Chương 249: Không thủ nhập châu

Sáng mười chín, quân nghị ở thư phòng, cửa đóng. Người hầu đã kê thêm chiếu từ đầu canh năm, đốt một lò than nhỏ ở góc phòng cho bớt lạnh. Ngoài cửa sổ, trời xám, mái ngói dãy nhà bên kia sân còn ướt hơi đêm. Hắn ngồi sau án. Bên trái là Phan Trung, áo trận đã cởi, chỉ mặc áo vải, bộ râu bạc chải gọn. Bên phải là Tô công. Nguyễn Trãi ngồi ở chỗ quen bên cửa sổ, cuốn sổ ngày mở. Quỳnh ngồi cuối hàng bên phải, cái quạt gấp đặt trên chiếu cạnh gối. Yết Kiêu không ngồi. Người giữ bến đứng sát cửa, lưng tựa vào khung, hai tay buông, áo còn mùi nước sông. Người vào sau cùng là Đinh Bộ Lĩnh. Người ấy vẫn chân trần, bó lau cầm trong tay. Lúc người ấy bước qua bậc cửa, Tô công đứng dậy, chắp tay, đứng nguyên chỗ. Người cầm bó lau chắp tay đáp lễ, ngồi xuống cuối hàng bên trái, đặt bó lau ngang trước gối. Tô công mới ngồi lại. Hắn thấy. Đêm qua người viết chữ vuông cũng thế, bằng một cách khác. Hắn không hỏi. Trên án có một tập giấy buộc dây gai, tập ba lời khai. Trên tập ấy đè tờ luật Tô công dâng hôm mười bốn. Từ hôm ấy tới giờ, tập giấy chưa rời khỏi án. Mép tờ luật đã hơi quăn, chỗ tay người cầm lên đặt xuống nhiều lần. – Hoành Châu. – Vua nói. – Các ngươi nói. Lão tướng nói trước. Lão ngồi thẳng, hai bàn tay úp lên đùi. – Bẩm bệ hạ. Cho lão phu năm trăm lính doanh, nửa tháng là xong. – Phan Trung nói. Lão không ngừng ở đó. – Thuyền thì bến Đông có. Xuôi theo nước, lính không phải đi bộ, tới nơi chân còn khỏe. Thành châu thấp, lính châu ít, lại là lính quen thu tô, không quen đánh. Năm trăm người vây ba mặt, mặt còn lại là sông, thuyền ta chặn ở đó. Người ở châu chạy đằng nào cũng không thoát. – Lão dừng một chút. – Xong trước Tết. Ra giêng, bên Bắc lại động. Năm nay họ lui, sang xuân thế nào cũng quay lại. Lúc ấy lính doanh phải ở kinh, không phải ở dưới xuôi. Lão nói xong, đưa ngón cái xoa lên vết sẹo dài trên mu bàn tay trái, xoa một đường từ cổ tay tới khớp ngón, rồi đặt tay xuống lại. Hắn nghe. Câu nào của lão, hắn cũng để yên, không đáp. – Đinh công. – Vua nói. Người cầm bó lau không đứng dậy. Y ngồi nguyên chỗ, hai tay úp trên gối, bó lau nằm trước mặt. – Bẩm bệ hạ. Thần đi đồng phía Đông hai ngày. – Y nói. – Ruộng chia rồi, trẻ con chăn trâu vẫn chăn trâu đi mượn. Người dưới xuôi lên kéo thuyền, kéo thuê cho thuyền nhà trên. Dưới ấy, người cấy nộp sáu phần, giữ bốn. Người dưới ấy đã lên tận bên này hỏi chuyện chia ruộng. Y ngừng. – Năm trăm lính xuống, đánh vào thành, cũng là đi qua ruộng của chính những người ấy. Ruộng dưới ấy giờ này cũng đã cày ải. Lính đi qua, ruộng thành đường. – Y nói. – Thần xin vào bằng người cày. Bằng trẻ chăn trâu, bằng người kéo thuyền. Người dưới ấy đã lên hỏi, thần xuống trả lời. Lão tướng quay sang ngó y. Lão ngó lâu. – Đinh công xuống tay không. – Lão nói. – Người ở châu bắt Đinh công, giam lại, thì sao? – Bẩm lão tướng, thì lão tướng đem năm trăm lính xuống. – Người cầm bó lau nói. – Chậm hơn nửa tháng. Lão tướng ngó y thêm một lúc. – Đinh công đã cầm quân bao giờ chưa? – Lão hỏi. – Bẩm lão tướng, có. – Người cầm bó lau nói. Y nói một chữ ấy, không kể thêm. Lão tướng ngó bàn tay y đặt trên gối, ngó lâu chỗ chai cứng ở kẽ ngón. Lão không đáp. Lão quay mặt về phía trước, hai bàn tay lại úp lên đùi. Hắn ngó Quỳnh. – Bẩm bệ hạ. – Quỳnh nói. – Hôm mùng mười, ở bến nhỏ làng ven sông, có ba người dưới xuôi lên, đi thuyền con, khoang không hàng, hỏi từng nhà ruộng bên này chia thật hay không. Hôm mười bảy, người kéo thuyền lên cũng hỏi câu ấy. Tô công đặt một tay lên tập giấy trên án, đầu ngón tay chạm mép tờ luật. – Bẩm Bệ hạ. – Ông nói. – Tội của người ở châu, ba lời khai này đã đủ để thành. Muốn định tội, không cần một người lính nào. Bắt người ấy về xử thế nào, là việc của Bệ hạ. Ông rút tay về. Bàn tay ông đặt lại trên đầu gối, ngón trỏ còn dính một vệt mực cũ. Lão tướng quay sang tập giấy trên án, ngó lâu. Trong ba lời ấy, lão mới được nghe một lời, ở buổi quân nghị cuối tháng Tám. Quỳnh đưa mắt từ tập giấy sang Tô công, không hỏi. Bên cửa sổ, người viết chữ vuông gác bút, ngẩng lên, ngó hắn. – Bẩm Bệ hạ. Không đem quân, Tống có thời gian chạy. – Nguyễn Trãi nói. Y nói câu ấy xong thì chưa cúi xuống ngay. – Người ở châu có thuyền, có của, có người hầu cận. – Y nói tiếp. – Người cày nghe từng làng một, phải nhiều ngày. Người ở châu nghe tin, đêm ấy đã xuống thuyền. Y nói xong mới cúi xuống, cầm bút lên lại, mà chưa viết. Cả phòng lặng. Lão tướng ngó về phía cửa sổ một cái, gật rất khẽ, rồi ngó thẳng ra trước. Than trong lò nổ lách tách. Hắn ngó ra cửa. – Con nước dưới ấy thế nào? – Vua hỏi. Người giữ bến vẫn đứng tựa khung cửa. – Bẩm bệ hạ, từ bến châu xuôi ra Hạc Khẩu, gặp nước ròng thì một con nước là ra tới biển. – Người giữ bến nói. Hắn gật. Hắn ngồi một hồi, tay đặt trên án, cạnh tập giấy. Hắn ngó từng người. Lão tướng ngồi thẳng, mu bàn tay trái hằn một vệt đỏ ở chỗ ngón cái vừa xoa qua. Tô công ngồi yên như lúc mới vào. Người viết chữ vuông ngó xuống trang giấy. Ở cuối hàng bên trái, người cầm bó lau ngồi xếp bằng, ánh than trong lò hắt lên một bên mặt người ấy. Không ai giục. Quỳnh ngó cái quạt trên chiếu. Người cầm bó lau ngó bó lau. – Lui. – Vua nói. – Quá trưa ta gọi. Mọi người đứng dậy, lần lượt ra. Người giữ bến ra trước, bước qua bậc cửa không một tiếng động. Quỳnh nhặt cái quạt trên chiếu, giắt vào thắt lưng. Người cầm bó lau nhặt bó lau lên bằng tay trái, ngón cái đè chỗ dây buộc, đi sau Quỳnh. Lão tướng ra sau cùng. Tới cửa, lão dừng lại một chốc, rồi bước ra. * * * Trưa, hắn lên mặt thành phía Đông một mình. Đường từ thư phòng ra cửa Đông đi ngang sân gian bên. Mấy bó lau trụi bông hôm rằm đã không còn dựa chân tường. Chỗ ấy giờ dựng hai bó lau mới, bông còn nguyên, trắng, buộc ngang bằng lạt tre. Người hầu già ngồi trên bậc thềm, buộc chổi. Lão buộc chậm, rút từng nắm cọng ra khỏi bó, so đầu cho bằng, quấn lạt. Thấy hắn đi qua, lão đặt nắm lau xuống, cúi đầu. Ở góc sân, đứa bé tóc trái đào ngồi xổm, trước mặt là mấy bông lau cắm thành một hàng trên kẽ gạch. Nó ngẩng lên ngó hắn, lần này không giấu. Hắn đi qua. Lính canh trên đoạn tường ấy đã được bảo lui xuống chân thành. Mặt thành vắng, chỉ có gió. Sau lưng hắn, trong thành, tiếng chợ vọng lên lùng bùng, tiếng người gọi nhau, tiếng xe cút kít, tiếng chó sủa. Ở đây, tiếng nào cũng nhỏ đi, như vọng lên từ đáy một cái thung. Gạch trên mặt tường đã khô nắng, ấm dưới đế giày. Ở mấy kẽ gạch có cỏ mọc, cỏ đã úa vàng, gió thổi rạp xuống rồi lại dựng lên. Hắn đứng ở chỗ tường nhô ra, chỗ ngó được xa nhất. Đường cái chạy thẳng ra phía Đông, qua bãi đắp đường, qua đồng, tới chỗ đường còn một sợi mảnh thì khuất. Phía tay trái con đường, sông chảy. Từ trên mặt thành, mặt sông là một dải màu nâu đục, uốn qua đồng, chảy mãi về phía mặt trời mọc. Trên sông có mấy cánh buồm, cánh xuôi, cánh ngược. Cánh xuôi trôi nhanh, chẳng mấy chốc đã nhỏ lại. Cánh ngược đứng yên một chỗ, đứng mãi. Gió đổi chiều một chốc, mấy dải lau ven sông đồng loạt ngả về một phía, trắng ra cả một quãng, rồi dựng lại. Hắn ngó theo một cánh buồm xuôi. Buồm nâu, vá mấy miếng màu khác. Buồm đi ngang qua bến Đông, qua mấy dải lau trắng ven sông, nhỏ dần, tới một khúc quanh thì bị một rặng tre che mất. Dưới bến Đông, mấy chiếc thuyền nằm sát mép nước. Có một người đàn bà ngồi xổm trên bậc đá giặt áo, đập chiếc áo ướt lên đá, tiếng đập vọng lên tới mặt thành, chậm, đều. Một chiếc đò ngang chở mấy người đi chợ về, người lái đò đứng ở đuôi, chống sào. Gió thổi ngược từ sông lên. Gió mang theo mùi nước, mùi bùn bãi, mùi rạ đốt đâu đó ngoài đồng. Hắn nhớ mùi bùn trong gian đá đêm rằm, lúc người cầm bó lau tới, nhớ câu người ấy hỏi trên sân Thái Miếu, nhớ đứa bé giấu bông lau sau lưng ở sân gian bên. Còn một người kéo thuyền trẻ hắn chưa thấy mặt, chỉ biết qua lời người khác, đã đứng trước mặt người cầm bó lau mà hỏi dưới ấy có chia không. Dưới chân thành, phía ngoài, có người dắt trâu qua cầu hào. Tới đầu cầu, con trâu đứng lại, không chịu bước lên ván. Người dắt không giật thừng. Người ấy đứng chờ bên đầu trâu một chốc, con trâu tự bước lên, móng gõ trên ván từng tiếng. Bên kia sông, trên một bãi cỏ, có một con trâu đang gặm cỏ, trên lưng trâu có một đứa trẻ nằm ngửa, hai chân vắt chéo. Ở xa thế, hắn chỉ thấy một chấm đen với một chấm nhỏ hơn nằm trên. Con trâu đi mấy bước, đứa trẻ vẫn nằm yên, không ngồi dậy. Hắn nhớ sáng mùng năm, trên đường cái đi ngang gò giữa đồng, cái mái tre lợp rơm, trước mái có khói. Hắn không dừng ngựa hôm ấy. Hôm mười sáu, người cầm bó lau cũng đi qua khúc đường ấy. Đêm qua, lúc lui ra, Quỳnh kể thêm: người ấy dừng ở khúc rẽ, dưới hàng tre, đứng ngó khói một hồi, không lên gò. Hắn đứng thêm một lúc. Nắng ngả sang bên kia đỉnh đầu, bóng hắn trên mặt tường dài ra một chút. Chiếc đò ngang đã sang tới bờ bên kia, người lái đò buộc đò vào cọc, ngồi xuống mũi đò, mở nắm cơm. Hắn quay lưng lại phía sông, bước xuống bậc đá. Gió thổi sau gáy, lạnh. * * * Quá trưa, thư phòng mở cửa lại. Những người buổi sáng vào đủ, ngồi đúng chỗ cũ. Phan Trung ngồi bên trái, Nguyễn Trãi bên cửa sổ, Yết Kiêu tựa khung cửa. Đinh Bộ Lĩnh ngồi cuối hàng bên trái, bó lau trước gối. Hắn không ngồi. Hắn đứng sau án. – Đinh công. – Vua nói. – Xuống dưới ấy, cần gì? Người cầm bó lau nghĩ một chốc. – Bẩm bệ hạ. Một chiếc thuyền, một người chèo thuộc nước. Một người biết chữ, đọc được giấy của triều cho người dưới ấy nghe. Một người thuộc đường vào châu. – Y nói. – Thế là đủ. – Mai, rạng sáng, Đinh công xuôi thuyền. – Vua nói. – Quỳnh đi cùng. Người giữ bến chèo thuyền, đi cùng. Người cầm bó lau cúi đầu. Quỳnh cúi đầu. – Bẩm bệ hạ, đi thuyền thì tại hạ khỏi phải lót chăn. – Quỳnh nói. Người cầm bó lau quay sang ngó Quỳnh. Khóe miệng người ấy nhích lên một chút, lần đầu tiên từ đêm rằm hắn thấy. Ở cửa, người giữ bến đứng thẳng khỏi khung cửa, cúi đầu, rồi lại tựa vào. – Bẩm bệ hạ. – Quỳnh nói. – Người của Hoành Châu giam trong kinh từ tháng Ba, tại hạ xin cho người ấy đi theo dẫn đường. Người ấy thuộc đường vào châu, thuộc mặt người trong châu. – Người ấy chịu đi? – Vua hỏi. – Bẩm bệ hạ, tại hạ chưa hỏi. – Quỳnh nói. – Chiều nay tại hạ xuống hỏi. – Chịu thì cho đi. – Vua nói. – Không chịu thì thôi, không ép. Ở cuối hàng bên trái, người cầm bó lau ngẩng lên ngó hắn một cái, ngó lâu hơn mọi lần trong buổi, rồi cúi xuống. Người viết chữ vuông chép. Ngòi bút đi trên giấy, đều, không ngừng. – Viết một tờ giấy của triều. – Vua nói. – Đóng ấn, giao Đinh công cầm. Người viết chữ vuông ngẩng lên. – Bẩm Bệ hạ. Giấy viết những gì? – Y hỏi. Hắn nghĩ một chốc. – Viết: người cầm giấy này là người của triều. – Vua nói. – Ai hỏi gì, người ấy trả lời. Không viết thêm. Người viết chữ vuông cúi xuống, viết. Viết xong, y rắc một nhúm tro lên cho mực ráo, rồi đặt tờ giấy sang bên. – Bẩm bệ hạ. – Người cầm bó lau nói. – Giấy có ấn, xin để Quỳnh cầm. Thần không mang ấn trên người. Hắn ngó người ấy. Người ấy ngồi đó, áo vải thô, chân trần, bó lau nằm ngang trước gối. Bông lau đã xơ gần hết. Hắn gật. Lão tướng ngồi yên, hai bàn tay đặt trên đùi. Lão không cúi. Một hồi lâu, lão mới cúi đầu, cúi chậm, cằm chạm gần tới ngực. Lão không nói câu nào. Tô công đưa mắt qua lão tướng, rồi xuống tập giấy trên án. Tờ luật vẫn đè trên tập ba lời khai, không ai dời đi. Than trong lò đã tàn gần hết, chỉ còn mấy hòn đỏ ở đáy. Người viết chữ vuông gấp tờ giấy đã ráo mực làm đôi, đặt lên góc án, phía trước mặt hắn. Ngoài sân, nắng xế đã lên tới bậc thềm. Lão tướng ngẩng lên. – Bẩm bệ hạ. – Lão nói. – Đinh công đem theo bao nhiêu lính? Cả phòng ngó hắn. – Tay không. – Vua nói.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ