Sáng mùng hai, buổi triều đầu tiên của năm Thiên Hưng.
Lần này, Lạc Thiên ngồi lên long ỷ.
Trước giờ triều, một viên nội giám già đã mang tới một hũ sơn son và một cây bút sơn, rụt rè xin được sơn lại tay vịn bên phải. Lạc Thiên nhìn hũ sơn một lúc, rồi lắc đầu.
– Để nguyên.
Viên nội giám không hiểu, nhưng không dám hỏi, ôm hũ sơn lui ra.
Hắn ngồi xuống, bàn tay phải đặt lên đầu rồng, đúng chỗ vệt máu sẫm màu ngấm trong thớ gỗ. Từ nay, mỗi sáng lên triều, hắn sẽ chạm vào nó trước tiên.
Dưới thềm, mười một vị quan đứng thành hai hàng. Hàng văn bên trái, hàng võ bên phải. Thưa tới mức giữa hai người đứng cạnh nhau còn đủ chỗ cho một người nữa.
* * *
Người lên tiếng đầu tiên, vẫn là Đỗ chủ sự Hộ bộ.
Lão nhân gầy gò mở cuốn sổ, giọng khô khốc như mọi ngày.
– Khải tấu bệ hạ. Thóc trong kho, cộng số thóc cháy dở đã xúc từ Lô Hoa về, còn năm ngày. Cá dân chài bắt được, ngày được ngày không. Thịt ngựa đã chia hết từ hôm kia. Mấy hôm nay, người các làng quanh kinh bị giặc đốt, nghe tin giải vây, kéo về xin ăn, mỗi ngày một đông. Hôm qua thêm hơn ba trăm người.
– Có đuổi họ đi không? – Một vị quan già đứng hàng sau khẽ hỏi.
Lạc Thiên không nhìn người ấy.
– Không đuổi. – Hắn nói. – Ba trăm người ấy, tháng Chạp nhà cửa bị đốt, không chạy vào thành được, phải trốn trong rừng gần hai tháng. Họ không giữ được thành, nhưng họ cũng là dân của nước này. Đỗ chủ sự, chia đều. Cháo loãng hơn một chút, thì loãng hơn một chút.
Đỗ chủ sự cúi đầu ghi vào sổ, rồi ngẩng lên, ngập ngừng.
– Loãng hơn một chút, năm ngày vẫn là năm ngày. – Lão ngập ngừng. – Nhưng người thì mỗi ngày một đông, cháo không thể loãng mãi.
– Ta biết.
Trong điện không ai nói gì. Năm ngày. Sau năm ngày, là gì, không ai dám nghĩ.
Một lúc sau, vị lão thần Hàn lâm viện râu tóc bạc phơ đứng cuối hàng văn quan mới khẽ ho một tiếng, bước ra.
– Khải tấu bệ hạ. Bệ hạ đã đăng cơ, lời phán trên triều, xin xưng trẫm cho hợp lễ.
Lạc Thiên nhìn lão, rồi nhìn xuống hai hàng quan thưa thớt.
– Chữ ấy, – hắn nói, – đợi thành này hết đói rồi dùng.
Lão thần Hàn lâm há miệng, rồi lặng lẽ lui về hàng. Trạng Quỳnh đứng bên cạnh, khóe miệng giật giật.
* * *
Chuyện thứ hai, là Trạng Quỳnh tâu.
Y bước ra giữa điện, trên tay là một tờ giấy chép tay, chữ viết nguệch ngoạc. Cả triều vừa nhìn thấy nét chữ ấy, đã có mấy người biến sắc.
– Tối hai mươi tám, trước khi đi mua muối, Khang Lục xin gặp tại hạ, khai thêm một chuyện. – Trạng Quỳnh thong thả nói. – Hồi tháng Giêng, ngoài phủ Trịnh Thượng thư, còn hai nhà nữa mua tin của lão, qua tay Tôn Đức. Một ống tre, lão quản gia ấy bán ba nơi. Mua tin gì? Cũng như nhà họ Trịnh. Giặc bao giờ công thành. Thành còn giữ được mấy ngày. Để biết lúc nào nên tìm đường lui. – Y ngừng một chút. – Tờ khai này, tại hạ giữ qua ngày đăng cơ. Hôm ấy, tại hạ không muốn có ai bị lôi ra khỏi điện.
Y đọc tên.
Thị lang Hình bộ Phùng Khải. Viên ngoại lang Công bộ Tạ Lâm.
Hai người ấy đang đứng trong hàng văn quan. Phùng Khải mặt xám như tro, đầu gối nhũn ra, quỳ sụp xuống trước. Tạ Lâm còn định cãi, mở miệng được nửa câu thì Trạng Quỳnh đã giơ ra một chiếc thẻ bài bằng gỗ, là thẻ ra vào phủ họ Tạ, Tôn Đức từng gửi ra ngoài thành làm tin, Khang Lục giữ trong người làm bằng. Tạ Lâm im bặt, rồi cũng quỳ xuống.
Cả điện nín thở. Ai nấy đều nhớ chuyện Trịnh Khê, ai nấy đều muốn biết, lần này vị hoàng đế trẻ tuổi sẽ làm gì.
Lạc Thiên nhìn hai người đang quỳ dưới thềm, rất lâu.
– Các ngươi có ai mở cửa thành cho giặc không? – Hắn hỏi.
– Không! Tội thần không dám! – Phùng Khải dập đầu lia lịa. – Tội thần chỉ… chỉ sợ…
– Sợ thành vỡ, cả nhà chết. – Lạc Thiên nói nốt thay y. – Ta hiểu. Tháng Chạp, ta cũng sợ.
Hắn đứng dậy.
– Cách chức. Thóc gạo trong phủ, tịch thu, đưa ra nồi cháo chung. Người nhà ăn như dân. Không chém. Không đày. Cũng không cần đi khiêng xác. Thành này bây giờ không còn nhiều xác để khiêng nữa.
Hai người dập đầu tạ ơn, được lính dìu ra ngoài.
Trong hàng văn quan, có người khẽ thở ra, có người lại cúi đầu thấp hơn. Sau buổi triều, ngoài hành lang, có tiếng xì xào: tân quân nhân từ, nhân từ quá.
Tối hôm ấy, lính khám phủ họ Phùng và phủ họ Tạ về báo: trong hầm hai phủ tìm thấy hơn trăm thạch thóc, mấy chục vò mắm, hai vò mỡ lợn. Đỗ chủ sự ngồi tính một hồi, nói số thóc ấy đủ cho cả thành thêm nửa ngày cháo.
Năm ngày, thành năm ngày rưỡi.
Đêm ấy, Trịnh Khê xin gặp.
Trịnh Khê vẫn mặc bộ áo vải thô của đội khiêng xác, quỳ ngoài thềm thư phòng, không dám bước vào.
– Tội thần nghe nói chuyện Phùng Khải, Tạ Lâm. – Lão nói, giọng khàn khàn. – Tội thần tới, là để nói với bệ hạ một câu. Hai nhà ấy, chỉ là cá nhỏ.
Lạc Thiên đặt bút xuống.
– Cá lớn ở đâu?
– Không ở trong kinh. – Trịnh Khê cúi đầu thấp hơn. – Hồi tháng Giêng, Lục Phúc mấy lần thòng dây xuống, dưới chân dây, ngoài người ra đón quen mặt, còn có người lạ đứng đợi. Không phải người trong kinh. Áo quần sạch sẽ, ngựa béo, nói giọng hạ lưu sông Cái. Tội thần không biết họ là người nhà ai. Tội thần cũng không có chứng cứ.
Lão ngừng lại một chút.
– Tội thần chỉ biết, giữa lúc cả nước đói, ngựa béo như vậy, không phải ngựa của nhà nghèo.
Lạc Thiên nhìn lão rất lâu, rồi gật đầu.
– Ta nhớ.
Trịnh Khê dập đầu một cái, lặng lẽ lui ra, bóng lưng mập mạp ngày nào nay đã gầy rộc, hòa vào bóng tối ngoài sân.
* * *
Từ hôm ấy, triều đình Thiên Hưng còn chín người.
Chỗ đứng của Lễ bộ Thượng thư bỏ trống đã hơn mười ngày. Sáng mùng ba, Lạc Thiên ban một đạo chỉ ngắn: Trạng Quỳnh tạm quyền Lễ bộ Thượng thư.
Chỉ mới qua một buổi triều, cả triều đã hối hận.
Việc đầu tiên vị tân Thượng thư làm, là đề nghị bỏ lễ ngũ bái tam khấu mỗi sáng lên triều.
– Mỗi sáng, mỗi vị đại nhân năm lạy. – Trạng Quỳnh bấm đốt ngón tay, mặt nghiêm trang như đang tấu việc quân. – Chín vị đại nhân, là bốn mươi lăm lạy. Thời giờ ấy, đủ cho dân phu khiêng trăm viên gạch lên tường thành. Tường thành phía Bắc còn thủng ba chỗ. Tại hạ xin bệ hạ cho các vị đại nhân lạy một lạy là đủ, còn bốn lạy, để dành cho tường thành.
Vị lão thần Hàn lâm viện hôm trước run lên bần bật, chỉ tay vào mặt y, lắp bắp mãi mới thành câu.
– Lễ… lễ pháp tổ tông… sao có thể…
– Tổ tông lập lễ, là để giữ nước. – Trạng Quỳnh cười hì hì. – Nếu tổ tông biết giữ lễ mà mất nước, hẳn tổ tông cũng chọn bỏ bớt mấy lạy.
Lão thần Hàn lâm tức tới mức suýt ngất. Đỗ chủ sự phải đỡ lão ngồi xuống bậc thềm.
Lạc Thiên ngồi trên long ỷ, phải đưa tay che miệng, giả vờ ho mấy tiếng.
Cuối cùng, hắn phán: lên triều lạy ba lạy, không phải năm. Trạng Quỳnh tạ ơn, lui về hàng, còn quay sang nháy mắt với lão thần Hàn lâm một cái. Lão thần Hàn lâm quay mặt đi, từ hôm ấy không nói với y câu nào.
Chưa tới hai ngày, cả triều đều biết, vị tân Thượng thư Lễ bộ đã cãi nhau với tất cả mọi người. Cãi với Đỗ chủ sự vì y đòi tiền khắc ba tấm bia đá, Đỗ chủ sự nói bia đá không ăn được. Cãi với Vũ Thành vì y bắt lính canh cửa thành học thuộc lòng tên từng loại thuyền buôn. Cãi với lão thần Hàn lâm vì y sửa văn tế cho ngắn lại một nửa. Cãi cả với Cao Lỗ, vì y chê cái nỏ mới của Cao Lỗ nặng quá, lão chống gậy đuổi y chạy quanh sân Thái Miếu ba vòng.
Chỉ có một người không cãi với y. Là Phan Trung. Lão tướng chỉ nhìn y, lắc đầu, rồi bỏ đi.
* * *
Chiều mùng ba, Lạc Thiên ra khu trại cũ của quân Đại Hạo bên kia hào.
Bốn mươi lính bệnh bị bỏ lại, giờ còn ba mươi mốt. Chín người đã chết trong mấy ngày đầu, được chôn sâu ngoài bãi, rắc vôi, cắm biển gỗ không chữ. Những người còn lại nằm trong ba chiếc lều đã được dọn sạch, người đã ngồi dậy được, người vẫn còn lả đi, nhưng không ai còn đi ngoài ra máu nữa.
Người chăm họ, ngoài mấy bà già trong thành từng chăm tù binh bệnh hôm trước, còn có một tên lính Đại Hạo trẻ, gầy như que củi, đang ngồi bên bếp lửa canh nồi nước sôi.
Lạc Thiên nhận ra gã. Là tên tù binh trẻ nhất trong ngục phía Đông, người từng thều thào hỏi hắn: ngươi là ai. Qua được trận lỵ, gã tự xin ra đây chăm đồng bào mình, vì gã nói được giọng phương Bắc, lại biết đun nước, rắc vôi.
Thấy Lạc Thiên, tên lính trẻ lóng ngóng quỳ xuống, không biết nên dập đầu mấy cái.
– Tiểu nhân… tên Lương Thiết Trụ. – Gã lắp bắp. – Họ… họ hỏi tiểu nhân, người giữ thành là ai. Tiểu nhân nói rồi. Họ không tin. Họ nói, trên đời không có ông vua nào đi chữa bệnh cho lính giặc.
Trong lều, mấy chục đôi mắt trũng sâu đang nhìn ra, lấm lét, sợ hãi.
– Họ hỏi, – Lương Thiết Trụ nói tiếp, giọng nhỏ dần, – bao giờ được về nhà.
Lạc Thiên im lặng một lúc.
Hắn không biết, cũng câu hỏi ấy, trong đại doanh của Thạch Bá Khôn đã có bao nhiêu người từng hỏi.
– Khi nào đi được, – hắn nói, – ta cho người đưa ra tới Ải Bắc.
Trên đường về, Trạng Quỳnh đi bên cạnh hắn, bàn tính trong tay áo lại gảy lách cách.
– Ba mươi mốt miệng ăn. – Y nói. – Lại còn thả về, để chúng kể cho cả Đại Hạo nghe trong kinh thành Thiên Trường còn bao nhiêu thóc.
– Để chúng kể. – Lạc Thiên nói. – Kể cả chuyện ông vua chữa bệnh cho lính giặc.
Trạng Quỳnh nhìn hắn, rồi thôi không gảy bàn tính nữa.
* * *
Ngày mùng bốn, có hai tin từ bên ngoài.
Tin thứ nhất, là của lính trinh sát Vũ Thành phái đi theo dấu quân Đại Hạo từ sáng hai mươi tám. Người lính về tới nơi thì chân đã phồng rộp, giọng khản đặc.
– Bẩm bệ hạ. Quân của Thạch Bá Khôn đi rất nhanh, xe bệnh binh bỏ lại dọc đường mấy chục chiếc. Tiểu nhân bám theo bốn ngày, thấy chúng cứ đi thẳng lên phía Bắc, không dừng lại. Trên đường về, gặp mấy người chạy loạn từ dưới chân Ải Bắc xuống. Họ nói cả tháng nay, đêm nào trên Ải cũng chỉ lác đác mấy đốm lửa canh.
Phan Trung nghe tới đây, mắt sáng lên.
– Bệ hạ! Ải Bắc là yết hầu của cả nước. Nếu Thạch Bá Khôn bỏ lại ít quân, lão thần xin dẫn một nghìn người…
– Một nghìn người ăn gì mà đi? – Lạc Thiên hỏi.
Phan Trung khựng lại.
Lạc Thiên không nói thêm. Cả triều cũng không ai nói thêm. Từ kinh thành tới Ải Bắc, quân đi sáu ngày. Trong kho còn ba ngày rưỡi thóc.
– Ải Bắc, ta nhớ. – Cuối cùng hắn nói. – Không phải bây giờ.
Tin thứ hai, là một phong thư.
Người đưa thư là một gã gia nhân áo gấm, cưỡi một con ngựa béo tốt tới mức lính canh cửa Nam nhìn thấy, ai nấy đều nuốt nước bọt. Thư là của Hoành Châu hầu Tống Quát, lãnh chúa đất Hoành Châu, vùng đồng bằng lúa gạo phía Đông Nam kinh thành. Thư viết rất dài, lời lẽ rất đẹp. Chúc mừng tân quân đăng cơ. Than rằng vụ mùa năm ngoái đất Hoành Châu thất bát, lại phải đề phòng giặc cướp, lương thực chỉ đủ nuôi quân dân trong hạt, xin bệ hạ lượng thứ. Cuối thư, kính dâng bệ hạ hai con dê béo, một xe rượu nếp.
Phan Trung đọc xong, bóp nát phong thư trong tay.
– Gần hai tháng vây thành, – lão nghiến răng, – Hoành Châu cách đây năm ngày đường, không gửi tới một tên lính, một hạt thóc. Giờ giặc rút rồi, gửi tới hai con dê.
– Đất Hoành Châu mất mùa sao? – Lạc Thiên hỏi Đỗ chủ sự.
Đỗ chủ sự lắc đầu, nói rất khẽ.
– Mùa thu năm ngoái, Hoành Châu được mùa lớn.
Trạng Quỳnh bấm đốt ngón tay.
– Hai mươi chín mới định ngày đăng cơ. Hoành Châu cách năm ngày đường. Hôm nay mới mùng bốn, thư chúc mừng đã tới. – Y cười nhạt. – Tai của Tống hầu, thính thật.
Lạc Thiên nhìn hai con dê béo đang bị buộc ngoài sân điện, gặm cỏ mọc giữa kẽ gạch.
– Làm thịt. – Hắn nói. – Nấu cháo cho thương binh. Rượu, đem cho quân y rửa vết thương.
Rồi hắn quay sang Trạng Quỳnh.
– Mở một trang sổ khác, ghi tên Tống Quát.
Trạng Quỳnh mở cuốn sổ ra. Lần này, y không cười.
* * *
Chiều mùng năm, Khang Lục trở về.
Lão bán muối dắt theo sáu chiếc xe bò chở muối, hai người lính Vũ Thành phái theo đi kèm hai bên, không rời nửa bước. Đường ven biển mấy ngày mưa, bánh xe lún bùn tới trục, lão phải xuống đẩy, người lấm lem từ đầu tới chân. Muối được đưa thẳng vào kho. Tối ấy, trong nồi cháo chung của cả thành, lần đầu tiên từ rằm tháng Giêng, có đủ vị mặn.
Khang Lục quỳ trước sân Cần Chính điện, dập đầu tạ ơn không giết.
– Dọc đường có ai hỏi chuyện kinh thành không? – Trạng Quỳnh hỏi, như thuận miệng.
– Không… không có ai. – Khang Lục đáp, mắt nhìn xuống đất.
Trạng Quỳnh nheo mắt nhìn lão một lúc, nhưng không hỏi thêm.
* * *
Hoàng hôn ngày mùng năm, Lạc Thiên đứng trên mặt thành phía Đông, nhìn xuống bờ sông Cái.
Bệ bia đã xây xong. Tấm đá xanh thứ nhất đã được mài phẳng, thợ đá đang khắc những dòng chữ đầu tiên. Hàng đầu tiên, là tên Chu Tứ.
Vết thương trên ngực hắn đã đỡ nhiều. Từ khi lên Ngưng Khí, luồng khí mỏng như sương trong kinh mạch mỗi đêm lại chảy qua vết đao một lượt, mát lạnh, khiến da non kéo lại nhanh hơn thường. Thái y mỗi lần thay băng đều tròn mắt, nói chưa từng thấy vết thương nào lành nhanh như vậy.
Nhưng thứ đè nặng trên ngực hắn, không phải vết đao.
Chưa tới hai ngày thóc. Hơn ba trăm người mới tới, ngày mai có lẽ thêm ba trăm nữa. Tống hầu có lúa, nhưng không bán. Ải Bắc bỏ ngỏ, nhưng không có lương để đi. Trong trống còn ba trăm năm mươi Hương Hỏa, triệu hoán được ba lượt, may ra được ba mươi người lính, thêm ba mươi miệng ăn. Hương Hỏa không biến thành thóc được.
Sau hai ngày, là gì?
Hắn chưa có câu trả lời.
– Bệ hạ!
Tiếng hô vang lên từ vọng lâu góc Đông Nam. Là Yết Kiêu. Y đứng trên lan can vọng lâu, một tay vịn cột, một tay chỉ về phía hạ lưu sông Cái.
Lạc Thiên nhìn theo tay y.
Ở tận cuối tầm mắt, nơi dòng sông uốn một khúc cong lớn rồi khuất sau những rặng tre, dưới ánh hoàng hôn đỏ ối, ba cánh buồm lạ đang từ từ hiện ra.
Không phải buồm cói của thuyền chài. Không phải buồm vải đen của thuyền chiến Đại Hạo. Là ba con thuyền buồm trắng, buồm lớn tới mức từ khoảng cách này vẫn nhìn rõ, căng phồng trong gió chiều, đang chậm rãi ngược dòng về phía kinh thành.