỷu. Y vẫn mặc. Đêm ba mươi, người Nà Lừa lên Ải. Họ không ở lại trong trại. Họ đi một mạch qua sân, ra cửa nhỏ bên hông cổng lớn, tới cái đền gỗ thấp ở bên kia vòm, cái đền hồi tháng Mười người ba xóm chẻ gỗ thang của bên kia mà dựng. Đàn ông gánh củi, đàn bà bưng mâm, trẻ con xách đèn giấy. Họ thắp hương trong đền, khói bay lên dọc mặt tường, gió thổi tạt về phía cổng, tới nóc cổng thì y ngửi thấy. Một thằng bé chừng tám, chín tuổi tách khỏi đám người, chạy tới dưới vòm cổng, ngửa cổ gọi lên. Nó gọi y bằng cái tên người Nà Lừa đặt cho y, “ông khổng lồ trên cổng”. Nó bảo mẹ nó dặn mang lên cho ông một cái bánh chưng, buộc lạt tre, to bằng hai bàn tay nó gộp lại. Lính gác ở cửa nhỏ đỡ lấy, mang lên. Y cầm cái bánh trong lòng bàn tay. Trong tay y, cái bánh nhỏ như một hòn đá cuội. – Ông ăn đi. – Thằng bé gọi. – Mẹ cháu bảo trên ấy lạnh. Y bóc lá, ăn. Thằng bé đứng dưới vòm cổng chờ tới lúc y ăn xong mới chịu chạy về với mẹ nó. Đêm ấy, đám người Nà Lừa ở dưới đền tới quá nửa đêm, đốt củi sưởi, có người hát. Y không hiểu lời. Y ngồi trên nóc cổng nghe tới khi lửa dưới đền tàn. Từ hôm mười bốn, đèo trắng. Sáng nào nắng lên, tuyết trên đỉnh cũng sáng lóa, ngó lâu thì nhức mắt. Đường đá từ chân dốc lên tới cột mốc chìm dưới tuyết, chỉ còn lờ mờ mấy vệt của những tảng đá to nhô lên. Hai người canh ở hốc đá giữa dốc đổi phiên ba ngày một lần, lần nào xuống cũng đỏ mũi, bàn tay sưng, kể rằng trên ấy ngồi yên một khắc là chân không còn biết đau. Mười hai con ngựa hiện ra ở chỗ cột mốc lúc mặt trời vừa lên tới đỉnh. Từ trên nóc cổng ngó lên, chúng chỉ là mười hai chấm đen nhỏ trên nền trắng, đi thành một hàng, chậm, rất chậm, từng chấm một bò xuống theo vệt đường. Y không động. Y đếm lại. Mười hai. Mười chấm có người ngồi, hai chấm thấp hơn, nặng hơn, đi sau cùng, không người. Dưới sân, lính gác cũng đã thấy. Có tiếng gọi nhau, tiếng chân chạy lên bậc đá. Y giơ tay. Tiếng chân dừng lại. – Không cờ, không giáo. – Y nói, không quay lại. – Mười người cưỡi, hai ngựa thồ. Người lính chạy lên tới nóc cổng đứng sững sau lưng y, thở hổn hển, không dám hỏi lại. * * * Lý Ông Trọng xuống sân lúc hàng ngựa đã tới lưng chừng dốc. Nông Bách đã ở dưới vòm cổng, chống gậy, áo bông trùm kín cổ, đầu đội cái mũ lông thỏ của người Nà Lừa may cho. Lê Mẫn, viên phó trấn thủ, ở bên cạnh lão, giáp da khoác ngoài áo bông, tay đặt trên chuôi đao. Lính Ải đứng dọc mặt trong tường, giáo dựng, cung đã lên dây. Cánh cổng lớn đóng. Cánh cửa nhỏ bên hông cũng đóng. – Bẩm tướng quân. – Viên phó trấn thủ nói. – Hai người ở hốc đá vừa chạy về. Họ bảo mười người ấy đi qua chỗ họ ngồi mà không ngó sang. Người đi đầu già, ngồi ngựa không vững, có người đỡ. Ngực người ấy buộc một cái ống, bọc vải. – Ống gì? – Bẩm, họ không thấy rõ. Họ bảo cái ống ấy sáng như ngọc. Y gật. – Đóng cổng thì đóng. – Lão trấn thủ già nói, giọng khàn. – Mà mười người không mang giáo, đi qua đèo ngay mấy ngày Tết, thì không phải đi đánh ai. – Bẩm, có thể là kế. – Viên phó trấn thủ nói. – Mười người đi trước, quân đi sau. – Quân đi sau thì đêm phải nhóm lửa, không thì chết rét. – Lão già nói. – Đêm qua người ở hốc đá có thấy ánh lửa hắt lên sau đỉnh đèo không? – Bẩm, không. – Thế thì không có quân đi sau. Viên phó trấn thủ không cãi. Gã ngó y. Y không đáp ngay. Y ngước lên đèo. Hàng ngựa đã xuống tới chỗ tuyết mỏng, chân ngựa bắt đầu in vệt đen trên nền trắng. Người đi đầu, như lời hai người lính kể, ngồi chồm về trước trên lưng ngựa, có một người cưỡi kèm bên cạnh, một tay cầm cương ngựa mình, một tay đưa sang giữ cánh tay người già. Y nhớ dòng cuối của tờ báo y bảo viết trước Tết. Tuyết lên tới đâu thì quân đông chịu, chỉ lẻ loi vài người ngựa, nhằm lúc trưa nắng, mới lần qua nổi. Y bảo viết dòng ấy, không phải để đoán. Y bảo viết, vì sống ở chân đèo thì phải biết đèo cho ai qua, giữ ai lại. Hôm nay, ngày mùng hai, đèo cho mười hai con ngựa qua, từng con một. * * * Lúc hàng ngựa tới đồng trống, Lý Ông Trọng lên lại nóc cổng. Mười người dừng ngựa cách cổng một tầm cung. Đồng trống phía Bắc giờ không còn lán trại, không còn bếp, chỉ có gốc rạ của mấy thửa ruộng xóm bên kia trồng vụ trước, phủ một lớp tuyết mỏng chưa tan. Mấy cây gỗ lán cũ còn nằm ngổn ngang, người ta bỏ lại từ tháng Mười. Ngựa thở ra hơi trắng, đứng run, lông bết tuyết. Người trên ngựa người nào cũng trùm áo lông tới mũi. Người đi đầu được đỡ xuống ngựa. Người ấy già, ngoài năm mươi, lưng gù xuống vì rét hay vì tuổi, y không phân biệt được. Người ấy đứng một chốc cho vững, đoạn bước lên mấy bước, ngửa mặt ngó lên nóc cổng. Một người trẻ đi sau, có lẽ là người thông sự, bước theo, đứng cạnh. Người già cởi cái ống buộc trên ngực ra, cầm bằng hai tay. Ống ngọc, dài chừng một gang rưỡi, nắng chiếu vào thì sáng xanh. Người ấy nói một câu bằng tiếng của bên kia. Người thông sự nói lại bằng tiếng bên này, giọng lơ lớ, chữ nào cũng tròn trịa như học thuộc. – Thư của hoàng đế Đại Hạo, gửi vua Lạc Việt. – Viên sứ già nói. Câu ấy người thông sự nói, mà y nghe như chính người già nói, vì người già nhìn thẳng lên y suốt lúc người thông sự nói. Trên mặt tường, lính Ải im phắc. Họ đứng dọc tường, giáo dựng, cung lên dây, không ai giương cung. Viên phó trấn thủ đứng sau y một bước, tay vẫn đặt trên chuôi đao. Người thông sự nói tiếp, theo lời người già: đoàn sứ xin vào Ải, xin đường xuống kinh, xin trao tận tay vua bên này bức thư trong ống ngọc. Đoàn không mang giáo, không mang đao, chỉ mang thư và lễ vật. Người thông sự nói xong thì cúi đầu, đứng chờ. Y ngó xuống mười người dưới đồng trống. Ngó mười con ngựa đứng run. Ngó hai con ngựa thồ, bao buộc trên lưng chúng phủ vải dầu, buộc dây chéo. Ngó viên sứ già, hai tay cầm ống ngọc, tay run vì rét mà không hạ xuống. Y biết họ tới để làm gì. Không cần đọc thư, cũng biết. Mùa đông năm ngoái, bên kia đã xuống tới chân thành kinh. Mùa thu năm nay, bên kia xuống tới đồng trống này, đóng trại ngót một tháng, hết lương thì rút. Giờ bên kia sai một ông già mang một cái ống ngọc qua tuyết. Một cái ống thì không đánh được cổng. Cái ống ấy xin một điều khác. Y cúi xuống, nói với viên phó trấn thủ: – Mở cửa nhỏ. Cho từng người vào. Lục người, lục ngựa, lục bao. Có sắt, cất đi, lúc họ về trả lại. Cho họ ăn, cho ngựa ăn, cho ngủ ở gian trại phía Đông, đốt than cho ấm. – Bẩm tướng quân, còn cái ống? – Cái ống để người ấy giữ. Viên phó trấn thủ cúi đầu, chạy xuống. * * * Cánh cửa nhỏ mở. Mười người lần lượt vào, dắt ngựa theo. Lính Ải lục từng người, lục kỹ, mà không thô. Lục ra mấy con dao nhỏ người hầu đeo bên hông để cắt dây, cắt thịt. Viên phó trấn thủ thu cả, gói vào một tấm vải, ghi số. Lục bao trên ngựa thồ: lương khô, mấy vò rượu, mấy cuộn lụa, một hòm gỗ sơn đen khóa đồng, không mở. Viên sứ già bảo trong hòm là lễ vật, chỉ mở trước mặt vua bên này. Viên phó trấn thủ ngó y. Y cúi xuống, nhấc cái hòm lên bằng một tay, lắc khẽ bên tai. Trong hòm chỉ có tiếng vải xô vào gỗ, không có tiếng sắt. Y đặt xuống, gật. Không mở. Viên sứ già vào sau cùng. Ông đi qua vòm cổng chậm, ngẩng đầu nhìn lên mặt trong vòm, nhìn những vết đá vỡ, vết lửa cháy sém còn lại từ mùa thu. Ông dừng lại dưới vòm một chốc, như để ghi nhớ. Lúc nãy, đi ngang cái đền gỗ bên cửa nhỏ, ông cũng ngó vào cái vò cát cắm đầy chân nhang, ngó lâu hơn mấy người hầu của ông. Lúc ông đi ngang chỗ y đứng, ông dừng lại, ngước lên. Y cao hơn ông gần gấp đôi. Ông phải ngửa cổ hẳn ra mới thấy mặt y. Ông ngó cây trường thương, ngó tấm áo da, ngó cái áo bông chật bên trong. Ông không lộ vẻ gì. Ông chìa cái ống ngọc ra trước, hai tay, như dâng. Người thông sự đứng sau ông, nói nhỏ: thư này xin trao tận tay vua bên này, nhưng nếu tướng giữ cổng muốn đọc trước, sứ thần cũng không dám cản. Y không đưa tay ra. – Thư ấy, ta không đọc. Người đọc ở dưới kinh. – Lý Ông Trọng nói. Người thông sự nói lại cho viên sứ già nghe. Ông già ngó y một chốc nữa, đoạn từ từ thu cái ống ngọc về, buộc lại trước ngực, cúi đầu một cái, đi theo người lính dẫn về gian trại phía Đông. Lão trấn thủ già đứng dựa cột vòm, chờ mười người đi khuất, mới nói, giọng thấp: – Tướng quân không đọc là phải. Thư ấy đọc ở đây, thì trên Ải này sẽ có người biết trước vua. Y không đáp. Y ngó theo hàng người vừa vào. Từ trong gian trại phía Đông, khói than bắt đầu bốc lên. * * * Xế chiều, Lý Ông Trọng sang gian trại phía Đông. Y không vào. Cửa gian trại thấp, y đứng ngoài hiên, cúi xuống, ngó vào trong. Mười người ngồi quanh hai lò than, áo lông cởi ra vắt trên vai, tay chìa về phía lửa. Lính Ải vừa bưng vào hai nồi cháo còn bốc khói với một rổ khoai nướng vùi tro. Mấy người hầu ăn vội, thổi phù phù. Viên sứ già ngồi sát lò nhất, hai tay ôm bát cháo, không ăn, chỉ để hơi nóng bốc vào mặt. Thấy bóng y chắn cửa, mười người đều ngừng ăn. Người thông sự đứng dậy trước. – Đường xuống kinh, mấy ngày? – Người thông sự hỏi, theo lời viên sứ già. – Ba ngày, đi ngựa. – Y nói. – Mai có người dẫn. Người thông sự nói lại. Viên sứ già gật đầu, đoạn hỏi thêm một câu. Người thông sự ngập ngừng, ngó y, rồi mới nói: – Sứ thần hỏi, tướng giữ cổng tên gì, để khi về thưa lại. Y ngó ông già ngồi bên lò than. Ông già cũng ngó y, bát cháo vẫn ôm trong tay, mặt đỏ lên vì hơi nóng. – Ngươi về, thưa rằng cổng này có người giữ. – Y nói. – Thế là đủ. Người thông sự nói lại. Viên sứ già không hỏi nữa. Ông cúi xuống bát cháo, húp một ngụm. Mấy người hầu ăn tiếp. Y đứng ở hiên thêm một lúc, nghe gió thổi qua mái, nghe tiếng thìa gõ vào bát, đoạn quay về. * * * Cuối chiều, Lý Ông Trọng đứng ở cửa gian trại cạnh cổng, đọc cho viên phó trấn thủ viết. Gian trại chật, y phải cúi đầu mới khỏi chạm trần. Viên phó trấn thủ ngồi bên cái án gỗ, mài mực, trải giấy. Ngọn đèn dầu đã thắp, vì trời trong núi tối sớm. Y đọc từng câu ngắn. Trưa mùng hai, đoàn sứ bên kia qua đèo, mười người, mười hai ngựa, không giáo. Người đi đầu già, mang thư của vua bên kia trong ống ngọc, xin trao tận tay. Có một hòm lễ vật khóa, chưa mở. Đã lục người, giữ dao, cho ăn ở. Rạng mùng ba, cho đi xuống, có người của Ải dẫn đường, đi ngựa, ba ngày tới kinh. Đêm qua, sau đỉnh đèo không thấy ánh lửa. Đèo vẫn trắng. Viết xong câu cuối, viên phó trấn thủ chấm bút, ngẩng lên. – Bẩm tướng quân, có ghi lời đoán không? – Gã hỏi. – Thư ấy viết gì? – Không ghi. – Y nói. – Ta không đọc, thì không đoán. Gã cúi xuống, để giấy cho khô mực, cuộn lại, gói trong hai lớp vải dầu, thắt nút, vuốt từng nếp. Lão trấn thủ già đã gọi người của trạm tới, đứng chờ ở hiên, áo bông, mũ lông, bên hông đeo một cái túi da đựng lương khô. Y dặn người của trạm một câu nói miệng: đoàn sứ sẽ tới kinh sau tờ báo này một ngày. Người của trạm nhắc lại câu ấy một lượt, nhận cuộn vải dầu, nhét vào ngực áo, cúi đầu, đi. Chạng vạng mùng hai, người của trạm mang tờ báo của Ải xuống dốc phía Nam, ngay đêm mười người sứ ngủ đêm đầu tiên trong Ải.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ