Chương 263: Văn Miếu khai môn

Rằm tháng Chạp, từ sáng hắn đã nói với Nguyễn Trãi: đêm nay không gọi ai. Người viết chữ vuông đang mài mực. Y nghe, tay vẫn đưa thỏi mực trên mặt nghiên, đưa thêm mấy vòng nữa mới dừng. – Bẩm Bệ hạ, thần ghi thế nào? – Y hỏi. – Ghi: rằm tháng Chạp, không gọi. – Hắn nói. Y chấm bút, ghi. Hắn đã nghĩ chuyện này từ đêm mùng mười, nghĩ tới tận sáng nay. Mỗi rằm, Trống mở một lượt gọi. Người tới theo lượt ấy, nếu từ bậc Sử Thi trở lên, phải có chỗ đứng, chỗ ấy là suất. Suất cho người từ bậc Sử Thi trở lên, hắn có bốn. Bốn chỗ đã có bốn người. Gọi đêm nay, người tới sẽ đứng ở đâu, hắn không trả lời được. Còn một chuyện khác hắn phải tách ra cho rõ. Hôm mùng năm, dưới địa thất, lão già bên Trống bảo kho không hụt nữa, từ nay thêm người thì Trống cũng tự nuôi được. Hắn đáp còn được một chỗ. Câu ấy hắn nói không sai. Trống tự nuôi được mười hai người có tên, giờ có mười một. Nhưng nuôi là chuyện cái nồi, đủ hay thiếu. Suất là chuyện chỗ đứng, còn hay hết. Nồi còn chỗ cho một người ăn, mà chỗ đứng cho người ở bậc ấy thì đã hết. Hôm mùng năm, hai chuyện ấy hắn còn nghe chung làm một. Mấy hôm nay hắn mới gỡ được ra. Hắn nói lại với người viết chữ vuông đúng như thế, không dài hơn. Y nghe xong, đặt bút xuống. Y không can. Y ngồi một chốc, hai tay đặt trên mép sổ. – Bẩm Bệ hạ, bỏ lượt thì đổi được gì? – Y hỏi. – Tháng Tư, tháng Tám ta đều bỏ. – Hắn nói. – Lần nào cái điện ở trên cũng được thêm một bậc. – Lần này? – Lần này thì chưa biết. Y gật, cầm bút lên lại. Chấm mực rồi, y lại hỏi. – Bẩm Bệ hạ, đêm rằm Thái Miếu đông người thắp. Có ai hỏi, thần nói sao? – Nói ta không gọi. – Hắn nói. – Không cần nói vì sao. Y ghi thêm mấy chữ bên lề. Hắn không nói thêm. Đêm nay xuống đó, có gì thì sẽ thấy. Ngoài cửa sổ, trời rằm sáng trong. Gió bấc thổi mạnh từ đêm qua đã dịu xuống. Người hầu già quét sân gian bên, quét chậm. Đứa bé tóc trái đào ngồi trên bậc thềm, hai tay ôm đầu gối, ngó ông già quét. Sáng nay nó không chọc que vào đống lá. Nó ngồi im, thỉnh thoảng ngáp một cái thật to, ông già lại ngẩng lên lườm. Buổi sáng trôi đi bằng mấy tờ tấu. Tờ báo đê mạn Đông đã đắp xong khúc lở. Tờ của doanh cửa Tây xin thêm áo bông cho lính gác đêm, gió bấc trên mặt thành thổi xuyên cả áo kép. Tờ của Hộ bộ báo kho cửa Đông đã đối xong với sổ tháng trước, không lệch bao nào. Hắn phê từng tờ. Tờ áo bông, hắn phê: cấp ngay. Gần trưa, người hầu già bưng cơm lên. Hắn ăn ở thư phòng, ăn ít. Người viết chữ vuông ăn ở bên cửa sổ, bát cơm đặt cạnh nghiên, ăn xong lại chép. Cả buổi trưa, hai người không nhắc lại chuyện đêm nay. * * * Chiều rằm, hắn ra bến Đông, ngồi với Yết Kiêu dưới mái lá. Hắn đi bộ ra, không mang lính theo gần. Lính gác cửa Đông thấy hắn qua cổng, cúi đầu, đứng nguyên chỗ. Bến chiều nay vắng. Thuyền xóm chài về gần hết, buộc san sát dưới bến, lưới phơi vắt lên mấy cây sào dựng ngang bãi. Mùi cá phơi, mùi bùn bãi, mùi rơm đốt từ xóm chài bay ra, quện vào nhau trong gió. Người lặn sông ngồi trên bậc đá quen, tựa lưng vào cột tre, cuộn dây neo vắt trên đùi. Thấy hắn, y toan đứng dậy. Hắn đưa tay ra hiệu ngồi. Y ngồi lại, bện tiếp. Hắn ngồi xuống bậc đá bên cạnh y. Đá lạnh buốt qua lớp áo. Dưới chân, mặt sông chảy chậm, đục, nước mùa đông đã xuống thấp, để lộ một dải bùn nâu bóng dưới chân bến. Hai người ngồi một hồi lâu. Hắn ngó cái mái trên đầu. Tháng Năm nó cháy trụi, chỉ còn trơ mấy cây cột tre đen sì. Hôm sau, dân bến sông dựng lại trong một buổi chiều, tre nhà nào nhà nấy vác ra, lá nhà nào nhà nấy gánh tới. Tới giờ, tre đã ngả màu, lá đã thay một lượt. Chiều nào người lặn sông cũng ngồi dưới nó, như người ta ngồi dưới mái hiên nhà mình. Tay y đi trên sợi dây không cần ngó. Mấy sợi đay nhỏ xoắn lại thành sợi to, sợi to quấn vào phần đã bện, tay trái giữ, tay phải xoắn. Mỗi lần quấn hết một vòng, y kéo căng một cái, sợi đay rít lên khe khẽ trong tay. Hôm mùng mười, ở mấy bậc đá cuối bến dưới kia, lão họ Tống trượt chân. Hắn không thấy. Tối hôm ấy, người lính chạy lên báo tin đã kể cả chuyện ấy. Hắn ngó về phía mấy bậc dưới cùng, chỗ rêu xanh còn loang lổ một vệt trầy. – Bẩm bệ hạ, thuyền chở muối xuôi từ hôm kia. – Y nói, không ngẩng lên. – Lúc xuôi thì nhẹ, ăn nước nông, qua được chỗ bãi cạn dưới khúc quanh. – Ừ. – Nước xuống rồi. Từ giờ tới mùa xuân, thuyền nặng ngược lên phải đợi con nước lớn. Hắn gật. Mé đầu bến, mấy người xóm chài đang kéo một chiếc thuyền lên bãi, lật úp, lấy rơm đốt hơ đáy cho khô. Khói rơm bò thấp trên mặt nước, lẫn vào hơi sông. Người lặn sông ngẩng lên ngó họ một chốc, bảo chiếc ấy phải trét lại chỗ mạn bên trái, kẻo ra giêng thì rỉ. Nói xong, y lại cúi xuống sợi dây. – Mấy hôm nữa trời rét hơn. – Y nói thêm. – Thấy ở đâu? – Bẩm, cá xuống sâu rồi. Người xóm chài thả lưới mấy hôm nay toàn kéo lên lưới không. Y không nhắc gì tới chủ mấy chiếc thuyền ấy. Hắn cũng không hỏi. – Vị quan châu mới xuôi hôm qua, tiểu nhân có thấy. – Y nói một lúc sau. – Lúc thuyền tách bến, người ấy bám chặt hai tay vào mạn, mặt tái đi. Người chèo bảo ngồi xuống giữa thuyền thì đỡ, người ấy ngồi xuống ngay, không cãi. – Người ấy chưa đi thuyền bao giờ. – Hắn nói. – Bẩm, tiểu nhân đoán thế. – Y nói. – Mà người ấy không xin quay vào. Hắn không đáp. Y cũng không nói thêm. Mấy đứa trẻ xóm chài chạy ra bãi bùn, ống quần xắn cao, chân lấm tới đầu gối, cúi xuống mò mẫm. Một đứa giơ lên con cua nhỏ, kêu váng lên, mấy đứa kia xúm lại. Người lặn sông ngẩng lên ngó chúng, lại cúi xuống sợi dây. Lá bàng đã đỏ gần hết, rụng lả tả xuống mái, xuống bậc đá, có chiếc rơi trúng cuộn dây trên đùi y. Y nhặt ra, thả xuống bậc dưới. Mấy cái thẻ gỗ khắc tên buộc trên cành bàng xoay qua xoay lại theo gió, gõ vào nhau lách cách. Cạnh mái, ba tấm bia đá vẫn ở chỗ cũ, chân bia có mấy chân nhang mới. Mặt trời xuống sau lưng thành. Mặt sông chuyển từ đục sang xám, từ xám sang tím nhạt. Bên kia sông, trên dải bãi bồi, trăng tròn mọc lên. Trăng to, vàng sẫm, lên chậm, trải xuống mặt nước một vệt sáng run run, vệt sáng kéo dài qua lòng sông tới sát chân bậc đá chỗ hắn ngồi. Người lặn sông dừng tay, ngó vệt sáng ấy một chốc. – Bẩm bệ hạ, đêm nay rằm. – Y nói. – Ừ. Đêm nay ta không gọi. Y gật một cái, bện tiếp. Hắn ngồi tới khi trăng lên khỏi ngọn tre bờ bên kia mới đứng dậy về. * * * Giờ Tý, hắn xuống địa thất. Lão già ngồi xếp bằng cạnh bệ, cây gậy nằm ngang trên đùi, lão không chống. Người trẻ ở chân bậc đứng dậy, không nói. Đèn trên gờ đá vừa khêu bấc, lửa còn thấp. – Chủ công. – Cao Lỗ nói. – Đêm nay ta không gọi. – Hắn nói. – Ta chỉ đặt tay. Lão gật. Lão không hỏi. Hắn bước tới bên Trống. Đêm rằm nào hắn đứng ở chỗ này cũng là để gọi. Đêm nay chân hắn vẫn đặt trên mấy phiến đá ấy, mà hắn không gọi ai. Hắn đứng thêm một nhịp, đoạn đặt hai bàn tay lên mặt đồng. Đồng mát. Chỗ mát ấy ấm dần lên dưới lòng bàn tay hắn, ấm từ giữa ra, chạy theo các vòng hoa văn, tới mép. Trống không phát sáng, cũng không có tiếng gì. Vách đá vẫn liền, bệ vẫn yên. Bốn dòng chữ hiện ra, dòng nọ nối dòng kia. 【Bỏ lượt triệu hoán Quốc Vận tháng Chạp.】 【Anh Linh Điện: cấp 3 → cấp 4.】 【Mở: Văn Miếu.】 【Suất Sử Thi trở lên: 2/6. Suất Văn Miếu: 2/3.】 Hắn không đọc to. Hắn đọc từng dòng. Dòng đầu, hắn đã biết trước. Dòng sau, như tháng Tám, cái điện ở trên được thêm một bậc. Tới dòng có chữ “Mở”, hắn đọc hai lần. Chữ ấy thì hắn hiểu. Hai chữ đi sau, tách ra thì chữ nào hắn cũng đọc được, ghép lại thành một chỗ trên cái điện thì là chỗ gì, dùng làm gì, hắn chịu. Tháng Tám, dòng ấy mở cho hắn một cửa, cái tên cửa đã tự nói nó là cửa gì. Lần này cái tên không nói gì với hắn cả. Dòng cuối, hắn đọc lâu hơn. Chỗ cho người từ bậc Sử Thi trở lên, giờ có sáu, đã dùng hai. Bốn người đang đứng ở đó, nay chỉ còn hai. Hai người kia đã sang một chỗ khác, chỗ mang cái tên lạ ở dòng trên, chỗ ấy có ba, đã dùng hai. Hai người nào đã sang, dòng chữ không nói. Hắn không đoán. Bốn dòng chữ mờ dần rồi tắt. Hắn vẫn để tay trên mặt Trống. Hắn nghe gió đi qua mái ngói Thái Miếu tận trên đầu, xa, như tiếng người thở ra. Hắn nghe bấc đèn trên gờ đá hút dầu, rất khẽ, đều. Người trẻ ở chân bậc nuốt khan một cái, tiếng ấy cũng tới tai hắn. Hắn bỏ tay ra. – Cái điện ở trên thêm một bậc. – Hắn nói. – Có thêm một chỗ, tên lạ. – Tên gì? – Lão già hỏi. Hắn đọc lại hai chữ ấy cho lão nghe. Lão già ngồi im một lúc. Lão lắc đầu. – Lão phu không biết chỗ ấy. – Lão nói. – Thời lão phu, chưa nghe ai gọi tên ấy. Lão không đoán. Hắn cũng không hỏi thêm. Ở chân bậc, Thạch Sanh đứng yên, mắt ngó về phía bệ, tay buông. Người ấy nghe hết. Mặt người ấy vẫn thế, không lộ ra là biết hay không. – Lượt rằm sau thì sao? – Lão già hỏi. – Rằm sau tính sau. – Hắn nói. Lão gật, kéo cây gậy trên đùi lại cho ngay, như người vừa xếp lại một việc vào chỗ của nó. – Đêm rằm nào lão phu cũng thức. – Lão nói. – Đêm nay không có ai tới, lão phu vẫn thức. Hắn ngó lão, ngó cái Trống. Ngọn lửa trên gờ đá đã cao lên được một chút. Hắn không bảo lão đi ngủ. Bảo, lão cũng không đi. Hắn đứng thêm một chút bên Trống. Mặt đồng đã mát lại. Hắn leo cầu thang đá lên. Lên tới bậc trên cùng, trăng rằm từ cửa địa thất rọi xuống, trắng xóa, đổ một vệt dài trên mấy bậc đá. Hắn bước ra. Ngoài sân Thái Miếu, mấy người thắp muộn còn đứng dưới trăng, khói nhang bị gió bấc kéo dạt về một phía. Họ thấy hắn đi qua thì cúi đầu. Đêm nay dưới kia không gọi ai, họ không biết. Rằm nào họ cũng thắp, đêm nay họ vẫn thắp. * * * Sáng mười sáu, người viết chữ vuông tới thư phòng sớm hơn thường ngày. Gió bấc trở lại từ nửa đêm, buốt hơn. Người lặn sông nói không sai. Than trong lò đỏ rực từ trước lúc hắn vào, mà hơi lạnh vẫn len qua mép cửa, đọng ở chân tường. Hắn vào thì y đã ngồi bên cửa sổ, sổ ngày mở, bút đã chấm. Y đứng dậy chào, đoạn ngồi xuống, viết tiếp. Hắn ngồi sau án, cầm tờ tấu đầu tiên lên, chưa đọc. Hắn ngó sang bên cửa sổ. Ngòi bút của y đi trên mặt giấy. Mà khác. Những buổi trước, y viết chậm, chữ nào xong chữ ấy, mỗi dòng chấm mực một lần. Sáng nay y viết một mạch hết dòng, sang dòng sau, rồi dòng sau nữa, mới chấm lại. Nét chữ vẫn vuông, vẫn đều. Chỉ là cây bút đi như người đi trên con đường mình đã quen tới mức không phải ngó xuống chân. Viết hết trang, y dừng. Y nhìn trang giấy vừa viết một hồi. Y không lật sang. Y đặt bút xuống, hai bàn tay úp lên mép sổ. Y vẫn ngồi quay mặt vào trang giấy, rất lâu. Ngoài sân, người hầu già quét lá, tiếng chổi đi qua đi lại dưới cửa sổ mấy lượt. Y không ngẩng lên. Một lúc, y mới lên tiếng, mắt vẫn để trên trang giấy. – Bẩm Bệ hạ, sáng nay Tô công sang gian bên từ canh năm. – Y nói. – Thần đi ngang, thấy ông ngồi đọc sổ đối kho bên cửa sổ, không thắp đèn. – Lúc ấy trời chưa sáng? – Bẩm, chưa sáng. Y dừng ở đó. Y không nói vì sao ông đọc được. Y không nói về cây bút của mình. Hắn đặt tờ tấu xuống. Đêm qua dòng chữ nói có hai người đã sang chỗ mới. Hắn không đoán là ai. Sáng nay hắn thấy một cây bút đi khác. Thấy, thì hỏi. – Văn Miếu là gì? – Hắn hỏi. Y ngẩng đầu khỏi trang giấy. Y ngó hắn, ngó một lúc lâu, như người vừa nghe ai gọi một cái tên quen từ một nơi rất xa. – Bẩm Bệ hạ, Văn Miếu là chỗ thờ người dạy chữ. – Nguyễn Trãi nói.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ