Chiều rằm, mấy bó lau dựa chân tường sân gian bên đã trụi gần hết bông.
Hắn đi qua sân ấy lúc nắng đã nhạt, trên đường từ Thái Miếu về thư phòng. Lối ấy hắn ít đi. Chiều nay hắn đi, vì trong thư phòng không còn việc gì phải xem trước tối, mà xuống địa thất thì còn sớm.
Mấy bó lau đứng nghiêng, bó nọ tựa vào bó kia, cọng nào cũng trơ ra, chỉ còn sót ở đầu mấy cụm bông xám, xơ như tóc rối. Dưới chân tường, bông trắng dồn thành một dải mỏng, gió đưa vào góc sân thì nằm lại ở đó. Có mấy bông mắc vào kẽ gạch, mấy bông dính trên mép bậc thềm.
Người hầu già đang quét sân. Lão quét chậm, chổi đưa một đường rồi dừng, gạt đám bông vào một chỗ, lại đưa một đường. Thấy hắn đi tới, lão đặt chổi xuống, cúi đầu.
– Lau này để buộc chổi? – Hắn hỏi.
– Bẩm bệ hạ, để buộc chổi. – Lão nói. – Lũ trẻ trong dãy nhà sau bứt cả rồi. Hai hôm nay, đứa nào cũng cầm một bông chạy khắp sân. Tiểu nhân nói mãi, chúng chẳng nghe.
Lão cúi nhìn bó lau gần nhất, như nhìn một cái chổi đã hỏng trước khi kịp buộc.
Ở cổng sau, có tiếng chân chạy. Một đứa bé chừng sáu bảy tuổi, tóc để trái đào, tay giơ cao một bông lau, chạy vào sân, thấy hắn thì đứng sững. Bông lau trong tay nó còn rung. Đứa bé ngó hắn, ngó người hầu già, ngó bông lau, rồi giấu bông lau ra sau lưng, giấu không kín, đầu bông thò ra bên hông áo.
Người hầu già giơ tay, định xua.
Hắn cúi xuống, nhặt một bông lau mắc ở mép bậc thềm. Bông nhẹ, nằm trong tay không thấy sức nặng. Hắn vê thử giữa hai ngón tay, mấy sợi tơ trắng tách ra, bay đi mất. Hắn thả tay, phần còn lại rơi xuống gạch.
– Để chúng chơi. – Hắn nói. – Mai lấy bó khác.
Lão hạ tay xuống, cúi đầu, nhặt chổi lên. Đứa bé lùi một bước, hai bước, quay người chạy ra cổng sau. Bông lau trên tay nó kéo theo một đường trắng ngang khoảng nắng nhạt, tới cổng thì mất.
Ở đầu hiên gian bên, cửa mở. Tô công bước ra, tay áo xắn lên một nếp, ống tay còn dính một chấm mực. Thấy hắn đứng giữa sân, ông dừng ở bậc trên, chắp tay cúi đầu. Ông không nói gì về tờ luật hôm trước. Hắn cũng để yên. Ông ngó mấy bó lau trụi bông dựa chân tường, ngó đống bông ở góc sân, rồi ngó lại hắn. Hai người đứng một chốc, cách nhau cả cái sân lát gạch, giữa sân là một dải bông lau trắng.
Hắn gật đầu với ông, đi tiếp.
Tới cổng sân, hắn ngoái lại. Người hầu già đã gom được đám bông vào một đống ở góc. Gió lại thổi một cơn, đống bông tung lên một ít, rơi xuống chỗ khác. Lão đứng chống chổi, ngó đống bông bay, không quét lại.
Trăng rằm lên ở phía Đông lúc chạng vạng, tròn, chưa sáng hẳn, nằm thấp trên dãy mái phía bên kia hào. Ở dãy nhà sau, có tiếng trẻ con cười, tiếng một người đàn bà gọi con vào rửa chân, gọi tới lần thứ ba mới có đứa chạy vào, chân đập trên gạch.
* * *
Đầu hôm, hắn xuống địa thất.
Thạch Sanh ở bậc dưới cùng, cây đàn trong bọc dựa vào vách sau lưng. Y đứng dậy khi thấy hắn xuống, đợi hắn qua rồi mới ngồi lại. Cao Lỗ ngồi bên bệ, chiếc chiếu cũ trải dưới chân, cây gậy gác ngang đùi. Đèn trên gờ đá đã khêu, ánh vàng đổ lên mặt Trống một vệt, phần còn lại của mặt đồng tối.
Hắn đặt tay lên Trống.
Những sợi dây quen thuộc nằm dưới lòng bàn tay, sợi nào ở chỗ sợi ấy. Phía Tây Nam hai sợi trên núi. Phía Bắc sợi ở cổng Ải, chắc. Trong kinh mấy sợi gần, đều. Hắn dò về phía Đông. Sợi ở gò giữa đồng, hôm mùng năm hắn đi ngang còn mảnh, giờ dày lên. Không phải dày một chỗ. Nó dày như một sợi chỉ có ai vừa se thêm mấy lượt, chạy từ xa về, ấm suốt dọc đường.
Hắn không tính gì. Mấy đêm rằm trước hắn đã ngồi tính, tính xong lại tính lại. Đêm nay hắn để tay nằm yên trên mặt đồng, cảm sợi phía Đông chảy qua, rồi bỏ tay ra.
– Đêm nay chủ công gọi. – Lão già bên bệ nói, giọng đều, không phải giọng người hỏi.
– Gọi. – Hắn nói.
Lão gật, kéo chiếu lùi về phía vách một chút, rồi thôi không động nữa.
Ở bậc dưới, Thạch Sanh ngồi yên. Y ngó ra phía bệ, rồi ngó lên khoảng tối trên trần đá. Y chẳng hỏi đêm nay ai tới.
Hắn ngồi xuống bên bệ, chờ.
Trên kia, ngoài sân Thái Miếu, có tiếng người tuần đêm đi qua, tiếng chân xa dần. Đèn trên gờ đá cháy đều. Lâu lâu một giọt dầu nổ lách tách. Lão già nhắm mắt, mà hắn biết lão chưa ngủ: ngón tay lão vẫn lần trên thân gậy, chỗ có mấy vạch khắc cũ, lần xuống tới vạch cuối thì lần ngược lên.
Trên mặt Trống, chỗ ánh đèn không tới, mấy vòng hoa văn chìm hẳn vào tối, chỉ vành ngoài còn sáng một đường mảnh.
Gần nửa đêm, chữ hiện ra.
【Đinh! Đêm rằm tháng Mười Một. Lượt triệu hoán Quốc Vận: sẵn sàng. Bảo đảm từ cấp Hào Kiệt trở lên.】
【Anh linh có tên: mười. Nếu triệu hoán thêm, mỗi ngày tiêu hao: ba mươi lăm điểm.】
Mười người. Mười cái tên, mỗi cái tên một chỗ ngủ, một bát cơm. Hắn đọc dòng thứ hai một lượt, không đọc lại.
Hắn ấn hai bàn tay xuống mặt đồng.
【Đinh! Triệu hoán thành công.】
Ngọn đèn trên gờ đá rạp xuống một cái, như có ai mở cửa ở đâu đó, rồi thẳng lại. Cả gian đá có mùi bùn. Không phải mùi đất ẩm của địa thất. Ấy là mùi bùn ruộng sau gặt, mùi rạ ngâm nước, mùi gốc lúa mục, thứ mùi hắn mới ngửi ở đồng phía Đông mười ngày trước.
Có mấy bông lau rơi trên nền đá, trước bệ, xoay một vòng rồi nằm im.
Có một người đứng giữa nền đá, trước mặt Trống. Quanh hai bàn chân người ấy, nền đá loang mấy dấu bùn còn ướt, năm ngón xòe ra.
Người ấy đứng thẳng, hai chân dang rộng như đứng trên bờ ruộng hẹp. Tuổi ngoài bốn mươi. Vai rộng, cổ to, da sạm nắng tới tận chân tóc. Tóc búi gọn sau gáy, mấy sợi bạc ở thái dương. Áo vải thô màu đất, cổ áo sờn, ống tay áo xắn lên quá cổ tay, cẳng tay có mấy vết xước cũ đã thành sẹo trắng. Bàn tay to, kẽ ngón chai cứng. Chân trần. Gót chân nẻ thành từng đường, kẽ nẻ còn dính đất đen.
Tay trái người ấy cầm một bó bông lau.
Bó lau không lớn, chừng mười mấy cọng, bông còn nguyên, trắng xòa, buộc ngang thân bằng một sợi dây cỏ. Ngón cái người ấy đè lên chỗ dây buộc, đè chặt, như đè đầu một sợi thừng sợ nó tuột.
Người ấy ngó quanh gian đá. Ngó trần đá, ngó ngọn đèn trên gờ, ngó lão già ngồi bên chiếu, ngó người trẻ ở chân bậc. Ngó cái Trống. Ngó cái Trống lâu nhất. Đoạn người ấy ngó hắn.
– Đinh Bộ Lĩnh. – Người ấy nói.
Giọng người ấy không cao, không thấp, nói ba chữ rồi ngậm miệng lại.
【Cấp bậc: Sử Thi (tím)】
【Anh linh: Đinh Bộ Lĩnh】
【Võ Đạo: Tông Sư (bị trần Quốc Vận giới hạn)】
【Kỹ năng: Thu Phục, Hiệu Lệnh, …】
【Tâm nguyện: chưa hiển thị. Ghi chú: ý niệm quá mạnh, Anh Linh Lục ghi được một chữ – “Một”.】
【Anh Linh Điện cấp 3 – suất Sử Thi trở lên: 4/4.】
【Hương Hỏa: 334. Thu đủ chi.】
Hắn đọc dòng tên. Ba chữ ấy hắn vừa nghe người ấy nói ra, giờ mới thấy viết, và ngoài ba chữ ấy, dòng chữ không nói với hắn điều gì khác. Hắn không đoán.
Hắn đọc chữ Anh Linh Lục ghi được. Một. Chữ ấy nằm đó, ngắn, không thêm gì. Bên dưới dòng chữ, trong tay trái người ấy, bó lau trắng nằm nguyên. Hắn nhớ mấy bó lau trụi bông ở sân gian bên chiều nay, nhớ đứa bé chạy ra cổng, bông lau giơ cao sau lưng.
Hắn bỏ tay khỏi mặt Trống.
Sau lưng hắn, lão già đã chống gậy dậy, đứng nép vào vách. Ở chân bậc, người trẻ cũng đã đứng, tay buông xuôi, mắt dừng ở bó lau trong tay người lạ. Cả hai đều lặng. Tên người ấy, hai người đã nghe.
Người ấy cúi xuống, nhặt mấy bông lau rơi trên nền đá, nhét lại vào bó, ngay chỗ dây buộc. Nhặt xong, người ấy mới quỳ xuống, đặt bó lau xuống nền đá cạnh gối, cúi đầu.
– Bẩm bệ hạ. – Người ấy nói.
Hắn chờ câu sau. Không có câu sau. Người ấy quỳ yên, lưng thẳng, mắt ngó xuống nền đá trước gối, chỗ mấy dấu bùn năm ngón đang se dần, sẫm lại ở mép.
– Đứng dậy. – Hắn nói.
Người ấy ngẩng lên. Mắt người ấy nhỏ, đuôi mắt hằn mấy nếp nhăn sâu. Người ấy không cười. Người ấy đứng dậy.
Sau nửa đêm, lão già kéo chiếc chiếu cũ của mình ra giữa gian. Người ấy ngồi xếp bằng, bó lau đặt ngang trên đùi, hai bàn tay úp lên đầu gối.
Lão già đi lấy một bát nước. Người ấy nhận bằng hai tay, uống một hơi hết, đặt bát xuống nền đá cạnh chiếu, xoay bát cho miệng bát úp xuống.
– Đây là kinh thành. – Hắn nói. – Gian đá này ở dưới Thái Miếu.
Người ấy gật. Thái Miếu thờ ai, kinh thành của ai, người ấy không hỏi. Người ấy ngó lên khoảng tối trên đầu cầu thang, ngó một lúc.
– Bẩm bệ hạ. Thần xin lên xem trời.
Hắn đứng dậy, đi trước. Người trẻ ở chân bậc nép vào vách cho hai người qua. Lão già ngồi lại bên bệ, không theo lên. Cầu thang đá hẹp và dốc. Người ấy đi sau hắn, chân trần đặt lên đá không một tiếng động, bó lau cầm thấp bên hông cho bông khỏi quệt vào vách.
Sân Thái Miếu trắng dưới trăng. Trăng đã lên gần đỉnh đầu, tròn, sáng tới mức mấy viên gạch lát sân hiện rõ từng đường mạch vữa. Mái Thái Miếu che tối nửa sân. Đêm đã lạnh, gạch lát sân lạnh và ẩm dưới chân.
Người ấy bước ra giữa sân, đứng ở chỗ sáng. Người ấy ngồi xổm xuống, áp lòng bàn tay lên một viên gạch, giữ đó một chốc, rồi đứng dậy. Người ấy ngó lên trăng, rồi quay một vòng, chậm, ngó hết bốn phía: dãy mái cung phía Bắc, tường thành phía Tây, mấy ngọn cây sau Thái Miếu. Tới phía Đông thì dừng. Phía ấy, qua mặt tường, chẳng thấy gì ngoài một khoảng trời thấp và mờ, hơi đêm nằm trên đó như một lớp bông.
Ngoài cổng sân, người tuần đêm đi qua lần nữa, ngọn đuốc trong tay. Thấy trong sân có người, y dừng, giơ đuốc lên. Hắn giơ tay. Người tuần đêm cúi đầu, đi tiếp, đi mấy bước còn ngoái lại ngó người chân trần đứng giữa sân.
Người ấy vẫn quay mặt về phía Đông.
– Bẩm bệ hạ. Đất quanh kinh thành này, ai cày?
Hắn không nghĩ câu đầu tiên người ấy hỏi lại là câu ấy. Giặc ở đâu, quân bao nhiêu, vua cần gì, người ấy chưa nhắc tới một chữ.
– Đồng phía Đông cách đây ngựa đi một ngày. – Hắn nói. – Qua hai bến đò.
Người ấy gật, mắt vẫn ngó về phía tường.
– Ruộng mấy nhà phía Đông vừa về tay người cấy, mới mấy hôm. – Hắn nói. – Người dưới xuôi sang hỏi bên này chia có thật không.
Người ấy nghe. Tay phải người ấy mân mê cọng lau ngoài cùng của bó, vuốt từ gốc lên tới chỗ bông.
– Người dưới xuôi hỏi. – Người ấy nhắc lại. – Họ hỏi ai?
– Hỏi người làng bên này. Ở bến, ở quán nước.
– Chứ quan thì họ chẳng hỏi.
– Chẳng hỏi.
Người ấy gật đầu. Câu ấy hay hay dở, người ấy không nói. Người ấy ngó xuống bó lau trong tay, ngón cái lần qua từng cọng, như người đếm.
– Ruộng về tay người cấy. – Người ấy nói. – Còn trâu?
Hắn mở miệng, rồi ngậm lại. Hôm mùng năm, hắn đứng trên bậc đình làng thứ nhất, nghe đọc từng thửa, từng tên người cấy. Tên con trâu thì chẳng ai đọc.
– Ta không biết. – Hắn nói.
Người ấy gật.
– Bẩm bệ hạ, đất thì thần phải tự đi xem. – Người ấy nói. – Đi một mình thì người làng không nói. Có một người họ quen mặt đi cùng thì hơn.
– Gà gáy, có người tới đón ngươi ở cửa Đông. – Hắn nói. – Người ấy vừa đi đọc lệnh mấy làng phía Đông. Ở mấy làng ấy, người ta nhớ mặt người ấy.
Người ấy chắp tay.
– Đêm nay ngươi nghỉ ở gian bên. – Hắn nói.
– Bẩm bệ hạ, thần ngồi đây chờ gà gáy cũng được. – Người ấy nói.
Hắn để mặc người ấy.
Trăng đã ngả qua đỉnh mái. Hắn chờ người ấy nói thêm. Người ấy đứng đó, bó lau cầm thấp bên hông, mặt lại hướng về phía Đông. Một bông lau sổ khỏi dây, gió đêm đưa nó đi một quãng trên mặt gạch ướt, dính lại ở đó. Người ấy đi tới, cúi nhặt lên, nhét lại vào bó, ngay chỗ ngón cái vẫn đè.
Đêm lạnh thêm, hơi ẩm thấm qua vai áo hai người. Ngoài cổng sân, người tuần đêm đi qua lần thứ ba, lần này không dừng, không ngoái lại. Người ấy mới quay lại, đi tới trước mặt hắn, quỳ xuống trên nền gạch ướt.
– Bẩm bệ hạ. Thần xin đi xem đất trước. – Đinh Bộ Lĩnh nói.