Sáng mùng sáu, ba chiếc thuyền buồm thả neo giữa sông Cái, ngay trước bến đá cửa Đông.
Cả kinh thành đổ ra bờ sông.
Trên mặt thành phía Đông, nỏ đã lên dây từ canh năm. Vũ Thành dẫn hai trăm binh sĩ dàn hàng trên bến đá, giáo chĩa ra mặt nước. Mới mươi ngày trước, cũng trên dòng sông này, thuyền chiến Đại Hạo còn đậu kín bãi Lô Hoa phía thượng nguồn. Người ta chưa quên.
Nhưng ba chiếc thuyền kia không giống thuyền chiến.
Thân thuyền dài hơn mười trượng, đáy nhọn, mạn cao, ba cột buồm dựng thẳng tắp. Buồm trắng đã hạ xuống một nửa, cuộn gọn trên xà. Trên đỉnh cột buồm giữa, một lá cờ trắng bay phần phật trong gió sớm, giữa lá cờ thêu một vầng trăng khuyết màu lam, dưới vầng trăng là ba lớp sóng.
Yết Kiêu đứng trên bậc đá sát mép nước, nheo mắt nhìn một hồi lâu.
– Thuyền biển. – Y nói. – Đáy nhọn như vậy, là để rẽ sóng lớn. Sông Cái nông, mùa này lại là mùa nước cạn nhất năm, thuyền này ngược lên được tới đây, là người cầm lái thuộc từng bãi cạn. – Y chỉ vào vạch sơn trắng trên mạn thuyền, giờ đã chìm sâu dưới mặt nước. – Mớn nước sâu quá vạch sơn. Chở nặng. Không có mũi nhọn đâm thuyền, không có giàn máy bắn đá. Là thuyền buôn.
– Cờ Hải Nguyệt. – Phan Trung nói, giọng trầm xuống.
Lạc Thiên quay sang lão.
– Hải Nguyệt Quốc ở ven biển phía Nam, thuận gió thì mấy ngày thuyền là tới cửa sông Cái. – Phan Trung giải thích. – Đất hẹp, núi nhiều ruộng ít, nhưng bến nhiều thuyền nhiều, người ở đó sống bằng buôn bán, giàu có tiếng. Thuyền của họ đi khắp các nước ven biển. Lão thần từng nghe một câu: chỗ nào có chiến tranh, chỗ ấy có thuyền Hải Nguyệt.
– Vì sao?
– Vì chỗ nào có chiến tranh, – Phan Trung nói, – chỗ ấy giá gạo cao.
* * *
Chừng một khắc sau, từ chiếc thuyền lớn nhất, một chiếc thuyền con được thả xuống, chèo thẳng về phía bến đá.
Trên thuyền con là bốn thủy thủ da rám nắng, cổ tay xăm hình sóng nước, cùng một nam nhân trung niên mặc áo lụa màu chàm, râu tỉa gọn gàng, dáng vẻ quản sự. Bên cạnh y là một bao tải lớn.
Thuyền con cập bến. Người quản sự bước lên bậc đá, chắp tay vái một vòng, rồi không nói không rằng, rút dao nhỏ rạch miệng bao tải, dốc ngược xuống.
Gạo.
Gạo trắng, hạt dài, đều tăm tắp, rào rào đổ xuống bậc đá như một dòng suối nhỏ, lấp lánh dưới nắng sớm.
Bến đá lặng đi.
Rồi một tiếng xôn xao nổi lên, lan ra khắp bờ sông. Hàng nghìn người đứng chen chúc trên bờ, những người đã ăn cháo loãng suốt một tháng, những người đã ăn thóc cháy khét mấy ngày nay, nhìn chằm chằm vào đống gạo trắng trên bậc đá. Có người nuốt nước bọt đánh ực. Có đứa trẻ vùng khỏi tay mẹ, lao về phía trước, bị lính giữ lại.
Lạc Thiên đứng trên bậc thềm cao nhất, nắm chặt hai tay trong ống áo.
Hắn hiểu người kia đang làm gì. Không cần nói một câu, chỉ cần đổ một bao gạo lên bậc đá trước mặt cả thành, cái giá đã được định một nửa.
– Chủ nhân nhà tiểu nhân kính chào quý quốc. – Người quản sự lên tiếng, nói tiếng Lạc Việt khá sõi, chỉ hơi lơ lớ giọng biển. – Ba thuyền gạo trắng, gạo mới vụ mùa năm ngoái. Giá mỗi thạch mười lượng bạc.
Đỗ chủ sự đứng sau lưng Lạc Thiên, hít vào một hơi lạnh.
Mười lượng. Trước khi giặc tới, gạo trắng trong kinh thành bán hai lượng một thạch.
– Chủ nhân nhà tiểu nhân dặn, – người quản sự nói tiếp, – chuyện mua bán, chỉ bàn với người quyết được.
Nói xong, y khom người, định sai thủy thủ hốt chỗ gạo trên bậc đá cho vào bao lại.
– Khoan đã.
Trạng Quỳnh bước xuống mấy bậc đá, tay phe phẩy chiếc quạt giấy rách một góc, mặt tươi như hoa.
– Quản sự từ xa tới, hẳn chưa rõ phong tục nước tại hạ. – Y cười hì hì. – Ở Lạc Việt, của đã rơi xuống đất nhà ai, là của nhà ấy. Bao gạo này, quản sự tự tay đổ xuống bậc đá nước tại hạ. Tại hạ thay mặt triều đình, cảm tạ quý thương hội tặng lễ ra mắt.
Người quản sự sững lại, miệng há ra, rồi ngậm lại.
Trước mặt hàng nghìn người, y không thể cúi xuống hốt lại từng hạt gạo đã đổ ra đất. Y chỉ có thể cười gượng, chắp tay vái Trạng Quỳnh một cái, rồi quay xuống thuyền con.
Chỗ gạo ấy, Trạng Quỳnh sai người hốt vào nồi cháo của khu lều phía Đông. Trưa hôm ấy, mẹ con Chu tẩu và mấy trăm người trong dãy lều được ăn một bữa cháo gạo trắng. Ai cũng nói, cháo gạo Hải Nguyệt thơm lắm.
* * *
Trong vọng lâu cửa Đông, mấy người ngồi quanh một chiếc bàn gỗ.
– Mỗi thuyền, – Trạng Quỳnh nói, – nhìn mớn nước, chừng hai nghìn thạch. Ba thuyền, sáu nghìn thạch. Ăn cháo loãng như bây giờ, đủ hơn một tháng rưỡi. Muốn dân có sức ra đồng cấy lại, thì chừng một tháng.
– Sáu nghìn thạch, mười lượng một thạch, là sáu vạn lượng bạc. – Đỗ chủ sự nói, giọng khô khốc như tờ giấy cũ. – Quốc khố… sau khi trả tiền muối, còn chưa tới ba trăm lượng.
Căn phòng im lặng.
– Cướp. – Vũ Thành đột nhiên nói.
Mọi người đều quay sang nhìn y.
– Ba chiếc thuyền buôn, thủy thủ cùng lắm vài trăm người. – Vũ Thành nói, giọng cứng rắn. – Yết tướng quân đêm nay dẫn người lặn ra, cắt dây neo, cạy vữa đáy thuyền, ép chúng cập bờ. Trong thành đang đói, không có thời gian cò kè với bọn buôn nước mặn.
Yết Kiêu không nói gì, chỉ nhìn sang Lạc Thiên.
Lạc Thiên lắc đầu.
– Cướp ba thuyền gạo hôm nay, – hắn nói, – thì từ nay về sau, không một cánh buồm nào dám ngược sông Cái nữa. Hôm nay chúng ta đói. Tới vụ mùa, lúa trồng lại còn chưa kịp chín, chúng ta vẫn đói. Tới lúc ấy, ai còn dám chở gạo tới bán cho một ông vua từng cướp thuyền buôn?
Vũ Thành cúi đầu, không cãi.
Phan Trung khẽ gật đầu. Lão đánh trận bốn mươi năm, lão biết thứ gì giết người nhanh hơn giặc.
– Tại hạ đi. – Trạng Quỳnh đứng dậy, phủi vạt áo. – Mặc cả, là nghề của tại hạ.
– Ta đi cùng. – Lạc Thiên nói.
Đỗ chủ sự suýt đánh rơi cuốn sổ.
– Bệ hạ! Bệ hạ vừa đăng cơ, sao có thể tự hạ mình xuống thuyền của một đám thương nhân…
Phan Trung cũng bước lên một bước.
– Trên thuyền có mấy chục thủy thủ. Bệ hạ mà có sơ suất…
– Họ tới bán gạo, không tới bắt vua. – Lạc Thiên nói. – Bắt ta, ba thuyền gạo ấy không ra khỏi được sông Cái. – Hắn liếc sang Yết Kiêu. – Họ biết. Nếu không biết, Yết tướng quân sẽ cho họ biết.
Hắn đứng dậy.
– Người ta muốn nói chuyện với người quyết được. Người quyết được, là ta.
* * *
Chiếc thuyền nan do Yết Kiêu cầm chèo lướt nhẹ trên mặt nước, cập vào mạn thuyền lớn nhất.
Từ trên mạn thuyền, một chiếc thang dây được thả xuống. Sẹo leo lên trước, ngực vẫn quấn vải, tay đặt trên chuôi đao, đảo mắt một vòng rồi mới quay xuống gật đầu. Lạc Thiên leo lên sau, vết thương trên ngực bị kéo căng, hắn nghiến răng, không để lộ ra mặt. Trạng Quỳnh leo sau cùng, vừa leo vừa lẩm bẩm, nói Thượng thư Lễ bộ mà phải leo thang dây như khỉ.
Sàn thuyền rộng thênh thang, sạch sẽ tới mức không có lấy một vệt bùn. Mấy chục thủy thủ đứng dọc hai bên mạn, không cầm vũ khí, nhưng ai nấy đều vạm vỡ, ánh mắt bình thản. Dưới chân họ, qua những khe ván, mùi gạo mới từ khoang thuyền bốc lên, ngai ngái, thơm nồng, khiến dạ dày người ta quặn lại.
Yết Kiêu buộc thuyền nan xong, cũng leo lên theo, đứng sát sau lưng Sẹo. Mắt y không nhìn người, chỉ nhìn cột buồm, nhìn dây chằng, nhìn mấy vòng sóng xăm trên cổ tay đám thủy thủ.
– Ở quê tiểu nhân, – y khẽ nói, như nói với chính mình, – người sống trên sông cũng xăm mình như vậy. Các cụ bảo, xăm hình thủy quái lên người, xuống nước, thuồng luồng tưởng là đồng loại, không hại.
Một gã thủy thủ đứng gần nghe được, quay sang nhìn y, nhe răng cười, giơ cổ tay lên. Không cần hiểu hết lời nhau, người sống trên mặt nước dường như vẫn nhận ra nhau.
Ở cuối thuyền, dưới một tấm mái che bằng vải buồm, có một chiếc bàn thấp, hai chiếc chiếu, một ấm trà.
Và một nữ tử.
Nàng chừng mười chín, hai mươi tuổi, mặc áo lụa màu xanh ngọc, tay áo bó gọn theo lối người đi biển, tóc búi cao, cài một chiếc trâm bạc hình trăng khuyết. Gương mặt không phải đẹp tới mức khiến người ta nín thở, nhưng có một đôi mắt rất sáng, sáng như mặt biển lúc mặt trời vừa lên, nhìn vào đâu cũng như đang đếm xem thứ ấy đáng giá bao nhiêu.
Trước mặt nàng, trên bàn, là một cuốn sổ bìa da cá mập và một cây bút lông.
Thấy Lạc Thiên bước tới, nàng đứng dậy, chắp hai tay trước ngực, cúi đầu thật sâu.
Không quỳ.
– Gặp vua không quỳ? – Trạng Quỳnh nhướng mày.
– Người Hải Nguyệt chỉ quỳ trước biển và trước cha mẹ. – Nữ tử đáp, giọng trong trẻo, chậm rãi, không hề sợ sệt. – Tiểu nữ cúi đầu, là đã kính bệ hạ như kính vua nước mình. Tiểu nữ Tô Nguyệt Hà, người của thương hội Tô gia, Hải Nguyệt Quốc. Chúc mừng bệ hạ đăng cơ.
Lạc Thiên hơi bất ngờ.
– Ta đăng cơ mới năm ngày. Thuyền của cô nương khi ấy còn đang ngược sông, sao đã biết?
– Người buôn bán, tin tức chậm một ngày, là lỗ một ngày. – Tô Nguyệt Hà mỉm cười. – Thuyền qua bến Hoành Châu, trên bến đã có người bàn chuyện bệ hạ lên ngôi. – Nàng đưa tay mời. – Bệ hạ, mời ngồi.
* * *
Trà là loại trà người đi biển hay uống, vị chát, hậu ngọt. Lạc Thiên uống một ngụm, đặt chén xuống.
– Mười lượng một thạch. – Hắn nói thẳng. – Gấp năm lần giá trước khi giặc tới.
– Gấp năm lần, là giá ở cửa sông. – Tô Nguyệt Hà không chớp mắt. – Từ cửa sông ngược lên tới đây, thuyền đi bốn ngày gió, qua hai mươi bảy bãi cạn. Qua đất Hoành Châu, người của Tống hầu lên thuyền, thu hai phần mười số hàng, gọi là thuế qua sông. Lại thêm, lúc tiểu nữ rời Hải Nguyệt, không ai dám chắc tới khi thuyền cập bến, người đứng trên tường thành này là ai. Bệ hạ nói xem, mười lượng, có đắt không?
Trạng Quỳnh phe phẩy quạt, cười hì hì, không nói gì. Người nói nhiều thì lộ nhiều. Y đang đợi nàng nói thêm.
Tô Nguyệt Hà rót thêm trà cho y, như đã đọc được ý nghĩ ấy.
– Tiên sinh hẳn đang tính, cứ để thuyền neo giữa sông dăm ngày, giá gạo tự khắc hạ. – Nàng nói, giọng vẫn nhẹ nhàng. – Tiểu nữ đợi được. Chỉ sợ trong thành đợi không được. Mấy hôm trước, ở ruộng muối ven biển, có một lão bán muối cùng hai gã lính áp tải uống say, kể cho người của tiểu nữ nghe cả một buổi chiều. Kể rằng lúc lão đi, thành Thiên Trường chỉ còn chừng mươi ngày thóc cháy. Tính tới hôm nay, hẳn chỉ còn một, hai ngày. Kể rằng dân các làng bị đốt quanh kinh đang lục tục kéo về xin ăn. Kể rằng quốc khố trống rỗng, tới tiền mua muối cũng phải lấy từ bạc tịch thu nhà quan phạm tội.
Trạng Quỳnh nhắm mắt lại, lẩm bẩm một cái tên, nghe như là Khang Lục.
Lạc Thiên cúi nhìn chén trà, khóe miệng khẽ giật.
* * *
Hắn đặt chén trà xuống, nhìn thẳng vào nữ tử trước mặt.
– Cô nương đã biết cả rồi, ta cũng không giấu. – Hắn nói. – Ta không có sáu vạn lượng. Ta không có cả sáu nghìn lượng. Quốc khố của ta, còn chưa tới ba trăm lượng.
Trạng Quỳnh quay phắt sang nhìn hắn, mắt trợn tròn. Đỗ chủ sự mà nghe được câu này, e là ngất ngay tại chỗ. Mặc cả mà nói thẳng mình không có tiền, trên đời chưa ai làm vậy.
Tô Nguyệt Hà cũng im lặng một thoáng.
Nàng nhìn hắn. Nhìn bộ áo vải xanh cũ, hai gò má hóp lại, góc băng vải còn thấm máu lộ ra nơi cổ áo. Nhìn rất lâu, lâu tới mức Trạng Quỳnh bắt đầu phe phẩy quạt nhanh hơn.
Nàng cầm bút lông lên, viết mấy chữ vào cuốn sổ bìa da cá mập. Lạc Thiên không nhìn thấy nàng viết gì.
– Tiểu nữ biết. – Nàng nói.
– Biết, mà vẫn tới?
– Nếu hôm nay người đứng trên tường thành là Thạch Bá Khôn, – Tô Nguyệt Hà đặt bút xuống, – ba thuyền gạo này cũng vẫn tới. Chỉ là giá sẽ khác. Thạch Bá Khôn có bạc. Bệ hạ không có.
Nàng nói thẳng như vậy, thẳng tới mức Trạng Quỳnh cũng phải ngẩn ra.
– Vậy vì sao cô nương không quay thuyền về? – Lạc Thiên hỏi.
Tô Nguyệt Hà mỉm cười.
Nụ cười ấy không phải nụ cười của một thiếu nữ. Là nụ cười của một người buôn bán vừa nhìn thấy món hàng mình đợi cả tháng trời.
– Bệ hạ không có tiền, – nàng nói, – nhưng có thứ khác.